ทยอยจ่าย คืออะไร วิธีบันทึกบัญชีผ่อนชำระและผลทางภาษี

ซื้อรถกระบะ เช่าซื้อเครื่องจักร หรือผ่อนค่าประกันภัย เจ้าของกิจการที่แบ่งจ่ายเป็นงวดต้องบันทึกบัญชีให้ถูกต้องตั้งแต่งวดแรก ถ้าบันทึกผิด งบการเงินจะคลาดเคลื่อน และอาจมีปัญหาตอนยื่นภาษี

ทยอยจ่าย คืออะไร

ทยอยจ่าย คือการแบ่งชำระเงินเป็นงวดตามระยะเวลาที่ตกลงกัน แทนที่จะจ่ายเต็มจำนวนครั้งเดียว ในทางบัญชี เงินที่จ่ายแต่ละงวดต้องแยกเป็น 2 ส่วนเสมอ คือส่วนที่ลดยอดหนี้ (เงินต้น) กับส่วนที่เป็นดอกเบี้ย ถ้าไม่แยก ราคาทุนสินทรัพย์จะสูงเกินจริง และค่าเสื่อมราคาก็ผิดตามไปด้วย

รูปแบบการทยอยจ่ายที่พบบ่อยในธุรกิจ

ก่อนลงรายละเอียดการบันทึกบัญชี มาดูก่อนว่าเจ้าของกิจการ มักเจอการทยอยจ่ายแบบไหนบ้าง

รูปแบบ	ลักษณะ	ตัวอย่าง
ผ่อนชำระสินทรัพย์ (Hire Purchase)	ซื้อของแล้วผ่อนจ่าย กรรมสิทธิ์โอนเมื่อจ่ายครบ	ซื้อรถกระบะผ่อน 60 งวด
สัญญาเช่าซื้อ (Finance Lease)	เช่าใช้สินทรัพย์ระยะยาว มีทางเลือกซื้อเมื่อครบสัญญา	เช่าซื้อเครื่องจักร 36 งวด
ผ่อนชำระเงินกู้	กู้เงินจากธนาคารแล้วทยอยคืนเป็นงวด	กู้ซื้ออาคารสำนักงาน
ทยอยจ่ายค่าใช้จ่ายเป็นงวด	แบ่งจ่ายค่าใช้จ่ายที่ครอบคลุมหลายเดือน	ค่าประกันภัยรายปี จ่ายเป็น 4 งวด

แต่ละรูปแบบมีวิธีบันทึกบัญชีต่างกัน มาดูทีละกรณีพร้อมตัวอย่าง

วิธีบันทึกบัญชีการทยอยจ่ายพร้อมตัวอย่าง

บันทึกบัญชีซื้อสินทรัพย์ผ่อนชำระ

สมมุติว่า บริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) ซื้อรถกระบะราคา 600,000 บาท วางเงินดาวน์ 100,000 บาท ผ่อนชำระ 20 งวด งวดละ 27,500 บาท (รวมดอกเบี้ย 50,000 บาท)

วันที่ซื้อ บันทึกสินทรัพย์ตามราคาเงินสด (ไม่รวมดอกเบี้ย) และบันทึกหนี้สินส่วนที่ยังไม่ได้จ่าย

รายการ	Dr (เดบิต)	Cr (เครดิต)
รถยนต์	600,000
ดอกเบี้ยรอตัดจ่าย	50,000
เงินสด (ดาวน์)		100,000
เจ้าหนี้ตามสัญญาผ่อนชำระ		550,000

เมื่อจ่ายค่างวดแต่ละเดือน (งวดละ 27,500 บาท สมมุติดอกเบี้ยงวดนี้ 2,500 บาท)

รายการ	Dr (เดบิต)	Cr (เครดิต)
เจ้าหนี้ตามสัญญาผ่อนชำระ	25,000
ดอกเบี้ยจ่าย	2,500
ดอกเบี้ยรอตัดจ่าย		2,500
เงินสด		27,500

หลักการคือ เงินที่จ่ายแต่ละงวดต้องแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ ส่วนที่ลดยอดหนี้ (25,000 บาท) กับส่วนที่เป็นดอกเบี้ย (2,500 บาท) วิธีนี้ทำให้งบการเงินแสดงภาระหนี้คงเหลือได้ตรงกับความเป็นจริง

บันทึกบัญชีเช่าซื้อ

การเช่าซื้อ (Finance Lease) บันทึกคล้ายกัน แต่ใช้ชื่อบัญชีต่างออกไป ได้แก่ “สินทรัพย์ตามสัญญาเช่า” และ “หนี้สินตามสัญญาเช่า” ตาม TFRS 16 อ้างอิง สภาวิชาชีพบัญชี

สมมุติว่า บริษัท ข จำกัด (ชื่อสมมุติ) เช่าซื้อเครื่องจักรมูลค่า 300,000 บาท ผ่อน 12 งวด รวมดอกเบี้ย 18,000 บาท

รายการ	Dr (เดบิต)	Cr (เครดิต)
สินทรัพย์ตามสัญญาเช่า	300,000
ดอกเบี้ยรอตัดจ่าย	18,000
หนี้สินตามสัญญาเช่า		318,000

เมื่อจ่ายค่างวด ก็แยกเงินต้นกับดอกเบี้ยเช่นเดียวกัน

ตารางผ่อนชำระ วิธีทำและใช้งาน

ตารางผ่อนชำระ ช่วยให้เห็นภาพว่าในแต่ละงวด เงินที่จ่ายไปเป็นเงินต้นเท่าไร เป็นดอกเบี้ยเท่าไร และยอดคงเหลือเท่าไร

ตัวอย่างตารางผ่อนชำระเครื่องจักรของบริษัท ข จำกัด (3 งวดแรก)

งวดที่	ค่างวด	ดอกเบี้ย	เงินต้น	ยอดคงเหลือ
1	26,500	1,500	25,000	275,000
2	26,500	1,375	25,125	249,875
3	26,500	1,249	25,251	224,624

ดอกเบี้ยแต่ละงวดคำนวณจากยอดเงินต้นคงเหลือ ยิ่งจ่ายไปเรื่อย ส่วนดอกเบี้ยจะลดลง ส่วนเงินต้นจะเพิ่มขึ้น

ผลทางภาษีของการทยอยจ่าย

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) กับการผ่อนชำระ

เมื่อกิจการที่จด VAT ซื้อสินทรัพย์ผ่อนชำระ สิทธิ์ในการขอคืนภาษีซื้อ (VAT) ขึ้นอยู่กับว่าผู้ขายออกใบกำกับภาษีเมื่อไร

• ผู้ขายออกใบกำกับภาษีเต็มจำนวนตอนส่งมอบ กิจการขอคืน VAT ได้ทั้งก้อนในเดือนที่ได้รับใบกำกับภาษี
• ผู้ขายออกใบกำกับภาษีแต่ละงวด กิจการขอคืน VAT ได้ตามงวดที่ได้รับใบกำกับภาษี

สิ่งสำคัญคือต้องเก็บใบกำกับภาษีให้ครบ เพราะถ้าไม่มีใบกำกับภาษี จะนำ VAT มาหักไม่ได้ อ้างอิง กรมสรรพากร

ภาษีหัก ณ ที่จ่ายกับการผ่อนชำระ

โดยทั่วไป การผ่อนซื้อสินค้าไม่ต้องหัก ณ ที่จ่าย เพราะเป็นการซื้อสินค้า ไม่ใช่การจ้างบริการ แต่มีกรณีที่ต้องระวังคือ

• ถ้าในสัญญามีค่าบริการติดตั้งรวมอยู่ด้วย ต้องแยกส่วนค่าบริการออกมาหัก ณ ที่จ่าย
• ค่าเช่าซื้อ (Leasing) ที่จ่ายให้บริษัทลีสซิ่ง อาจต้องหัก ณ ที่จ่ายในส่วนค่าบริการเช่า

แนะนำให้ปรึกษานักบัญชีเพื่อดูรายละเอียดแต่ละสัญญา เพราะเงื่อนไขต่างกันได้ตามลักษณะธุรกรรม

ค่าเสื่อมราคาสินทรัพย์ที่ซื้อผ่อน นำมาลดหย่อนภาษีได้ไหม

ได้ สินทรัพย์ที่ซื้อผ่อนชำระสามารถคิดค่าเสื่อมราคาเป็นค่าใช้จ่ายทางภาษีได้ตามปกติ เริ่มคิดตั้งแต่วันที่รับมอบสินทรัพย์ ไม่ต้องรอจ่ายครบ

ตัวอย่าง บริษัท ก จำกัด ซื้อรถกระบะราคา 600,000 บาท (ไม่รวม VAT) อายุการใช้งาน 5 ปี

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
ราคาทุนรถกระบะ		600,000 บาท
ค่าเสื่อมราคาต่อปี	600,000 ÷ 5 ปี	120,000 บาท/ปี

ค่าเสื่อมราคา 120,000 บาท/ปี นำไปหักเป็นค่าใช้จ่ายทางภาษีได้ ช่วยลดกำไรสุทธิที่ต้องเสียภาษี อ้างอิง กรมสรรพากร

ผ่อนชำระภาษีกับกรมสรรพากร

กรณีที่กิจการมีภาษีค้างจ่าย สามารถยื่นขอผ่อนชำระภาษีกับกรมสรรพากรได้ แบ่งจ่ายเป็นรายเดือน ไม่เกิน 12 งวด

สำหรับภาษีที่ค้างไม่เกิน 50,000 บาท อาจได้รับอนุมัติงวดมากกว่านั้นตามดุลยพินิจของเจ้าหน้าที่ ทั้งนี้ต้องยื่นคำร้องขอผ่อนชำระที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ อ้างอิง กรมสรรพากร เมื่อบันทึกบัญชี ให้บันทึกภาษีค้างจ่ายเป็นหนี้สิน แล้วลดยอดลงทุกครั้งที่จ่ายแต่ละงวด ถ้ามีเบี้ยปรับหรือเงินเพิ่ม ให้บันทึกแยกเป็นค่าใช้จ่ายอีกรายการหนึ่ง

ข้อควรระวังในการบันทึกบัญชีทยอยจ่าย

เรื่องที่เจ้าของกิจการต้องระวัง เพราะมักบันทึกผิดบ่อย

• ไม่แยกดอกเบี้ยออกจากเงินต้น บันทึกค่างวดทั้งจำนวนเป็นค่าสินทรัพย์ ทำให้ราคาทุนสินทรัพย์สูงเกินจริง และค่าเสื่อมราคาก็ผิดตามไปด้วย
• บันทึกสินทรัพย์เมื่อจ่ายครบ ตามหลักบัญชี ต้องบันทึกสินทรัพย์ตั้งแต่วันที่ได้รับมอบ ไม่ใช่วันที่จ่ายเงินงวดสุดท้าย
• ลืมบันทึกดอกเบี้ยค้างจ่าย ณ วันสิ้นงวดบัญชี ถ้ามีดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นแล้วแต่ยังไม่ถึงกำหนดจ่าย ต้องบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายค้างจ่ายด้วย
• ไม่จัดทำตารางผ่อนชำระ ถ้าไม่มีตารางแยกเงินต้นกับดอกเบี้ยแต่ละงวด จะบันทึกบัญชีผิดทุกเดือน แนะนำให้ทำตารางตั้งแต่วันแรกที่ทำสัญญา

สรุป: จัดการบัญชีทยอยจ่ายให้ถูกต้องตั้งแต่วันแรก

การทยอยจ่ายเป็นเรื่องปกติของธุรกิจ แต่การบันทึกบัญชีที่ถูกต้องตั้งแต่ต้นจะช่วยให้งบการเงินน่าเชื่อถือ และไม่มีปัญหาตอนยื่นภาษี สิ่งที่ต้องทำทุกครั้ง

1. บันทึกสินทรัพย์ตามราคาเงินสด ตั้งแต่วันที่ได้รับมอบ
2. แยกเงินต้นกับดอกเบี้ยในแต่ละงวดให้ชัดเจน
3. เก็บใบกำกับภาษีให้ครบ เพื่อใช้สิทธิ์ขอคืน VAT
4. คิดค่าเสื่อมราคาตั้งแต่วันรับมอบ ไม่ต้องรอจ่ายครบ

จัดการบัญชีและการเงินธุรกิจให้เป็นระบบด้วย PEAK

PEAK ช่วยเจ้าของกิจการบันทึกบัญชี จัดการภาษี และออกเอกสารได้ครบจากที่เดียว ทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน

---

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับการทยอยจ่ายในทางบัญชี

ซื้อรถผ่อนชำระ บันทึกบัญชียังไง

บันทึกรถยนต์เป็นสินทรัพย์ตามราคาเงินสดในวันที่รับรถ พร้อมบันทึกเจ้าหนี้ตามสัญญาผ่อน เมื่อจ่ายค่างวดแต่ละเดือน ให้แยกส่วนเงินต้นลดยอดเจ้าหนี้ กับส่วนดอกเบี้ยเป็นค่าใช้จ่าย ดูตัวอย่าง Journal Entry ได้ในหัวข้อด้านบน

ผ่อนชำระกับเช่าซื้อต่างกันอย่างไร

ผ่อนชำระ (Hire Purchase) กรรมสิทธิ์โอนให้ผู้ซื้อเมื่อจ่ายครบ ส่วนเช่าซื้อ (Finance Lease) กรรมสิทธิ์ยังเป็นของผู้ให้เช่า จนกว่าผู้เช่าจะใช้สิทธิ์ซื้อเมื่อครบสัญญา ทางบัญชี ทั้งสองแบบบันทึกเป็นสินทรัพย์และหนี้สินเหมือนกัน แต่ใช้ชื่อบัญชีต่างกัน

ทยอยจ่ายค่าประกันภัยรายปี บันทึกบัญชีอย่างไร

ค่าประกันภัยรายปีที่แบ่งจ่ายเป็นงวด ให้บันทึกเป็น “ค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้า” ในวันทำสัญญา แล้วทยอยตัดเป็นค่าใช้จ่ายแต่ละเดือนตามระยะเวลาที่ได้รับความคุ้มครอง ไม่ใช่ตามงวดที่จ่ายเงิน

กิจการที่ไม่ได้จด VAT ซื้อของผ่อนชำระต้องทำอย่างไร

บันทึกราคาทุนสินทรัพย์รวม VAT เข้าไปด้วย เพราะไม่สามารถขอคืนภาษีซื้อได้ ทำให้ราคาทุนสินทรัพย์สูงกว่ากิจการที่จด VAT และค่าเสื่อมราคาต่อปีก็จะสูงตามไปด้วย

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine