
สิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคมคืออะไร และสำคัญอย่างไร
สิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคม คือสวัสดิการด้านการป้องกันโรคที่ สปส. จัดให้ผู้ประกันตนมาตรา 33 และมาตรา 39 เข้ารับการตรวจคัดกรองสุขภาพได้ฟรี 14 รายการ ที่สถานพยาบาลที่เข้าร่วมโครงการ โดยแต่ละรายการมีเกณฑ์อายุและความถี่ของตัวเอง
คำสำคัญอยู่ที่คำว่า “คัดกรอง” เพราะโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) อย่างเบาหวาน ไขมันในเลือดสูง หรือโรคไต มักไม่แสดงอาการในช่วงแรก กว่าจะรู้ตัวก็อาจต้องรักษากันยาว การตรวจเป็นประจำจึงช่วยให้เจอความผิดปกติตั้งแต่เนิ่น ๆ และรักษาได้ง่ายกว่า
ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2567 สปส. และ สปสช. ได้บูรณาการบริการสร้างเสริมสุขภาพร่วมกัน ผู้ประกันตนจึงรับบริการตรวจสุขภาพ 14 รายการของประกันสังคม และบริการป้องกันโรคของระบบบัตรทองในหน่วยบริการเดียวกันได้ ไม่ต้องเดินทางหลายที่เหมือนเมื่อก่อน
ในมุมของนายจ้าง ประโยชน์ก็ชัดเจน กระทรวงแรงงานระบุว่าเป้าหมายของการปรับปรุงรายการตรวจคือการลดค่ารักษาพยาบาลและลดอัตราการลางานของผู้ประกันตน พนักงานที่สุขภาพดีจึงหมายถึงงานที่เดินต่อได้โดยไม่สะดุด
ผู้ประกันตน ม.33 และ ม.39 ต่างกันอย่างไร
ความต่างหลักอยู่ที่ “สถานะการทำงาน” ผู้ประกันตนมาตรา 33 คือลูกจ้างในสถานประกอบการที่นายจ้างหักเงินสมทบ (เงินที่ลูกจ้าง นายจ้าง และรัฐร่วมกันจ่ายเข้ากองทุนประกันสังคมทุกเดือน) ส่วนมาตรา 39 คือคนที่เคยเป็นมาตรา 33 แล้วออกจากงาน แต่สมัครส่งเงินสมทบต่อเองเพื่อรักษาสิทธิประกันสังคมไว้
ทั้งสองกลุ่มได้สิทธิ์ตรวจสุขภาพ 14 รายการเหมือนกัน สิ่งที่ต่างคือจำนวนเงินสมทบ จำนวนกรณีที่ได้รับความคุ้มครอง และเงื่อนไขการสิ้นสภาพ ตารางนี้ใส่มาตรา 40 ไว้เทียบด้วย เพราะเป็นกลุ่มที่มักเข้าใจผิดว่าได้สิทธิ์เดียวกัน
| หัวข้อ | มาตรา 33 | มาตรา 39 | มาตรา 40 |
| เป็นใคร | ลูกจ้างในสถานประกอบการ | อดีตผู้ประกันตน ม.33 ที่ส่งเงินสมทบมาแล้วอย่างน้อย 12 เดือน และสมัครภายใน 6 เดือนหลังออกจากงาน | แรงงานอิสระที่ไม่ได้อยู่ใน ม.33 หรือ ม.39 |
| เงินสมทบส่วนของผู้ประกันตน | 5% ของค่าจ้าง ฐานสูงสุด 17,500 บาท (ไม่เกิน 875 บาท/เดือน ในปี 2569) | 432 บาท/เดือน (ฐาน 4,800 บาท x 9%) | ตามทางเลือกที่สมัคร |
| กรณีที่ได้รับความคุ้มครอง | 7 กรณี รวมกรณีว่างงาน | 6 กรณี ไม่มีกรณีว่างงาน | ตามทางเลือกที่สมัคร |
| สิทธิ์ตรวจสุขภาพ 14 รายการ | ได้ | ได้ | ไม่ได้ (ใช้บริการป้องกันโรคของบัตรทองแทน) |
| สิ้นสภาพเมื่อ | ออกจากงาน แต่ยังคุ้มครองกรณีเจ็บป่วยต่ออีก 6 เดือน | ไม่ส่งเงินสมทบ 3 เดือนติดต่อกัน หรือส่งไม่ครบ 9 เดือนภายใน 12 เดือน | ตามเงื่อนไขของ ม.40 |
ตัวอย่าง: คุณมิ้นท์ทำงานบริษัทมา 5 ปี แล้วลาออกไปเปิดร้านออนไลน์ ถ้าเธอสมัคร ม.39 ภายใน 6 เดือน เธอยังตรวจสุขภาพฟรีได้เหมือนตอนเป็นพนักงาน แต่ถ้าไม่สมัคร พอพ้นช่วงคุ้มครองต่อเนื่อง สิทธิ์ตรวจ 14 รายการของประกันสังคมก็จะหายไป
สิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคม 14 รายการ ครอบคลุมการตรวจอะไรบ้าง
ทั้ง 14 รายการแบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม คือ การตรวจร่างกายโดยแพทย์ การตรวจเลือดและปัสสาวะ และการคัดกรองมะเร็งกับเอกซเรย์ปอด เป็นชุดรายการที่ใช้ตั้งแต่ 1 เมษายน 2567 และยังเป็นชุดเดียวกับที่ สปส. ประชาสัมพันธ์ในปี 2569
การตรวจร่างกายโดยแพทย์
- การคัดกรองการได้ยิน (Finger Rub Test) แพทย์จะถูนิ้วใกล้หูเพื่อดูว่าได้ยินเสียงเบา ๆ หรือไม่
- การตรวจเต้านมโดยแพทย์หรือบุคลากรสาธารณสุข พร้อมสอนวิธีตรวจเต้านมด้วยตัวเอง
- การตรวจตาโดยจักษุแพทย์ ครอบคลุมการวัดสายตาด้วยแผ่นป้ายตัวอักษร (Snellen Eye Chart) และการวัดความดันลูกตาเพื่อคัดกรองต้อหิน
การตรวจเลือดและปัสสาวะ
- CBC (Complete Blood Count) หรือการตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด ใช้ดูภาวะโลหิตจางและความผิดปกติของเลือด
- UA (Urine Analysis) หรือการตรวจปัสสาวะ ใช้คัดกรองโรคไตและระบบทางเดินปัสสาวะ
- FBS (Fasting Blood Sugar) คือระดับน้ำตาลในเลือดหลังงดอาหาร ใช้คัดกรองเบาหวาน
- Cr และ eGFR คือค่าครีเอตินีน (ของเสียที่ไตต้องกรองออก) และอัตราการกรองของไต บอกว่าไตยังทำงานได้ดีแค่ไหน
- Total Cholesterol และ HDL คือไขมันรวมและไขมันชนิดดีในเลือด ใช้ประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด
- HBsAg คือการตรวจหาเชื้อไวรัสตับอักเสบบี ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของตับแข็งและมะเร็งตับ
การคัดกรองมะเร็งและเอกซเรย์
- Pap Smear คือการเก็บเซลล์จากปากมดลูกไปตรวจหาความผิดปกติที่อาจกลายเป็นมะเร็ง
- VIA (Visual Inspection with Acetic acid) คือการป้ายน้ำส้มสายชูเจือจางที่ปากมดลูก แล้วสังเกตความผิดปกติด้วยตาเปล่า
- HPV DNA Test คือการตรวจหาเชื้อไวรัส HPV ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของมะเร็งปากมดลูก
- FIT Test (Fecal Immunochemical Test) คือการตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ เพื่อคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง
- Chest X-ray หรือการเอกซเรย์ทรวงอก ช่วยหาความผิดปกติของปอดและหัวใจ
Pap Smear, VIA และ HPV DNA Test เป็นวิธีคัดกรองมะเร็งปากมดลูกคนละแบบ โดยทั่วไปแพทย์จะเลือกวิธีที่เหมาะกับอายุและรอบการตรวจของแต่ละคน ไม่ได้หมายความว่าต้องตรวจครบทั้งสามวิธีในวันเดียว
รายการตรวจสุขภาพประกันสังคมแบ่งตามกลุ่มอายุอย่างไร
แต่ละรายการมีเกณฑ์อายุและความถี่ต่างกัน คนอายุน้อยจะได้ตรวจพื้นฐานไม่กี่รายการ ส่วนคนอายุ 35 ปีขึ้นไปจะได้ตรวจเลือดเกือบทุกรายการปีละครั้ง เพราะเป็นช่วงที่ความเสี่ยงโรคเรื้อรังเริ่มสูงขึ้น
| รายการตรวจ | อายุที่มีสิทธิ์ | ความถี่ |
| 1. คัดกรองการได้ยิน | 15 ปีขึ้นไป | ปีละ 1 ครั้ง |
| 2. ตรวจเต้านม | 30-39 ปี / 40 ปีขึ้นไป | ทุก 2 ปี / ปีละ 1 ครั้ง |
| 3. ตรวจตาโดยจักษุแพทย์ | 40-54 ปี / 55 ปีขึ้นไป | ทุก 2 ปี / ปีละ 1 ครั้ง |
| 4. CBC | 15-34 ปี / 35 ปีขึ้นไป | 1 ครั้ง / ปีละ 1 ครั้ง |
| 5. UA | 35 ปีขึ้นไป | ปีละ 1 ครั้ง |
| 6. FBS | 35 ปีขึ้นไป | ปีละ 1 ครั้ง |
| 7. Cr และ eGFR | 35 ปีขึ้นไป | ปีละ 1 ครั้ง |
| 8. Total Cholesterol และ HDL | 20-34 ปี / 35 ปีขึ้นไป | ทุก 5 ปี / ปีละ 1 ครั้ง |
| 9. HBsAg | ผู้ที่เกิดก่อน พ.ศ. 2535 | 1 ครั้ง |
| 10. Pap Smear | 30 ปีขึ้นไป | ทุก 3 ปี |
| 11. VIA | 30-55 ปี | ทุก 5 ปี (อายุ 55 ปีขึ้นไปใช้ Pap Smear) |
| 12. HPV DNA Test | 30 ปีขึ้นไป | ทุก 5 ปี |
| 13. FIT Test | 50 ปีขึ้นไป | ปีละ 1 ครั้ง |
| 14. Chest X-ray | 15 ปีขึ้นไป | ทุก 3 ปี |
ที่มา: รายการตรวจสุขภาพ 14 รายการของ สปส. ที่ใช้ตั้งแต่ 1 เม.ย. 2567 (ข้อมูล ณ ก.ย. 2569)
เหตุที่ HBsAg จำกัดเฉพาะคนที่เกิดก่อน พ.ศ. 2535 เป็นเพราะคนที่เกิดหลังจากนั้นส่วนใหญ่ได้รับวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบีตั้งแต่แรกเกิดตามแผนสร้างเสริมภูมิคุ้มกันของประเทศแล้ว
ตัวอย่าง: บริษัทหนึ่งมีพนักงาน 2 คน คุณเอ อายุ 28 ปี (เกิดปี 2541) ปีนี้ใช้สิทธิ์คัดกรองการได้ยินได้ ตรวจ CBC ได้ถ้ายังไม่เคยตรวจ ส่วนไขมันในเลือดและเอกซเรย์ปอดจะตรวจได้เมื่อครบรอบ 5 ปีและ 3 ปีตามลำดับ
ส่วนคุณบี ผู้หญิงอายุ 45 ปี (เกิดปี 2524) ได้สิทธิ์มากกว่ามาก ทั้งตรวจเลือดครบชุดปีละครั้ง ตรวจเต้านมทุกปี ตรวจตาทุก 2 ปี ตรวจ HBsAg ได้ 1 ครั้ง และคัดกรองมะเร็งปากมดลูกตามรอบ ส่วน FIT Test ต้องรอถึงอายุ 50 ปี
ผู้ประกันตนต้องลงทะเบียนใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคมหรือไม่ และต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง
ไม่ต้องลงทะเบียนล่วงหน้ากับ สปส. เพียงติดต่อนัดหมายกับสถานพยาบาลที่เข้าร่วมโครงการ แล้วนำบัตรประจำตัวประชาชนไปแสดงในวันที่ไปตรวจ เอกสารหลักจึงมีแค่บัตรประชาชนใบเดียว
หน่วยบริการจะยืนยันตัวตนทั้งก่อนและหลังรับบริการ ผู้ประกันตนคนไทยใช้บัตรประชาชน หรือใช้ QR Code จาก Health ID ในแอปพลิเคชันเป๋าตังแทนก็ได้
ขั้นตอนใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพประจำปี ประกันสังคม
- เช็กสิทธิ์ก่อนว่ายังเป็นผู้ประกันตนที่ส่งเงินสมทบครบเงื่อนไข ผ่านเว็บไซต์ sso.go.th แอป SSO Plus หรือสายด่วน 1506
- เลือกสถานพยาบาลที่ร่วมโครงการซึ่งเดินทางสะดวก ใกล้บ้านหรือใกล้ที่ทำงานก็ได้
- โทรนัดล่วงหน้า แจ้งว่าจะใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพประจำปีของประกันสังคม และสอบถามการเตรียมตัวก่อนตรวจ
- ไปตามวันนัดพร้อมบัตรประชาชน แจ้งเจ้าหน้าที่ว่าขอใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพของผู้ประกันตน
- รับการตรวจ รอฟังผล และขอสำเนาผลตรวจเก็บไว้ทุกครั้ง
สามารถใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคมได้ที่โรงพยาบาลใดบ้าง
ใช้สิทธิ์ได้ที่สถานพยาบาลทั้งรัฐและเอกชนที่เข้าร่วมโครงการกับ สปส. และขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยบริการด้านสร้างเสริมสุขภาพกับ สปสช. ซึ่งไม่ได้จำกัดเฉพาะโรงพยาบาลตามบัตรรับรองสิทธิ์ของตัวเองเท่านั้น
ช่องทางตรวจสอบรายชื่อสถานพยาบาลที่ร่วมโครงการมี 3 ทาง
- เว็บไซต์สำนักงานประกันสังคม sso.go.th ซึ่งเผยแพร่รายชื่อโรงพยาบาลรัฐและเอกชนที่ให้บริการตรวจสุขภาพ 14 รายการ
- แอปพลิเคชัน SSO Plus ของ สปส.
- สายด่วนประกันสังคม 1506 ให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง
ถ้ายังเลือกไม่ได้ แนะนำให้เริ่มจากโรงพยาบาลตามสิทธิ์ของตัวเองก่อน หากโรงพยาบาลนั้นร่วมโครงการ เพราะถ้าผลตรวจพบความผิดปกติ การรักษาต่อก็จะเกิดขึ้นที่เดียวกัน ไม่ต้องถือผลตรวจไปเริ่มต้นใหม่ที่อื่น
ผู้ประกันตน ม.33 และ ม.39 ที่ขาดส่งเงินสมทบยังสามารถใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพฟรีได้หรือไม่
คำตอบขึ้นกับว่าขาดส่งนานแค่ไหนและเป็นมาตราใด หลักที่ควรจำคือ สิทธิ์ด้านการรักษาพยาบาลของผู้ประกันตนจะเกิดขึ้นเมื่อส่งเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 3 เดือน ภายในระยะเวลา 15 เดือนก่อนรับบริการ และสถานะผู้ประกันตนต้องยังไม่สิ้นสุด
สำหรับ ม.33 นายจ้างเป็นผู้หักและนำส่งเงินสมทบทุกเดือน ลูกจ้างจึงไม่ค่อยเจอปัญหาขาดส่งด้วยตัวเอง ส่วน ม.39 ต้องจ่ายเองทุกเดือน จึงเป็นกลุ่มที่พลาดบ่อยกว่า
| สถานการณ์ | ยังใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพได้หรือไม่ |
| ม.33 ทำงานอยู่ นายจ้างนำส่งเงินสมทบตามปกติ | ได้ เมื่อส่งเงินสมทบครบ 3 เดือนภายใน 15 เดือน |
| ม.33 เพิ่งเริ่มงาน ส่งเงินสมทบยังไม่ครบ 3 เดือน | ยังไม่ได้ ต้องรอให้ครบเงื่อนไขก่อน |
| ม.33 ลาออกแล้ว ยังไม่เกิน 6 เดือน | ยังได้รับความคุ้มครองกรณีเจ็บป่วยต่อเนื่อง ควรเช็กสิทธิ์กับ สปส. ก่อนนัดตรวจ |
| ม.39 ลืมจ่ายไป 1-2 เดือน แล้วกลับมาจ่ายต่อ | ยังไม่สิ้นสภาพ แต่ต้องระวังเงื่อนไขส่งให้ครบ 9 เดือนภายใน 12 เดือน |
| ม.39 ไม่จ่าย 3 เดือนติดต่อกัน | สิ้นสภาพผู้ประกันตน ใช้สิทธิ์ไม่ได้ |
ตัวอย่าง: คุณต้นเป็นผู้ประกันตน ม.39 ช่วงปลายปีงานยุ่งจนลืมจ่ายเงินสมทบเดือนตุลาคมถึงธันวาคม ผลคือสถานะ ม.39 สิ้นสุดลง และโดยทั่วไปจะสมัคร ม.39 ใหม่ทันทีไม่ได้ เพราะเงื่อนไขการสมัครผูกกับการออกจากงาน ม.33 ภายใน 6 เดือน
วิธีป้องกันที่ง่ายที่สุดคือสมัครหักบัญชีเงินฝากอัตโนมัติ หรือตั้งเตือนในปฏิทินก่อนวันครบกำหนดชำระทุกเดือน
หากตรวจพบความผิดปกติจาก 14 รายการนี้ ประกันสังคมคุ้มครองค่ารักษาต่ออย่างไร
เมื่อผลตรวจพบความผิดปกติ ผู้ประกันตนเข้ารับการรักษาต่อด้วยสิทธิ์กรณีเจ็บป่วยได้ที่โรงพยาบาลตามสิทธิ์หรือเครือข่าย โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ทั้งแบบผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน ตามเงื่อนไขการส่งเงินสมทบเดียวกับที่กล่าวไว้ข้างต้น
การเชื่อมระบบระหว่าง สปส. และ สปสช. ออกแบบมาเพื่อให้คนที่ตรวจพบความเสี่ยงหรือพบโรคเข้าสู่ระบบการรักษาได้ต่อเนื่อง ไม่ใช่ตรวจเสร็จแล้วจบแค่นั้น
- ขอสำเนาผลตรวจจากสถานพยาบาลที่ไปตรวจ
- ถ้าตรวจที่อื่น ให้นำผลไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลตามสิทธิ์ของตัวเอง
- แพทย์จะตรวจยืนยันซ้ำ วางแผนรักษา หรือส่งต่อแพทย์เฉพาะทางตามความจำเป็น
ตัวอย่าง:
คุณบีตรวจพบว่าค่าน้ำตาลในเลือด (FBS) สูงกว่าเกณฑ์ แพทย์ที่โรงพยาบาลตามสิทธิ์นัดตรวจซ้ำเพื่อยืนยัน เมื่อวินิจฉัยว่าเป็นเบาหวาน เธอรับยาและนัดติดตามอาการต่อเนื่องได้ด้วยสิทธิประกันสังคม โดยไม่ต้องจ่ายค่ารักษาเอง
อีกกรณีที่ สปส. ประชาสัมพันธ์ในปี 2569 คือโรคอ้วนรุนแรง ผู้ประกันตนที่แพทย์ประเมินว่าเข้าเกณฑ์ “อ้วนทุพพลภาพ” สามารถรับการรักษา รวมถึงผ่าตัดลดขนาดกระเพาะอาหารได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ในสถานพยาบาลที่ผ่านการประเมิน 66 แห่งทั่วประเทศ พร้อมติดตามผลอย่างน้อย 2 ปี
ใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคมร่วมกับสิทธิ์บัตรทองหรือสิทธิ์สวัสดิการอื่นได้หรือไม่
ได้ในส่วนของ “บริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค” เพราะบริการกลุ่มนี้ของ สปสช. เป็นสิทธิ์พื้นฐานของคนไทยทุกคน ผู้ประกันตนจึงใช้ควบคู่กับ 14 รายการของประกันสังคมได้ และเข้ารับบริการได้ตลอดทั้งปีโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
ตามข้อมูลที่เปิดตัวการบูรณาการเมื่อปี 2567 บริการป้องกันโรคในระบบบัตรทองมี 24 หมวดรายการ ขณะที่ประกันสังคมเพิ่มให้อีก 14 รายการ สองชุดนี้จึงเสริมกัน ไม่ได้แทนที่กัน
ส่วนสิทธิ์ “รักษาพยาบาล” ต่างออกไป ในช่วงที่ยังมีสิทธิประกันสังคม ผู้ประกันตน ม.33 และ ม.39 ต้องใช้สิทธิ์รักษาของประกันสังคมเป็นหลัก จะเลือกไปใช้บัตรทองรักษาแทนไม่ได้
| สิทธิ์หรือสวัสดิการ | ใช้ร่วมกับสิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคมได้หรือไม่ | ข้อควรรู้ |
| บริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคของบัตรทอง | ได้ | ใช้ได้ตลอดปี ในหน่วยบริการที่ร่วมกับ สปสช. |
| การรักษาพยาบาลด้วยบัตรทอง | ไม่ได้ ระหว่างที่ยังมีสิทธิประกันสังคม | ใช้สิทธิ์รักษาของประกันสังคมแทน |
| ตรวจสุขภาพที่บริษัทจัดให้ หรือประกันสุขภาพกลุ่ม | ได้ | วางแผนให้ไม่ตรวจรายการเดิมซ้ำในปีเดียวกัน |
| ตรวจสุขภาพตามปัจจัยเสี่ยงของงาน | เป็นหน้าที่ของนายจ้างโดยตรง | ใช้สิทธิ์ 14 รายการแทนไม่ได้ เพราะเป็นการตรวจคนละวัตถุประสงค์ |
ขั้นตอนการเบิกจ่ายเงินคืนหากสำรองจ่ายค่าตรวจสุขภาพไปก่อนต้องทำอย่างไร
สิทธิ์ตรวจสุขภาพ 14 รายการออกแบบมาให้ผู้ประกันตน “ไม่ต้องสำรองจ่าย” เพราะหน่วยบริการเบิกค่าบริการจาก สปส. และ สปสช. โดยตรงผ่านแพลตฟอร์มของธนาคารกรุงไทย โดยปกติจึงไม่มีขั้นตอนให้ผู้ประกันตนนำใบเสร็จค่าตรวจสุขภาพไปยื่นเบิกเงินคืนเอง
กรณีที่มักทำให้ต้องจ่ายเงินเอง ได้แก่
- ไปตรวจที่สถานพยาบาลที่ไม่ได้ร่วมโครงการ
- เลือกตรวจรายการนอกเหนือ 14 รายการ หรือซื้อโปรแกรมตรวจสุขภาพแบบแพ็กเกจของโรงพยาบาล
- ตรวจถี่กว่าเกณฑ์อายุ เช่น ขอตรวจไขมันในเลือดทุกปีตั้งแต่อายุ 25 ปี
ถ้าคิดว่าถูกเรียกเก็บเงินในรายการที่อยู่ในสิทธิ์ ให้ทำตามลำดับนี้
- ขอใบเสร็จรับเงินที่แยกรายการตรวจชัดเจน และเก็บผลตรวจไว้เป็นหลักฐาน
- สอบถามฝ่ายสิทธิประโยชน์หรือฝ่ายประกันสังคมของโรงพยาบาลก่อน ว่าเรียกเก็บเพราะเหตุใด
- ถ้ายังไม่ได้คำตอบที่ชัดเจน ติดต่อสายด่วน 1506 หรือสำนักงานประกันสังคมในพื้นที่ เพื่อให้ตรวจสอบและแนะนำช่องทางต่อไป
กรณีไหนที่เบิกเงินคืนจากประกันสังคมได้จริง
การเบิกเงินคืนที่มีขั้นตอนชัดเจนเป็นเรื่องของ “การรักษาพยาบาล” เช่น กรณีเจ็บป่วยฉุกเฉินแล้วต้องเข้าโรงพยาบาลที่ไม่ใช่โรงพยาบาลตามสิทธิ์ ผู้ประกันตนยื่นแบบคำขอรับประโยชน์ทดแทน (สปส. 2-01) พร้อมใบรับรองแพทย์ ใบเสร็จรับเงิน สำเนาบัตรประชาชน และสำเนาหน้าสมุดบัญชีธนาคาร
ส่วนกรณีเจ็บป่วยฉุกเฉินวิกฤต ผู้ประกันตนเข้ารักษาที่สถานพยาบาลใกล้ที่สุดได้ทุกแห่งภายใน 72 ชั่วโมงแรกโดยไม่ต้องสำรองจ่าย ถ้ามีค่าใช้จ่ายที่ต้องเบิกคืนภายหลัง ควรยื่นโดยเร็ว เพราะกฎหมายกำหนดระยะเวลายื่นขอรับประโยชน์ทดแทนไว้ภายใน 2 ปีนับแต่วันที่มีสิทธิ์
เจ้าของธุรกิจควรแจ้งสิทธิ์ตรวจสุขภาพประกันสังคมให้พนักงานอย่างไร
ให้ข้อมูลที่ “สั้น ใช้ได้ทันที และมาถึงในจังหวะที่พนักงานสนใจ” จากที่เคยเห็นในหลายบริษัท พนักงานส่วนใหญ่ไม่ได้ไม่อยากตรวจ แต่ไม่รู้ว่าต้องเริ่มตรงไหน และกังวลว่าจะต้องเสียวันลา
- ใส่ไว้ในเอกสารต้อนรับพนักงานใหม่ (Onboarding) พร้อมบอกว่าจะเริ่มใช้สิทธิ์ได้ประมาณเดือนไหน หลังส่งเงินสมทบครบ 3 เดือน
- ทำสรุป 1 หน้า ที่มีรายการตรวจตามช่วงอายุ รายชื่อโรงพยาบาลที่ร่วมโครงการใกล้บริษัท และเบอร์ 1506
- สื่อสารซ้ำเป็นรอบ อย่างน้อยช่วงต้นปีและช่วงไตรมาสสุดท้าย ผ่านช่องทางที่พนักงานเปิดอ่านจริง เช่น กลุ่มแชตของบริษัท
- กำหนดนโยบายเวลาไปตรวจให้ชัด เช่น อนุญาตให้ใช้เวลาครึ่งวันไปตรวจโดยไม่หักวันลาพักร้อน ซึ่งเป็นนโยบายที่บริษัทเลือกกำหนดเองได้
- ติดต่อโรงพยาบาลที่ร่วมโครงการให้มาตรวจเชิงรุกที่บริษัท รูปแบบนี้ สปส. และ สปสช. เริ่มนำร่องตั้งแต่ปี 2567 เงื่อนไขเรื่องจำนวนพนักงานขั้นต่ำขึ้นอยู่กับแต่ละโรงพยาบาล
เรื่องที่เจ้าของกิจการควรแยกให้ออก คือถ้าพนักงานทำงานเกี่ยวกับปัจจัยเสี่ยง เช่น สารเคมีอันตราย เสียงดัง หรือฝุ่น นายจ้างมีหน้าที่จัดตรวจสุขภาพเองตามกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานการตรวจสุขภาพลูกจ้างซึ่งทำงานเกี่ยวกับปัจจัยเสี่ยง พ.ศ. 2563 สิทธิ์ 14 รายการของประกันสังคมใช้แทนหน้าที่นี้ไม่ได้
ทำไม HR ควรรวบรวมข้อมูลสิทธิ์ประกันสังคมและประวัติการใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพของพนักงาน
เพราะช่วยให้ HR ตอบคำถามพนักงานได้ถูกคนและถูกเวลา แทนการตอบแบบกว้าง ๆ ว่า “ลองเช็กกับโรงพยาบาลดู” และยังเห็นภาพรวมว่าพนักงานใช้สวัสดิการนี้มากน้อยแค่ไหน
- รู้ว่าพนักงานใหม่คนไหนเริ่มมีสิทธิ์แล้ว
- ไม่พลาดสิทธิ์ที่เพิ่งเปิดตามอายุ เช่น คนที่อายุครบ 35 ปีในปีนี้จะได้ตรวจเลือดเพิ่มหลายรายการ ส่วนคนอายุครบ 50 ปีจะเริ่มได้ตรวจ FIT Test
- วางแผนวันลาและตารางกะงานได้ล่วงหน้า ไม่ให้หลายคนหายไปวันเดียวกัน
- ใช้เป็นข้อมูลแนะนำพนักงานที่กำลังลาออกเรื่องการสมัคร ม.39 ให้ทันภายใน 6 เดือน
ข้อควรระวังคือ ข้อมูลสุขภาพเป็น “ข้อมูลส่วนบุคคลที่มีความอ่อนไหว” ตามมาตรา 26 ของพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA) การเก็บต้องได้รับความยินยอมโดยชัดแจ้ง HR จึงควรเก็บแค่ “สถานะการใช้สิทธิ์” เช่น ตรวจแล้วเมื่อเดือนไหน ไม่ควรขอหรือเก็บผลตรวจของพนักงาน
HR จะมีวิธีตรวจสอบสถานะการใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพของพนักงานแต่ละคนได้อย่างไร
ประวัติการตรวจเป็นข้อมูลส่วนตัวของผู้ประกันตน HR จึงเปิดดูแทนพนักงานไม่ได้ วิธีที่ใช้ได้จริงคือผสม 3 ช่องทางเข้าด้วยกัน
- ยืนยันสถานะผู้ประกันตนจากฝั่งนายจ้าง ตรวจรายชื่อผู้ประกันตนและประวัติการนำส่งเงินสมทบของบริษัทผ่านระบบ e-Service ของ สปส. ควบคู่กับข้อมูลในระบบเงินเดือน เพื่อยืนยันว่าพนักงานมีสิทธิ์แล้ว
- ให้พนักงานเช็กสิทธิ์ของตัวเอง ผ่าน sso.go.th แอป SSO Plus หรือกระเป๋าสุขภาพในแอปเป๋าตัง ซึ่งแสดงสิทธิประโยชน์และประวัติการคัดกรองบางรายการได้ แล้วแจ้ง HR เฉพาะเดือนที่ไปตรวจ
- ขอรายงานภาพรวมจากโรงพยาบาล กรณีบริษัทจัดตรวจเชิงรุก ให้ขอเฉพาะจำนวนผู้เข้ารับบริการ ไม่ใช่ผลตรวจรายบุคคล
ตัวอย่าง: บริษัทออกแบบกราฟิกขนาด 12 คนแห่งหนึ่งใช้แบบฟอร์มออนไลน์ถามพนักงานทุกไตรมาสเพียง 2 ข้อ คือ “ปีนี้ใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพแล้วหรือยัง” และ “ถ้าใช้แล้ว ใช้เดือนไหน” ใช้เวลาตอบไม่ถึงนาที แต่ HR ได้ข้อมูลพอสำหรับตามเตือนคนที่ยังไม่ได้ตรวจ
HR ควรติดตามและแจ้งเตือนกำหนดการตรวจสุขภาพของพนักงานอย่างไร
วิธีที่ง่ายและได้ผลคือทำตารางติดตามที่คำนวณจากปีเกิดกับวันเริ่มงาน แล้วตั้งรอบแจ้งเตือนให้ตรงกับจังหวะสำคัญของแต่ละคน ตัวอย่างตารางมีหน้าตาประมาณนี้
| พนักงาน | ปีเกิด (อายุปีนี้) | มาตรา | ตรวจล่าสุด | จุดที่ต้องรู้ปีนี้ | สถานะ |
| สมชาย | 2541 (28 ปี) | 33 | มี.ค. 2568 | ตรวจการได้ยินได้ทุกปี | ยังไม่ตรวจ |
| วิภา | 2534 (35 ปี) | 33 | ก.พ. 2568 | อายุครบ 35 ปี เริ่มตรวจเลือดครบชุดปีละครั้ง และตรวจ HBsAg ได้ 1 ครั้ง | นัดแล้ว ต.ค. |
| ประเสริฐ | 2519 (50 ปี) | 33 | ม.ค. 2569 | อายุครบ 50 ปี เริ่มมีสิทธิ์ FIT Test | ตรวจแล้ว |
รอบแจ้งเตือนที่แนะนำ
- มกราคม ส่งสรุปสิทธิ์ของปีใหม่ และไฮไลต์คนที่อายุเข้าเกณฑ์ใหม่ปีนี้ เช่น 30, 35, 40 และ 50 ปี
- พนักงานใหม่ แจ้งเมื่อทำงานครบ 3 เดือน ซึ่งเป็นช่วงที่สิทธิ์เริ่มใช้ได้
- ตุลาคมถึงพฤศจิกายน เตือนคนที่ยังไม่ได้ตรวจ เพื่อเลี่ยงช่วงปลายปีที่หลายคนรีบไปใช้สิทธิ์พร้อมกัน
- ก่อนวันสุดท้ายของพนักงานที่ลาออก แจ้งเรื่องการสมัคร ม.39 และช่วงเวลาที่ยังได้รับความคุ้มครองต่อเนื่อง
ถ้าบริษัทใช้โปรแกรมเงินเดือนอยู่แล้ว อย่าง PEAK Payroll ข้อมูลตั้งต้นของตารางนี้ เช่น ชื่อ วันเริ่มงาน และสถานะการเป็นพนักงาน ก็มีอยู่ในระบบครบ ไม่ต้องเริ่มกรอกจากศูนย์
วิธีจัดการข้อมูลประกันสังคมและสิทธิ์พนักงานผ่าน PEAK Payroll ทำได้อย่างไร
ข้อมูลที่ใช้ตอบคำถามเรื่องสิทธิ์ส่วนใหญ่อยู่ในงานเงินเดือนอยู่แล้ว ทั้งวันเริ่มงาน วันลาออก ฐานค่าจ้าง และยอดเงินสมทบรายเดือน ถ้าข้อมูลเหล่านี้ถูกต้องและอยู่ในที่เดียว การตรวจสอบสิทธิ์ของพนักงานแต่ละคนก็ง่ายขึ้นมาก
PEAK Payroll ซึ่งเป็นโปรแกรมเงินเดือนออนไลน์ของ PEAK ช่วยจัดการส่วนนี้ได้ ดังนี้
- คำนวณเงินเดือน ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และเงินสมทบประกันสังคมให้อัตโนมัติ ลดความผิดพลาดที่ทำให้ยอดนำส่งไม่ตรง
- ดาวน์โหลดไฟล์ประกันสังคมเพื่อนำไปยื่นออนไลน์บนเว็บไซต์ สปส. ได้ ไม่ต้องกรอกรายชื่อใหม่ทุกเดือน
- ส่งสลิปเงินเดือนและหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ให้พนักงานทางอีเมล พนักงานเห็นยอดหักประกันสังคมทุกเดือน ใช้เป็นหลักฐานได้เวลาเช็กสิทธิ์
- บันทึกสถานะพนักงานที่ลาออก ทำให้ HR รู้วันที่สิ้นสุดการเป็นผู้ประกันตน ม.33 และแจ้งเรื่อง ม.39 ได้ทันเวลา
- กำหนดสิทธิ์ผู้ใช้งาน จำกัดคนที่เข้าถึงข้อมูลเงินเดือน สอดคล้องกับแนวทางคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล
- บันทึกบัญชีเงินเดือนให้อัตโนมัติ เชื่อมกับระบบบัญชีของ PEAK โดยไม่ต้องคีย์ซ้ำ
เคล็ดลับที่ใช้ได้ผลคือผูกรอบอัปเดตตารางติดตามสิทธิ์ไว้กับรอบปิดเงินเดือน เพราะ HR ต้องเปิดระบบเงินเดือนทุกเดือนอยู่แล้ว การเช็กสถานะสิทธิ์ไปพร้อมกันจึงไม่เพิ่มภาระและไม่ลืม
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าโปรแกรมเงินเดือนช่วยงานได้แค่ไหน อ่านเพิ่มเติมได้ที่บทความ โปรแกรม Payroll คืออะไร ทำอะไรได้บ้าง
ข้อควรรู้เกี่ยวกับประกันสังคมเพิ่มเติม
- เพดานค่าจ้างใหม่ปี 2569 ฐานค่าจ้างสูงสุดสำหรับคำนวณเงินสมทบ ม.33 ปรับจาก 15,000 บาท เป็น 17,500 บาท ตั้งแต่ 1 ม.ค. 2569 ถึง 31 ธ.ค. 2571 ทำให้เงินสมทบส่วนลูกจ้างสูงสุดเป็น 875 บาทต่อเดือน อ่านรายละเอียดได้ที่ ประกันสังคม 2569 ปรับเพดานใหม่ 875 บาท
- พนักงานใหม่ต้องแจ้งเข้าภายใน 30 วัน นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนลูกจ้างใหม่กับ สปส. ภายใน 30 วันนับแต่วันที่เข้าทำงาน ดูขั้นตอนได้ที่ แจ้งเข้าประกันสังคม ฉบับนายจ้าง
- นำส่งเงินสมทบภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป ถ้านำส่งล่าช้าจะมีเงินเพิ่ม ดูช่องทางนำส่งได้ที่ ขั้นตอนและช่องทางการส่งเงินสมทบประกันสังคมออนไลน์
- ผู้ประกันตน ม.40 ไม่มีสิทธิ์ 14 รายการ ถ้าต้องการตรวจคัดกรองฟรี ให้ใช้บริการป้องกันโรคของบัตรทอง สอบถามได้ที่สายด่วน สปสช. 1330
- เปลี่ยนโรงพยาบาลตามสิทธิ์ได้ปีละ 1 ครั้ง ตามช่วงเวลาที่ สปส. ประกาศ ควรเลือกโรงพยาบาลที่เดินทางสะดวก เพราะเป็นที่ที่จะใช้รักษาต่อเมื่อผลตรวจผิดปกติ
- สิทธิประกันสังคมยังมีอีกหลายเรื่อง นอกจากตรวจสุขภาพ อ่านภาพรวมได้ที่ 7 สิทธิประโยชน์ประกันสังคมที่มนุษย์เงินเดือนต้องรู้
การตรวจสุขภาพประกันสังคม เป็นสิทธิ์ที่ผู้ประกันตนจ่ายเงินสมทบแลกมาทุกเดือน ใช้เพียงบัตรประชาชนใบเดียวก็ตรวจคัดกรองได้ถึง 14 รายการ ถ้าพนักงานรู้ว่าตัวเองได้ตรวจอะไร และบริษัทมีระบบเตือนที่ดี สิทธิ์นี้ก็จะไม่หลุดมือไปทุกปีเหมือนที่ผ่านมา
สำหรับเจ้าของกิจการและ HR การเริ่มจากข้อมูลเงินเดือนที่ถูกต้อง แล้วต่อยอดเป็นตารางติดตามสิทธิ์ จะทำให้การดูแลสิทธิประกันสังคมของพนักงานเป็นงานประจำที่ไม่ยุ่งยาก และถ้าอยากให้งานส่วนเงินเดือนกับเงินสมทบเป็นระบบตั้งแต่ต้น PEAK Payroll ก็เป็นเครื่องมือหนึ่งที่ช่วยลดงานส่วนนี้ได้
PEAK มีแหล่งความรู้ให้ศึกษาต่อได้ฟรี ทั้งบทความด้านบัญชี บทความด้านภาษี และบทความด้านธุรกิจ ที่ช่วยให้คุณบริหารธุรกิจและทีมงานได้มั่นใจมากขึ้น
แหล่งอ้างอิง:
- สำนักงานประกันสังคม (สปส.) – รายชื่อสถานพยาบาลและข้อมูลสิทธิประโยชน์
- Thai PBS – เลขาธิการ สปส. ชวนผู้ประกันตน ม.33 ม.39 ใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพฟรี 14 รายการ (8 พ.ค. 2569)
- กรุงเทพธุรกิจ – สปส. และ สปสช. เริ่มบูรณาการตรวจสุขภาพ 14 รายการ (1 เม.ย. 2567)
- Hfocus – สปสช. แจ้งผู้ประกันตนใช้บริการสร้างเสริมสุขภาพของบัตรทองได้ทั้งปี (1 พ.ค. 2569)
- Hfocus – ปรับเพดานค่าจ้างประกันสังคม ปี 2569 เงินสมทบสูงสุด 875 บาท (2 ม.ค. 2569)
- สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) – ผู้ประกันตนรับบริการสุขภาพดีป้องกันโรคตามชุดสิทธิประโยชน์
- กรมประชาสัมพันธ์ – ผู้ประกันตน ม.33 ลาออกยังได้รับความคุ้มครองต่อ 6 เดือน
- หอสมุดรัฐสภา – สิทธิประโยชน์ผู้ประกันตนมาตรา 33
- ศูนย์รวมข้อมูลเพื่อติดต่อราชการ – การเบิกค่ารักษาพยาบาลประกันสังคมกรณีสำรองจ่าย
- ราชกิจจานุเบกษา – กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานการตรวจสุขภาพลูกจ้างซึ่งทำงานเกี่ยวกับปัจจัยเสี่ยง พ.ศ. 2563
- พระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 และที่แก้ไขเพิ่มเติม
- พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562
คำถามที่พบบ่อย เรื่องการตรวจสุขภาพประกันสังคม
ผู้ประกันตนชาวต่างชาติใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพ 14 รายการได้หรือไม่
ได้ ผู้ประกันตนต่างด้าว ม.33 และ ม.39 มีสิทธิ์เช่นกัน โดยใช้เลขผู้ประกันตน 13 หลัก คู่กับหนังสือเดินทางหรือใบอนุญาตทำงานในการยืนยันตัวตน
ต้องงดน้ำงดอาหารก่อนไปตรวจสุขภาพหรือไม่
ถ้ามีการตรวจน้ำตาลในเลือด (FBS) มักต้องงดอาหารและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลประมาณ 8 ชั่วโมง ดื่มน้ำเปล่าได้ ควรยืนยันกับโรงพยาบาลตอนนัดหมาย
ไปตรวจสุขภาพวันเสาร์-อาทิตย์ได้หรือไม่
ขึ้นกับเวลาทำการของแต่ละสถานพยาบาล บางแห่งเปิดคลินิกนอกเวลาหรือวันหยุด ควรสอบถามตอนโทรนัด
ถ้าเปลี่ยนงานระหว่างปี สิทธิ์ที่ใช้ไปแล้วจะนับใหม่หรือไม่
ไม่นับใหม่ เพราะสิทธิ์ผูกกับตัวผู้ประกันตนผ่านเลขบัตรประชาชน ไม่ได้ผูกกับนายจ้าง รายการที่ตรวจไปแล้วจึงนับรอบต่อเนื่องเหมือนเดิม
ผู้ประกันตนที่ตั้งครรภ์ใช้สิทธิ์ตรวจสุขภาพได้ไหม
ใช้ได้ แต่ควรแจ้งแพทย์ก่อนทุกครั้ง โดยเฉพาะรายการเอกซเรย์ทรวงอก แพทย์อาจพิจารณาเลื่อนหรืองดรายการที่ไม่เหมาะกับช่วงตั้งครรภ์
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
