เจ้าของธุรกิจหลายคนเปิดงบดุลมาแล้วงงกับคำว่า “สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน” ว่าตกลงมันคืออะไร แล้วมีอะไรบ้างที่นับเป็นสินทรัพย์ประเภทนี้ บทความนี้รวบรวมทรัพย์สินประเภทนี้ครบทุกชนิดที่ SME ต้องรู้ พร้อมตัวอย่างธุรกิจจริง ตารางเปรียบเทียบกับสินทรัพย์หมุนเวียน และคำตอบสำหรับคำถามที่คนถามบ่อยที่สุด
สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน คืออะไร
สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน (Non-Current Assets) คือทรัพย์สินที่ธุรกิจถือครองไว้ใช้งานระยะยาวเกิน 1 ปี และไม่ได้ตั้งใจเปลี่ยนเป็นเงินสดภายในรอบบัญชีปกติ พูดง่ายๆ คือของที่ซื้อมาแล้ว “เก็บไว้ใช้” ไม่ใช่ “เอาไว้ขายหมุนเงิน”
ลองนึกถึงร้านกาแฟร้านหนึ่ง เครื่องชงกาแฟราคาแสนกว่าบาทที่ซื้อมาใช้ทุกวันคือสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน เพราะร้านซื้อมาเพื่อใช้ผลิตกาแฟไปอีกหลายปี ไม่ได้ซื้อมาเพื่อขายต่อ ต่างจากเมล็ดกาแฟในสต๊อกที่ซื้อมาแล้วขายหมดภายในไม่กี่สัปดาห์
เกณฑ์ที่ใช้แยกว่าสินทรัพย์ตัวไหน “ไม่หมุนเวียน” มีอยู่ 2 ข้อหลัก
- ถือครองไว้ใช้งานนานเกิน 12 เดือน หรือเกินหนึ่งรอบดำเนินงานปกติของธุรกิจ
- ไม่ได้มีไว้เพื่อขายหรือเปลี่ยนเป็นเงินสดในระยะสั้น
สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน มีอะไรบ้าง (รายการครบ 10+ ชนิด)
ทรัพย์สินกลุ่มนี้แบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ได้ตามลักษณะการใช้งาน โดยกลุ่มที่ SME เจอบ่อยที่สุดคือที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ และสินทรัพย์ไม่มีตัวตน ตารางด้านล่างสรุปภาพรวมทั้งหมดก่อนลงรายละเอียดแต่ละกลุ่ม
| กลุ่มสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน | ตัวอย่างรายการ | มาตรฐานบัญชีที่เกี่ยวข้อง |
|---|---|---|
| ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ | ที่ดิน โรงงาน เครื่องจักร รถยนต์ คอมพิวเตอร์ | มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 16 (TAS 16) |
| สินทรัพย์ไม่มีตัวตน | ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า ซอฟต์แวร์ | มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 38 (TAS 38) |
| ค่าความนิยม | มูลค่าส่วนเกินจากการซื้อกิจการ | มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 3 |
| เงินลงทุนระยะยาว | หุ้น พันธบัตร เงินฝากประจำเกิน 1 ปี | มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 9 |
| อสังหาริมทรัพย์เพื่อการลงทุน | ที่ดินหรืออาคารที่ปล่อยเช่า | มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 40 (TAS 40) |
| สินทรัพย์ไม่หมุนเวียนที่ถือไว้เพื่อขาย | ทรัพย์สินที่ประกาศขายแล้ว | มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 5 (TFRS 5) |
ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ (Property, Plant & Equipment)
กลุ่มนี้คือสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนที่ SME มีมากที่สุด เป็นของที่จับต้องได้และใช้ในการดำเนินธุรกิจ เช่น ที่ดินที่ตั้งกิจการ อาคารสำนักงาน เครื่องจักรในโรงงาน รถยนต์ส่งของ คอมพิวเตอร์ และเฟอร์นิเจอร์
สินทรัพย์กลุ่มนี้ (ยกเว้นที่ดิน) ต้องคิดค่าเสื่อมราคาทุกปี ค่าเสื่อมราคาคือการทยอยหักมูลค่าของทรัพย์สินเป็นค่าใช้จ่ายตามอายุการใช้งาน เช่น ซื้อคอมพิวเตอร์ 30,000 บาท ใช้งาน 3 ปี ก็หักเป็นค่าใช้จ่ายปีละ 10,000 บาท การบันทึกและติดตามค่าเสื่อมราคาถือเป็นหน้าที่ตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 16 (TAS 16 เรื่องที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์)
สินทรัพย์ไม่มีตัวตน (Intangible Assets)
สินทรัพย์ไม่มีตัวตนคือทรัพย์สินที่มีมูลค่าแต่จับต้องไม่ได้ เช่น ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า สัมปทาน และซอฟต์แวร์ที่ซื้อมาใช้งานระยะยาว
ยกตัวอย่างร้านเบเกอรีที่จดเครื่องหมายการค้าโลโก้ของตัวเอง หรือบริษัทซอฟต์แวร์ที่ถือสิทธิบัตรเทคโนโลยี สิ่งเหล่านี้แม้จับต้องไม่ได้แต่สร้างรายได้ระยะยาวให้ธุรกิจ จึงบันทึกเป็นสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 38 (TAS 38 เรื่องสินทรัพย์ไม่มีตัวตน) โดยทยอยตัดจำหน่ายมูลค่าตามอายุการใช้ประโยชน์คล้ายค่าเสื่อมราคา
ค่าความนิยม (Goodwill) — สินทรัพย์ไม่หมุนเวียนหรือไม่?
ค่าความนิยมเป็นสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนประเภทไม่มีตัวตน เกิดขึ้นเมื่อธุรกิจซื้อกิจการอื่นในราคาสูงกว่ามูลค่าสินทรัพย์สุทธิที่แท้จริง ส่วนต่างที่จ่ายเกินไปนั้นคือค่าความนิยม ซึ่งสะท้อนมูลค่าของชื่อเสียง ฐานลูกค้า หรือทีมงานที่ติดมากับกิจการ
ค่าความนิยมจะปรากฏในงบดุลเฉพาะกรณีที่มีการซื้อกิจการจริงเท่านั้น ธุรกิจสร้างค่าความนิยมของตัวเองขึ้นมาบันทึกในงบไม่ได้ และตามมาตรฐานปัจจุบันไม่ตัดจำหน่ายเป็นค่าใช้จ่ายรายปี แต่ต้องทดสอบการด้อยค่าทุกปีแทน
เงินลงทุนระยะยาว
เงินลงทุนระยะยาวคือเงินที่ธุรกิจนำไปลงทุนโดยตั้งใจถือเกิน 1 ปี เช่น การซื้อหุ้นของบริษัทอื่น พันธบัตรรัฐบาล หรือเงินฝากประจำที่มีกำหนดเกินหนึ่งปี ต่างจากเงินลงทุนระยะสั้นที่ตั้งใจขายทำกำไรภายในปีเดียว
สินทรัพย์ไม่หมุนเวียนที่ถือไว้เพื่อขาย (TFRS 5)
เมื่อธุรกิจตัดสินใจขายสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนบางรายการ เช่น ประกาศขายอาคารเก่าที่เลิกใช้แล้ว มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 5 (TFRS 5) กำหนดให้จัดประเภทสินทรัพย์นั้นเป็น “สินทรัพย์ไม่หมุนเวียนที่ถือไว้เพื่อขาย” แยกออกมาต่างหาก
เงื่อนไขหลักคือทรัพย์สินนั้นต้องพร้อมขายทันทีในสภาพปัจจุบัน และมีแผนขายที่ชัดเจนภายใน 12 เดือน เมื่อจัดประเภทแล้วจะหยุดคิดค่าเสื่อมราคา และวัดมูลค่าด้วยราคาที่ต่ำกว่าระหว่างมูลค่าตามบัญชีกับมูลค่าที่คาดว่าจะขายได้สุทธิ
สินทรัพย์ไม่หมุนเวียนอื่น
นอกจากกลุ่มหลักข้างต้น ยังมีสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนอื่นที่พบได้ เช่น เงินมัดจำระยะยาว ค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้าที่มีอายุเกิน 1 ปี และสิทธิการเช่าระยะยาว รายการเหล่านี้มักมีมูลค่าไม่มากแต่ยังต้องแสดงแยกในงบดุลเพื่อความครบถ้วน
สินทรัพย์หมุนเวียน คืออะไร มีอะไรบ้าง
สินทรัพย์หมุนเวียน (Current Assets) คือทรัพย์สินที่ธุรกิจคาดว่าจะเปลี่ยนเป็นเงินสดหรือใช้หมดภายใน 1 ปี เป็นสินทรัพย์ที่ “หมุน” เข้าออกในการดำเนินงานประจำวัน จึงเป็นตัวชี้วัดสภาพคล่องของธุรกิจได้ดีที่สุด
ธุรกิจที่มีสินทรัพย์หมุนเวียนมากพอเทียบกับหนี้สินระยะสั้น มักมีสภาพคล่องดีและจ่ายหนี้ได้ทันเวลา
รายการสินทรัพย์หมุนเวียน 10 ชนิด
สินทรัพย์หมุนเวียนที่พบบ่อยในธุรกิจ SME เรียงจากสภาพคล่องสูงไปต่ำ มีดังนี้
- เงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด
- เงินฝากธนาคารประเภทกระแสรายวันและออมทรัพย์
- เงินลงทุนระยะสั้น
- ลูกหนี้การค้า (เงินที่ลูกค้ายังค้างชำระ)
- ตั๋วเงินรับ
- สินค้าคงเหลือ (สต๊อกสินค้า วัตถุดิบ งานระหว่างทำ)
- วัสดุสิ้นเปลือง
- รายได้ค้างรับ
- ค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้าที่มีอายุไม่เกิน 1 ปี
- สินทรัพย์หมุนเวียนอื่น เช่น ภาษีซื้อที่ขอคืนได้
สินทรัพย์หมุนเวียน vs สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน ต่างกันอย่างไร
ความแตกต่างหลักอยู่ที่ระยะเวลาถือครองและวัตถุประสงค์การใช้งาน สินทรัพย์หมุนเวียนใช้หมุนเวียนในระยะสั้น ส่วนสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนถือไว้ใช้งานระยะยาว ตารางด้านล่างสรุปข้อแตกต่างให้เห็นชัดในทุกมิติ
| หัวข้อเปรียบเทียบ | สินทรัพย์หมุนเวียน | สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน |
|---|---|---|
| ระยะเวลาถือครอง | ไม่เกิน 1 ปี | เกิน 1 ปี |
| วัตถุประสงค์ | หมุนเวียนใช้ในงานประจำวัน | ใช้งานระยะยาว |
| สภาพคล่อง | สูง เปลี่ยนเป็นเงินสดง่าย | ต่ำ เปลี่ยนเป็นเงินสดยาก |
| ค่าเสื่อมราคา | ไม่มี | มี (ยกเว้นที่ดิน) |
| ตัวอย่าง | เงินสด ลูกหนี้ สินค้าคงเหลือ | ที่ดิน อาคาร เครื่องจักร ลิขสิทธิ์ |
| การแสดงในงบดุล | แสดงก่อน เรียงตามสภาพคล่อง | แสดงถัดจากสินทรัพย์หมุนเวียน |
จุดที่หลายคนสับสนคือสินทรัพย์ตัวเดียวกันอาจเป็นได้ทั้งสองประเภท ขึ้นอยู่กับ “เจตนาการถือครอง” เช่น รถยนต์ที่บริษัทซื้อมาใช้ส่งของคือสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน แต่ถ้าเป็นเต็นท์รถที่ซื้อรถมาเพื่อขายต่อ รถคันเดียวกันจะกลายเป็นสินค้าคงเหลือซึ่งเป็นสินทรัพย์หมุนเวียนทันที
หนี้สินไม่หมุนเวียน มีอะไรบ้าง
หนี้สินไม่หมุนเวียน (Non-Current Liabilities) คือภาระหนี้ที่ธุรกิจต้องชำระในระยะเวลาเกิน 1 ปี เป็นอีกด้านของงบดุลที่มักถูกพูดถึงคู่กับสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน เพราะทั้งสองสะท้อนโครงสร้างการเงินระยะยาวของกิจการ
หนี้สินไม่หมุนเวียนที่ SME พบบ่อยมีดังนี้
- เงินกู้ยืมระยะยาวจากธนาคาร
- หุ้นกู้
- หนี้สินตามสัญญาเช่าระยะยาว
- ประมาณการหนี้สินผลประโยชน์พนักงาน เช่น เงินชดเชยเกษียณ
- หนี้สินภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี
การดูสัดส่วนระหว่างสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนกับหนี้สินไม่หมุนเวียน ช่วยให้เจ้าของกิจการเห็นว่าธุรกิจใช้เงินกู้ระยะยาวไปลงทุนในทรัพย์สินถาวรมากน้อยแค่ไหน
ตัวอย่างสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนในธุรกิจ SME
ทฤษฎีอาจเข้าใจยาก แต่เมื่อเห็นตัวอย่างจากธุรกิจจริงจะชัดเจนขึ้นมาก ลองดูว่าธุรกิจแต่ละแบบมีทรัพย์สินระยะยาวอะไรบ้าง
ตัวอย่างธุรกิจร้านอาหารและร้านค้า
สมมติร้านอาหาร “ครัวคุณแม่” (ชื่อสมมติ) เปิดกิจการมา 3 ปี ทรัพย์สินระยะยาวของร้านประกอบด้วยเครื่องครัวอุตสาหกรรม ตู้แช่ เฟอร์นิเจอร์ในร้าน เครื่องปรับอากาศ และเงินประกันค่าเช่าพื้นที่ที่จ่ายไว้ตอนเซ็นสัญญา ทั้งหมดนี้เป็นของที่ร้านซื้อมาใช้งานยาวหลายปี ไม่ได้เอาไว้ขาย
ส่วนวัตถุดิบอาหาร เงินสดในลิ้นชัก และยอดที่ลูกค้าเปิดบิลค้างไว้ คือสินทรัพย์หมุนเวียน เพราะหมุนเข้าออกทุกวัน
ในทางกลับกัน ร้านค้าปลีกออนไลน์ที่ขายเสื้อผ้าจะมีทรัพย์สินระยะยาวน้อยกว่า เพราะทรัพย์สินหลักคือสต๊อกเสื้อผ้าซึ่งเป็นสินค้าคงเหลือ สินทรัพย์ไม่หมุนเวียนอาจมีเพียงคอมพิวเตอร์ กล้องถ่ายสินค้า และชั้นวางในคลัง
จัดการสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนให้เป็นระบบด้วย PEAK
การติดตามสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนด้วยมือ โดยเฉพาะการคำนวณค่าเสื่อมราคาของทรัพย์สินหลายรายการ เป็นงานที่ใช้เวลาและผิดพลาดง่าย โปรแกรมบัญชีออนไลน์ (Accounting Software) อย่าง PEAK มีระบบทะเบียนทรัพย์สินที่คำนวณค่าเสื่อมราคาให้อัตโนมัติ และเชื่อมข้อมูลเข้างบการเงินได้ทันที ช่วยให้เจ้าของกิจการเห็นภาพรวมสินทรัพย์ทั้งหมดในที่เดียว
สรุป: สินทรัพย์ไม่หมุนเวียนที่ SME ต้องรู้
เมื่อเข้าใจสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนแล้ว สิ่งที่เจ้าของกิจการควรลงมือทำต่อมีดังนี้
- ทำทะเบียนทรัพย์สินแยกรายการที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ และสินทรัพย์ไม่มีตัวตนให้ครบ
- ตรวจสอบว่าทรัพย์สินแต่ละรายการคิดค่าเสื่อมราคาถูกต้องตามอายุการใช้งาน
- เช็กว่ามีรายการใดที่ควรจัดประเภทเป็นสินทรัพย์ถือไว้เพื่อขายหรือไม่
- ดูสัดส่วนสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนเทียบกับหนี้สินระยะยาว เพื่อประเมินสุขภาพการเงิน
เริ่มจัดการบัญชีธุรกิจให้ SMART ด้วย PEAK
พร้อมยกระดับการจัดการทรัพย์สินและบัญชีของธุรกิจแล้วหรือยัง PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ที่ขับเคลื่อนด้วย AI ช่วยให้คุณติดตามสินทรัพย์ คำนวณค่าเสื่อมราคา และดูงบการเงินแบบเรียลไทม์ได้ในระบบเดียว ทดลองใช้ PEAK ฟรี แล้วเริ่มสร้างระบบบัญชีที่ทำงานแทนคุณได้ตั้งแต่วันนี้
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน
เครื่องตกแต่งเป็นสินทรัพย์หมุนเวียนหรือไม่หมุนเวียน
เครื่องตกแต่งและเฟอร์นิเจอร์ที่ธุรกิจซื้อมาใช้งานในร้านหรือสำนักงานถือเป็นสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน อยู่ในกลุ่มที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ เพราะใช้งานต่อเนื่องหลายปีและต้องคิดค่าเสื่อมราคา ยกเว้นกรณีที่ธุรกิจขายเครื่องตกแต่งเป็นสินค้า ตัวมันจึงจะกลายเป็นสินค้าคงเหลือ
อุปกรณ์สำนักงานเป็นสินทรัพย์หมุนเวียนหรือไม่
อุปกรณ์สำนักงานที่มีมูลค่าสูงและใช้งานเกิน 1 ปี เช่น คอมพิวเตอร์ เครื่องพิมพ์ โต๊ะทำงาน จัดเป็นสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน แต่วัสดุสิ้นเปลืองที่ใช้แล้วหมดไปอย่างกระดาษ หมึกพิมพ์ หรือเครื่องเขียน จะถือเป็นสินทรัพย์หมุนเวียนหรือบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทันที
สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน 10 ชนิด มีอะไรบ้าง
หากเรียงรายการที่พบบ่อย 10 อันดับแรก ได้แก่ ที่ดิน อาคาร เครื่องจักร ยานพาหนะ อุปกรณ์และคอมพิวเตอร์ เครื่องตกแต่งและเฟอร์นิเจอร์ ลิขสิทธิ์และสิทธิบัตร ค่าความนิยม เงินลงทุนระยะยาว และอสังหาริมทรัพย์เพื่อการลงทุน โดยแต่ละธุรกิจจะมีรายการมากน้อยต่างกันตามลักษณะกิจการ
ค่าความนิยมเป็นสินทรัพย์หมุนเวียนหรือไม่หมุนเวียน
ค่าความนิยมเป็นสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนเสมอ จัดอยู่ในกลุ่มสินทรัพย์ไม่มีตัวตน เพราะสะท้อนมูลค่าระยะยาวที่ได้จากการซื้อกิจการ ไม่สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดในระยะสั้นได้ และปรากฏในงบดุลเฉพาะเมื่อมีการซื้อกิจการจริงเท่านั้น
สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน ภาษาอังกฤษ เรียกว่าอะไร?
สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน ภาษาอังกฤษ คือ Non-Current Assets ส่วนคำศัพท์ที่เจอบ่อยในงบการเงินภาษาอังกฤษ ได้แก่ Fixed Assets (สินทรัพย์ถาวร), Property, Plant and Equipment หรือ PP&E (ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์), Intangible Assets (สินทรัพย์ไม่มีตัวตน) และ Long-term Investments (เงินลงทุนระยะยาว)ได้จากการซื้อกิจการ ไม่สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดในระยะสั้นได้ และปรากฏในงบดุลเฉพาะเมื่อมีการซื้อกิจการจริงเท่านั้นผู้ประกอบการจัดการเรื่องภาษีและบัญชีได้อย่างถูกต้องรองรับการเติบโต ช่วยให้ธุรกิจก้าวไปสู่ความสำเร็จ
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
