Table of Contents

สิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคมคืออะไร และสำคัญอย่างไร

สิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคม คือสวัสดิการด้านการป้องกันโรคที่ สปส. จัดให้ผู้ประกันตนมาตรา 33 และมาตรา 39 เข้ารับการตรวจคัดกรองสุขภาพได้ฟรี 14 รายการ ที่สถานพยาบาลที่เข้าร่วมโครงการ โดยแต่ละรายการมีเกณฑ์อายุและความถี่ของตัวเอง

คำสำคัญอยู่ที่คำว่า “คัดกรอง” เพราะโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) อย่างเบาหวาน ไขมันในเลือดสูง หรือโรคไต มักไม่แสดงอาการในช่วงแรก กว่าจะรู้ตัวก็อาจต้องรักษากันยาว การตรวจเป็นประจำจึงช่วยให้เจอความผิดปกติตั้งแต่เนิ่น ๆ และรักษาได้ง่ายกว่า

ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2567 สปส. และ สปสช. ได้บูรณาการบริการสร้างเสริมสุขภาพร่วมกัน ผู้ประกันตนจึงรับบริการตรวจสุขภาพ 14 รายการของประกันสังคม และบริการป้องกันโรคของระบบบัตรทองในหน่วยบริการเดียวกันได้ ไม่ต้องเดินทางหลายที่เหมือนเมื่อก่อน

ในมุมของนายจ้าง ประโยชน์ก็ชัดเจน กระทรวงแรงงานระบุว่าเป้าหมายของการปรับปรุงรายการตรวจคือการลดค่ารักษาพยาบาลและลดอัตราการลางานของผู้ประกันตน พนักงานที่สุขภาพดีจึงหมายถึงงานที่เดินต่อได้โดยไม่สะดุด

ผู้ประกันตน ม.33 และ ม.39 ต่างกันอย่างไร

ความต่างหลักอยู่ที่ “สถานะการทำงาน” ผู้ประกันตนมาตรา 33 คือลูกจ้างในสถานประกอบการที่นายจ้างหักเงินสมทบ (เงินที่ลูกจ้าง นายจ้าง และรัฐร่วมกันจ่ายเข้ากองทุนประกันสังคมทุกเดือน) ส่วนมาตรา 39 คือคนที่เคยเป็นมาตรา 33 แล้วออกจากงาน แต่สมัครส่งเงินสมทบต่อเองเพื่อรักษาสิทธิประกันสังคมไว้

ทั้งสองกลุ่มได้สิทธิ์ตรวจสุขภาพ 14 รายการเหมือนกัน สิ่งที่ต่างคือจำนวนเงินสมทบ จำนวนกรณีที่ได้รับความคุ้มครอง และเงื่อนไขการสิ้นสภาพ ตารางนี้ใส่มาตรา 40 ไว้เทียบด้วย เพราะเป็นกลุ่มที่มักเข้าใจผิดว่าได้สิทธิ์เดียวกัน

หัวข้อมาตรา 33มาตรา 39มาตรา 40
เป็นใครลูกจ้างในสถานประกอบการอดีตผู้ประกันตน ม.33 ที่ส่งเงินสมทบมาแล้วอย่างน้อย 12 เดือน และสมัครภายใน 6 เดือนหลังออกจากงานแรงงานอิสระที่ไม่ได้อยู่ใน ม.33 หรือ ม.39
เงินสมทบส่วนของผู้ประกันตน5% ของค่าจ้าง ฐานสูงสุด 17,500 บาท (ไม่เกิน 875 บาท/เดือน ในปี 2569)432 บาท/เดือน (ฐาน 4,800 บาท x 9%)ตามทางเลือกที่สมัคร
กรณีที่ได้รับความคุ้มครอง7 กรณี รวมกรณีว่างงาน6 กรณี ไม่มีกรณีว่างงานตามทางเลือกที่สมัคร
สิทธิ์ตรวจสุขภาพ 14 รายการได้ได้ไม่ได้ (ใช้บริการป้องกันโรคของบัตรทองแทน)
สิ้นสภาพเมื่อออกจากงาน แต่ยังคุ้มครองกรณีเจ็บป่วยต่ออีก 6 เดือนไม่ส่งเงินสมทบ 3 เดือนติดต่อกัน หรือส่งไม่ครบ 9 เดือนภายใน 12 เดือนตามเงื่อนไขของ ม.40

ตัวอย่าง: คุณมิ้นท์ทำงานบริษัทมา 5 ปี แล้วลาออกไปเปิดร้านออนไลน์ ถ้าเธอสมัคร ม.39 ภายใน 6 เดือน เธอยังตรวจสุขภาพฟรีได้เหมือนตอนเป็นพนักงาน แต่ถ้าไม่สมัคร พอพ้นช่วงคุ้มครองต่อเนื่อง สิทธิ์ตรวจ 14 รายการของประกันสังคมก็จะหายไป


สิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคม 14 รายการ ครอบคลุมการตรวจอะไรบ้าง

ทั้ง 14 รายการแบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม คือ การตรวจร่างกายโดยแพทย์ การตรวจเลือดและปัสสาวะ และการคัดกรองมะเร็งกับเอกซเรย์ปอด เป็นชุดรายการที่ใช้ตั้งแต่ 1 เมษายน 2567 และยังเป็นชุดเดียวกับที่ สปส. ประชาสัมพันธ์ในปี 2569

การตรวจร่างกายโดยแพทย์

  1. การคัดกรองการได้ยิน (Finger Rub Test) แพทย์จะถูนิ้วใกล้หูเพื่อดูว่าได้ยินเสียงเบา ๆ หรือไม่
  2. การตรวจเต้านมโดยแพทย์หรือบุคลากรสาธารณสุข พร้อมสอนวิธีตรวจเต้านมด้วยตัวเอง
  3. การตรวจตาโดยจักษุแพทย์ ครอบคลุมการวัดสายตาด้วยแผ่นป้ายตัวอักษร (Snellen Eye Chart) และการวัดความดันลูกตาเพื่อคัดกรองต้อหิน

การตรวจเลือดและปัสสาวะ

  1. CBC (Complete Blood Count) หรือการตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด ใช้ดูภาวะโลหิตจางและความผิดปกติของเลือด
  2. UA (Urine Analysis) หรือการตรวจปัสสาวะ ใช้คัดกรองโรคไตและระบบทางเดินปัสสาวะ
  3. FBS (Fasting Blood Sugar) คือระดับน้ำตาลในเลือดหลังงดอาหาร ใช้คัดกรองเบาหวาน
  4. Cr และ eGFR คือค่าครีเอตินีน (ของเสียที่ไตต้องกรองออก) และอัตราการกรองของไต บอกว่าไตยังทำงานได้ดีแค่ไหน
  5. Total Cholesterol และ HDL คือไขมันรวมและไขมันชนิดดีในเลือด ใช้ประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด
  6. HBsAg คือการตรวจหาเชื้อไวรัสตับอักเสบบี ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของตับแข็งและมะเร็งตับ

การคัดกรองมะเร็งและเอกซเรย์

  1. Pap Smear คือการเก็บเซลล์จากปากมดลูกไปตรวจหาความผิดปกติที่อาจกลายเป็นมะเร็ง
  2. VIA (Visual Inspection with Acetic acid) คือการป้ายน้ำส้มสายชูเจือจางที่ปากมดลูก แล้วสังเกตความผิดปกติด้วยตาเปล่า
  3. HPV DNA Test คือการตรวจหาเชื้อไวรัส HPV ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของมะเร็งปากมดลูก
  4. FIT Test (Fecal Immunochemical Test) คือการตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ เพื่อคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง
  5. Chest X-ray หรือการเอกซเรย์ทรวงอก ช่วยหาความผิดปกติของปอดและหัวใจ

Pap Smear, VIA และ HPV DNA Test เป็นวิธีคัดกรองมะเร็งปากมดลูกคนละแบบ โดยทั่วไปแพทย์จะเลือกวิธีที่เหมาะกับอายุและรอบการตรวจของแต่ละคน ไม่ได้หมายความว่าต้องตรวจครบทั้งสามวิธีในวันเดียว


รายการตรวจสุขภาพประกันสังคมแบ่งตามกลุ่มอายุอย่างไร

แต่ละรายการมีเกณฑ์อายุและความถี่ต่างกัน คนอายุน้อยจะได้ตรวจพื้นฐานไม่กี่รายการ ส่วนคนอายุ 35 ปีขึ้นไปจะได้ตรวจเลือดเกือบทุกรายการปีละครั้ง เพราะเป็นช่วงที่ความเสี่ยงโรคเรื้อรังเริ่มสูงขึ้น

รายการตรวจอายุที่มีสิทธิ์ความถี่
1. คัดกรองการได้ยิน15 ปีขึ้นไปปีละ 1 ครั้ง
2. ตรวจเต้านม30-39 ปี / 40 ปีขึ้นไปทุก 2 ปี / ปีละ 1 ครั้ง
3. ตรวจตาโดยจักษุแพทย์40-54 ปี / 55 ปีขึ้นไปทุก 2 ปี / ปีละ 1 ครั้ง
4. CBC15-34 ปี / 35 ปีขึ้นไป1 ครั้ง / ปีละ 1 ครั้ง
5. UA35 ปีขึ้นไปปีละ 1 ครั้ง
6. FBS35 ปีขึ้นไปปีละ 1 ครั้ง
7. Cr และ eGFR35 ปีขึ้นไปปีละ 1 ครั้ง
8. Total Cholesterol และ HDL20-34 ปี / 35 ปีขึ้นไปทุก 5 ปี / ปีละ 1 ครั้ง
9. HBsAgผู้ที่เกิดก่อน พ.ศ. 25351 ครั้ง
10. Pap Smear30 ปีขึ้นไปทุก 3 ปี
11. VIA30-55 ปีทุก 5 ปี (อายุ 55 ปีขึ้นไปใช้ Pap Smear)
12. HPV DNA Test30 ปีขึ้นไปทุก 5 ปี
13. FIT Test50 ปีขึ้นไปปีละ 1 ครั้ง
14. Chest X-ray15 ปีขึ้นไปทุก 3 ปี

ที่มา: รายการตรวจสุขภาพ 14 รายการของ สปส. ที่ใช้ตั้งแต่ 1 เม.ย. 2567 (ข้อมูล ณ ก.ย. 2569)

เหตุที่ HBsAg จำกัดเฉพาะคนที่เกิดก่อน พ.ศ. 2535 เป็นเพราะคนที่เกิดหลังจากนั้นส่วนใหญ่ได้รับวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบีตั้งแต่แรกเกิดตามแผนสร้างเสริมภูมิคุ้มกันของประเทศแล้ว

ตัวอย่าง: บริษัทหนึ่งมีพนักงาน 2 คน คุณเอ อายุ 28 ปี (เกิดปี 2541) ปีนี้ใช้สิทธิ์คัดกรองการได้ยินได้ ตรวจ CBC ได้ถ้ายังไม่เคยตรวจ ส่วนไขมันในเลือดและเอกซเรย์ปอดจะตรวจได้เมื่อครบรอบ 5 ปีและ 3 ปีตามลำดับ

ส่วนคุณบี ผู้หญิงอายุ 45 ปี (เกิดปี 2524) ได้สิทธิ์มากกว่ามาก ทั้งตรวจเลือดครบชุดปีละครั้ง ตรวจเต้านมทุกปี ตรวจตาทุก 2 ปี ตรวจ HBsAg ได้ 1 ครั้ง และคัดกรองมะเร็งปากมดลูกตามรอบ ส่วน FIT Test ต้องรอถึงอายุ 50 ปี


ผู้ประกันตนต้องลงทะเบียนใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคมหรือไม่ และต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง

ไม่ต้องลงทะเบียนล่วงหน้ากับ สปส. เพียงติดต่อนัดหมายกับสถานพยาบาลที่เข้าร่วมโครงการ แล้วนำบัตรประจำตัวประชาชนไปแสดงในวันที่ไปตรวจ เอกสารหลักจึงมีแค่บัตรประชาชนใบเดียว

หน่วยบริการจะยืนยันตัวตนทั้งก่อนและหลังรับบริการ ผู้ประกันตนคนไทยใช้บัตรประชาชน หรือใช้ QR Code จาก Health ID ในแอปพลิเคชันเป๋าตังแทนก็ได้

ขั้นตอนใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพประจำปี ประกันสังคม

  1. เช็กสิทธิ์ก่อนว่ายังเป็นผู้ประกันตนที่ส่งเงินสมทบครบเงื่อนไข ผ่านเว็บไซต์ sso.go.th แอป SSO Plus หรือสายด่วน 1506
  2. เลือกสถานพยาบาลที่ร่วมโครงการซึ่งเดินทางสะดวก ใกล้บ้านหรือใกล้ที่ทำงานก็ได้
  3. โทรนัดล่วงหน้า แจ้งว่าจะใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพประจำปีของประกันสังคม และสอบถามการเตรียมตัวก่อนตรวจ
  4. ไปตามวันนัดพร้อมบัตรประชาชน แจ้งเจ้าหน้าที่ว่าขอใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพของผู้ประกันตน
  5. รับการตรวจ รอฟังผล และขอสำเนาผลตรวจเก็บไว้ทุกครั้ง

สามารถใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคมได้ที่โรงพยาบาลใดบ้าง

ใช้สิทธิ์ได้ที่สถานพยาบาลทั้งรัฐและเอกชนที่เข้าร่วมโครงการกับ สปส. และขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยบริการด้านสร้างเสริมสุขภาพกับ สปสช. ซึ่งไม่ได้จำกัดเฉพาะโรงพยาบาลตามบัตรรับรองสิทธิ์ของตัวเองเท่านั้น

ช่องทางตรวจสอบรายชื่อสถานพยาบาลที่ร่วมโครงการมี 3 ทาง

  • เว็บไซต์สำนักงานประกันสังคม sso.go.th ซึ่งเผยแพร่รายชื่อโรงพยาบาลรัฐและเอกชนที่ให้บริการตรวจสุขภาพ 14 รายการ
  •  แอปพลิเคชัน SSO Plus ของ สปส.
  • สายด่วนประกันสังคม 1506 ให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง

ถ้ายังเลือกไม่ได้ แนะนำให้เริ่มจากโรงพยาบาลตามสิทธิ์ของตัวเองก่อน หากโรงพยาบาลนั้นร่วมโครงการ เพราะถ้าผลตรวจพบความผิดปกติ การรักษาต่อก็จะเกิดขึ้นที่เดียวกัน ไม่ต้องถือผลตรวจไปเริ่มต้นใหม่ที่อื่น

ผู้ประกันตน ม.33 และ ม.39 ที่ขาดส่งเงินสมทบยังสามารถใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพฟรีได้หรือไม่

คำตอบขึ้นกับว่าขาดส่งนานแค่ไหนและเป็นมาตราใด หลักที่ควรจำคือ สิทธิ์ด้านการรักษาพยาบาลของผู้ประกันตนจะเกิดขึ้นเมื่อส่งเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 3 เดือน ภายในระยะเวลา 15 เดือนก่อนรับบริการ และสถานะผู้ประกันตนต้องยังไม่สิ้นสุด

สำหรับ ม.33 นายจ้างเป็นผู้หักและนำส่งเงินสมทบทุกเดือน ลูกจ้างจึงไม่ค่อยเจอปัญหาขาดส่งด้วยตัวเอง ส่วน ม.39 ต้องจ่ายเองทุกเดือน จึงเป็นกลุ่มที่พลาดบ่อยกว่า

สถานการณ์ยังใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพได้หรือไม่
ม.33 ทำงานอยู่ นายจ้างนำส่งเงินสมทบตามปกติได้ เมื่อส่งเงินสมทบครบ 3 เดือนภายใน 15 เดือน
ม.33 เพิ่งเริ่มงาน ส่งเงินสมทบยังไม่ครบ 3 เดือนยังไม่ได้ ต้องรอให้ครบเงื่อนไขก่อน
ม.33 ลาออกแล้ว ยังไม่เกิน 6 เดือนยังได้รับความคุ้มครองกรณีเจ็บป่วยต่อเนื่อง ควรเช็กสิทธิ์กับ สปส. ก่อนนัดตรวจ
ม.39 ลืมจ่ายไป 1-2 เดือน แล้วกลับมาจ่ายต่อยังไม่สิ้นสภาพ แต่ต้องระวังเงื่อนไขส่งให้ครบ 9 เดือนภายใน 12 เดือน
ม.39 ไม่จ่าย 3 เดือนติดต่อกันสิ้นสภาพผู้ประกันตน ใช้สิทธิ์ไม่ได้

ตัวอย่าง: คุณต้นเป็นผู้ประกันตน ม.39 ช่วงปลายปีงานยุ่งจนลืมจ่ายเงินสมทบเดือนตุลาคมถึงธันวาคม ผลคือสถานะ ม.39 สิ้นสุดลง และโดยทั่วไปจะสมัคร ม.39 ใหม่ทันทีไม่ได้ เพราะเงื่อนไขการสมัครผูกกับการออกจากงาน ม.33 ภายใน 6 เดือน

วิธีป้องกันที่ง่ายที่สุดคือสมัครหักบัญชีเงินฝากอัตโนมัติ หรือตั้งเตือนในปฏิทินก่อนวันครบกำหนดชำระทุกเดือน


หากตรวจพบความผิดปกติจาก 14 รายการนี้ ประกันสังคมคุ้มครองค่ารักษาต่ออย่างไร

เมื่อผลตรวจพบความผิดปกติ ผู้ประกันตนเข้ารับการรักษาต่อด้วยสิทธิ์กรณีเจ็บป่วยได้ที่โรงพยาบาลตามสิทธิ์หรือเครือข่าย โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ทั้งแบบผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน ตามเงื่อนไขการส่งเงินสมทบเดียวกับที่กล่าวไว้ข้างต้น

การเชื่อมระบบระหว่าง สปส. และ สปสช. ออกแบบมาเพื่อให้คนที่ตรวจพบความเสี่ยงหรือพบโรคเข้าสู่ระบบการรักษาได้ต่อเนื่อง ไม่ใช่ตรวจเสร็จแล้วจบแค่นั้น

  1. ขอสำเนาผลตรวจจากสถานพยาบาลที่ไปตรวจ
  2. ถ้าตรวจที่อื่น ให้นำผลไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลตามสิทธิ์ของตัวเอง
  3. แพทย์จะตรวจยืนยันซ้ำ วางแผนรักษา หรือส่งต่อแพทย์เฉพาะทางตามความจำเป็น

ตัวอย่าง:

คุณบีตรวจพบว่าค่าน้ำตาลในเลือด (FBS) สูงกว่าเกณฑ์ แพทย์ที่โรงพยาบาลตามสิทธิ์นัดตรวจซ้ำเพื่อยืนยัน เมื่อวินิจฉัยว่าเป็นเบาหวาน เธอรับยาและนัดติดตามอาการต่อเนื่องได้ด้วยสิทธิประกันสังคม โดยไม่ต้องจ่ายค่ารักษาเอง

อีกกรณีที่ สปส. ประชาสัมพันธ์ในปี 2569 คือโรคอ้วนรุนแรง ผู้ประกันตนที่แพทย์ประเมินว่าเข้าเกณฑ์ “อ้วนทุพพลภาพ” สามารถรับการรักษา รวมถึงผ่าตัดลดขนาดกระเพาะอาหารได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ในสถานพยาบาลที่ผ่านการประเมิน 66 แห่งทั่วประเทศ พร้อมติดตามผลอย่างน้อย 2 ปี


ใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคมร่วมกับสิทธิ์บัตรทองหรือสิทธิ์สวัสดิการอื่นได้หรือไม่

ได้ในส่วนของ “บริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค” เพราะบริการกลุ่มนี้ของ สปสช. เป็นสิทธิ์พื้นฐานของคนไทยทุกคน ผู้ประกันตนจึงใช้ควบคู่กับ 14 รายการของประกันสังคมได้ และเข้ารับบริการได้ตลอดทั้งปีโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย

ตามข้อมูลที่เปิดตัวการบูรณาการเมื่อปี 2567 บริการป้องกันโรคในระบบบัตรทองมี 24 หมวดรายการ ขณะที่ประกันสังคมเพิ่มให้อีก 14 รายการ สองชุดนี้จึงเสริมกัน ไม่ได้แทนที่กัน

ส่วนสิทธิ์ “รักษาพยาบาล” ต่างออกไป ในช่วงที่ยังมีสิทธิประกันสังคม ผู้ประกันตน ม.33 และ ม.39 ต้องใช้สิทธิ์รักษาของประกันสังคมเป็นหลัก จะเลือกไปใช้บัตรทองรักษาแทนไม่ได้

สิทธิ์หรือสวัสดิการใช้ร่วมกับสิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคมได้หรือไม่ข้อควรรู้
บริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคของบัตรทองได้ใช้ได้ตลอดปี ในหน่วยบริการที่ร่วมกับ สปสช.
การรักษาพยาบาลด้วยบัตรทองไม่ได้ ระหว่างที่ยังมีสิทธิประกันสังคมใช้สิทธิ์รักษาของประกันสังคมแทน
ตรวจสุขภาพที่บริษัทจัดให้ หรือประกันสุขภาพกลุ่มได้วางแผนให้ไม่ตรวจรายการเดิมซ้ำในปีเดียวกัน
ตรวจสุขภาพตามปัจจัยเสี่ยงของงานเป็นหน้าที่ของนายจ้างโดยตรงใช้สิทธิ์ 14 รายการแทนไม่ได้ เพราะเป็นการตรวจคนละวัตถุประสงค์

ขั้นตอนการเบิกจ่ายเงินคืนหากสำรองจ่ายค่าตรวจสุขภาพไปก่อนต้องทำอย่างไร

สิทธิ์ตรวจสุขภาพ 14 รายการออกแบบมาให้ผู้ประกันตน “ไม่ต้องสำรองจ่าย” เพราะหน่วยบริการเบิกค่าบริการจาก สปส. และ สปสช. โดยตรงผ่านแพลตฟอร์มของธนาคารกรุงไทย โดยปกติจึงไม่มีขั้นตอนให้ผู้ประกันตนนำใบเสร็จค่าตรวจสุขภาพไปยื่นเบิกเงินคืนเอง

กรณีที่มักทำให้ต้องจ่ายเงินเอง ได้แก่

  • ไปตรวจที่สถานพยาบาลที่ไม่ได้ร่วมโครงการ
  • เลือกตรวจรายการนอกเหนือ 14 รายการ หรือซื้อโปรแกรมตรวจสุขภาพแบบแพ็กเกจของโรงพยาบาล
  • ตรวจถี่กว่าเกณฑ์อายุ เช่น ขอตรวจไขมันในเลือดทุกปีตั้งแต่อายุ 25 ปี

ถ้าคิดว่าถูกเรียกเก็บเงินในรายการที่อยู่ในสิทธิ์ ให้ทำตามลำดับนี้

  • ขอใบเสร็จรับเงินที่แยกรายการตรวจชัดเจน และเก็บผลตรวจไว้เป็นหลักฐาน
  • สอบถามฝ่ายสิทธิประโยชน์หรือฝ่ายประกันสังคมของโรงพยาบาลก่อน ว่าเรียกเก็บเพราะเหตุใด
  • ถ้ายังไม่ได้คำตอบที่ชัดเจน ติดต่อสายด่วน 1506 หรือสำนักงานประกันสังคมในพื้นที่ เพื่อให้ตรวจสอบและแนะนำช่องทางต่อไป

กรณีไหนที่เบิกเงินคืนจากประกันสังคมได้จริง

การเบิกเงินคืนที่มีขั้นตอนชัดเจนเป็นเรื่องของ “การรักษาพยาบาล” เช่น กรณีเจ็บป่วยฉุกเฉินแล้วต้องเข้าโรงพยาบาลที่ไม่ใช่โรงพยาบาลตามสิทธิ์ ผู้ประกันตนยื่นแบบคำขอรับประโยชน์ทดแทน (สปส. 2-01) พร้อมใบรับรองแพทย์ ใบเสร็จรับเงิน สำเนาบัตรประชาชน และสำเนาหน้าสมุดบัญชีธนาคาร

ส่วนกรณีเจ็บป่วยฉุกเฉินวิกฤต ผู้ประกันตนเข้ารักษาที่สถานพยาบาลใกล้ที่สุดได้ทุกแห่งภายใน 72 ชั่วโมงแรกโดยไม่ต้องสำรองจ่าย ถ้ามีค่าใช้จ่ายที่ต้องเบิกคืนภายหลัง ควรยื่นโดยเร็ว เพราะกฎหมายกำหนดระยะเวลายื่นขอรับประโยชน์ทดแทนไว้ภายใน 2 ปีนับแต่วันที่มีสิทธิ์


เจ้าของธุรกิจควรแจ้งสิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคมให้พนักงานอย่างไร

ให้ข้อมูลที่ “สั้น ใช้ได้ทันที และมาถึงในจังหวะที่พนักงานสนใจ” จากที่เคยเห็นในหลายบริษัท พนักงานส่วนใหญ่ไม่ได้ไม่อยากตรวจ แต่ไม่รู้ว่าต้องเริ่มตรงไหน และกังวลว่าจะต้องเสียวันลา

  • ใส่ไว้ในเอกสารต้อนรับพนักงานใหม่ (Onboarding) พร้อมบอกว่าจะเริ่มใช้สิทธิ์ได้ประมาณเดือนไหน หลังส่งเงินสมทบครบ 3 เดือน
  • ทำสรุป 1 หน้า ที่มีรายการตรวจตามช่วงอายุ รายชื่อโรงพยาบาลที่ร่วมโครงการใกล้บริษัท และเบอร์ 1506
  • สื่อสารซ้ำเป็นรอบ อย่างน้อยช่วงต้นปีและช่วงไตรมาสสุดท้าย ผ่านช่องทางที่พนักงานเปิดอ่านจริง เช่น กลุ่มแชตของบริษัท
  • กำหนดนโยบายเวลาไปตรวจให้ชัด เช่น อนุญาตให้ใช้เวลาครึ่งวันไปตรวจโดยไม่หักวันลาพักร้อน ซึ่งเป็นนโยบายที่บริษัทเลือกกำหนดเองได้
  • ติดต่อโรงพยาบาลที่ร่วมโครงการให้มาตรวจเชิงรุกที่บริษัท รูปแบบนี้ สปส. และ สปสช. เริ่มนำร่องตั้งแต่ปี 2567 เงื่อนไขเรื่องจำนวนพนักงานขั้นต่ำขึ้นอยู่กับแต่ละโรงพยาบาล

เรื่องที่เจ้าของกิจการควรแยกให้ออก คือถ้าพนักงานทำงานเกี่ยวกับปัจจัยเสี่ยง เช่น สารเคมีอันตราย เสียงดัง หรือฝุ่น นายจ้างมีหน้าที่จัดตรวจสุขภาพเองตามกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานการตรวจสุขภาพลูกจ้างซึ่งทำงานเกี่ยวกับปัจจัยเสี่ยง พ.ศ. 2563 สิทธิ์ 14 รายการของประกันสังคมใช้แทนหน้าที่นี้ไม่ได้


ทำไม HR ควรรวบรวมข้อมูลสิทธิ์ประกันสังคมและประวัติการใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพของพนักงาน

เพราะช่วยให้ HR ตอบคำถามพนักงานได้ถูกคนและถูกเวลา แทนการตอบแบบกว้าง ๆ ว่า “ลองเช็กกับโรงพยาบาลดู” และยังเห็นภาพรวมว่าพนักงานใช้สวัสดิการนี้มากน้อยแค่ไหน

  • รู้ว่าพนักงานใหม่คนไหนเริ่มมีสิทธิ์แล้ว
  • ไม่พลาดสิทธิ์ที่เพิ่งเปิดตามอายุ เช่น คนที่อายุครบ 35 ปีในปีนี้จะได้ตรวจเลือดเพิ่มหลายรายการ ส่วนคนอายุครบ 50 ปีจะเริ่มได้ตรวจ FIT Test
  • วางแผนวันลาและตารางกะงานได้ล่วงหน้า ไม่ให้หลายคนหายไปวันเดียวกัน
  • ใช้เป็นข้อมูลแนะนำพนักงานที่กำลังลาออกเรื่องการสมัคร ม.39 ให้ทันภายใน 6 เดือน

ข้อควรระวังคือ ข้อมูลสุขภาพเป็น “ข้อมูลส่วนบุคคลที่มีความอ่อนไหว” ตามมาตรา 26 ของพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA) การเก็บต้องได้รับความยินยอมโดยชัดแจ้ง HR จึงควรเก็บแค่ “สถานะการใช้สิทธิ์” เช่น ตรวจแล้วเมื่อเดือนไหน ไม่ควรขอหรือเก็บผลตรวจของพนักงาน

HR จะมีวิธีตรวจสอบสถานะการใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพของพนักงานแต่ละคนได้อย่างไร

ประวัติการตรวจเป็นข้อมูลส่วนตัวของผู้ประกันตน HR จึงเปิดดูแทนพนักงานไม่ได้ วิธีที่ใช้ได้จริงคือผสม 3 ช่องทางเข้าด้วยกัน

  • ยืนยันสถานะผู้ประกันตนจากฝั่งนายจ้าง ตรวจรายชื่อผู้ประกันตนและประวัติการนำส่งเงินสมทบของบริษัทผ่านระบบ e-Service ของ สปส. ควบคู่กับข้อมูลในระบบเงินเดือน เพื่อยืนยันว่าพนักงานมีสิทธิ์แล้ว
  • ให้พนักงานเช็กสิทธิ์ของตัวเอง ผ่าน sso.go.th แอป SSO Plus หรือกระเป๋าสุขภาพในแอปเป๋าตัง ซึ่งแสดงสิทธิประโยชน์และประวัติการคัดกรองบางรายการได้ แล้วแจ้ง HR เฉพาะเดือนที่ไปตรวจ
  • ขอรายงานภาพรวมจากโรงพยาบาล กรณีบริษัทจัดตรวจเชิงรุก ให้ขอเฉพาะจำนวนผู้เข้ารับบริการ ไม่ใช่ผลตรวจรายบุคคล

ตัวอย่าง: บริษัทออกแบบกราฟิกขนาด 12 คนแห่งหนึ่งใช้แบบฟอร์มออนไลน์ถามพนักงานทุกไตรมาสเพียง 2 ข้อ คือ “ปีนี้ใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพแล้วหรือยัง” และ “ถ้าใช้แล้ว ใช้เดือนไหน” ใช้เวลาตอบไม่ถึงนาที แต่ HR ได้ข้อมูลพอสำหรับตามเตือนคนที่ยังไม่ได้ตรวจ


HR ควรติดตามและแจ้งเตือนกำหนดการตรวจสุขภาพของพนักงานอย่างไร

วิธีที่ง่ายและได้ผลคือทำตารางติดตามที่คำนวณจากปีเกิดกับวันเริ่มงาน แล้วตั้งรอบแจ้งเตือนให้ตรงกับจังหวะสำคัญของแต่ละคน ตัวอย่างตารางมีหน้าตาประมาณนี้

พนักงานปีเกิด (อายุปีนี้)มาตราตรวจล่าสุดจุดที่ต้องรู้ปีนี้สถานะ
สมชาย2541 (28 ปี)33มี.ค. 2568ตรวจการได้ยินได้ทุกปียังไม่ตรวจ
วิภา2534 (35 ปี)33ก.พ. 2568อายุครบ 35 ปี เริ่มตรวจเลือดครบชุดปีละครั้ง และตรวจ HBsAg ได้ 1 ครั้งนัดแล้ว ต.ค.
ประเสริฐ2519 (50 ปี)33ม.ค. 2569อายุครบ 50 ปี เริ่มมีสิทธิ์ FIT Testตรวจแล้ว

รอบแจ้งเตือนที่แนะนำ

  • มกราคม ส่งสรุปสิทธิ์ของปีใหม่ และไฮไลต์คนที่อายุเข้าเกณฑ์ใหม่ปีนี้ เช่น 30, 35, 40 และ 50 ปี
  • พนักงานใหม่ แจ้งเมื่อทำงานครบ 3 เดือน ซึ่งเป็นช่วงที่สิทธิ์เริ่มใช้ได้
  • ตุลาคมถึงพฤศจิกายน เตือนคนที่ยังไม่ได้ตรวจ เพื่อเลี่ยงช่วงปลายปีที่หลายคนรีบไปใช้สิทธิ์พร้อมกัน
  • ก่อนวันสุดท้ายของพนักงานที่ลาออก แจ้งเรื่องการสมัคร ม.39 และช่วงเวลาที่ยังได้รับความคุ้มครองต่อเนื่อง

ถ้าบริษัทใช้โปรแกรมเงินเดือนอยู่แล้ว อย่าง PEAK Payroll ข้อมูลตั้งต้นของตารางนี้ เช่น ชื่อ วันเริ่มงาน และสถานะการเป็นพนักงาน ก็มีอยู่ในระบบครบ ไม่ต้องเริ่มกรอกจากศูนย์


วิธีจัดการข้อมูลประกันสังคมและสิทธิ์พนักงานผ่าน PEAK Payroll ทำได้อย่างไร

ข้อมูลที่ใช้ตอบคำถามเรื่องสิทธิ์ส่วนใหญ่อยู่ในงานเงินเดือนอยู่แล้ว ทั้งวันเริ่มงาน วันลาออก ฐานค่าจ้าง และยอดเงินสมทบรายเดือน ถ้าข้อมูลเหล่านี้ถูกต้องและอยู่ในที่เดียว การตรวจสอบสิทธิ์ของพนักงานแต่ละคนก็ง่ายขึ้นมาก

PEAK Payroll ซึ่งเป็นโปรแกรมเงินเดือนออนไลน์ของ PEAK ช่วยจัดการส่วนนี้ได้ ดังนี้

  • คำนวณเงินเดือน ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และเงินสมทบประกันสังคมให้อัตโนมัติ ลดความผิดพลาดที่ทำให้ยอดนำส่งไม่ตรง
  • ดาวน์โหลดไฟล์ประกันสังคมเพื่อนำไปยื่นออนไลน์บนเว็บไซต์ สปส. ได้ ไม่ต้องกรอกรายชื่อใหม่ทุกเดือน
  • ส่งสลิปเงินเดือนและหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ให้พนักงานทางอีเมล พนักงานเห็นยอดหักประกันสังคมทุกเดือน ใช้เป็นหลักฐานได้เวลาเช็กสิทธิ์
  • บันทึกสถานะพนักงานที่ลาออก ทำให้ HR รู้วันที่สิ้นสุดการเป็นผู้ประกันตน ม.33 และแจ้งเรื่อง ม.39 ได้ทันเวลา
  • กำหนดสิทธิ์ผู้ใช้งาน จำกัดคนที่เข้าถึงข้อมูลเงินเดือน สอดคล้องกับแนวทางคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
  • บันทึกบัญชีเงินเดือนให้อัตโนมัติ เชื่อมกับระบบบัญชีของ PEAK โดยไม่ต้องคีย์ซ้ำ

เคล็ดลับที่ใช้ได้ผลคือผูกรอบอัปเดตตารางติดตามสิทธิ์ไว้กับรอบปิดเงินเดือน เพราะ HR ต้องเปิดระบบเงินเดือนทุกเดือนอยู่แล้ว การเช็กสถานะสิทธิ์ไปพร้อมกันจึงไม่เพิ่มภาระและไม่ลืม

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าโปรแกรมเงินเดือนช่วยงานได้แค่ไหน อ่านเพิ่มเติมได้ที่บทความ โปรแกรม Payroll คืออะไร ทำอะไรได้บ้าง


ข้อควรรู้เกี่ยวกับประกันสังคมเพิ่มเติม

  • เพดานค่าจ้างใหม่ปี 2569 ฐานค่าจ้างสูงสุดสำหรับคำนวณเงินสมทบ ม.33 ปรับจาก 15,000 บาท เป็น 17,500 บาท ตั้งแต่ 1 ม.ค. 2569 ถึง 31 ธ.ค. 2571 ทำให้เงินสมทบส่วนลูกจ้างสูงสุดเป็น 875 บาทต่อเดือน อ่านรายละเอียดได้ที่ ประกันสังคม 2569 ปรับเพดานใหม่ 875 บาท
  • พนักงานใหม่ต้องแจ้งเข้าภายใน 30 วัน นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนลูกจ้างใหม่กับ สปส. ภายใน 30 วันนับแต่วันที่เข้าทำงาน ดูขั้นตอนได้ที่ แจ้งเข้าประกันสังคม ฉบับนายจ้าง
  • นำส่งเงินสมทบภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป ถ้านำส่งล่าช้าจะมีเงินเพิ่ม ดูช่องทางนำส่งได้ที่ ขั้นตอนและช่องทางการส่งเงินสมทบประกันสังคมออนไลน์
  • ผู้ประกันตน ม.40 ไม่มีสิทธิ์ 14 รายการ ถ้าต้องการตรวจคัดกรองฟรี ให้ใช้บริการป้องกันโรคของบัตรทอง สอบถามได้ที่สายด่วน สปสช. 1330
  • เปลี่ยนโรงพยาบาลตามสิทธิ์ได้ปีละ 1 ครั้ง ตามช่วงเวลาที่ สปส. ประกาศ ควรเลือกโรงพยาบาลที่เดินทางสะดวก เพราะเป็นที่ที่จะใช้รักษาต่อเมื่อผลตรวจผิดปกติ
  • สิทธิประกันสังคมยังมีอีกหลายเรื่อง นอกจากตรวจสุขภาพ อ่านภาพรวมได้ที่ 7 สิทธิประโยชน์ประกันสังคมที่มนุษย์เงินเดือนต้องรู้

การตรวจสุขภาพประกันสังคม เป็นสิทธิ์ที่ผู้ประกันตนจ่ายเงินสมทบแลกมาทุกเดือน ใช้เพียงบัตรประชาชนใบเดียวก็ตรวจคัดกรองได้ถึง 14 รายการ ถ้าพนักงานรู้ว่าตัวเองได้ตรวจอะไร และบริษัทมีระบบเตือนที่ดี สิทธิ์นี้ก็จะไม่หลุดมือไปทุกปีเหมือนที่ผ่านมา

สำหรับเจ้าของกิจการและ HR การเริ่มจากข้อมูลเงินเดือนที่ถูกต้อง แล้วต่อยอดเป็นตารางติดตามสิทธิ์ จะทำให้การดูแลสิทธิประกันสังคมของพนักงานเป็นงานประจำที่ไม่ยุ่งยาก และถ้าอยากให้งานส่วนเงินเดือนกับเงินสมทบเป็นระบบตั้งแต่ต้น PEAK Payroll ก็เป็นเครื่องมือหนึ่งที่ช่วยลดงานส่วนนี้ได้

PEAK มีแหล่งความรู้ให้ศึกษาต่อได้ฟรี ทั้งบทความด้านบัญชี บทความด้านภาษี และบทความด้านธุรกิจ ที่ช่วยให้คุณบริหารธุรกิจและทีมงานได้มั่นใจมากขึ้น

แหล่งอ้างอิง:


คำถามที่พบบ่อย เรื่องการตรวจสุขภาพประกันสังคม

ผู้ประกันตนชาวต่างชาติใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพ 14 รายการได้หรือไม่

ได้ ผู้ประกันตนต่างด้าว ม.33 และ ม.39 มีสิทธิ์เช่นกัน โดยใช้เลขผู้ประกันตน 13 หลัก คู่กับหนังสือเดินทางหรือใบอนุญาตทำงานในการยืนยันตัวตน

ต้องงดน้ำงดอาหารก่อนไปตรวจสุขภาพหรือไม่

ถ้ามีการตรวจน้ำตาลในเลือด (FBS) มักต้องงดอาหารและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลประมาณ 8 ชั่วโมง ดื่มน้ำเปล่าได้ ควรยืนยันกับโรงพยาบาลตอนนัดหมาย

ไปตรวจสุขภาพวันเสาร์-อาทิตย์ได้หรือไม่

ขึ้นกับเวลาทำการของแต่ละสถานพยาบาล บางแห่งเปิดคลินิกนอกเวลาหรือวันหยุด ควรสอบถามตอนโทรนัด

ถ้าเปลี่ยนงานระหว่างปี สิทธิ์ที่ใช้ไปแล้วจะนับใหม่หรือไม่

ไม่นับใหม่ เพราะสิทธิ์ผูกกับตัวผู้ประกันตนผ่านเลขบัตรประชาชน ไม่ได้ผูกกับนายจ้าง รายการที่ตรวจไปแล้วจึงนับรอบต่อเนื่องเหมือนเดิม

ผู้ประกันตนที่ตั้งครรภ์ใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพได้ไหม

ใช้ได้ แต่ควรแจ้งแพทย์ก่อนทุกครั้ง โดยเฉพาะรายการเอกซเรย์ทรวงอก แพทย์อาจพิจารณาเลื่อนหรืองดรายการที่ไม่เหมาะกับช่วงตั้งครรภ์


ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine

PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ เปลี่ยนงานบัญชีให้เป็นเรื่องง่าย