ความรู้บัญชี

เอกสารบัญชีเป็นหลักฐานทางการเงินที่ทุกกิจการต้องจัดเก็บตามกฎหมาย ตั้งแต่ใบกำกับภาษี ใบเสร็จรับเงิน ไปจนถึงรายการเดินบัญชีธนาคาร โดยกฎหมายกำหนดให้เก็บไม่น้อยกว่า 5 ปี และแนะนำให้เก็บ 10 ปี เพื่อรองรับกรณีที่หน่วยงานรัฐเรียกตรวจสอบย้อนหลัง บทความนี้รวมครบทั้งประเภทเอกสารที่ต้องมี ระยะเวลาจัดเก็บตามกฎหมาย วิธีจัดแฟ้มให้เป็นระบบ และขั้นตอนทำลายเอกสารที่ถูกต้อง เอกสารบัญชีคืออะไร เอกสารบัญชี หรือเอกสารทางบัญชี คือ หลักฐานที่ใช้ประกอบการบันทึกบัญชีของกิจการ หรือที่เรียกอีกชื่อว่า “เอกสารประกอบการบันทึกบัญชี” เอกสารเหล่านี้แสดงรายละเอียดของธุรกรรมทางการเงินที่เกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการซื้อสินค้า การขาย การรับเงิน หรือการจ่ายเงิน กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) กำหนดให้ทุกนิติบุคคลต้องจัดทำบัญชีและเก็บรักษาเอกสารเหล่านี้ไว้ตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด (ตาม พ.ร.บ.การบัญชี 2543) เอกสารบัญชีมีความสำคัญเพราะเป็นทั้งหลักฐานยืนยันรายการค้า เครื่องมือในการตรวจสอบบัญชี และหลักฐานประกอบการยื่นภาษี หากไม่มีเอกสารประกอบที่ครบถ้วน กิจการอาจเสียสิทธิในการหักค่าใช้จ่ายหรือเครดิตภาษีซื้อได้ เอกสารทางบัญชีแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ เอกสารภายนอกที่ได้รับจากคู่ค้าหรือหน่วยงานอื่น เช่น ใบกำกับภาษีซื้อ ใบเสร็จรับเงินจากผู้ขาย รายการเดินบัญชีจากธนาคาร และเอกสารภายในที่กิจการจัดทำขึ้นเอง เช่น ใบกำกับภาษีขาย ใบสำคัญจ่าย สลิปเงินเดือน กิจการต้องจัดเก็บทั้งเอกสารภายนอกและภายในให้ครบถ้วน เพราะล้วนเป็นหลักฐานที่นักบัญชีใช้ในการบันทึกรายการ เอกสารประกอบการลงบัญชี มีอะไรบ้าง เอกสารที่กิจการต้องจัดเตรียมสำหรับการทำบัญชีแบ่งออกเป็น 5 กลุ่มหลัก ดังนี้ ผู้ประกอบการที่ส่งเอกสารให้สำนักงานบัญชีทุกเดือน ควรจัดเตรียมเอกสารทั้ง 5 กลุ่มนี้ให้ครบถ้วนก่อนส่ง เพราะหากขาดเอกสารใด นักบัญชีอาจบันทึกค่าใช้จ่ายไม่ครบ ทำให้เสียภาษีมากกว่าที่ควร เอกสารด้านรายได้ (เอกสารขาย) เอกสารกลุ่มนี้เป็นหลักฐานว่ากิจการมีรายได้เกิดขึ้น ได้แก่ กิจการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มต้องออกใบกำกับภาษีทุกครั้งที่ขายสินค้าหรือให้บริการ ตัวอย่างเช่น กิจการที่มียอดขาย 500,000 บาทต่อเดือน อาจมีใบกำกับภาษีขายเดือนละ 50-100 ฉบับ ซึ่งต้องเก็บทุกฉบับ สำหรับกิจการที่ขายสินค้าออนไลน์ ควรพิมพ์หรือบันทึกข้อมูลคำสั่งซื้อจากแพลตฟอร์มไว้ด้วย เพราะหากแพลตฟอร์มปิดระบบหรือลบข้อมูล จะไม่สามารถย้อนกลับไปดูได้ เอกสารด้านค่าใช้จ่าย (เอกสารซื้อ) เอกสารกลุ่มนี้เป็นหลักฐานการใช้จ่ายของกิจการ ได้แก่ กิจการต้องเก็บเอกสารเหล่านี้ตามลำดับวันที่ เพราะใช้เป็นหลักฐานหักค่าใช้จ่ายและเครดิตภาษีซื้อ รายการเดินบัญชี (Bank Statement) รายการเดินบัญชีธนาคารเป็นเอกสารสำคัญที่แสดงการรับเงินและจ่ายเงินของกิจการ ช่วยให้นักบัญชีกระทบยอดได้ถูกต้อง หากกิจการมีบัญชีธนาคารหลายบัญชี ต้องเตรียมรายการเดินบัญชีของทุกธนาคารให้ครบ ปัจจุบันสามารถดาวน์โหลด Statement ออนไลน์จากแอปธนาคารได้โดยไม่ต้องไปขอที่สาขา เอกสารเงินเดือนและประกันสังคม กิจการที่มีพนักงานต้องจัดเก็บเอกสารต่อไปนี้ เอกสารเหล่านี้ใช้เป็นหลักฐานว่ากิจการนำส่งภาษีและประกันสังคมถูกต้องครบถ้วน นอกจากนี้ เมื่อสิ้นปีกิจการต้องออกหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ให้พนักงานทุกคน เพื่อใช้ยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา กิจการควรเก็บสำเนาเอกสารเหล่านี้ไว้ด้วย เอกสารภาษี เอกสารภาษีที่ต้องจัดเก็บประกอบด้วย เอกสารเหล่านี้ต้องเก็บรักษาตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด ข้อควรระวังคือ แบบแสดงรายการภาษีที่ยื่นทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-Filing) ควรบันทึกหลักฐานการยื่นไว้ด้วย เช่น หน้าจอยืนยัน หมายเลขอ้างอิง และใบเสร็จรับเงินค่าภาษีจากกรมสรรพากร เอกสารบัญชีต้องเก็บกี่ปี ตามกฎหมาย คำถามที่ผู้ประกอบการถามบ่อยที่สุดคือ เอกสารบัญชีเก็บกี่ปีถึงจะทำลายได้ กฎหมายหลักที่กำหนดเรื่องนี้มี 2 ฉบับ กฎหมายบัญชี กำหนดเก็บไม่น้อยกว่า 5 ปี พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 มาตรา 14 กำหนดให้ผู้ประกอบการเก็บบัญชีและเอกสารประกอบการลงบัญชีไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปี นับจากวันปิดบัญชี (ข้อมูลจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า) นอกจากนี้ อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้ามีอำนาจขยายระยะเวลาให้เกิน 5 ปี แต่ไม่เกิน 7 ปีได้ ประมวลรัษฎากร เก็บเอกสารภาษี 5 ปี ประมวลรัษฎากร มาตรา 87/3 กำหนดให้เก็บเอกสารภาษีไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปี นับจากวันที่ยื่นแบบแสดงรายการภาษี (ข้อมูลจากกรมสรรพากร) อธิบดีกรมสรรพากรสามารถสั่งขยายได้แต่ไม่เกิน 7 ปี เอกสารที่ต้องเก็บตามมาตรานี้ ได้แก่ รายงานภาษีซื้อ รายงานภาษีขาย รายงานสินค้าและวัตถุดิบ ใบกำกับภาษี และสำเนาใบกำกับภาษี ทำไมแนะนำเก็บ 10 ปี แม้กฎหมายกำหนดขั้นต่ำ 5 ปี แต่ในทางปฏิบัติแนะนำให้เก็บเอกสารทางบัญชีไว้ 10 ปี เพราะกรมสรรพากรมีอำนาจประเมินภาษีย้อนหลังได้สูงสุด 10 ปี (ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 19) โดยเฉพาะกรณีที่กิจการมีผลขาดทุนสะสมยกมา หรืออยู่ระหว่างข้อพิพาททางภาษี การมีเอกสารครบถ้วนช่วยให้สามารถชี้แจงต่อเจ้าหน้าที่ได้ทันที ตัวอย่างเช่น บริษัท ตัวอย่าง จำกัด (ชื่อสมมุติ) ทำธุรกิจนำเข้าสินค้ามา 8 ปี ถูกกรมสรรพากรเรียกตรวจสอบภาษีย้อนหลังในปีที่ 7 แต่เพราะเก็บเอกสารไว้ครบ จึงสามารถแสดงหลักฐานค่าใช้จ่ายและภาษีซื้อได้ทั้งหมด หากทำลายเอกสารไปตั้งแต่ปีที่ 6 อาจต้องเสียภาษีเพิ่มหลายแสนบาทเพราะพิสูจน์ไม่ได้ จัดเก็บเอกสารบัญชีอย่างไรให้เป็นระบบ การจัดเก็บเอกสารที่ดีไม่ใช่แค่เก็บให้ครบ แต่ต้องค้นหาได้ง่ายเมื่อต้องใช้งาน กิจการ SME ขนาดเล็กที่มีรายการค้าเดือนละ 30-50 รายการ อาจมีเอกสารบัญชีปีละ 500-1,000 แผ่น หากไม่มีระบบจัดเก็บที่ดี การค้นหาเอกสารเพียง 1 ฉบับอาจใช้เวลาหลายชั่วโมง จัดแฟ้มเอกสารตามหมวดหมู่ วิธีที่ง่ายและเป็นระบบที่สุดคือแบ่งแฟ้มตามประเภทเอกสาร ตัวอย่างเช่น ภายในแต่ละแฟ้มให้เรียงตามลำดับวันที่ เพื่อให้ค้นหาง่ายเมื่อถูกตรวจสอบ เทคนิคเพิ่มเติมคือ ตั้งชื่อแฟ้มให้ระบุเดือนและปีชัดเจน เช่น “เอกสารซื้อ-มกราคม 2569” เมื่อครบปีให้ย้ายแฟ้มทั้งปีไปเก็บรวมกันในกล่องที่ระบุปีบัญชี พร้อมเขียนรายการประเภทเอกสารไว้หน้ากล่อง วิธีนี้ช่วยให้สามารถค้นหาเอกสารย้อนหลังได้ภายในไม่กี่นาที เก็บเอกสารแบบอิเล็กทรอนิกส์ (e-Document) ปัจจุบันกรมสรรพากรอนุญาตให้จัดเก็บเอกสารในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้ ตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 โดยมีเงื่อนไขสำคัญ 3 ข้อ คือ ข้อมูลต้องเข้าถึงและนำกลับมาใช้ได้ ต้องเก็บในรูปแบบเดียวกับที่สร้างหรือส่ง และต้องเก็บข้อมูลที่ระบุต้นทางและปลายทางรวมถึงวันเวลาได้ อย่างไรก็ตาม การสแกนเอกสารกระดาษเป็นไฟล์ดิจิทัล ยังไม่สามารถทำลายต้นฉบับกระดาษได้ทันที ยกเว้นจะใช้ระบบที่ได้รับการรับรองตามหลักเกณฑ์ของ พ.ร.บ.การบัญชี ดังนั้นแนะนำให้เก็บทั้งไฟล์ดิจิทัลและต้นฉบับกระดาษควบคู่กันไป จนกว่าจะครบระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด โปรแกรมบัญชีออนไลน์อย่าง PEAK ช่วยให้การจัดเก็บเอกสารเป็นระบบมากขึ้น เพราะเอกสารทางบัญชีถูกบันทึกและจัดเก็บในระบบคลาวด์อัตโนมัติ ค้นหาง่าย และเรียกดูได้ทุกที่ทุกเวลา ครบกำหนดแล้วทำลายเอกสารบัญชีอย่างไรให้ถูกต้อง เมื่อเก็บเอกสารครบตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดแล้ว กิจการสามารถทำลายเอกสารได้ แต่ควรดำเนินการอย่างเป็นระบบ เพราะหากทำลายเอกสารโดยไม่มีหลักฐาน อาจเกิดปัญหาภายหลังหากถูกเรียกตรวจสอบ ข้อควรระวังคือ หากกิจการอยู่ระหว่างการถูกตรวจสอบภาษี หรือมีข้อพิพาททางกฎหมาย ห้ามทำลายเอกสารที่เกี่ยวข้องแม้จะครบกำหนดแล้วก็ตาม นอกจากนี้ ควรเก็บรายงานการทำลายเอกสารไว้อย่างน้อย 5 ปี เพราะรายงานนี้เป็นหลักฐานยืนยันว่ากิจการได้ทำลายเอกสารตามขั้นตอนที่ถูกต้อง กรณีที่มีเอกสารจำนวนมาก เช่น กล่องเอกสาร 20-30 กล่อง อาจพิจารณาใช้บริการบริษัทรับทำลายเอกสารที่มีใบรับรองการทำลาย สรุป: เอกสารบัญชี จัดการให้ครบจบในที่เดียว เอกสารบัญชีมีหลากหลายประเภท ตั้งแต่เอกสารขาย เอกสารซื้อ รายการเดินบัญชีธนาคาร ไปจนถึงเอกสารภาษีและเงินเดือน กฎหมายกำหนดให้เก็บอย่างน้อย 5 ปี แต่แนะนำเก็บ 10 ปีเพื่อความปลอดภัย การจัดเก็บที่ดีต้องแยกหมวดหมู่ชัดเจนและเรียงตามวันที่ เมื่อครบกำหนดสามารถทำลายได้แต่ต้องมีบันทึกเป็นหลักฐาน สิ่งที่ผู้ประกอบการควรเริ่มทำตั้งแต่วันนี้ คือ ตรวจสอบว่าเอกสารบัญชีของกิจการครบถ้วนหรือไม่ จัดหมวดหมู่แฟ้มให้เป็นระบบ และกำหนดตารางทบทวนเอกสารเป็นประจำทุกปี เพียงเท่านี้ก็ช่วยลดความเสี่ยงจากการถูกตรวจสอบได้อย่างมาก จัดการเอกสารบัญชีได้ง่ายขึ้นด้วย PEAK PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยให้ผู้ประกอบการจัดการเอกสารบัญชีได้ครบจบในที่เดียว ตั้งแต่ออกใบกำกับภาษี ใบเสร็จรับเงิน บันทึกค่าใช้จ่าย ไปจนถึงจัดเก็บเอกสารในระบบคลาวด์ที่ค้นหาง่ายและปลอดภัย ทดลองใช้ PEAK ฟรี แล้วคุณจะรู้ว่าการจัดการเอกสารบัญชีไม่จำเป็นต้องยุ่งยากอีกต่อไป คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับเอกสารบัญชี เอกสารบัญชีหายต้องทำอย่างไร หากเอกสารบัญชีสูญหาย กิจการต้องดำเนินการขอสำเนาจากคู่ค้าหรือธนาคารโดยเร็ว พร้อมจัดทำบันทึกภายในระบุว่าเอกสารใดสูญหาย เมื่อใด และดำเนินการอย่างไร สำหรับใบกำกับภาษีที่สูญหาย สามารถขอสำเนาจากผู้ออกได้ โดยให้ผู้ออกรับรองสำเนาถูกต้อง ทั้งนี้ ควรแจ้งนักบัญชีหรือสำนักงานบัญชีที่ดูแลให้ทราบทันที เพื่อดำเนินการแก้ไขในงบการเงินได้อย่างถูกต้อง ไม่มีใบเสร็จจากผู้ขาย ลงบัญชีได้ไหม ลงบัญชีได้ แต่ต้องจัดทำเอกสารทดแทนให้ถูกต้อง ขั้นตอนคือ ให้ผู้รับเงินเซ็นรับเงินบนใบสำคัญจ่ายหรือใบรับรองแทนใบเสร็จรับเงิน จากนั้นแนบสลิปโอนเงินหรือหลักฐานการจ่ายเงินประกอบ ข้อสำคัญคือต้องระบุเลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลักของผู้รับเงินให้ครบ มิฉะนั้นอาจไม่สามารถนำค่าใช้จ่ายมาหักภาษีได้ เก็บเอกสารเป็นไฟล์ดิจิทัลแทนกระดาษได้หรือไม่ ได้ แต่ต้องเลือก format ไฟล์ที่เหมาะสม ไฟล์ PDF เป็นรูปแบบที่แนะนำมากที่สุดเพราะแก้ไขเนื้อหาได้ยาก มีความน่าเชื่อถือสูง ควรตั้งชื่อไฟล์ให้สื่อความหมาย เช่น “ใบกำกับภาษี-0001-มกราคม-2569.pdf” และจัดเก็บในโฟลเดอร์แยกตามเดือนและปี ส่วนเอกสารที่สร้างจากระบบดิจิทัลตั้งแต่แรก เช่น e-Tax Invoice สามารถเก็บในรูปแบบดิจิทัลได้เลยโดยไม่ต้องพิมพ์กระดาษ ไม่เก็บเอกสารบัญชีมีโทษอะไร ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีที่ไม่จัดเก็บเอกสารตามที่กฎหมายกำหนด มีโทษปรับไม่เกิน 10,000 บาท (พ.ร.บ.การบัญชี 2543 มาตรา 29) นอกจากโทษปรับแล้ว ผลกระทบที่หนักกว่าคือกิจการอาจสูญเสียสิทธิในการหักภาษีซื้อและค่าใช้จ่าย ซึ่งอาจทำให้ต้องเสียภาษีเพิ่มเป็นจำนวนมาก พร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่มทษปรับแล้ว ผลกระทบที่หนักกว่าคือกิจการอาจสูญเสียสิทธิในการหักภาษีซื้อและค่าใช้จ่าย ซึ่งอาจทำให้ต้องเสียภาษีเพิ่มเป็นจำนวนมาก พร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม

ธุรกิจที่ขายเชื่อย่อมเจอลูกหนี้ที่เสี่ยงจะเก็บเงินไม่ได้ บทความนี้พาดูตั้งแต่ความหมาย หมวดบัญชี วิธีตั้งค่าเผื่อ 3 วิธี ไปจนถึงเกณฑ์ตัดหนี้สูญทางภาษี หนี้สงสัยจะสูญ คืออะไร ต่างจากหนี้สูญอย่างไร หนี้สงสัยจะสูญ (Doubtful Debt) คือ ลูกหนี้ที่กิจการประเมินแล้วว่ามีโอกาสเก็บเงินไม่ได้ จึงต้องรับรู้เป็นค่าใช้จ่าย หนี้สูญ (Bad Debt) คือ ลูกหนี้ที่ทวงถามจนถึงที่สุดแล้ว ยืนยันได้ว่าเก็บไม่ได้แน่นอน จึงตัดออกจากบัญชี พูดง่ายๆ คือ หนี้สงสัยจะสูญเป็น “คาดว่าจะเก็บไม่ได้” ส่วนหนี้สูญคือ “ยืนยันแล้วว่าเก็บไม่ได้” เปรียบเทียบ 3 บัญชีที่เกี่ยวข้อง ทั้ง 3 คำนี้มีความหมายและหมวดบัญชีต่างกัน สรุปไว้ในตารางดังนี้ รายการ หนี้สงสัยจะสูญ ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ หนี้สูญ ความหมาย ค่าใช้จ่ายจากการประมาณว่าจะเก็บไม่ได้ ยอดสะสมที่ตั้งไว้เพื่อลดมูลค่าลูกหนี้ ยืนยันแล้วว่าเก็บไม่ได้ ตัดออกจากบัญชี หมวดบัญชี หมวด 5 ค่าใช้จ่าย หมวด 1 สินทรัพย์ (Contra Account) หมวด 5 ค่าใช้จ่าย (วิธีตัดตรง) แสดงในงบ งบกำไรขาดทุน งบแสดงฐานะการเงิน (หักจากลูกหนี้) งบกำไรขาดทุน (วิธีตัดตรง) เป็นรายจ่ายภาษีได้ไหม ไม่ได้ ต้องบวกกลับ ไม่ใช่ค่าใช้จ่าย ได้ ถ้าทำตามกฎกระทรวง 186 หนี้สงสัยจะสูญ และค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ อยู่หมวดไหน หนี้สงสัยจะสูญ อยู่ในหมวด 5 ค่าใช้จ่าย เป็นค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานที่แสดงในงบกำไรขาดทุน ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ อยู่ในหมวด 1 สินทรัพย์ ทำหน้าที่เป็น Contra Account หักจากลูกหนี้การค้า ทำให้ยอดลูกหนี้สุทธิใกล้เคียงมูลค่าจริง ส่วนหนี้สูญ ถ้าใช้วิธีตัดโดยตรง (Direct Write-Off) ก็อยู่ในหมวด 5 เช่นกัน แต่ไม่ค่อยนิยมเพราะรับรู้ค่าใช้จ่ายไม่ตรงงวด การตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ มี 3 วิธี พร้อมตัวอย่าง ตาม TFRS for NPAEs กิจการเลือกใช้ได้ 3 วิธี ตัวอย่างทั้งหมดใช้ บริษัท ตัวอย่าง จำกัด (ชื่อสมมุติ) ธุรกิจขายส่งอุปกรณ์สำนักงาน วิธีร้อยละของยอดขายเชื่อสุทธิ คำนวณจากยอดขายเชื่อสุทธิทั้งปี คูณด้วยอัตราที่ประเมินจากประสบการณ์ วิธีนี้ง่ายและเร็ว ไม่ต้องดูยอดค่าเผื่อเดิม ตัวอย่าง: ขายเชื่อสุทธิ 5,000,000 บาท ประเมินเก็บไม่ได้ 2% ค่าเผื่อที่ต้องตั้ง = 5,000,000 × 2% = 100,000 บาท วิธีร้อยละของยอดลูกหนี้คงเหลือ คำนวณจากยอดลูกหนี้ ณ สิ้นงวด แล้วหักค่าเผื่อเดิม วิธีนี้สะท้อนสถานะลูกหนี้ปัจจุบันได้ดีกว่า ตัวอย่าง: ลูกหนี้คงเหลือ 2,000,000 บาท ประเมินเก็บไม่ได้ 3% มีค่าเผื่อเดิม 20,000 บาท ค่าเผื่อที่ควรมี = 2,000,000 × 3% = 60,000 บาท ตั้งเพิ่ม = 60,000 − 20,000 = 40,000 บาท วิธีแยกอายุลูกหนี้ (Aging Analysis) แบ่งลูกหนี้ตามวันค้างชำระ ลูกหนี้ค้างนานใช้อัตราสูงกว่า วิธีนี้ให้ตัวเลขใกล้ความจริงที่สุด ตัวอย่าง: บริษัทฯ แบ่งลูกหนี้ตามอายุหนี้ดังนี้ อายุหนี้ ยอดลูกหนี้ (บาท) อัตราประเมิน ค่าเผื่อ (บาท) ยังไม่ครบกำหนด 1,200,000 1% 12,000 เกินกำหนด 1-30 วัน 400,000 3% 12,000 เกินกำหนด 31-90 วัน 200,000 10% 20,000 เกินกำหนด 91-180 วัน 150,000 30% 45,000 เกินกำหนด 181 วันขึ้นไป 50,000 80% 40,000 รวม 2,000,000 129,000 ถ้ามีค่าเผื่อเดิม 50,000 บาท ต้องตั้งเพิ่ม 79,000 บาท (129,000 − 50,000) สำหรับ SME วิธีนี้เป็นวิธีที่แนะนำมากที่สุด เพราะเห็นชัดว่าลูกหนี้รายไหนเสี่ยง กิจการใช้รายงานอายุลูกหนี้ (Aging Report) จากโปรแกรมบัญชีมาตั้งต้นได้ทันที วิธีบันทึกบัญชีหนี้สงสัยจะสูญ และค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ การบันทึกบัญชีแบ่งเป็น 3 กรณีตามสถานะของลูกหนี้ กรณีที่ 1 — ตั้งค่าเผื่อ เมื่อประเมินแล้วว่ามีลูกหนี้ที่เสี่ยงจะเก็บไม่ได้ สมมุติตั้งค่าเผื่อ 100,000 บาท รายการ Dr (เดบิต) Cr (เครดิต) หนี้สงสัยจะสูญ 100,000 ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ 100,000 ผลกระทบ: ค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น ยอดลูกหนี้สุทธิลดลง กรณีที่ 2 — ตัดจำหน่ายหนี้สูญ เมื่อยืนยันว่าเก็บเงินไม่ได้แน่นอน เช่น ลูกหนี้ค้าง 30,000 บาท ทวงถามจนถึงที่สุดแล้ว รายการ Dr (เดบิต) Cr (เครดิต) ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ 30,000 ลูกหนี้การค้า 30,000 ผลกระทบ: ค่าเผื่อและลูกหนี้ลดลงพร้อมกัน ยอดสุทธิไม่เปลี่ยน กรณีที่ 3 — หนี้สูญได้รับคืน ถ้าลูกหนี้ที่ตัดสูญแล้วกลับมาชำระ กิจการเลือกบันทึกได้ 2 วิธี วิธีที่ 1 โอนกลับผ่านค่าเผื่อ แล้วบันทึกรับชำระ รายการ Dr (เดบิต) Cr (เครดิต) ลูกหนี้การค้า 30,000 ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ 30,000 รายการ Dr (เดบิต) Cr (เครดิต) เงินสด/ธนาคาร 30,000 ลูกหนี้การค้า 30,000 วิธีที่ 2 บันทึกเป็นรายได้อื่นทันที รายการ Dr (เดบิต) Cr (เครดิต) เงินสด/ธนาคาร 30,000 หนี้สูญได้รับคืน (รายได้อื่น) 30,000 การตัดหนี้สูญทางภาษี ต้องทำอย่างไร ค่าเผื่อที่ตั้งไว้ไม่สามารถนำไปเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ ต้องบวกกลับตามประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (9) เฉพาะ “หนี้สูญ” ที่ทำตามเกณฑ์กฎหมายเท่านั้นจึงเป็นรายจ่ายได้ เกณฑ์การตัดหนี้สูญตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 186 หนี้ที่จะตัดสูญต้องเป็นหนี้จากการประกอบกิจการ ยังไม่ขาดอายุความ และกรรมการจะเป็นลูกหนี้ไม่ได้ วิธีดำเนินการขึ้นอยู่กับจำนวนหนี้แต่ละราย (แก้ไขโดยฉบับที่ 374 พ.ศ. 2564) จำนวนหนี้ต่อราย วิธีดำเนินการ เกิน 2,000,000 บาท ฟ้องคดีแพ่ง หรือยื่นคำขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลาย ไม่เกิน 2,000,000 บาท ทวงถามเป็นหลักฐาน ฟ้องคดี หรือเข้าสู่คดีล้มละลาย ไม่ว่าจำนวนเท่าไร กรรมการต้องอนุมัติจำหน่ายหนี้สูญภายใน 30 วันนับแต่สิ้นรอบบัญชี ทางบัญชี กับ ทางภาษี ต่างกันอย่างไร รายการ ทางบัญชี ทางภาษี เกณฑ์ตัดหนี้สูญ ใช้ดุลยพินิจตามมาตรฐานบัญชี ทำตามกฎกระทรวง 186 ค่าเผื่อที่ตั้งไว้ เป็นค่าใช้จ่ายได้ ไม่เป็นรายจ่าย ต้องบวกกลับ หนี้สูญ เป็นค่าใช้จ่ายได้ เป็นรายจ่ายได้ ถ้าทำตามเกณฑ์ หนี้สูญได้รับคืน รายได้อื่น หรือโอนกลับค่าเผื่อ เงินได้ในรอบบัญชีที่ได้รับคืน ตัวอย่าง: บริษัทฯ ตั้งค่าเผื่อ 100,000 บาท ตอนคำนวณภาษีต้องบวกกลับทั้งจำนวน ภายหลังตัดหนี้สูญตามกฎกระทรวง 186 จำนวน 80,000 บาท จึงนำมาเป็นรายจ่ายได้ ปรับปรุงค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ตอนปิดบัญชีปลายปี ทุกสิ้นรอบบัญชี กิจการต้องทบทวนค่าเผื่อว่าเพียงพอหรือไม่ โดยทำตามขั้นตอนดังนี้ ถ้าค่าเผื่อเดิมมากกว่าที่ควรมี ให้กลับรายการดังนี้ รายการ Dr (เดบิต) Cr (เครดิต) ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ 20,000 หนี้สงสัยจะสูญ (กลับรายการ) 20,000 เรื่องนี้เป็นหนึ่งในรายการสำคัญตอนปิดบัญชีปลายปีที่ไม่ควรมองข้าม ถ้ากิจการมีลูกหนี้ค้างชำระนาน ก็ควรทบทวนค่าเผื่อให้ตรงกับสถานการณ์จริง สรุป: หนี้สงสัยจะสูญ เมื่อขายเชื่อ ให้ตั้งค่าเผื่อทุกสิ้นรอบด้วยวิธีแยกอายุลูกหนี้ เพราะให้ตัวเลขแม่นยำที่สุด ถ้ายืนยันแล้วว่าเก็บไม่ได้ ให้ตัดจำหน่ายหนี้สูญ แต่ถ้าจะนำไปหักเป็นรายจ่ายภาษี ต้องทำตามเกณฑ์กฎกระทรวง 186 ด้วย ไม่ใช่แค่ตัดในบัญชี จัดการลูกหนี้ให้เป็นระบบด้วย PEAK PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยดูรายงานอายุลูกหนี้ได้ทันที นำข้อมูลไปตั้งค่าเผื่อได้อย่างถูกต้อง ดูวิธีบันทึกบัญชีหนี้สงสัยจะสูญและหนี้สูญใน PEAK ได้เลย หรือทดลองใช้ PEAK ฟรี คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับหนี้สงสัยจะสูญ ตั้งค่าเผื่อแล้วลูกหนี้กลับมาชำระได้ ต้องทำอย่างไร ให้กลับรายการค่าเผื่อส่วนเกิน บันทึก Dr. ค่าเผื่อฯ / Cr. หนี้สงสัยจะสูญ ตามจำนวนที่ลดลง เลือกวิธีตั้งค่าเผื่อแล้ว เปลี่ยนวิธีภายหลังได้ไหม ได้ แต่ต้องใช้วิธีเดียวกันตลอดรอบบัญชี ถ้าจะเปลี่ยนควรเริ่มในรอบถัดไป และเปิดเผยในหมายเหตุประกอบงบ หนี้สูญตามกฎกระทรวง 186 ต้องเก็บหลักฐานอะไรบ้าง ต้องเก็บเอกสารทวงถาม สำเนาคำฟ้อง หรือหลักฐานล้มละลาย แล้วแต่กรณี รวมถึงคำสั่งกรรมการอนุมัติจำหน่ายหนี้สูญ ลงวันที่ภายใน 30 วันนับแต่สิ้นรอบบัญชี กิจการที่ใช้เกณฑ์เงินสด ต้องตั้งค่าเผื่อไหม ไม่ต้อง เพราะกิจการเกณฑ์เงินสดไม่มีลูกหนี้การค้า การตั้งค่าเผื่อเกี่ยวข้องเฉพาะกิจการที่ใช้เกณฑ์คงค้างและมีการขายเชื่อ ตั้งค่าเผื่อต้องใช้รายงานอะไร ใช้รายงานอายุลูกหนี้ (Aging Report) จากโปรแกรมบัญชี แสดงยอดลูกหนี้แยกตามวันค้างชำระ กำหนดอัตราแต่ละช่วงแล้วคำนวณค่าเผื่อได้ทันที ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก   (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก 

เกณฑ์คงค้าง คือ อะไร ต่างจากเกณฑ์เงินสดอย่างไร ในการทำบัญชีของนิติบุคคล สิ่งที่ผู้ประกอบการ SME ต้องเข้าใจตั้งแต่แรกคือ “เกณฑ์คงค้าง” หรือที่เรียกในภาษาอังกฤษว่า Accrual Basis เพราะเป็นหลักการบันทึกบัญชีที่ธุรกิจจดทะเบียนเป็นบริษัทต้องใช้ตามมาตรฐานการบัญชีของไทย บทความนี้จะอธิบายทั้งเกณฑ์คงค้างและเกณฑ์เงินสด (Cash Basis) พร้อมตัวอย่างตัวเลขและวิธีเลือกใช้ให้ตรงกับธุรกิจของคุณ เกณฑ์คงค้าง (Accrual Basis) คืออะไร เกณฑ์คงค้าง คือ หลักการบัญชีที่บันทึกรายได้และค่าใช้จ่ายตามวันที่ธุรกรรมเกิดขึ้นจริง โดยไม่สนใจว่าจะได้รับเงินหรือจ่ายเงินแล้วหรือยัง ยกตัวอย่างง่าย ๆ ถ้าบริษัทส่งมอบสินค้าให้ลูกค้าในเดือนมิถุนายน แม้จะยังไม่ได้รับเงินจนถึงเดือนสิงหาคม บัญชีตามเกณฑ์คงค้างก็จะบันทึกรายได้ในเดือนมิถุนายนทันที เพราะถือว่ารายได้เกิดขึ้นแล้ว ณ วันที่ส่งมอบสินค้า หลักการนี้มีชื่อเรียกอีกอย่างว่า “เกณฑ์สิทธิ” ซึ่งเป็นคำที่กรมสรรพากรใช้ในประมวลรัษฎากร หลักการเดียวกันแต่ใช้ชื่อต่างกันตามบริบท ในทางปฏิบัติ การบันทึกบัญชีแบบนี้ทำให้เห็นสถานะทางการเงินของธุรกิจที่ใกล้ความจริงมากกว่า เพราะรายได้และค่าใช้จ่ายจะแสดงอยู่ในงวดที่ธุรกรรมเกิดขึ้นจริง ไม่ผันผวนตามจังหวะการรับจ่ายเงิน ผู้ประกอบการจึงใช้ข้อมูลจากงบการเงินตัดสินใจได้แม่นยำกว่า เกณฑ์เงินสด (Cash Basis) คืออะไร เกณฑ์เงินสด คือ หลักการบัญชีที่บันทึกรายได้เมื่อได้รับเงินจริง และบันทึกค่าใช้จ่ายเมื่อจ่ายเงินออกไปจริง ไม่สนใจว่าธุรกรรมนั้นเกิดขึ้นในงวดบัญชีไหน ถ้าใช้ตัวอย่างเดียวกัน บริษัทส่งสินค้าในเดือนมิถุนายน แต่ได้รับเงินเดือนสิงหาคม เกณฑ์เงินสดจะบันทึกรายได้ในเดือนสิงหาคม ไม่ใช่เดือนมิถุนายน เพราะเงินสดเข้ามาจริงตอนนั้น ในทางปฏิบัติ หน่วยงานราชการของไทยหลายแห่งยังคงใช้เกณฑ์เงินสดในการบันทึกบัญชี ส่วนบุคคลธรรมดาที่ทำรายงานเงินสดรับ-จ่ายก็ใช้เกณฑ์นี้เช่นกัน เกณฑ์คงค้าง VS เกณฑ์เงินสด ต่างกันอย่างไร สรุปความแตกต่างของทั้ง 2 เกณฑ์ผ่านตาราง เพื่อให้เห็นภาพชัด ประเด็น เกณฑ์คงค้าง (Accrual Basis) เกณฑ์เงินสด (Cash Basis) จุดรับรู้รายได้ วันที่ส่งมอบสินค้าหรือบริการ วันที่ได้รับเงิน จุดรับรู้ค่าใช้จ่าย วันที่ใช้สินค้าหรือรับบริการ วันที่จ่ายเงินออกไป บัญชีลูกหนี้-เจ้าหนี้ มี (เพราะบันทึกก่อนรับ-จ่ายเงิน) ไม่มี ความซับซ้อน สูงกว่า (ต้องปรับปรุงบัญชีสิ้นงวด) ง่ายกว่า (บันทึกตามเงินสด) ใครใช้ นิติบุคคลตามกฎหมาย บุคคลธรรมดา, หน่วยงานราชการ งบการเงิน สะท้อนผลการดำเนินงานจริง อาจไม่ตรงกับงวดที่เกิดธุรกรรม ตัวอย่างเปรียบเทียบบันทึกบัญชี 2 เกณฑ์ บริษัท ตัวอย่าง จำกัด (ชื่อสมมุติ) จ่ายค่าเช่าสำนักงานล่วงหน้า 120,000 บาท สำหรับ 12 เดือน (มกราคม-ธันวาคม) โดยจ่ายเงินทั้งก้อนในวันที่ 1 มกราคม เกณฑ์เงินสด บันทึกค่าเช่า 120,000 บาท เป็นค่าใช้จ่ายทั้งหมดในเดือนมกราคมทันที เพราะจ่ายเงินออกไปแล้ว เกณฑ์คงค้าง บันทึกค่าเช่าเดือนละ 10,000 บาท ตลอด 12 เดือน เพราะค่าเช่าแต่ละเดือนเป็นค่าใช้จ่ายของงวดนั้น ส่วนที่จ่ายล่วงหน้าจะบันทึกเป็น “ค่าเช่าจ่ายล่วงหน้า” ซึ่งเป็นสินทรัพย์ แล้วทยอยตัดเป็นค่าใช้จ่ายเดือนละ 10,000 บาท วิธีบันทึกบัญชี ณ วันที่ 1 มกราคม (เกณฑ์คงค้าง) รายการ เดบิต (Dr.) เครดิต (Cr.) ค่าเช่าจ่ายล่วงหน้า 120,000 — เงินสด — 120,000 ทุกสิ้นเดือน (มกราคม-ธันวาคม) รายการ เดบิต (Dr.) เครดิต (Cr.) ค่าเช่า 10,000 — ค่าเช่าจ่ายล่วงหน้า — 10,000 ผลลัพธ์ที่ต่างกันคือ ถ้าดูงบกำไรขาดทุนเดือนมกราคม เกณฑ์เงินสดจะแสดงค่าใช้จ่ายสูงถึง 120,000 บาท ส่วนวิธี Accrual แสดงเพียง 10,000 บาท ซึ่งสะท้อนค่าใช้จ่ายจริงของเดือนนั้นได้ถูกต้องกว่า ลองดูอีกตัวอย่างฝั่งรายได้ สมมุติบริษัท ตัวอย่าง จำกัด (ชื่อสมมุติ) ให้บริการที่ปรึกษาเดือนธันวาคม ค่าบริการ 50,000 บาท แต่ลูกค้าจ่ายเงินในเดือนกุมภาพันธ์ปีถัดไป ตามวิธี Accrual บริษัทจะบันทึกรายได้ 50,000 บาทในเดือนธันวาคมทันที โดยตั้งบัญชีลูกหนี้รอรับเงิน ส่วนวิธีเงินสดจะยังไม่บันทึกรายได้จนกว่าจะได้รับเงินจริงในเดือนกุมภาพันธ์ ความแตกต่างนี้ส่งผลโดยตรงต่อตัวเลขกำไรขาดทุนในแต่ละปี เกณฑ์คงค้างกับเกณฑ์เงินสด มีข้อดีข้อเสียอย่างไร เกณฑ์คงค้าง เกณฑ์เงินสด ข้อดี งบการเงินสะท้อนผลการดำเนินงานจริงของแต่ละงวด บันทึกง่าย ไม่ต้องปรับปรุงบัญชีสิ้นงวด เห็นภาพลูกหนี้-เจ้าหนี้ครบถ้วน วางแผนการเงินได้ดี เห็นเงินสดจริงที่รับ-จ่ายได้ชัดเจน เป็นมาตรฐานสากล ธนาคารและนักลงทุนยอมรับ เหมาะกับธุรกิจเล็กที่รับ-จ่ายเงินสดเป็นหลัก ข้อเสีย ซับซ้อนกว่า ต้องมีความรู้บัญชีหรือใช้โปรแกรมช่วย งบการเงินอาจไม่ตรงกับงวดจริง ทำให้กำไรขาดทุนผิดเพี้ยน ต้องปรับปรุงบัญชีทุกสิ้นงวด (adjusting entries) ไม่มีข้อมูลลูกหนี้-เจ้าหนี้ วางแผนยาก SME ไทยต้องใช้เกณฑ์ไหน ตามกฎหมาย ธุรกิจที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล (บริษัทจำกัด, ห้างหุ้นส่วนจำกัด) ต้องใช้เกณฑ์คงค้างในการจัดทำงบการเงิน เพราะ TFRS for NPAEs ซึ่งเป็นมาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการ SME ของไทย กำหนดให้เกณฑ์คงค้างและการดำเนินงานต่อเนื่องเป็นข้อสมมติฐานพื้นฐานในการจัดทำงบการเงิน ในฝั่งภาษี กรมสรรพากรใช้คำว่า “เกณฑ์สิทธิ” ซึ่งมีหลักการคล้ายกับเกณฑ์คงค้าง โดยกำหนดให้นิติบุคคลรับรู้รายได้และค่าใช้จ่ายตามวันที่เกิดสิทธิ ไม่ใช่วันที่รับจ่ายเงิน สรุปง่าย ๆ ถ้าคุณจดทะเบียนบริษัทหรือห้างหุ้นส่วน คุณต้องใช้หลักการ Accrual ในงบการเงิน ส่วนบุคคลธรรมดาที่ทำรายงานเงินสดรับ-จ่ายยังใช้วิธีเงินสดได้ ทั้งนี้ แม้จะเริ่มต้นธุรกิจเป็นบุคคลธรรมดา แต่ถ้าเมื่อไรที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล ต้องเปลี่ยนมาใช้ Accrual Basis ทันที เพราะสำนักงานบัญชีที่ดูแลให้จะจัดทำงบการเงินตามมาตรฐานนี้ เกณฑ์สิทธิ กับ เกณฑ์คงค้าง เหมือนหรือต่างกัน หลักการเดียวกันแต่ใช้ในบริบทต่างกัน “เกณฑ์คงค้าง” เป็นคำที่สภาวิชาชีพบัญชีและมาตรฐาน TFRS for NPAEs ใช้ ส่วน “เกณฑ์สิทธิ” เป็นคำที่กรมสรรพากรใช้ในประมวลรัษฎากร ทั้งสองคำพูดถึงหลักการบันทึกรายได้และค่าใช้จ่ายตามวันที่เกิดธุรกรรม ไม่ใช่วันที่รับจ่ายเงิน ดังนั้น ถ้าคุณเจอคำว่า “เกณฑ์สิทธิ” ในเอกสารสรรพากร ให้เข้าใจว่าคือ Accrual Basis เหมือนกัน เพียงแต่ชื่อเรียกต่างกันตามหน่วยงาน สรุป: เลือกใช้เกณฑ์ไหนให้เหมาะกับธุรกิจ Accrual Basis บันทึกรายการตามวันที่ธุรกรรมเกิดขึ้น ส่วน Cash Basis บันทึกตามวันรับจ่ายเงินจริง SME ที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลต้องใช้วิธี Accrual ตาม TFRS for NPAEs ส่วนบุคคลธรรมดาใช้วิธีเงินสดได้ สิ่งสำคัญคือการบันทึกบัญชีตามเกณฑ์คงค้างอย่างถูกต้อง จะช่วยให้งบการเงินของธุรกิจสะท้อนภาพจริง ใช้ตัดสินใจได้ และพร้อมสำหรับการยื่นภาษีโดยไม่ต้องปรับปรุงย้อนหลัง จัดการบัญชีตามเกณฑ์คงค้างให้เป็นระบบด้วย PEAK PEAK Account โปรแกรมบัญชีออนไลน์ มีระบบบันทึกบัญชีตามเกณฑ์คงค้างอัตโนมัติ พร้อมฟังก์ชัน Recurring ที่ช่วยสร้างเอกสารรายได้และค่าใช้จ่ายล่วงหน้าเป็นประจำทุกเดือน เช่น ค่าเช่าสำนักงาน ค่าบริการบัญชีรายเดือน หรือค่าบริการรายงวด โดยระบบจะบันทึกบัญชีและส่งเอกสารให้อัตโนมัติตามวันที่กำหนด ทำให้ไม่ต้องกังวลเรื่องการลืมบันทึกรายการหรือปรับปรุงบัญชีสิ้นงวด ทดลองใช้ PEAK ฟรี คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับเกณฑ์คงค้างและเกณฑ์เงินสด เกณฑ์คงค้าง ภาษาอังกฤษเรียกว่าอะไร เกณฑ์คงค้าง ภาษาอังกฤษเรียกว่า Accrual Basis หรือ Accrual Basis of Accounting ส่วนเกณฑ์เงินสดเรียกว่า Cash Basis ทั้งสองคำนี้เป็นศัพท์บัญชีสากลที่ใช้ทั่วโลก ทำไมนิติบุคคลต้องใช้เกณฑ์คงค้าง เพราะมาตรฐาน TFRS for NPAEs ของสภาวิชาชีพบัญชีกำหนดให้หลักการนี้เป็นข้อสมมติฐานพื้นฐานในการจัดทำงบการเงิน เพื่อให้งบแสดงผลการดำเนินงานที่แท้จริงของแต่ละงวด ธนาคาร นักลงทุน และสรรพากรจึงใช้ข้อมูลจากงบเหล่านี้ประกอบการตัดสินใจได้อย่างมั่นใจ นอกจากนี้ การใช้หลักการเดียวกันยังทำให้เปรียบเทียบผลประกอบการระหว่างธุรกิจต่าง ๆ ได้ง่ายขึ้น เกณฑ์เงินสดเหมาะกับธุรกิจแบบไหน เกณฑ์เงินสดเหมาะกับบุคคลธรรมดาที่มีรายได้ไม่ซับซ้อน เช่น ฟรีแลนซ์ที่ทำรายงานเงินสดรับ-จ่ายตามประกาศกรมสรรพากร หรือร้านค้าเล็กที่รับจ่ายเงินสดเป็นหลัก แต่ถ้าจดทะเบียนเป็นนิติบุคคลแล้ว ต้องเปลี่ยนมาใช้เกณฑ์คงค้าง การปรับปรุงบัญชีตอนสิ้นงวดคืออะไร การปรับปรุงบัญชีสิ้นงวด (Adjusting Entries) คือการบันทึกรายการเพิ่มเติมเมื่อสิ้นรอบบัญชี เพื่อให้รายได้และค่าใช้จ่ายอยู่ในงวดที่ถูกต้อง ตัวอย่างเช่น การตัดค่าเช่าจ่ายล่วงหน้าเป็นค่าใช้จ่ายประจำเดือน หรือการบันทึกรายได้ค้างรับที่ส่งสินค้าแล้วแต่ยังไม่ได้ออกใบแจ้งหนี้ การปรับปรุงเหล่านี้เป็นขั้นตอนสำคัญที่ทำให้งบการเงินสะท้อนฐานะจริงของกิจการ ผู้ประกอบการสามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ในบทความเรื่องสำคัญปิดบัญชีปลายปีที่ควรรู้ โปรแกรมบัญชีออนไลน์สามารถช่วยคำนวณและบันทึกรายการเหล่านี้ได้อัตโนมัติ ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก   (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก 

ใบลดหนี้ เอกสารที่องค์กรธุรกิจบริการต้องรู้จักไว้ เพราะเป็นหลักฐานประกอบการคืนสินค้า คืนเงิน แจ้งราคาใหม่กับลูกค้า หน้าตาเป็นอย่างไร คลิกดูตัวอย่างใบลดหนี้เลย

ใบลดหนี้ เอกสารที่องค์กรธุรกิจบริการต้องรู้จักไว้ เพราะเป็นหลักฐานประกอบการคืนสินค้า คืนเงิน แจ้งราคาใหม่กับลูกค้า หน้าตาเป็นอย่างไร คลิกดูตัวอย่างใบลดหนี้เลย

บิลเงินสดคืออะไร? ต่างจากใบเสร็จรับเงินอย่างไร และออกให้ลูกต้าตอนไหนบ้าง มาเรียนรู้ผ่านบทความนี้ พร้อมดูตัวอย่างบิลเงินสด คลิกอ่านเลย

ต้องจ่ายเงินค่าที่ดิน 5 ล้านบาท จะพกเงินสดไปก็ไม่ปลอดภัย โอนผ่านแอปก็เกินวงเงิน ทางออกที่ใช้กันมาอย่างยาวนานคือ “แคชเชียร์เช็ค” เช็คที่ธนาคารเป็นคนออก รับรองว่ามีเงินจ่ายแน่นอน บทความนี้อธิบายว่าแคชเชียร์เช็คคืออะไร ต่างจากเช็คธรรมดายังไง ซื้อที่ไหน ค่าธรรมเนียมเท่าไร ขึ้นเงินยังไง พร้อมวิธีบันทึกบัญชีที่เว็บอื่นไม่มีสอน แคชเชียร์เช็ค (Cashier’s Cheque) คืออะไร แคชเชียร์เช็คคือเช็คที่ออกโดยธนาคาร โดยธนาคารจะหักเงินจากบัญชีผู้ซื้อเช็คทันที แล้วออกเช็คในนามของธนาคารให้ผู้ซื้อนำไปมอบให้ผู้รับเงิน จุดสำคัญคือ ธนาคารเป็นผู้รับรองการจ่ายเงิน ไม่ใช่บุคคลหรือบริษัท ทำให้ผู้รับเช็คมั่นใจได้ว่าจะได้เงินแน่นอน ไม่มีปัญหาเช็คเด้งเหมือนเช็คทั่วไป (ยกเว้นธนาคารที่ออกเช็คล้มละลาย ซึ่งแทบเป็นไปไม่ได้ในปัจจุบัน) ภาษาอังกฤษเรียกว่า Cashier’s Cheque หรือ Cashier’s Check (สะกดแบบอเมริกัน) บางธนาคารเรียกว่า “เช็คของธนาคาร” หรือ “แบงก์ดราฟต์” แคชเชียร์เช็ค ต่างจากเช็คทั่วไปยังไง แคชเชียร์เช็ค เช็คทั่วไป ผู้สั่งจ่าย ธนาคาร บุคคล/บริษัท หักเงินเมื่อไร ทันทีที่ซื้อเช็ค เมื่อนำเช็คไปขึ้นเงิน โอกาสเช็คเด้ง แทบไม่มี มีได้ถ้าเงินในบัญชีไม่พอ ต้องมีบัญชีธนาคาร ไม่ต้อง (จ่ายเงินสดซื้อได้) ต้องมีบัญชีกระแสรายวัน ค่าธรรมเนียม ~20 บาท/ฉบับ ไม่มี (แต่มีค่าสมุดเช็ค) เหมาะกับ ธุรกรรมใหญ่ ซื้อบ้าน ซื้อรถ จดทะเบียนบริษัท จ่ายค่าสินค้า/บริการทั่วไป สรุปง่าย ๆ คือ แคชเชียร์เช็คปลอดภัยกว่า เพราะธนาคารการันตีว่ามีเงินจ่ายจริง ส่วนเช็คทั่วไปขึ้นอยู่กับว่าเจ้าของบัญชีมีเงินพอหรือไม่ ณ วันที่นำไปขึ้นเงิน ใช้แคชเชียร์เช็คในสถานการณ์ไหนบ้าง ซื้อ-ขายอสังหาริมทรัพย์ เป็นสถานการณ์ที่พบบ่อยที่สุด ไม่ว่าจะซื้อบ้าน คอนโด ที่ดิน เจ้าหน้าที่ที่กรมที่ดินมักแนะนำให้ใช้แคชเชียร์เช็คเพราะสะดวกและปลอดภัย ซื้อรถยนต์เงินสด ศูนย์รถยนต์ส่วนใหญ่รับแคชเชียร์เช็คเป็นช่องทางชำระเงินหลัก เพราะยอดเงินสูงเกินวงเงินโอนออนไลน์ของหลายธนาคาร ชำระเงินทุนจดทะเบียนบริษัท เมื่อจดทะเบียนจัดตั้งบริษัทจำกัด กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) อาจขอดูหลักฐานว่ามีเงินทุนจริง ขั้นตอนคือ ผู้เริ่มก่อการต้องเปิดบัญชีธนาคารในนามบริษัท แล้วนำเงินค่าหุ้นฝากเข้าบัญชี โดยนิยมใช้วิธีซื้อเช็คแบงก์สั่งจ่ายในนามบริษัทแล้วนำไปฝาก เพราะเป็นหลักฐานที่ชัดเจนว่ามีเงินทุนจริง ทุนจดทะเบียนขั้นต่ำตามกฎหมายคือ 5 บาท (ขั้นต่ำ 1 หุ้น × มูลค่าหุ้นละไม่ต่ำกว่า 5 บาท ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1117) แต่ในทางปฏิบัติส่วนใหญ่จดทะเบียนที่ 1-5 ล้านบาท ตามความน่าเชื่อถือที่ต้องการ ชำระเงินระหว่างธุรกิจ เมื่อคู่ค้าที่ยังไม่เคยทำธุรกิจด้วยกันมาก่อนต้องการความมั่นใจ แคชเชียร์เช็คช่วยสร้างความน่าเชื่อถือ วิธีซื้อแคชเชียร์เช็คจากธนาคาร ซื้อได้ที่ทุกสาขาของธนาคารพาณิชย์ ไม่จำเป็นต้องมีบัญชีกับธนาคารที่ซื้อ (แต่ถ้ามีบัญชีจะสะดวกกว่าเพราะหักจากบัญชีได้เลย) เตรียมข้อมูล: ชื่อผู้รับเงิน (ต้องระบุชัดเจน) จำนวนเงิน และบัตรประชาชนของผู้ซื้อ ชำระเงินตามจำนวนที่ระบุ พร้อมค่าธรรมเนียม ซึ่งแต่ละธนาคารคิดใกล้เคียงกัน (ตรวจสอบอัตราล่าสุดได้ที่เว็บไซต์ ธปท.) ธนาคาร ค่าธรรมเนียม/ฉบับ กสิกรไทย 20 บาท กรุงเทพ 20 บาท ไทยพาณิชย์ 20 บาท กรุงไทย 20 บาท บางธนาคารเริ่มเปิดให้สั่งซื้อเช็คแบงก์ผ่านแอปมือถือหรือ Internet Banking ได้แล้ว โดยไม่ต้องไปสาขา ตรวจสอบกับธนาคารที่ใช้บริการ รับแคชเชียร์เช็ค พร้อมใบเสร็จรับเงินและต้นขั้วเช็ค เก็บใบเสร็จไว้เป็นหลักฐาน ข้อควรรู้: ถ้าซื้อแคชเชียร์เช็คเกิน 2 ล้านบาท ธนาคารอาจขอเอกสารเพิ่มเติมตามพ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (AML) เช่น หลักฐานที่มาของเงิน สัญญาซื้อขาย เป็นต้น บันทึกบัญชีแคชเชียร์เช็คยังไง เมื่อบริษัทซื้อแคชเชียร์เช็คเพื่อจ่ายค่าสินค้าหรือบริการ ต้องบันทึกบัญชีดังนี้ กรณีซื้อแคชเชียร์เช็คแล้วส่งมอบให้ผู้รับทันที: รายการ Dr. Cr. เจ้าหนี้การค้า (หรือบัญชีที่จ่าย) XXX เงินฝากธนาคาร XXX เงินถูกหักจากบัญชีทันทีที่ซื้อเช็ค จึงเครดิตเงินฝากธนาคาร ไม่ต้องรอจนผู้รับนำเช็คไปขึ้นเงิน กรณีซื้อแคชเชียร์เช็คไว้แต่ยังไม่ส่งมอบ: รายการ Dr. Cr. แคชเชียร์เช็ครอจ่าย XXX เงินฝากธนาคาร XXX พอส่งมอบเช็คให้ผู้รับแล้ว จึงบันทึก Dr. เจ้าหนี้ / Cr. เช็ครอจ่าย กรณีบริษัทรับเช็คแบงก์จากลูกค้า: รายการ Dr. Cr. เช็ครับ (สินทรัพย์) XXX ลูกหนี้การค้า XXX เมื่อนำเช็คไปขึ้นเงินที่ธนาคารแล้ว จึงบันทึก Dr. เงินฝากธนาคาร / Cr. เช็ครับ สำหรับเช็คแบงก์จะขึ้นเงินได้ทันที (ไม่ต้องรอ clearing เหมือนเช็คทั่วไป) ถ้าเป็นสาขาเดียวกับที่ออกเช็ค สำหรับผู้ใช้ PEAK ระบบมีฟังก์ชันบันทึกเช็ครับ-จ่ายโดยเฉพาะ ไม่ต้องลงรายการด้วยมือ ดูวิธีใช้งาน ข้อควรระวังในการใช้แคชเชียร์เช็ค สูญหายหรือถูกขโมย ต้องแจ้งธนาคารที่ออกเช็คทันทีเพื่อระงับการจ่ายเงิน แล้วไปแจ้งความลงบันทึกประจำวัน นำใบแจ้งความมายื่นกับธนาคารเพื่อขอออกเช็คใหม่ ค่าธรรมเนียมเรียกเก็บต่างพื้นที่ ถ้านำแคชเชียร์เช็คไปขึ้นเงินที่ธนาคารในจังหวัดอื่น อาจมีค่าธรรมเนียมเพิ่ม เช่น หมื่นละ 10 บาท ไม่สามารถยกเลิกได้ง่าย ต่างจากเช็คทั่วไปที่เจ้าของบัญชีสั่งอายัดได้ ต้องนำตัวเช็คจริง ใบเสร็จ และบัตรประชาชน ไปติดต่อที่สาขาธนาคารเพื่อทำเรื่องยกเลิกและขอเงินคืน ทางเลือกอื่นที่ใช้แทนได้ ปัจจุบันหลายธุรกรรมที่เคยต้องใช้เช็คแบงก์ สามารถใช้วิธีอื่นแทนได้แล้ว เช่น โอนเงินข้ามธนาคาร (ORFT) สำหรับยอดสูงถึง 2 ล้านบาท/ครั้ง พร้อมเพย์สำหรับยอดไม่เกิน 2 ล้านบาท หรือบริการ Bulk Payment สำหรับจ่ายหลายรายพร้อมกัน แต่สำหรับธุรกรรมที่ต้องการหลักฐานทางกายภาพ (เช่น จดทะเบียนที่กรมที่ดิน) เช็คแบงก์ยังคงเป็นทางเลือกหลัก คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับแคชเชียร์เช็ค แคชเชียร์เช็คมีอายุกี่วัน หมดอายุไหม ตามป.พ.พ. มาตรา 991 ธนาคารมีสิทธิปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คที่ยื่นเกิน 6 เดือนนับจากวันออก ในทางปฏิบัติ ธนาคารส่วนใหญ่แนะนำให้นำแคชเชียร์เช็คไปขึ้นเงินภายใน 6 เดือน ถ้าเกินกำหนดนี้อาจต้องติดต่อธนาคารเป็นกรณีพิเศษ แคชเชียร์เช็คขึ้นเงินต่างธนาคารได้ไหม ได้ นำไปฝากเข้าบัญชีที่ธนาคารอื่นได้ แต่ต้องรอ clearing ประมาณ 1-3 วันทำการ ถ้าต้องการเงินทันทีควรไปขึ้นเงินที่ธนาคารเดียวกับที่ออกเช็ค ซื้อแคชเชียร์เช็คเกิน 2 ล้านบาท ต้องทำยังไง ซื้อได้ แต่ธนาคารจะขอเอกสารเพิ่มเติมตามกฎหมายป้องกันการฟอกเงิน เช่น สัญญาซื้อขาย หลักฐานที่มาของเงิน ควรเตรียมเอกสารไปล่วงหน้าเพื่อไม่ให้เสียเวลา แคชเชียร์เช็คเด้งได้ไหม แทบเป็นไปไม่ได้ เพราะธนาคารหักเงินจากบัญชีผู้ซื้อแล้วตั้งแต่วันที่ออกเช็ค เงินอยู่ในความดูแลของธนาคาร กรณีเดียวที่อาจเกิดขึ้นคือธนาคารที่ออกเช็คล้มละลาย ซึ่งในประเทศไทยมีระบบกองทุนคุ้มครองเงินฝาก (DPA) คุ้มครองเงินฝากไม่เกิน 1 ล้านบาทต่อรายต่อสถาบันการเงิน ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก   (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก 

ค่าเสื่อมราคา เป็นอีกหนึ่งค่าใช้จ่ายที่ผู้ประกอบการควรรู้จักและเข้าใจที่มาที่ไป พูดง่ายๆ ค่าเสื่อมราคา คือ การทยอยหักมูลค่าของสินทรัพย์ถาวรเป็นค่าใช้จ่ายตามอายุการใช้งาน เพราะถึงแม้จะไม่ใช่ค่าใช้จ่ายที่เห็นได้ชัดเหมือนการจ่ายเงินสด แต่กลับส่งผลโดยตรงต่อกำไรของธุรกิจ และต่อการตัดสินใจด้านการลงทุนในอนาคต หากไม่มีการคำนวณที่ถูกต้อง ตัวเลขทางบัญชีอาจไม่สะท้อนสภาพจริงของกิจการ และทำให้เจ้าของธุรกิจวางแผนผิดทิศได้โดยไม่รู้ตัว ในหัวข้อถัดไป เราจะพาไปดู 5 ด้านสำคัญที่ค่าเสื่อมราคาสะท้อนเกี่ยวกับธุรกิจของคุณ พร้อมวิธีนำไปใช้วางแผนการเงินให้แม่นยำขึ้น ค่าเสื่อมราคา คืออะไร ค่าเสื่อมราคา คือค่าใช้จ่ายทางบัญชีที่เกิดจากมูลค่าของสินทรัพย์ถาวรลดลงตามการใช้งาน สินทรัพย์ถาวรในที่นี้หมายถึงของที่ธุรกิจซื้อมาใช้งานเกิน 1 ปี ไม่ได้ซื้อมาเพื่อขายต่อ เช่น เครื่องจักร รถยนต์ อาคารสำนักงาน หรือคอมพิวเตอร์ ตัวอย่างเช่น ร้านกาแฟ “คาเฟ่ กาแฟดี (ชื่อสมมุติ)” ซื้อเครื่องชงกาแฟราคา 150,000 บาท คาดว่าใช้งานได้ 5 ปีก่อนต้องเปลี่ยนเครื่องใหม่ แทนที่จะลงเป็นค่าใช้จ่าย 150,000 บาททันทีในเดือนที่ซื้อ ร้านต้องทยอยหักเป็นค่าเสื่อมราคาปีละ 30,000 บาท ตลอด 5 ปี เพื่อให้ต้นทุนกาแฟแต่ละปีสะท้อนการใช้เครื่องจริง สินทรัพย์ถาวร คืออะไร และอะไรบ้างที่ไม่ต้องคิดค่าเสื่อม สิสินทรัพย์ถาวร คือทรัพย์สินที่ธุรกิจเป็นเจ้าของ มีตัวตนจับต้องได้ ใช้งานเพื่อสร้างรายได้ ไม่ได้มีไว้ขาย และมีอายุการใช้งานเกิน 1 ปี เช่น เครื่องจักรในโรงงาน รถส่งของ หรืออาคารโกดังเก็บสินค้า แต่ไม่ใช่ทุกอย่างที่ธุรกิจซื้อมาจะต้องคิดค่าเสื่อมราคา ตามพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 145 มาตรา 4(5) กรมสรรพากรกำหนดชัดว่าทรัพย์สินที่หักค่าเสื่อมได้คือ “ทรัพย์สินอย่างอื่นนอกจากที่ดินและสินค้า” นั่นหมายความว่ามีของอยู่ 2 อย่างที่ไม่ต้องคิดค่าเสื่อมราคาเลย ที่ดินไม่ต้องคิดค่าเสื่อมราคา เพราะโดยสภาพแล้วที่ดินไม่เสื่อมสภาพลงตามการใช้งาน ต่างจากอาคารที่ปลูกอยู่บนที่ดินซึ่งต้องคิดค่าเสื่อม ส่วนสินค้าคงเหลือก็ไม่ต้องคิดค่าเสื่อมราคาเช่นกัน เพราะสินค้าคงเหลือถูกซื้อมาเพื่อขายต่อ ไม่ใช่เพื่อใช้งานระยะยาว บัญชีจะบันทึกเป็นต้นทุนขายเมื่อขายออกไปแทน ค่าเสื่อมราคา มีผลต่อธุรกิจอย่างไร การคิดค่าเสื่อมราคาให้ถูกต้องช่วยให้เจ้าของธุรกิจเห็นภาพจริงของกิจการใน 5 เรื่องหลัก วิธีคำนวณค่าเสื่อมราคา มีกี่วิธี ค่าเสื่อมราคาคำนวณได้ 4 วิธีหลัก แต่ละวิธีเหมาะกับสินทรัพย์ต่างประเภทกัน วิธีเส้นตรง (Straight-line Method) เป็นวิธีที่นิยมที่สุดเพราะคำนวณง่าย ค่าเสื่อมเท่ากันทุกปี สูตรคือ ราคาทุนลบมูลค่าซาก (ราคาที่คาดว่าจะขายสินทรัพย์ได้เมื่อเลิกใช้งาน) หารด้วยอายุการใช้งาน ตัวอย่าง บริษัท ขนส่งไว จำกัด (ชื่อสมมุติ) ซื้อรถกระบะราคาทุน 500,000 บาท มูลค่าซากประเมินไว้ 50,000 บาท อายุการใช้งาน 5 ปี คำนวณได้ (500,000 ลบ 50,000) หารด้วย 5 เท่ากับ 90,000 บาทต่อปี เท่ากันทุกปีตลอด 5 ปี ดูตัวอย่างการคำนวณค่าเสื่อมราคาแบบละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ วิธีคิดค่าเสื่อมราคาของสินทรัพย์ วิธียอดลดลงทวีคูณ (Double Declining Balance) เหมาะกับสินทรัพย์ที่เสื่อมสภาพเร็วช่วงแรก เช่น คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ วิธีนี้คิดค่าเสื่อมสูงในปีแรกแล้วค่อยๆ ลดลง โดยใช้อัตราเส้นตรงคูณ 2 แล้วคูณกับมูลค่าคงเหลือต้นปี วิธีผลรวมจำนวนปี (Sum of the Years Digits) เป็นอีกวิธีแบบเร่งค่าเสื่อม เหมาะกับเครื่องจักรหรือยานพาหนะที่มีอายุใช้งานพอสมควรแต่เสื่อมสภาพเร็วในช่วงต้น คำนวณจากผลรวมจำนวนปีมาหารสัดส่วนในแต่ละปี วิธีตามผลผลิตหรือชั่วโมงทำงาน (Units of Production) เหมาะกับสินทรัพย์ที่วัดปริมาณการใช้งานได้ชัดเจน เช่น เครื่องจักรที่นับชั่วโมงทำงาน คำนวณจากราคาทุนลบมูลค่าซาก หารด้วยจำนวนหน่วยผลิตทั้งหมดที่คาดว่าจะได้ตลอดอายุการใช้งาน ตารางเปรียบเทียบ 4 วิธีคำนวณค่าเสื่อมราคา วิธีคำนวณ ลักษณะค่าเสื่อม เหมาะกับสินทรัพย์ เส้นตรง เท่ากันทุกปี อาคาร เฟอร์นิเจอร์ ยอดลดลงทวีคูณ สูงปีแรก ลดลงเรื่อยๆ คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ผลรวมจำนวนปี สูงปีแรก ลดลงแบบขั้นบันได เครื่องจักร ยานพาหนะ ตามผลผลิต ผันตามปริมาณใช้งานจริง เครื่องจักรที่นับชั่วโมงทำงานได้ อัตราค่าเสื่อมราคาตามกฎหมาย ต้องหักเท่าไร สำหรับการคำนวณภาษี กรมสรรพากรกำหนดเพดานอัตราค่าเสื่อมราคาไว้ตามพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 145 แยกตามประเภทสินทรัพย์ดังนี้ ประเภทสินทรัพย์ อัตราสูงสุดต่อปี อาคารถาวร 5 เปอร์เซ็นต์ อาคารชั่วคราว 100 เปอร์เซ็นต์ สิทธิการเช่า (ไม่มีสัญญาต่ออายุ) 100 หารด้วยจำนวนปีอายุสัญญาเช่า ทรัพย์สินอื่นนอกจากที่ดินและสินค้า เช่น เครื่องจักร รถยนต์ อุปกรณ์ 20 เปอร์เซ็นต์ ธุรกิจสามารถเลือกใช้อัตราต่ำกว่าเพดานนี้ได้ตามอายุการใช้งานจริง แต่ห้ามหักเกินเพดานที่กำหนด (อ้างอิงจากกรมสรรพากร พระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 145) สิทธิพิเศษสำหรับ SME ถ้าธุรกิจมีสินทรัพย์ถาวรไม่รวมที่ดินไม่เกิน 200 ล้านบาท และมีลูกจ้างไม่เกิน 200 คน กฎหมายให้สิทธิหักค่าเสื่อมราคาเร่งด่วนในวันที่ได้ทรัพย์สินมา ดังนี้ สิทธินี้ช่วยให้ธุรกิจ SME ลดภาษีได้เร็วขึ้นในปีที่ลงทุนซื้อสินทรัพย์ ตรวจสอบเงื่อนไขล่าสุดได้ที่เว็บไซต์กรมสรรพากร (rd.go.th) ค่าเสื่อมราคา ต่างจากค่าตัดจำหน่ายอย่างไร ค่าเสื่อมราคาและค่าตัดจำหน่ายเป็นแนวคิดเดียวกันคือทยอยหักมูลค่าสินทรัพย์เป็นค่าใช้จ่าย แต่ใช้เรียกกับสินทรัพย์คนละประเภท ค่าเสื่อมราคาใช้กับสินทรัพย์ที่มีตัวตนจับต้องได้ เช่น เครื่องจักร อาคาร รถยนต์ ส่วนค่าตัดจำหน่ายใช้กับสินทรัพย์ไม่มีตัวตน เช่น ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร โปรแกรมคอมพิวเตอร์ หรือค่าความนิยม (กู๊ดวิล) ตัวอย่างเช่น ธุรกิจซื้อเครื่องจักรราคา 1 ล้านบาท จะบันทึกเป็นค่าเสื่อมราคา แต่ถ้าซื้อลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์มาใช้ในกิจการราคา 200,000 บาท จะบันทึกเป็นค่าตัดจำหน่ายแทน แม้หลักการคำนวณจะคล้ายกันมาก ตัวอย่างการบันทึกบัญชีค่าเสื่อมราคา เมื่อคำนวณค่าเสื่อมราคาได้แล้ว ต้องบันทึกบัญชีทุกสิ้นงวดหรือสิ้นปี โดยลงรายการดังนี้ เดบิต (ฝั่งบันทึกรายการที่เพิ่มค่าใช้จ่ายหรือสินทรัพย์) ค่าเสื่อมราคา บันทึกในงบกำไรขาดทุนเป็นค่าใช้จ่าย เครดิต (ฝั่งตรงข้ามของเดบิต) ค่าเสื่อมราคาสะสม บันทึกในงบแสดงฐานะการเงิน หักจากมูลค่าสินทรัพย์ ตัวอย่างจากร้านกาแฟ “คาเฟ่ กาแฟดี (ชื่อสมมุติ)” ที่คำนวณค่าเสื่อมเครื่องชงกาแฟได้ปีละ 30,000 บาท จะบันทึกบัญชีทุกสิ้นปีเป็น เดบิตค่าเสื่อมราคา 30,000 บาท เครดิตค่าเสื่อมราคาสะสม 30,000 บาท เมื่อครบ 5 ปี ยอดค่าเสื่อมราคาสะสมจะเท่ากับ 150,000 บาท เท่ากับราคาทุนของเครื่องพอดี ค่าเสื่อมราคาสะสมนี้จะแสดงอยู่ในหมวดสินทรัพย์ของงบแสดงฐานะการเงิน หักลบจากราคาทุนเดิม ทำให้เห็นมูลค่าตามบัญชีที่แท้จริงของสินทรัพย์ในวันนั้น สรุป: จัดการค่าเสื่อมราคาให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น การคิดค่าเสื่อมราคาให้ถูกต้องช่วยให้ธุรกิจเห็นต้นทุนจริง วางแผนลงทุนทันเวลา และใช้สิทธิลดภาษีได้เต็มที่ สิ่งที่ต้องจำคือ ที่ดินและสินค้าคงเหลือไม่ต้องคิดค่าเสื่อม เลือกวิธีคำนวณให้เหมาะกับประเภทสินทรัพย์ และตรวจสอบว่าธุรกิจเข้าเงื่อนไข SME ที่ได้สิทธิหักเร่งด่วนหรือไม่ คำนวณค่าเสื่อมราคาอัตโนมัติ แม่นยำตามกฎหมาย ด้วย PEAK Asset ถ้าไม่อยากคำนวณค่าเสื่อมราคาด้วยมือทุกเดือนPEAK Asset โปรแกรมบริหารจัดการสินทรัพย์ ช่วยคำนวณค่าเสื่อมราคาให้อัตโนมัติตามอัตราที่กฎหมายกำหนด พร้อมออกรายงานสินทรัพย์ถาวรได้ทันที คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับค่าเสื่อมราคา ค่าเสื่อมราคา อยู่หมวดบัญชีไหน ค่าเสื่อมราคาอยู่ในหมวดค่าใช้จ่าย แสดงในงบกำไรขาดทุน ส่วนค่าเสื่อมราคาสะสมอยู่ในหมวดสินทรัพย์ หักลบจากราคาทุนของสินทรัพย์นั้นในงบแสดงฐานะการเงิน ค่าเสื่อมราคา คิดยังไงให้เร็วที่สุด วิธีที่คำนวณง่ายและเร็วที่สุดคือวิธีเส้นตรง เอาราคาทุนลบมูลค่าซาก แล้วหารด้วยจำนวนปีอายุการใช้งาน ได้ตัวเลขที่ต้องหักต่อปีทันที เหมาะกับสินทรัพย์ทั่วไปที่ไม่ต้องการคำนวณซับซ้อน ค่าเสื่อมราคา ภาษาอังกฤษเรียกว่าอะไร ค่าเสื่อมราคาภาษาอังกฤษเรียกว่า Depreciation ส่วนค่าตัดจำหน่ายเรียกว่า Amortization ทั้งสองคำมักถูกใช้แยกกันตามประเภทสินทรัพย์ที่มีตัวตนหรือไม่มีตัวตน ต้องคิดค่าเสื่อมราคาทุกเดือนหรือทุกปี ทางบัญชีสามารถคิดค่าเสื่อมราคาได้ทั้งรายเดือนและรายปี ขึ้นอยู่กับรอบการปิดงบของธุรกิจ ถ้าต้องการดูตัวเลขกำไรขาดทุนรายเดือนที่แม่นยำ แนะนำให้คิดค่าเสื่อมราคาทุกเดือนแทนการคิดรวมทีเดียวตอนสิ้นปี ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก

ถึงช่วงปลายปีทีไร เจ้าของกิจการ SME ต้องปวดหัวกับคำถามเดิมที่ว่า เราควรปรับเงินเดือนให้พนักงานเท่าไรดี จะปรับน้อยกลัวคนลาออก ปรับมากก็กลัวบริษัทแบกค่าใช้จ่ายไม่ไหว บทความนี้รวมทุกเรื่องเกี่ยวกับการจัดการเงินเดือน ตั้งแต่กฎหมายแรงงาน ค่าแรงขั้นต่ำ การคำนวณเงินเดือน 3 แบบ ตลอดจนปัจจัยที่ควรพิจารณาในการปรับเงินเดือนพนักงาน กฎหมายแรงงานว่าด้วยเรื่องค่าจ้าง สิ่งที่นายจ้างต้องรู้ ก่อนจะคิดปรับเงินเดือนพนักงาน นายจ้างต้องรู้กรอบกฎหมายก่อน ลดเงินเดือนไม่ได้ หากลูกจ้างไม่ยินยอม ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 นายจ้างไม่สามารถลดค่าจ้างลูกจ้างได้ หากไม่ได้รับความยินยอม ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดก็ตาม หากตกลงกับลูกจ้างได้ ต้องมีการลงลายลักษณ์อักษร จ่ายต่ำกว่าค่าแรงขั้นต่ำไม่ได้ นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างไม่ต่ำกว่าอัตราที่ประกาศ ฝ่าฝืนมีโทษตามมาตรา 144 จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จ่ายเงินเดือนตรงเวลาทุกเดือน ต้องจ่ายอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง ตามวันที่ตกลงไว้ ถ้าจ่ายล่าช้าถือว่าผิดสัญญาจ้าง กองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง (กฎหมายใหม่ 2569) ตั้งแต่ 1 ต.ค. 2569 บริษัทที่ไม่มีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ต้องส่งเงินสมทบเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างตามกฎหมาย ค่าแรงขั้นต่ำ 2569 นายจ้างต้องปรับเงินเดือนไหม อัตราค่าแรงขั้นต่ำปัจจุบันเป็นไปตามประกาศคณะกรรมการค่าจ้าง (ฉบับที่ 14) กระทรวงแรงงาน มีผลตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2568 อัตรา 337–400 บาทต่อวัน โดยแต่ละจังหวัด มีกำหนดค่าแรงขั้นต่ำแตกต่างกันไป พื้นที่อัตราสูงสุด 400 บาท/วัน ได้แก่ กรุงเทพมหานคร ภูเก็ต ฉะเชิงเทรา ชลบุรี ระยอง และ อ.เกาะสมุย (สุราษฎร์ธานี) ส่วนอัตราต่ำสุด 337 บาท/วัน อยู่ที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ หมายเหตุ: หากมีพนักงานคนใดที่ยังได้ค่าตอบแทนไม่ถึงขั้นต่ำ นายจ้างต้องปรับให้ค่าแรงเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด สูตรคำนวณปรับเงินเดือนแบบเปอร์เซ็นต์ วิธีการคำนวณการปรับเงินเดือนขั้นพื้นฐาน สำหรับองค์กร SME ขนาดเล็ก สามารถทำได้ตามสูตรนี้ เงินเดือนใหม่ = เงินเดือนเดิม × (1 + อัตราปรับ%) ตัวอย่าง: เงินเดือนเดิม 25,000 บาท ปรับขึ้น 5% 25,000 × (1 + 0.05) = 25,000 × 1.05 = 26,250 บาท → เพิ่มขึ้น 1,250 บาท/เดือน เงินเดือนเดิม ปรับ 3% ปรับ 5% ปรับ 7% 15,000 15,450 (+450) 15,750 (+750) 16,050 (+1,050) 25,000 25,750 (+750) 26,250 (+1,250) 26,750 (+1,750) 40,000 41,200 (+1,200) 42,000 (+2,000) 42,800 (+2,800) ฐานเฉลี่ยการปรับเงินเดือนในประเทศไทย สำหรับองค์กรขนาดใหญ่ จะอยู่ที่ 4-6% ต่อปี แต่สำหรับธุรกิจ SME อาจปรับขึ้นตามกำลังของบริษัท สูตรปรับฐานเงินเดือนตามโครงสร้างองค์กร (Compa-Ratio) สำหรับบริษัทที่มีโครงสร้างเงินเดือนชัดเจน หรือกระบอกเงินเดือนชัดเจน อาจใช้ Compensation Ratio เพื่อช่วยตัดสินใจว่าควรปรับเท่าไร สูตร: Compa-Ratio = เงินเดือนปัจจุบัน ÷ เงินเดือนกลาง (Midpoint) ของตำแหน่ง หมายเหตุ: ตำแหน่งนักบัญชี มีเงินเดือนกลางอยู่ที่ 30,000 บาท โดยนายไก่ ได้เงินเดือนที่ 25,000 บาท เมื่อคำนวณ Compa-Ratio จะได้ที่ 25,000 ÷ 30,000 = 0.83 ตัวเลขนี้หมายความว่า นายไก่ยังได้ต่ำกว่าค่ากลางของตำแหน่งอยู่ 17% ควรพิจารณาปรับเงินเดือนให้เข้าใกล้ค่ากลางมากขึ้น ส่วนพนักงานที่ Compa-Ratio เกิน 1.0 แสดงว่าได้สูงกว่าค่ากลางแล้ว อาจพิจารณาปรับเงินเดือนในอัตราต่ำลง หรือพิจารณาเลื่อนตำแหน่งให้สูงขึ้นแทน ปรับเงินเดือนตามผลงาน (Performance-Based) คำนวณยังไง องค์กรขนาดใหญ่ มักใช้คะแนนประเมินผลงานเป็นตัวกำหนดอัตราปรับ แทนที่จะปรับเท่ากันทุกคน โดยมีลักษณะ ดังนี้ ระดับผลงาน คะแนน อัตราปรับ (ตัวอย่าง) ดีเด่น (Outstanding) 5 8-10% ดีมาก (Very Good) 4 6-7% ดี (Good) 3 4-5% พอใช้ (Fair) 2 2-3% ต้องปรับปรุง (Needs Improvement) 1 0% วิธีนี้ จะมอบรางวัลให้กับพนักงานที่มีผลงานดี ช่วยลดความขัดแย้ง แต่องค์กรเองต้องมีระบบประเมินการทำงานที่เป็นธรรมด้วย ปัจจัยที่ผู้ประกอบการควรพิจารณาก่อนปรับเงินเดือน กฎหมายคุ้มครองแรงงาน ไม่มีบทบัญญัติใดบังคับให้นายจ้างต้องปรับขึ้นเงินเดือนให้ลูกจ้างทุกปี ดังนั้น จึงขึ้นอยู่กับนายจ้างและองค์กร ที่มีสิทธิ์ในการปรับเงินเดือนได้ตามเหมาะสม โดยอาจคำนึงถึงปัจจัยเหล่านี้ ผลประกอบการของบริษัท — ต้องดูว่ากำไรขององค์กร มีมากเพียงพอจะรับต้นทุนแรงงานที่เพิ่มขึ้นหรือไม่ อัตราเงินเฟ้อ — บริษัทควรพิจารณาปรับเงินเดือนให้เทียบเท่า หรือสูงกว่าอัตราเงินเฟ้อเล็กน้อย ค่าตอบแทนในตลาด — หากคู่แข่งพร้อมจ่ายมากกว่า ลูกจ้างอาจย้ายบริษัท องค์กรจึงควรพิจารณาจากอัตราตลาดในอุตสาหกรรมเดียวกัน อายุงานและความรับผิดชอบ — ลูกจ้างที่อยู่มานานหรือรับภาระงานมากขึ้นควรได้รับการพิจารณาปรับขึ้นเป็นพิเศษ จัดการปรับเงินเดือนทั้งบริษัทให้เป็นระบบด้วย PEAK การปรับเงินเดือนพนักงานทีละคนใน Excel เสี่ยงผิดพลาด โดยเฉพาะเมื่อต้องคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายใหม่ ประกันสังคมตามเพดานใหม่ และออกสลิปเงินเดือนให้ถูกต้อง PEAK Payroll ช่วยปรับฐานเงินเดือนพนักงานทั้งบริษัทได้ในไม่กี่คลิก ระบบคำนวณภาษีและประกันสังคมให้อัตโนมัติตามอัตราใหม่ ออกสลิปให้พนักงานทุกคน และลงบัญชีเงินเดือนต่อเนื่องโดยไม่ต้องคีย์ซ้ำ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการปรับเงินเดือนพนักงาน ค่าแรงขั้นต่ำ แต่ละจังหวัด จะหาอ่านได้จากไหน สามารถอ่านประกาศอัตราค่าจ้างขั้นต่ำของแต่ละจังหวัดได้ จากหน้าเว็บไซต์กระทรวงแรงงาน การคำนวณเงินเดือนขึ้น 3 เปอร์เซ็นต์ คิดยังไง ทำได้โดยใช้เงินเดือนเดิมคูณ 1.03 ตัวอย่าง: เงินเดือน 20,000 × 1.03 = 20,600 บาท หากต้องการปรับเปอร์เซนต์อื่น ให้แทนค่าในเลข 1.xx แทน ปรับเงินเดือนพนักงานแต่ละคนไม่เท่ากัน ผิดกฎหมายไหม ไม่ผิด ถ้ามีเกณฑ์ที่ชัดเจนและเป็นธรรม เช่น ปรับตามผลประเมินผลงาน ตามอายุงาน หรือตามโครงสร้างเงินเดือน แต่ต้องไม่เป็นการเลือกปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรม เช่น ปรับตามเพศ เชื้อชาติ หรือสถานะสมรส นายจ้างลดเงินเดือนพนักงานไม่ได้ แต่บริษัทขาดทุน แล้วบริษัทมีตัวเลือกอะไรบ้าง หากบริษัทต้องการลดต้นทุนด้านบุคลากร อาจเริ่มจากพิจารณาลดชั่วโมงการทำงาน ลดค่าล่วงเวลา หรือชะลอการจ่ายโบนัส แต่ในทุกการตัดสินใจ ต้องได้รับการยอมรับจากทั้งสองฝ่าย และมีหลักฐานเป็นลายลักษณ์อักษรทั้งสิ้น กองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง 2569 คืออะไร กองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างเป็นกฎหมายใหม่ มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569 โดยบริษัทที่ไม่มีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (Provident Fund) ต้องส่งเงินสมทบเข้ากองทุนนี้ เพื่อเป็นหลักประกันให้ลูกจ้างเมื่อออกจากงาน ปรับเงินเดือนพนักงานแล้ว ภาษีหัก ณ ที่จ่ายเปลี่ยนไหม การคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายจะคิดจากเงินได้สุทธิทั้งปี โดยเมื่อเงินเดือนเพิ่มขึ้น จะส่งผลให้เงินได้สุทธิสูงขึ้นเช่นกัน อาจทำให้เข้าขั้นภาษีที่สูงกว่าเดิม นายจ้างจึงต้องคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายใหม่ ตั้งแต่เดือนที่ปรับเงินเดือน และปรับยอดหักในสลิปเงินเดือนให้ถูกต้อง ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก   (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก 

นักบัญชีทุกคนมีหน้าที่ดูแลตัวเลขทางการเงินของกิจการ ซึ่งข้อมูลเหล่านี้ส่งผลต่อการตัดสินใจของเจ้าของธุรกิจ นักลงทุน และหน่วยงานรัฐ ถ้านักบัญชีทำงานไม่ตรงไปตรงมา ผลกระทบจะเกิดขึ้นวงกว้าง บทความนี้สรุปจรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี 6 หลักการพื้นฐาน โทษถ้าทำผิด และข้อมูลอัปเดตฉบับล่าสุด พ.ศ. 2567 ที่บังคับใช้แล้ว จรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี คืออะไร จรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี คือข้อกำหนดเรื่องความประพฤติและแนวทางปฏิบัติที่ผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีทุกคนต้องยึดถือ ครอบคลุมทั้งผู้ทำบัญชี ผู้สอบบัญชี ที่ปรึกษาด้านภาษี และนักบัญชีบริหาร จรรยาบรรณเหล่านี้ไม่ได้แค่บอกว่า “ห้ามทำอะไร” แต่กำหนดมาตรฐานความเป็นมืออาชีพที่ต้องรักษาไว้ตลอดเวลา ปัจจุบันจรรยาบรรณวิชาชีพบัญชีของไทยอ้างอิงตามประมวลจรรยาบรรณสากล (IESBA Code) โดยสภาวิชาชีพบัญชีเป็นผู้แปลและปรับใช้กับบริบทไทย ใครเป็นผู้กำหนดจรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นองค์กรหลักที่มีอำนาจกำหนดจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีตาม พ.ร.บ.วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 มาตรา 7(4) สภาวิชาชีพบัญชีมีหน้าที่ออกข้อบังคับ กำกับดูแล และลงโทษผู้ที่ทำผิดจรรยาบรรณ โดยมีคณะกรรมการจรรยาบรรณเป็นผู้สอบสวนเมื่อมีการร้องเรียน นอกจากนี้สภาฯ ยังปรับปรุงจรรยาบรรณให้ทันสมัยตามมาตรฐานสากลของ IESBA (International Ethics Standards Board for Accountants) อย่างต่อเนื่อง หลักการพื้นฐาน 6 ข้อ ของจรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี จรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีตั้งอยู่บนหลัก 6 ข้อ ซึ่งนักบัญชีทุกสายงานต้องยึดถือ ไม่ว่าจะทำบัญชีให้กิจการเล็กหรือสอบบัญชีให้บริษัทมหาชน ความซื่อสัตย์สุจริต (Integrity) นักบัญชีต้องตรงไปตรงมา ไม่บิดเบือนข้อมูล ไม่ปกปิดข้อเท็จจริง ตัวอย่างเช่น สำนักงานบัญชีแห่งหนึ่ง (ชื่อสมมุติ) พบว่าลูกค้าบันทึกรายได้สูงเกินจริง แม้ลูกค้าจะขอให้ปล่อยผ่าน นักบัญชีที่มีจรรยาบรรณก็ต้องแจ้งให้แก้ไขให้ถูกต้อง ความเป็นอิสระ (Objectivity) นักบัญชีต้องไม่ให้อคติ ผลประโยชน์ส่วนตัว หรือแรงกดดันจากบุคคลอื่นมาบิดเบือนดุลพินิจของตน เช่น ถ้านักบัญชีมีหุ้นอยู่ในบริษัทลูกค้า ก็ไม่ควรรับงานตรวจสอบบัญชีของบริษัทนั้น เพราะอาจตัดสินใจไม่เป็นกลาง ความรู้ ความสามารถ และความเอาใจใส่ (Professional Competence and Due Care) นักบัญชีต้องรักษาความรู้ให้ทันสมัยอยู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นมาตรฐานการบัญชีที่เปลี่ยนแปลง กฎหมายภาษีใหม่ หรือเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้น นี่ คือเหตุผลว่าทำไมผู้ทำบัญชีทุกคนถึงต้องเก็บชั่วโมง CPD (Continuing Professional Development หรือการพัฒนาความรู้ต่อเนื่อง) ทุกปี นอกจากนี้ยังรวมถึงการไม่รับงานที่เกินความสามารถของตน หากไม่เชี่ยวชาญเรื่องใดก็ควรแนะนำให้ลูกค้าปรึกษาผู้เชี่ยวชาญที่เหมาะสมกว่า การรักษาความลับ (Confidentiality) ข้อมูลทางการเงินของลูกค้าถือเป็นความลับ นักบัญชีห้ามนำไปเปิดเผยหรือใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตัว ยกเว้นกรณีที่กฎหมายกำหนดให้ต้องเปิดเผย เช่น การให้ข้อมูลแก่กรมสรรพากรตามหมายเรียก สำหรับสำนักงานบัญชีที่ดูแลลูกค้าหลายราย หลักข้อนี้สำคัญมาก เพราะข้อมูลของลูกค้ารายหนึ่งห้ามนำไปบอกลูกค้าอีกรายเด็ดขาด แม้ทั้งสองรายจะอยู่ในอุตสาหกรรมเดียวกัน พฤติกรรมทางวิชาชีพ (Professional Behavior) นักบัญชีต้องปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับที่เกี่ยวข้อง ไม่ทำสิ่งที่ทำให้วิชาชีพเสื่อมเสีย เช่น ห้ามโฆษณาบริการบัญชีด้วยข้อมูลที่เกินจริง หรือรับงานสอบบัญชีแล้วไม่ตรวจสอบจริงแต่ลงลายเซ็นให้ ความโปร่งใส (Transparency) นักบัญชีต้องเปิดเผยข้อมูลที่จำเป็นต่อผู้มีส่วนได้เสียอย่างเพียงพอ ไม่ปกปิดหรือนำเสนอข้อมูลในรูปแบบที่ทำให้เข้าใจผิด เช่น การจัดทำงบการเงินต้องแสดงข้อมูลครบถ้วนตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ไม่ซ่อนรายจ่ายหรือหนี้สินไว้ ผิดจรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี มีโทษอะไรบ้าง ถ้ามีผู้ร้องเรียนหรือคณะกรรมการจรรยาบรรณพบว่านักบัญชีทำผิดจรรยาบรรณ จะมีบทลงโทษเรียงจากเบาไปหนักตามมาตรา 49 ของ พ.ร.บ.วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 ดังนี้ ตัวอย่างพฤติกรรมที่ถือว่าผิดจรรยาบรรณขั้นร้ายแรง ได้แก่ การลงลายเซ็นรับรองงบการเงินโดยไม่ได้ตรวจสอบจริง หรือการรับจ้างลงชื่อเป็นผู้สอบบัญชีให้กับกิจการที่ตนไม่ได้ปฏิบัติงานตรวจสอบ พฤติกรรมเหล่านี้อาจถูกเพิกถอนใบอนุญาตทันที ตัวอย่างสถานการณ์ที่เกี่ยวกับจรรยาบรรณในงานบัญชี SME จรรยาบรรณไม่ใช่เรื่องทฤษฎี แต่เป็นสิ่งที่นักบัญชีต้องใช้ตัดสินใจในสถานการณ์จริงทุกวัน โดยเฉพาะเมื่อทำงานกับ SME ที่เจ้าของกิจการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจทางบัญชีโดยตรง ลองดูตัวอย่างสถานการณ์ที่นักบัญชีอาจเจอ บริษัท ตัวอย่าง จำกัด (ชื่อสมมุติ) เป็นบริษัทนำเข้าสินค้า ปลายปีผู้บริหารขอให้นักบัญชีบันทึกสินค้าคงเหลือสูงกว่าความเป็นจริง เพื่อให้งบดูดีตอนยื่นขอสินเชื่อธนาคาร นักบัญชีที่ยึดถือจรรยาบรรณต้องปฏิเสธ เพราะเข้าข่ายผิดหลักความซื่อสัตย์สุจริตและความโปร่งใส อีกสถานการณ์ที่พบบ่อย คือเรื่องการรักษาความลับ สำนักงานบัญชีที่ดูแลลูกค้าหลายราย อาจมีลูกค้าสองรายที่เป็นคู่แข่งกัน นักบัญชีต้องไม่นำข้อมูลยอดขายหรือกลยุทธ์ราคาของลูกค้ารายหนึ่งไปบอกอีกรายเด็ดขาด อัปเดตจรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี ฉบับล่าสุด (พ.ศ. 2567) สภาวิชาชีพบัญชีได้ออกคู่มือประมวลจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2567 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 15 ธันวาคม 2567 เป็นต้นไป ฉบับนี้ใช้แทนฉบับ พ.ศ. 2566 การปรับปรุงครั้งนี้เป็นไปตามมาตรฐานสากลของ IESBA โดยมีประเด็นสำคัญ ได้แก่ การปรับปรุงเรื่องคำนิยามของกลุ่มผู้ปฏิบัติงานและการตรวจสอบกลุ่มกิจการ ซึ่งเกี่ยวข้องกับ independence ของผู้สอบบัญชี นักบัญชีทุกคนควรอ่านฉบับล่าสุดจากเว็บไซต์สภาวิชาชีพบัญชีเพื่ออัปเดตความรู้ โดยเฉพาะผู้สอบบัญชีที่ต้องตรวจสอบงบการเงินของกลุ่มกิจการ ควรศึกษาคำนิยามใหม่ให้ละเอียด สรุป: จรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี จรรยาบรรณวิชาชีพบัญชีไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นสิ่งที่นักบัญชีทุกคนใช้ในการทำงานทุกวัน สิ่งที่ควรทำเพื่อรักษามาตรฐานนี้ ได้แก่ อัปเดตความรู้ให้ตรงกับฉบับล่าสุด พ.ศ. 2567 ที่บังคับใช้แล้ว เก็บชั่วโมง CPD ให้ครบทุกปี และทบทวนหลัก 6 ข้อเป็นประจำเมื่อเจอสถานการณ์ที่ต้องตัดสินใจ จัดการบัญชีอย่างมืออาชีพด้วย PEAK PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยให้นักบัญชีทำงานอย่างเป็นระบบ บันทึกรายการบัญชีถูกต้องตามมาตรฐาน ออกเอกสารครบถ้วน ลดความเสี่ยงที่จะผิดพลาดจนกระทบจรรยาบรรณ ทดลองใช้ PEAK ฟรี คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับจรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี นักบัญชีต้องอบรมจรรยาบรรณกี่ชั่วโมงต่อปี ผู้ทำบัญชีต้องเก็บชั่วโมง CPD ไม่น้อยกว่า 12 ชั่วโมงต่อปี โดยต้องมีเนื้อหาด้านบัญชีไม่น้อยกว่า 6 ชั่วโมง และด้านจรรยาบรรณไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง ส่วนผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ต้องเก็บไม่น้อยกว่า 40 ชั่วโมงต่อปี โดยชั่วโมงที่เป็นทางการอย่างน้อย 20 ชั่วโมง (ข้อมูลจากสภาวิชาชีพบัญชี) จรรยาบรรณวิชาชีพบัญชีต่างจากจรรยาบรรณทั่วไปอย่างไร จรรยาบรรณทั่วไปเป็นหลักศีลธรรมกว้างๆ ที่ใช้ได้กับทุกอาชีพ แต่จรรยาบรรณวิชาชีพบัญชีมีข้อแตกต่างสำคัญ คือเป็นข้อกำหนดเฉพาะตาม พ.ร.บ.วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 ที่มีผลบังคับใช้ทางกฎหมาย มีคณะกรรมการจรรยาบรรณคอยกำกับดูแล และมีบทลงโทษชัดเจนตามที่อธิบายไว้ข้างต้น ผู้ทำบัญชีกับผู้สอบบัญชีใช้จรรยาบรรณชุดเดียวกันไหม ใช้หลัก 6 ข้อเดียวกัน แต่ในรายละเอียดมีข้อกำหนดเพิ่มเติมที่ต่างกัน เช่น ผู้สอบบัญชีมีข้อกำหนดเรื่องความเป็นอิสระที่เข้มงวดกว่า เพราะต้องตรวจสอบและแสดงความเห็นต่องบการเงินที่บุคคลภายนอกนำไปใช้ตัดสินใจ สามารถดูรายละเอียดได้ที่คู่มือประมวลจรรยาบรรณฯ พ.ศ. 2567 ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก   (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก 

บัญชีรายรับรายจ่ายเป็นพื้นฐานที่ผู้ประกอบการทุกคนควรทำ ทั้งเพื่อให้เห็นกำไรขาดทุนของธุรกิจ ใช้เป็นหลักฐานยื่นภาษี และเปิดโอกาสหักค่าใช้จ่ายตามจริงเพื่อประหยัดภาษี บทความนี้อธิบายตั้งแต่ความหมาย ใครต้องทำ แบบฟอร์มรายงานเงินสดรับ-จ่ายตามที่สรรพากรกำหนด วิธีทำด้วยตัวเองพร้อมตัวอย่างตัวเลขจริง ไปจนถึงการเลือกหักค่าใช้จ่ายตามจริงหรืออัตราเหมา บัญชีรายรับรายจ่าย คืออะไร บัญชีรายรับรายจ่าย คือ การจดบันทึกเงินที่ได้รับเข้ามา (รายรับ) และเงินที่จ่ายออกไป (รายจ่าย) ในแต่ละวัน เพื่อให้เจ้าของกิจการเห็นภาพรวมการเงินของธุรกิจอย่างชัดเจน ในทางภาษี กรมสรรพากรเรียกบัญชีรายรับรายจ่ายของบุคคลธรรมดาว่า “รายงานเงินสดรับ-จ่าย” ซึ่งกำหนดรูปแบบไว้ตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 161 รายงานนี้ใช้เป็นหลักฐานประกอบการคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา โดยเฉพาะกรณีที่เลือกหักค่าใช้จ่ายตามจริง นอกจากนี้ยังใช้ประกอบการยื่นขอสินเชื่อกับสถาบันการเงินได้อีกด้วย ใครมีหน้าที่ต้องทำบัญชีรายรับรายจ่าย ผู้ที่ต้องจัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่ายตามที่สรรพากรกำหนด คือ บุคคลธรรมดาที่ ไม่ได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) และมีเงินได้ตามมาตรา 40(5) ถึง 40(8) แห่งประมวลรัษฎากร รายได้ 40(5) ถึง 40(8) มีอะไรบ้าง แต่ละประเภทรายได้ครอบคลุมธุรกิจที่ต่างกัน ดังตารางนี้ ประเภทรายได้ ตัวอย่างธุรกิจ 40(5) ค่าเช่าทรัพย์สิน ให้เช่าบ้าน คอนโด ที่ดิน ห้องแถว 40(6) วิชาชีพอิสระ สำนักงานบัญชี สำนักงานกฎหมาย คลินิกแพทย์ สถาปนิก 40(7) รับเหมา รับเหมาก่อสร้าง รับเหมาตกแต่งภายใน 40(8) ธุรกิจอื่น ขายสินค้าออนไลน์ รับจ้างผลิต นำเข้าส่งออก ขนส่ง ฟรีแลนซ์ พูดให้เข้าใจง่ายคือ ถ้าคุณเป็นบุคคลธรรมดาที่ทำธุรกิจซื้อมาขายไป รับจ้าง ให้เช่า หรือทำอาชีพอิสระ แล้วยังไม่ได้จด VAT คุณต้องทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย จด VAT บุคคลธรรมดา ต้องทำบัญชีไหม ถ้าบุคคลธรรมดาจดทะเบียน VAT แล้ว จะ ไม่ต้อง จัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่ายตามประกาศ ฉบับที่ 161 เพราะประกาศนี้ระบุชัดว่าใช้กับผู้ที่ “มิได้เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม” เท่านั้น อย่างไรก็ตาม ผู้ที่จด VAT แล้วมีหน้าที่ต้องจัดทำรายงานภาษีซื้อ รายงานภาษีขาย และรายงานสินค้าและวัตถุดิบแทน ซึ่งเป็นระบบบัญชีที่ละเอียดกว่า บุคคลธรรมดา vs นิติบุคคล บัญชีต่างกันอย่างไร บุคคลธรรมดาที่ไม่ได้จด VAT ทำแค่ “รายงานเงินสดรับ-จ่าย” ตามประกาศ ฉบับที่ 161 ซึ่งเป็นตารางบันทึกรายรับรายจ่ายแบบง่าย ไม่ต้องจ้างนักบัญชี ส่วนนิติบุคคล เช่น บริษัทจำกัด หรือห้างหุ้นส่วน ต้องจัดทำบัญชีตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน (TFRS for NPAEs) โดยมีผู้ทำบัญชีที่ขึ้นทะเบียน และต้องมีผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจสอบงบการเงินทุกปี แบบฟอร์มรายงานเงินสดรับ-จ่าย ตามสรรพากร กรมสรรพากรกำหนดให้แบบฟอร์มรายงานเงินสดรับ-จ่ายมีรายการอย่างน้อยตามรูปแบบที่แนบท้ายประกาศ ฉบับที่ 161 โดยผู้ประกอบการสามารถเพิ่มช่องรายการให้เหมาะสมกับธุรกิจได้ ช่องที่ต้องมีประกอบด้วย ข้อมูลส่วนหัวต้องระบุชื่อผู้ประกอบการ เลขประจำตัวประชาชน ชื่อสถานประกอบการ เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร และปีภาษี ดาวน์โหลดแบบฟอร์มได้จากคู่มือการจัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย ของกรมสรรพากร วิธีทำบัญชีรายรับรายจ่ายด้วยตัวเอง การทำรายงานเงินสดรับ-จ่ายด้วยตัวเองทำตามขั้นตอนนี้ กฎ 3 วันทำการ ที่ต้องรู้ สรรพากรกำหนดให้ลงรายการในรายงานเงินสดรับ-จ่ายภายใน 3 วันทำการ นับแต่วันที่มีรายได้หรือรายจ่าย หากปล่อยทิ้งไว้แล้วจดย้อนหลังทีเดียวตอนสิ้นเดือน อาจมีปัญหาเมื่อถูกตรวจสอบ รายจ่ายที่ลงในรายงานได้ vs ลงไม่ได้ รายจ่ายที่นำมาลงต้องเกี่ยวข้องโดยตรงกับการประกอบธุรกิจ ค่าซื้อสินค้าเพื่อขาย ค่าเช่าสำนักงาน ค่าจ้างพนักงาน ค่าขนส่งสินค้า ลงได้ทั้งหมด แต่ค่าอาหารส่วนตัว ค่าเสื้อผ้าส่วนตัว หรือค่าผ่อนรถที่ไม่ได้ใช้ในกิจการ ลงไม่ได้ ตัวอย่างการกรอกบัญชีรายรับรายจ่าย สมมุติว่า นาย ก. (ชื่อสมมุติ) เปิดร้านขายอุปกรณ์สำนักงานเป็นบุคคลธรรมดา ยังไม่ได้จด VAT รายการในสัปดาห์แรกของเดือนมกราคม 2569 มีดังนี้ วัน/เดือน/ปี รายการ รายรับ (บาท) รายจ่าย ซื้อสินค้า (บาท) รายจ่าย อื่น (บาท) หมายเหตุ 2/1/69 ขายสินค้า (เงินสด) 15,000 — — 2/1/69 ค่าส่งสินค้า — — 350 3/1/69 ซื้อสินค้าเข้าร้าน — 8,000 — จาก บจ.เอบีซี (ชื่อสมมุติ) 4/1/69 ขายสินค้า (โอนเข้าบัญชี) 22,000 — — 5/1/69 ค่าเช่าร้าน ม.ค. — — 5,000 5/1/69 ค่าไฟฟ้า — — 1,200 รวมสัปดาห์ 37,000 8,000 6,550 กำไรสัปดาห์นี้คำนวณได้จาก 37,000 – 8,000 – 6,550 = 22,450 บาท หักค่าใช้จ่ายตามจริง vs อัตราเหมา เลือกแบบไหนดี ก่อนตัดสินใจว่าจะทำรายงานเงินสดรับ-จ่ายหรือไม่ คุณควรเปรียบเทียบวิธีหักค่าใช้จ่ายก่อน เพราะถ้าเลือกหักแบบเหมาจะไม่จำเป็นต้องทำรายงานนี้เลย เปรียบเทียบ หักตามจริง หักอัตราเหมา วิธีคำนวณ ใช้ค่าใช้จ่ายจริงตามรายงานเงินสดรับ-จ่าย ใช้อัตรา % ตามประเภทเงินได้ที่สรรพากรกำหนด เช่น 40(8) หักได้ 60% ต้องทำรายงานเงินสดรับ-จ่ายไหม ต้องทำ ไม่ต้อง ต้องเก็บเอกสารไหม ต้องเก็บทุกรายการ ไม่ต้อง เหมาะกับใคร ธุรกิจที่มีค่าใช้จ่ายจริงสูงกว่าอัตราเหมา ธุรกิจที่มีค่าใช้จ่ายน้อย เช่น งานบริการ ฟรีแลนซ์ ตัวอย่าง ถ้ามีรายได้จากธุรกิจ 40(8) จำนวน 1,000,000 บาท/ปี หักเหมา 60% = ค่าใช้จ่าย 600,000 บาท หักตามจริง = สมมุติค่าใช้จ่ายจริง 750,000 บาท กรณีนี้หักตามจริงได้มากกว่า 150,000 บาท ทำให้เสียภาษีน้อยลง แต่ต้องทำรายงานเงินสดรับ-จ่ายและเก็บเอกสารครบทุกรายการ ผู้ประกอบการต้องชั่งน้ำหนักระหว่างความสะดวกกับจำนวนภาษีที่ประหยัดได้ เอกสารประกอบที่ต้องจัดเก็บ ทุกรายการที่ลงในรายงานเงินสดรับ-จ่ายต้องมีเอกสารประกอบที่พิสูจน์ได้ ได้แก่ เก็บเอกสารไว้อย่างน้อย 5 ปี นับจากวันยื่นแบบแสดงรายการภาษี เพื่อใช้เป็นหลักฐานกรณีถูกตรวจสอบ ทำบัญชีรายรับรายจ่ายด้วย Excel หรือโปรแกรมบัญชีออนไลน์ดี หลายคนเริ่มต้นทำบัญชีรายรับรายจ่ายด้วย Excel ซึ่งทำได้ง่ายและไม่มีค่าใช้จ่าย เหมาะกับผู้ประกอบการที่มีรายการไม่มาก แต่เมื่อธุรกิจเริ่มโตขึ้น Excel อาจทำให้เสียเวลากรอกข้อมูลซ้ำ คำนวณผิดพลาด หรือเอกสารตกหล่น โปรแกรมบัญชีออนไลน์อย่าง PEAK ช่วยบันทึกรายรับรายจ่ายได้ทันที ออกรายงานพร้อมยื่นสรรพากร และเก็บเอกสารไว้ในระบบ Cloud ไม่ต้องกลัวหาย เหมาะกับผู้ประกอบการที่ต้องการความแม่นยำและประหยัดเวลา โทษของการไม่จัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย ผู้ประกอบการที่มีหน้าที่ต้องจัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่ายแต่ไม่ทำ หรือทำไม่ครบถ้วน มีโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท ตามมาตรา 35 แห่งประมวลรัษฎากร นอกจากค่าปรับแล้ว ยังส่งผลให้ไม่สามารถหักค่าใช้จ่ายตามจริงได้ ต้องใช้อัตราเหมาเท่านั้น ซึ่งอาจทำให้เสียภาษีมากกว่าที่ควรจ่าย สรุป บัญชีรายรับรายจ่าย บัญชีรายรับรายจ่ายเป็นเครื่องมือพื้นฐานที่ช่วยให้ผู้ประกอบการบุคคลธรรมดาเห็นภาพรวมการเงินของธุรกิจ ใช้เป็นหลักฐานยื่นภาษีเงินได้ และเปิดโอกาสหักค่าใช้จ่ายตามจริงเพื่อประหยัดภาษี สิ่งสำคัญคือลงบันทึกภายใน 3 วันทำการ เก็บเอกสารครบ และเลือกวิธีหักค่าใช้จ่ายที่เหมาะกับธุรกิจของคุณ จัดการบัญชีรายรับรายจ่ายให้เป็นระบบด้วย PEAK PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ช่วยให้คุณบันทึกรายรับรายจ่ายได้สะดวก ออกรายงานพร้อมยื่นสรรพากร และเก็บเอกสารไว้บน Cloud อย่างปลอดภัย ทดลองใช้ PEAK ฟรี คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับบัญชีรายรับรายจ่าย บุคคลธรรมดาที่มีเงินเดือนอย่างเดียว ต้องทำรายงานเงินสดรับ-จ่ายไหม ไม่ต้อง เพราะเงินเดือนจัดเป็นรายได้ตามมาตรา 40(1) ซึ่งไม่อยู่ในเกณฑ์ที่ต้องจัดทำรายงาน ประกาศ ฉบับที่ 161 ครอบคลุมเฉพาะรายได้ 40(5) ถึง 40(8) เท่านั้น ขายของออนไลน์รายได้น้อย ต้องทำบัญชีรายรับรายจ่ายไหม ต้องทำถ้ายังไม่ได้จด VAT เพราะรายได้จากการขายของออนไลน์จัดเป็น 40(8) ไม่มีเกณฑ์ขั้นต่ำว่ารายได้เท่าไรจึงจะต้องทำ แต่ในทางปฏิบัติ ถ้ารายได้น้อยมากและเลือกหักค่าใช้จ่ายแบบเหมา ก็สามารถเลือกไม่ทำรายงานได้ เพียงแต่จะใช้สิทธิ์หักค่าใช้จ่ายตามจริงไม่ได้ ต้องส่งรายงานเงินสดรับ-จ่ายให้สรรพากรไหม ไม่ต้องส่ง แต่ต้องจัดทำและเก็บรักษาไว้ที่สถานประกอบการ เพื่อให้เจ้าหน้าที่สรรพากรตรวจสอบได้เมื่อร้องขอ และใช้เป็นหลักฐานประกอบการยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 (แบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา สำหรับผู้มีเงินได้หลายประเภท) ตอนสิ้นปี สมุดรายรับรายจ่ายที่พ่อค้าแม่ค้าทำเอง ใช้ยื่นสรรพากรได้ไหม ได้ ถ้ามีรูปแบบและรายการครบตามประกาศ ฉบับที่ 161 จะจดลงสมุด ทำใน Excel หรือใช้โปรแกรมบัญชีก็ได้ทั้งนั้น สิ่งสำคัญคือต้องมีช่องวันที่ รายการ รายรับ รายจ่ายซื้อสินค้า รายจ่ายอื่น และหมายเหตุ ครบตามที่กำหนด ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาทคลิก   (ไม่มีค่าใช้จ่าย)PEAK Call Center : 1485LINE : @peakaccountสอบถามเพิ่มเติม คลิก 

สำหรับเจ้าของกิจการ SME ไทย คำว่า “ออดิท” มักทำให้รู้สึกว่าเป็นเรื่องไกลตัว แต่ถ้าธุรกิจคุณจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล กฎหมายไทยกำหนดให้ต้องผ่าน audit ทุกปี ไม่ว่าจะมีกำไรหรือไม่ บทความนี้จะพาคุณเข้าใจว่า audit คืออะไร มีกี่ประเภท และมีขั้นตอนทำอย่างไร ทำความรู้จัก ออดิท (Audit) คืออะไร? Audit คือ การตรวจสอบและประเมินข้อมูลทางการเงิน การดำเนินงาน หรือระบบต่างๆ ขององค์กร โดยผู้ตรวจสอบที่มีความเป็นอิสระ เพื่อให้ความเชื่อมั่นว่าสิ่งที่รายงานออกมาตรงกับความเป็นจริง คำว่า “ออดิท” มาจากภาษาละตินว่า audire ที่แปลว่า “ได้ยิน” ในอดีตผู้ตรวจสอบจะ “ฟัง” การอ่านบัญชีดังๆ เพื่อตรวจความถูกต้อง วันนี้ audit ซับซ้อนกว่านั้นมาก โดยผู้ตรวจสอบจะเข้ามาดูเอกสาร พูดคุยกับพนักงาน และวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อยืนยันว่าทุกอย่างถูกต้อง ทำไม audit ถึงสำคัญ? เพราะการออดิทเปรียบเสมือนกับหลักประกันที่ทำให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกฝ่าย ทั้งนักลงทุน ธนาคาร และคู่ค้าที่จะมาลงทุนกับบริษัทต่างมั่นใจในข้อมูลที่ได้รับ Audit มีกี่ประเภท? รู้จักก่อนเลือกใช้ถูก ถ้าพูดถึงคำว่า “การตรวจสอบบัญชี” หรือ “Audit” หลายคนอาจจะคิดว่ามันเหมือนๆ กันไปหมด แต่ในความเป็นจริงแล้ว Audit แบ่งออกเป็นหลายประเภท ขึ้นอยู่กับ “คนตรวจ” และ “เป้าหมาย” ซึ่งมีความสำคัญกับธุรกิจแตกต่างกันไป ดังนี้ แบ่งตาม “ผู้ตรวจ” — 3 ประเภทหลัก การตรวจสอบภายนอก (External Audit) เป็นการตรวจสอบความถูกต้องและโปร่งใสของงบการเงินโดยบุคคลภายนอกที่เป็นอิสระ ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับบริษัท เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้แก่บุคคลทั่วไปและหน่วยงานราชการ โดยกฎหมายไทยบังคับให้บริษัทจำกัดและบริษัทมหาชนจำกัดทุกแห่งต้องทำเป็นประจำทุกปี ผู้ที่จะเข้ามาตรวจสอบและเซ็นรับรองงบการเงินนี้ได้ จะต้องเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ที่ขึ้นทะเบียนกับสภาวิชาชีพบัญชี หรือหากเป็นห้างหุ้นส่วนจำกัดขนาดเล็กก็สามารถใช้ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) ได้ การตรวจสอบภายใน (Internal Audit) เป็นการตรวจสอบเพื่ออุดรอยรั่วและประเมินระบบการควบคุมภายในขององค์กร โดยเน้นดูว่าขั้นตอนการทำงานมีประสิทธิภาพไหม มีจุดไหนที่มีความเสี่ยงหรือเสี่ยงต่อการทุจริตหรือไม่ การตรวจประเภทนี้มักพบในธุรกิจขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ หรือบริษัทที่เตรียมตัวจะเข้าตลาดหลักทรัพย์ฯ ที่ต้องการเช็กสุขภาพองค์กรอยู่เสมอ คนตรวจจะเป็นผู้ตรวจสอบภายใน (Internal Auditor) ซึ่งเป็นได้ทั้งทีมพนักงานในบริษัทเอง หรือจะจ้างบริษัทที่ปรึกษาจากภายนอก (Outsource) เข้ามาช่วยดูก็ได้ โดยไม่จำเป็นต้องมีใบอนุญาตจากสภาวิชาชีพ แต่ต้องมีความเชี่ยวชาญด้านการวางระบบและบัญชีอย่างดี การตรวจสอบของรัฐ (Government Audit) เป็นการตรวจสอบการบริหารจัดการเงินและทรัพย์สินของภาครัฐ เพื่อให้มั่นใจว่าการใช้งบประมาณแผ่นดินที่มาจากเงินภาษีของประชาชนเป็นไปอย่างคุ้มค่า โปร่งใส และถูกต้องตามกฎหมาย กลุ่มที่ต้องรับการตรวจนี้จึงจำกัดเฉพาะหน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจ และองค์กรต่างๆ ที่มีการเบิกใช้เงินงบประมาณของรัฐ โดยมีหน่วยงานหลักอย่างสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) หรือหน่วยงานตรวจสอบเฉพาะของภาครัฐเป็นผู้เข้าตรวจสอบ แบ่งตาม “ลักษณะงาน” — 5 ประเภทที่พบบ่อย Financial Audit (การตรวจสอบทางการเงิน) เป็น audit ที่คนทั่วไปรู้จักมากที่สุด ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) จะตรวจสอบงบการเงินประจำปี เช่น งบฐานะการเงิน งบกำไรขาดทุน และงบกระแสเงินสด เป้าหมายคือยืนยันว่างบการเงินถูกต้องตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน (TFRS for NPAEs สำหรับ SME ทั่วไป) Internal Audit (การตรวจสอบภายใน) Internal Audit คือ การตรวจสอบที่ทำโดยทีมงานภายในองค์กรเอง หรือที่ปรึกษาที่จ้างมา เพื่อประเมินว่าระบบงานมีประสิทธิภาพ การควบคุมภายในแข็งแกร่งพอ และพนักงานทำตามนโยบายบริษัทจริงไหม ต่างจาก Financial Audit ที่มุ่งเน้นงบการเงิน Internal Audit มองภาพรวมของการดำเนินงานทั้งองค์กร Operational Audit (การตรวจสอบการดำเนินงาน) ตรวจสอบว่าการดำเนินงานขององค์กรบรรลุเป้าหมายที่วางไว้หรือไม่ โดยเน้นที่ประสิทธิภาพและความคุ้มค่า เช่น ขั้นตอนจัดซื้อใช้เวลานานเกินไปไหม หรือต้นทุนการผลิตสูงกว่าที่ควรไหม IT Audit (การตรวจสอบระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ) ในยุคที่ธุรกิจพึ่งพาระบบดิจิทัล IT Audit คือการตรวจสอบว่าระบบ IT ขององค์กรมีความปลอดภัย เชื่อถือได้ และข้อมูลไม่รั่วไหล ธุรกิจที่ดูแลข้อมูลลูกค้าจำนวนมากควรให้ความสำคัญกับ audit ประเภทนี้ Compliance Audit (การตรวจสอบการปฏิบัติตามกฎระเบียบ) ตรวจสอบว่าองค์กรปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบ หรือมาตรฐานที่กำหนดจากภายนอกหรือไม่ เช่น กฎหมายแรงงาน กฎหมายภาษี หรือมาตรฐาน ISO ที่ได้รับการรับรองไว้ Auditor คือใคร? เข้าใจก่อนว่าต้องจ้างใคร Auditor คือ ผู้ทำหน้าที่ตรวจสอบ แต่ “ออดิเตอร์” ไม่ได้มีแค่คนเดียว แบ่งออกได้หลักๆ 3 ประเภทที่ SME ไทยต้องรู้จัก ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) — External Auditor คือผู้ตรวจสอบบัญชีจากภายนอกที่ได้รับใบอนุญาตจากสภาวิชาชีพบัญชีในพระบรมราชูปถัมภ์ (TFAC) มีหน้าที่ตรวจสอบและรับรองงบการเงินของบริษัทจำกัดและบริษัทมหาชน บริษัทจำกัดทุกแห่งในไทยต้องจ้าง CPA ตรวจสอบงบการเงินทุกปี ไม่มีข้อยกเว้น (ข้อมูลจาก กรมพัฒนาธุรกิจการค้า) ผู้ตรวจสอบบัญชีภาษีอากร (TA) คือผู้ตรวจสอบบัญชีที่ได้รับใบอนุญาตจากกรมสรรพากร ตรวจสอบงบการเงินได้เฉพาะห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่มีทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท และรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อรอบบัญชี ค่าธรรมเนียมมักถูกกว่า CPA ผู้ตรวจสอบภายใน (Internal Auditor) คือพนักงานหรือทีมงานภายในองค์กรที่ทำหน้าที่ตรวจสอบระบบการทำงานภายใน ไม่ต้องมีใบอนุญาตจากสภาวิชาชีพ แต่ต้องมีความรู้ด้านบัญชีและการตรวจสอบ มักพบในธุรกิจขนาดกลางและขนาดใหญ่ จุดสำคัญที่คนมักสับสน: External Auditor (CPA/TA) ตรวจงบการเงินเพื่อรายงานให้บุคคลภายนอก ส่วน Internal Auditor ตรวจระบบภายในเพื่อรายงานให้ผู้บริหาร ทั้งสองมีบทบาทต่างกัน รายการ ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) ผู้ตรวจสอบภายใน (Internal Auditor) ใบอนุญาตจาก สภาวิชาชีพบัญชี (TFAC) กรมสรรพากร ไม่ต้องมีใบอนุญาต ตรวจให้ใคร บริษัทจำกัด, บริษัทมหาชน หจก. ที่ทุน/สินทรัพย์/รายได้ไม่เกินเกณฑ์ ธุรกิจขนาดกลาง-ใหญ่ทุกประเภท รายงานถึง ผู้ถือหุ้น, DBD, สรรพากร สรรพากร ผู้บริหารและคณะกรรมการ ค่าธรรมเนียม สูงกว่า (ตามขนาดงาน) ถูกกว่า CPA ขึ้นกับโครงสร้างองค์กร กฎหมายบังคับ บริษัทจำกัดทุกแห่ง เฉพาะ หจก. ที่เกินเกณฑ์บางส่วน กฎหมายไม่บังคับ (สมัครใจ) ขั้นตอนการทำ Audit มีอะไรบ้าง? การ audit มาตรฐานมี 4 ขั้นหลัก ใช้เวลาโดยรวมประมาณ 2–8 สัปดาห์ขึ้นกับขนาดกิจการ ขั้นที่ 1 — วางแผนและกำหนดขอบเขต Auditor จะศึกษาธุรกิจของคุณก่อน เช่น ประเภทธุรกิจ ขนาดกิจการ ความเสี่ยงที่อาจมี แล้วกำหนดว่าจะตรวจอะไร ช่วงไหน และใช้เวลานานแค่ไหน ขั้นนี้มักจบด้วยการลงนามในสัญญาให้บริการ ขั้นที่ 2 — รวบรวมหลักฐานและตรวจสอบ นี่คือขั้นที่ใช้เวลานานที่สุด Auditor จะขอเอกสารจากคุณ เช่น สมุดบัญชี ใบกำกับภาษี สัญญาต่างๆ รายการธนาคาร และอาจสัมภาษณ์พนักงานบางคน ตัวอย่าง: ถ้าบริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) มียอดลูกหนี้ 5 ล้านบาทในงบ Auditor อาจขอดูใบแจ้งหนี้และการยืนยันยอดจากลูกค้าว่าตัวเลขตรงกันจริง ขั้นที่ 3 — วิเคราะห์และประเมินผล Auditor วิเคราะห์ข้อมูลที่รวบรวมมา เปรียบเทียบกับปีก่อน ตรวจสอบว่ามีความผิดปกติ ข้อผิดพลาด หรือความเสี่ยงที่ต้องรายงานหรือไม่ ขั้นที่ 4 — จัดทำรายงานผู้สอบบัญชี ผลลัพธ์สุดท้ายคือ “รายงานผู้สอบบัญชี” ที่ Auditor จะแสดงความเห็นว่างบการเงินของคุณถูกต้องหรือไม่ มี 4 ระดับความเห็น ได้แก่ ไม่มีเงื่อนไข (ดีที่สุด) มีเงื่อนไข ปฏิเสธการแสดงความเห็น และไม่แสดงความเห็น ทำไมธุรกิจต้อง Audit? ประโยชน์ที่ SME มองข้ามไม่ควร หลายคนมองว่า audit คือภาระ แต่จริงๆ แล้วมีประโยชน์ชัดเจนอย่างน้อย 4 ด้าน สร้างความน่าเชื่อถือกับนักลงทุนและธนาคาร งบการเงินที่ผ่าน audit จาก CPA ทำให้ธนาคารและนักลงทุนมั่นใจในตัวเลขที่คุณนำเสนอ เพิ่มโอกาสได้รับสินเชื่อหรือดึงดูดเงินลงทุนได้ง่ายขึ้น ป้องกันทุจริตและลดความเสี่ยง เมื่อพนักงานรู้ว่ามีการ audit ประจำปี โอกาสที่จะมีการยักยอกหรือปลอมแปลงเอกสารลดลงอย่างมีนัยสำคัญ และถ้าเกิดความผิดปกติก็ตรวจพบได้เร็วก่อนที่ความเสียหายจะขยายตัว ปฏิบัติตามกฎหมาย บริษัทจำกัดในไทยมีหน้าที่ตามกฎหมายต้องส่งงบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบจาก CPA ต่อ DBD ทุกปี ไม่ส่งหรือส่งช้ามีโทษปรับ ปรับปรุงระบบภายในให้แข็งแกร่ง Auditor มักให้คำแนะนำจุดอ่อนในระบบบัญชีหรือการควบคุมภายในที่เจ้าของกิจการมองข้าม ทำให้ธุรกิจวางแผนและตัดสินใจได้แม่นยำขึ้น บริษัทไหนต้อง Audit ตามกฎหมายไทย? นี่คือส่วนที่ SME ไทยถามบ่อยที่สุด ขึ้นอยู่กับรูปแบบนิติบุคคลของธุรกิจคุณ (ข้อมูลจาก กรมพัฒนาธุรกิจการค้า) บริษัทจำกัดและบริษัทมหาชนจำกัด — ต้องมีผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ตรวจสอบงบการเงินทุกปีโดยไม่มีข้อยกเว้น และต้องส่งงบการเงินต่อ DBD ภายใน 5 เดือนหลังสิ้นรอบบัญชี ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลและห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) — แบ่งเป็น 2 กรณี กรณีที่ 1 หาก ทุนจดทะเบียน สินทรัพย์รวม หรือรายได้รวม เกิน 30 ล้านบาท (หรือทุนเกิน 5 ล้านบาท) ต้องมี CPA ตรวจสอบงบการเงิน กรณีที่ 2 หาก ทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้านบาท และสินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท และรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท — ยกเว้นไม่ต้องมี CPA ตรวจรับรองงบการเงิน แต่ยังต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด.50 (แบบยื่นภาษีนิติบุคคลประจำปี) พร้อมรายงานของผู้สอบบัญชีรับอนุญาตหรือผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) ต่อกรมสรรพากร สรุปง่ายๆ: ถ้าจดเป็นบริษัทจำกัด ต้องจ้าง CPA เสมอ ส่วน หจก. เล็กที่ยังไม่เกินเกณฑ์อาจไม่ต้องใช้ CPA แต่ควรปรึกษานักบัญชีให้ชัดเจนก่อน เตรียมพร้อมรับการ Audit อย่างไร? สิ่งที่ต้องทำก่อน Auditor เข้า ยิ่งจัดระบบได้ดีก่อน audit ยิ่งใช้เวลาน้อย ค่าธรรมเนียมอาจถูกลง และผลลัพธ์ออกมาดี นี่คือสิ่งที่ควรเตรียม จัดเอกสารให้ครบและเป็นระบบ Auditor จะขอเอกสารเหล่านี้เสมอ ได้แก่ งบการเงิน สมุดบัญชีรายวัน รายการธนาคาร ใบกำกับภาษีซื้อ-ขาย สัญญาต่างๆ และเอกสารประกอบการลงบัญชี ทุกอย่างควรเก็บไว้ที่เดียวและหาง่าย ตรวจสอบตัวเลขให้ตรงกับบัญชี ยอดธนาคารต้องตรงกับสมุดบัญชี ยอดลูกหนี้และเจ้าหนี้ต้องตรงกับเอกสารประกอบ ถ้ามีส่วนต่างต้องอธิบายได้ ให้ข้อมูลกับทีมงานก่อน บอกพนักงานที่เกี่ยวข้องว่าจะมี audit เพื่อเตรียมพร้อมตอบคำถาม Auditor ไม่ใช่ซ่อนข้อมูล แต่ให้ทุกคนพร้อมให้ความร่วมมือ ใช้โปรแกรมบัญชีช่วยจัดระบบ ถ้าบัญชียังทำใน Excel หรือสมุดกระดาษ การหาข้อมูลย้อนหลังจะยากและใช้เวลานาน โปรแกรมบัญชีออนไลน์อย่าง PEAK Account ช่วยจัดเก็บเอกสาร รายการธนาคาร และงบการเงินไว้เป็นระบบ ทำให้เตรียมข้อมูลก่อน audit ได้ง่ายขึ้นมาก สรุป: Audit ไม่ใช่เรื่องน่ากลัว แต่ต้องรู้จักเตรียมพร้อม Audit คือเครื่องมือที่ช่วยให้ธุรกิจโปร่งใส น่าเชื่อถือ และเติบโตอย่างมั่นคง ไม่ใช่แค่ภาระตามกฎหมาย สิ่งที่ต้องจำจากบทความนี้: เริ่มจัดระบบบัญชีให้พร้อม Audit ด้วย PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ถ้าอยากเตรียมพร้อมรับการ audit โดยไม่ต้องตามหาเอกสารวุ่นวาย PEAK Account ช่วยจัดระบบบัญชี ออกเอกสาร และดูงบการเงินได้แบบ real-time ทดลองใช้ฟรี 30 วัน ไม่ต้องใช้บัตรเครดิต คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Audit (ออดิท) Audit กับ Accounting ต่างกันอย่างไร? Accounting (การทำบัญชี) คือการบันทึกและจัดทำข้อมูลทางการเงินประจำวัน เช่น บันทึกรายรับ-รายจ่าย ออกใบกำกับภาษี ส่วน Audit คือการตรวจสอบว่าข้อมูลที่ทำบัญชีไว้นั้นถูกต้องหรือไม่ ทั้งสองอย่างต้องทำควบคู่กัน แต่คนละขั้นตอนและคนละคนทำ บริษัทเล็กๆ ที่เพิ่งจดทะเบียน ต้อง Audit ไหม? ถ้าจดทะเบียนเป็น บริษัทจำกัด ตั้งแต่ปีแรกก็ต้องมี CPA ตรวจสอบงบการเงินแล้ว ไม่มีข้อยกเว้นเรื่องขนาด แต่ถ้าจด ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) ที่มีทุน/สินทรัพย์/รายได้ไม่เกินเกณฑ์ที่กล่าวไป อาจไม่ต้องใช้ CPA แต่ควรปรึกษานักบัญชีก่อน ออดิท ตรวจอะไรบ้าง? Financial Audit ตรวจหลักๆ ได้แก่ งบการเงิน (งบฐานะการเงิน งบกำไรขาดทุน งบกระแสเงินสด) รายการธนาคาร ลูกหนี้-เจ้าหนี้ สินค้าคงเหลือ สินทรัพย์ถาวร และรายการภาษีที่เกี่ยวข้อง Auditor อาจขอดูสัญญา ใบกำกับภาษี และเอกสารประกอบการลงบัญชีด้วย ออดิท คืองานอะไร? ต้องจบอะไรถึงทำได้? งาน audit คือ การตรวจสอบและให้ความเห็นต่องบการเงินหรือการดำเนินงานองค์กร สำหรับ External Auditor ต้องจบปริญญาตรีบัญชีและสอบผ่านเพื่อรับใบอนุญาต CPA จากสภาวิชาชีพบัญชี (TFAC) ซึ่งต้องสอบหลายวิชาและเก็บชั่วโมงฝึกปฏิบัติ ส่วน Internal Auditor เน้นประสบการณ์และความรู้ในสายงานมากกว่า ค่าจ้าง Auditor เท่าไร? ค่าธรรมเนียม CPA ในไทยแตกต่างกันตามขนาดธุรกิจและความซับซ้อนของงาน โดยทั่วไปสำหรับ SME เริ่มต้นตั้งแต่ประมาณ 8,000–30,000 บาทต่อปี (ราคาโดยประมาณ ขึ้นกับขนาดธุรกิจและสำนักงานที่เลือก) ธุรกิจที่มีรายการซับซ้อนอาจสูงกว่านั้น แนะนำให้ขอใบเสนอราคาจากหลายสำนักงาน และตรวจสอบใบอนุญาตผู้สอบบัญชีได้ที่ tfac.or.th