หนี้สิน คืออะไร ประเภท ตัวอย่าง และวิธีจัดการหนี้สินสำหรับธุรกิจ

เจ้าของกิจการหลายคนเห็นคำว่า หนี้สิน ในงบการเงินแล้วรู้สึกกังวล ทั้งที่หนี้สิน คือส่วนปกติของธุรกิจทุกขนาด ไม่ว่าจะเป็นค่าสินค้าค้างจ่ายซัพพลายเออร์ เงินกู้ขยายกิจการ หรือภาษีที่ยังไม่ได้นำส่ง สิ่งสำคัญ คือเข้าใจว่ามีหนี้อะไรอยู่ จัดการยังไง และตัวเลขไหนที่ต้องจับตา

หนี้สิน คืออะไร (Liabilities)

หนี้สิน คือภาระผูกพันทางการเงินที่กิจการต้องจ่ายคืนให้ผู้อื่นในอนาคต เช่น ซื้อสินค้ามาแต่ยังไม่ได้จ่าย หรือกู้เงินธนาคารมาขยายกิจการ

พูดง่ายๆ คือ เงินที่ธุรกิจเป็นหนี้คนอื่นอยู่ ไม่ว่าจะเป็นเจ้าหนี้การค้า ธนาคาร กรมสรรพากร หรือพนักงาน ทั้งหมดนับเป็นหนี้สินทางบัญชี

ความหมายของหนี้สินทางบัญชี vs หนี้สินส่วนบุคคล

หลายคนสับสนระหว่าง 2 มุม เพราะคำเดียวกันแต่ใช้ต่างบริบท

มุมมอง	หนี้สินทางบัญชี (Liabilities)	หนี้สินส่วนบุคคล (Personal Debt)
ใครเป็นหนี้	บริษัท หรือกิจการ	ตัวบุคคล
ตัวอย่าง	เจ้าหนี้การค้า เงินกู้ธนาคาร ภาษีค้างจ่าย	หนี้บัตรเครดิต สินเชื่อบ้าน หนี้ กยศ.
แสดงที่ไหน	งบแสดงฐานะการเงิน (งบดุล)	เครดิตบูโร
ดี หรือ ไม่ดี	เป็นเรื่องปกติ ทุกธุรกิจมี	ขึ้นกับเป้าหมายการกู้และความสามารถจ่ายคืน

ประเภทของหนี้สิน มีอะไรบ้าง

หนี้สินในงบการเงินแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ตามระยะเวลาที่ต้องจ่ายคืน ได้แก่ หนี้สินหมุนเวียน และหนี้สินไม่หมุนเวียน

หนี้สินหมุนเวียน (Current Liabilities)

หนี้สินหมุนเวียน คือหนี้ที่ต้องจ่ายคืนภายใน 12 เดือน หรือภายในรอบบัญชีปัจจุบัน เป็นหนี้ที่ส่งผลต่อสภาพคล่องของธุรกิจโดยตรง

ตัวอย่างที่ SME พบบ่อย ได้แก่ เจ้าหนี้การค้า (ค่าสินค้าที่ซื้อมาแต่ยังไม่ได้จ่าย) และค่าใช้จ่ายค้างจ่าย เช่น เงินเดือนพนักงาน ค่าเช่า ค่าสาธารณูปโภค

นอกจากนี้ยังรวมถึงภาษีค้างจ่าย (VAT ที่ต้องนำส่ง ภาษีหัก ณ ที่จ่าย) และเงินกู้ระยะสั้น

หนี้สินไม่หมุนเวียน (Non-current Liabilities)

หนี้สินไม่หมุนเวียน คือหนี้ที่ครบกำหนดจ่ายเกิน 12 เดือนขึ้นไป มักเป็นหนี้ก้อนใหญ่ที่ใช้ลงทุนขยายธุรกิจ

ตัวอย่างเช่น เงินกู้ระยะยาวจากธนาคาร (กู้ซื้อเครื่องจักร ที่ดิน อาคาร) และหนี้สินตามสัญญาเช่าการเงิน (ลีสซิ่งรถยนต์ เช่าเครื่องจักร) รวมถึงหุ้นกู้ที่ออกโดยบริษัท

หนี้สินอื่นๆ ที่ SME ต้องรู้

นอกจาก 2 ประเภทหลัก SME ยังต้องรู้จักหนี้สินเหล่านี้

• เงินประกันสังคมค้างนำส่ง ทุกเดือนที่หักจากพนักงานแต่ยังไม่นำส่งสำนักงานประกันสังคม
• ภาษีมูลค่าเพิ่มค้างจ่าย VAT ที่เก็บจากลูกค้าแล้วแต่ยังไม่ยื่นแบบ ภ.พ.30
• เงินมัดจำรับ เงินที่ลูกค้าจ่ายล่วงหน้า ก่อนที่กิจการจะส่งสินค้าหรือให้บริการ

หนี้สินธุรกิจ มีอะไรบ้าง 10 ตัวอย่างที่พบบ่อยใน SME

ตารางด้านล่างรวม 10 รายการหนี้สินที่พบบ่อยที่สุดในธุรกิจ SME ของไทย

#	รายการหนี้สิน	ประเภท	ตัวอย่างสถานการณ์
1	เจ้าหนี้การค้า	หมุนเวียน	สั่งซื้อสินค้าจากซัพพลายเออร์ เครดิต 30 วัน
2	ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย	หมุนเวียน	เงินเดือนพนักงานสิ้นเดือนที่ยังไม่ได้จ่าย
3	ภาษีค้างจ่าย	หมุนเวียน	VAT ที่เก็บจากลูกค้าแล้ว รอยื่นแบบ
4	ภาษีหัก ณ ที่จ่ายค้างนำส่ง	หมุนเวียน	หักภาษีจากค่าจ้างฟรีแลนซ์ รอนำส่งสรรพากร
5	เงินกู้ยืมระยะสั้น	หมุนเวียน	วงเงิน OD หรือเงินกู้หมุนเวียนจากธนาคาร
6	เงินรับล่วงหน้า	หมุนเวียน	ลูกค้าจ่ายมัดจำก่อนรับสินค้า
7	เงินกู้ยืมระยะยาว	ไม่หมุนเวียน	กู้ธนาคารซื้อเครื่องจักร ผ่อน 5 ปี
8	หนี้สินตามสัญญาเช่า	ไม่หมุนเวียน	ลีสซิ่งรถกระบะใช้ในกิจการ
9	เงินประกันสังคมค้างนำส่ง	หมุนเวียน	สมทบทั้งฝั่งนายจ้างและลูกจ้าง รอนำส่ง
10	ดอกเบี้ยค้างจ่าย	หมุนเวียน	ดอกเบี้ยเงินกู้ที่เกิดแล้วแต่ยังไม่ถึงกำหนดจ่าย

หนี้สินในงบการเงิน แสดงอย่างไร

หนี้สินแสดงอยู่ในงบแสดงฐานะการเงิน (งบดุล) ฝั่งขวา โดยรวมกับส่วนของเจ้าของ และต้องเท่ากับสินทรัพย์ฝั่งซ้ายเสมอ

สมการบัญชี: สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของ

นี่คือสมการพื้นฐานที่สุดของบัญชี ทุกธุรกิจใช้หลักการเดียวกัน

สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของ

ตัวอย่าง บริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) มีสินทรัพย์รวม 5 ล้านบาท

รายการ	จำนวนเงิน
สินทรัพย์รวม	5,000,000 บาท
หนี้สินรวม	2,000,000 บาท
ส่วนของเจ้าของ	3,000,000 บาท

ตรวจสอบ: 2,000,000 + 3,000,000 = 5,000,000 บาท ✓

ถ้าหนี้สินสูงเกินไปเมื่อเทียบกับส่วนของเจ้าของ อาจหมายความว่าธุรกิจพึ่งพาเงินกู้มากจนเสี่ยง

ตัวอย่างงบแสดงฐานะการเงินส่วนหนี้สิน

ด้านล่างเป็นตัวอย่างส่วน หนี้สิน ในงบการเงินของบริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ)

รายการ	จำนวนเงิน (บาท)
หนี้สินหมุนเวียน
เจ้าหนี้การค้า	500,000
ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย	200,000
ภาษีค้างจ่าย	100,000
เงินกู้ยืมระยะสั้น	200,000
รวมหนี้สินหมุนเวียน	1,000,000
หนี้สินไม่หมุนเวียน
เงินกู้ยืมระยะยาว	800,000
หนี้สินตามสัญญาเช่า	200,000
รวมหนี้สินไม่หมุนเวียน	1,000,000
รวมหนี้สินทั้งสิ้น	2,000,000

อัตราส่วนหนี้สินที่ SME ควรรู้ (D/E Ratio)

อัตราส่วนหนี้สินต่อส่วนของเจ้าของ (Debt to Equity Ratio หรือ D/E Ratio) เป็นเครื่องมือวัดว่าธุรกิจพึ่งพาเงินกู้มากแค่ไหนเมื่อเทียบกับเงินลงทุนของเจ้าของ

D/E Ratio = หนี้สินรวม ÷ ส่วนของเจ้าของ

จากตัวอย่างบริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ)

รายการ	วิธีคำนวณ	ผลลัพธ์
หนี้สินรวม		2,000,000 บาท
ส่วนของเจ้าของ		3,000,000 บาท
D/E Ratio	2,000,000 ÷ 3,000,000	0.67 เท่า

D/E Ratio 0.67 หมายความว่าทุก 1 บาทที่เจ้าของลงทุน ธุรกิจมีหนี้ 0.67 บาท ถือว่าอยู่ในเกณฑ์ดี

โดยทั่วไป SME ควรรักษา D/E Ratio ไม่เกิน 1.5 เท่า สูงกว่านี้อาจเป็นสัญญาณว่าแบกหนี้มากเกินไป อ่านเพิ่มเติมเรื่องการอ่านงบการเงิน

หนี้ดี vs หนี้เสีย ต่างกันอย่างไร

ไม่ใช่หนี้ทุกรายการจะเป็นปัญหา หนี้ที่ดีช่วยให้ธุรกิจเติบโต ส่วนหนี้ที่เสียดึงธุรกิจลงทุกเดือน

เกณฑ์	หนี้ดี	หนี้เสีย
จุดประสงค์	ลงทุนสร้างรายได้เพิ่ม	ใช้จ่ายที่ไม่สร้างรายได้
ตัวอย่าง	กู้ซื้อเครื่องจักรเพิ่มกำลังผลิต กู้ขยายสาขา	กู้มาจ่ายค่าใช้จ่ายประจำเพราะรายได้ไม่พอ
ผลลัพธ์	ผลตอบแทนมากกว่าดอกเบี้ยที่จ่าย	ดอกเบี้ยสะสมจนจ่ายไม่ไหว
สัญญาณ	ธุรกิจเติบโตหลังกู้	ต้องกู้เพิ่มเรื่อยๆ เพื่อจ่ายหนี้เก่า

เจ้าของกิจการควรประเมินก่อนกู้ทุกครั้งว่า เงินที่กู้มาจะสร้างรายได้คืนมาได้มากกว่าดอกเบี้ยที่ต้องจ่ายหรือไม่ ถ้าคำตอบคือใช่ นั่นคือหนี้ดี

วิธีจัดการและลดหนี้สินสำหรับธุรกิจ

วิธีจัดการหนี้สินธุรกิจที่ดีที่สุด คือเริ่มจากสำรวจหนี้ทั้งหมด จัดลำดับตามดอกเบี้ย แล้วเจรจากับเจ้าหนี้ จากนั้นตัดค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็น แล้วติดตามสถานะสม่ำเสมอ

ธุรกิจที่จัดการหนี้เป็นระบบจะมีสภาพคล่องดีและเติบโตได้อย่างมั่นคง

ธุรกิจ หนี้สินเยอะ ทําไงดี 5 ขั้นตอนจัดการอย่างมีระบบ

1. สำรวจหนี้ทั้งหมด จัดทำรายการหนี้ทุกรายการ ระบุเจ้าหนี้ จำนวนเงิน ดอกเบี้ย และกำหนดจ่าย
2. จัดลำดับความสำคัญ จ่ายหนี้ที่ดอกเบี้ยสูงสุดก่อน เช่น บัตรเครดิตธุรกิจ หรือเงินกู้นอกระบบ
3. เจรจาปรับโครงสร้างหนี้ ติดต่อธนาคารขอขยายระยะเวลา หรือลดดอกเบี้ย ก่อนที่จะค้างชำระ
4. ลดค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็น ทบทวนรายจ่ายประจำทุกรายการ ตัดสิ่งที่ไม่สร้างรายได้ออก
5. ติดตามสถานะหนี้สินสม่ำเสมอ ใช้งบการเงินและ D/E Ratio ตรวจสอบทุกเดือน ไม่ใช่ปีละครั้งตอนปิดงบ

สรุป: หนี้สินธุรกิจ เข้าใจ จัดการ เติบโตได้

• หนี้สิน คือเรื่องปกติของทุกธุรกิจ แบ่งเป็นหมุนเวียน (ต้องจ่ายใน 12 เดือน) และไม่หมุนเวียน (เกิน 12 เดือน)
• ติดตาม D/E Ratio ให้ไม่เกิน 1.5 เท่า ถ้าสูงกว่านี้ต้องทบทวนแผนการเงิน
• จัดการหนี้อย่างเป็นระบบ สำรวจ จัดลำดับ เจรจา ตัดรายจ่าย แล้วติดตามผลต่อเนื่อง
• แยกหนี้ดีกับหนี้เสียให้ชัด กู้เพื่อสร้างรายได้เพิ่ม คือหนี้ดี กู้เพราะรายได้ไม่พอจ่าย คือสัญญาณอันตราย

จัดการหนี้สินธุรกิจให้เป็นระบบด้วย PEAK

PEAK ช่วยเจ้าของกิจการเห็นหนี้สินทุกรายการในที่เดียว ดูงบแสดงฐานะการเงินได้ทันที ติดตามเจ้าหนี้การค้าและภาษีค้างจ่ายโดยไม่ต้องรอนักบัญชีสรุปให้ปีละครั้ง ทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน

---

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับหนี้สิน

ประกันหนี้สิน คืออะไร จำเป็นสำหรับ SME ไหม

ประกันหนี้สินเป็นผลิตภัณฑ์ประกันภัยที่ชดเชยความเสียหายเมื่อธุรกิจถูกเรียกร้องจากบุคคลภายนอก เช่น ประกันความรับผิดต่อบุคคลที่สาม หรือประกัน D&O

สำหรับ SME ที่มีความเสี่ยงต่ำ อาจยังไม่จำเป็น แต่ธุรกิจที่ให้บริการลูกค้าจำนวนมากหรือมีสินค้าที่อาจเกิดอันตราย ควรพิจารณา

สินเชื่อส่วนบุคคล นำมาใช้ในธุรกิจได้หรือไม่

ทำได้ แต่ไม่แนะนำ เพราะสินเชื่อส่วนบุคคลมักมีดอกเบี้ยสูงกว่าสินเชื่อธุรกิจ และไม่สามารถนำมาเป็นค่าใช้จ่ายทางภาษีของบริษัทได้

ถ้าต้องการเงินทุนหมุนเวียน ควรขอสินเชื่อ SME จากธนาคารโดยตรง ดอกเบี้ยถูกกว่าและมีสิทธิประโยชน์ทางภาษีด้วย

หนี้สินก่อนจดทะเบียนสมรส กระทบธุรกิจอย่างไร

หนี้สินที่เกิดก่อนสมรสเป็นหนี้ส่วนตัว ไม่ใช่หนี้ร่วม

แต่ถ้าเจ้าของกิจการนำเงินส่วนตัวมาลงทุนในบริษัท หนี้ส่วนตัวอาจส่งผลต่อสภาพคล่อง ซึ่งกระทบการเพิ่มทุนในอนาคตได้ แนะนำให้แยกบัญชีส่วนตัวกับบัญชีธุรกิจให้ชัดเจน สำหรับ SME ที่เพิ่งเริ่มต้น การจัดการรับ-จ่ายเช็คควบคู่กับระบบบัญชีออนไลน์จะช่วยให้บริหารกระแสเงินสดได้คล่องตัว

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine