OT คืออะไร วิธีคิดค่าล่วงเวลาและบันทึกบัญชีสำหรับเจ้าของกิจการ

เจ้าของกิจการที่มีพนักงานทำงานนอกเวลาปกติ ต้องจ่ายค่า OT ตามอัตราที่กฎหมายกำหนด คำนวณผิดหรือจ่ายไม่ครบ เสี่ยงถูกร้องเรียนและมีโทษทั้งจำทั้งปรับ

OT ย่อมาจากอะไร และค่าล่วงเวลาคืออะไร

OT ย่อมาจาก Overtime หมายถึงการทำงานนอกเหนือเวลาทำงานปกติ ค่าล่วงเวลาคือเงินที่นายจ้างต้องจ่ายเพิ่มให้ลูกจ้างตามอัตราที่กฎหมายคุ้มครองแรงงานกำหนด

เวลาทำงานปกติตามกฎหมายอยู่ที่ไม่เกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน หรือ 48 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ถ้าลูกจ้างทำงานเกินเวลานี้ นายจ้างต้องจ่าย OT ในอัตราที่สูงกว่าค่าจ้างปกติ

จะคิดเป็นกี่เท่านั้นขึ้นอยู่กับว่าทำ OT ในวันประเภทไหน

OT มีกี่ประเภท (OT1 OT2 OT3)

OT แบ่งออกเป็น 3 ประเภทตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน แต่ละประเภทมีอัตราจ่ายต่างกัน สรุปเปรียบเทียบได้ตามตารางนี้ อ้างอิงจากสรุปสาระสำคัญ พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน

ประเภท	สถานการณ์	อัตราจ่าย
OT1	ทำงานล่วงเวลาในวันทำงานปกติ	1.5 เท่าของค่าจ้างต่อชั่วโมง
OT2	ทำงานในวันหยุด (ในเวลาทำงานปกติ)	1 เท่า (ลูกจ้างรายเดือน) หรือ 2 เท่า (ลูกจ้างรายวัน)
OT3	ทำงานล่วงเวลาในวันหยุด	3 เท่าของค่าจ้างต่อชั่วโมง

OT1 ค่าล่วงเวลาวันทำงานปกติ

ถ้าลูกจ้างทำงานเกิน 8 ชั่วโมงในวันจันทร์ถึงศุกร์ ส่วนที่เกินต้องจ่าย 1.5 เท่าของค่าจ้างต่อชั่วโมง เช่น ปกติเลิกงาน 17:00 แต่ทำต่อถึง 20:00 ก็จะได้ OT1 จำนวน 3 ชั่วโมง

OT2 ค่าทำงานในวันหยุด

ลูกจ้างที่มาทำงานในวันหยุดประจำสัปดาห์หรือวันหยุดนักขัตฤกษ์ จะได้ค่าตอบแทนแตกต่างกันตามประเภทค่าจ้าง

• ลูกจ้างรายเดือน ได้ค่าจ้างรายเดือนอยู่แล้ว จ่ายเพิ่ม 1 เท่าของค่าจ้างต่อชั่วโมงสำหรับเวลาที่ทำงานในวันหยุด
• ลูกจ้างรายวัน ไม่ได้ค่าจ้างวันหยุด จ่ายเพิ่ม 2 เท่าของค่าจ้างต่อชั่วโมง

OT3 ค่าล่วงเวลาในวันหยุด

ถ้าลูกจ้างทำงานในวันหยุดจนเกิน 8 ชั่วโมง ส่วนที่เกินจะได้ค่า OT3 ซึ่งเป็นอัตราสูงที่สุดตามกฎหมาย (ดูตารางเปรียบเทียบด้านบน)

กฎหมาย OT ที่เจ้าของกิจการต้องรู้

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 กำหนดเรื่อง OT ไว้ชัดเจน ประเด็นสำคัญที่เจ้าของกิจการต้องรู้มีดังนี้

ชั่วโมง OT ต้องไม่เกิน 36 ชั่วโมงต่อสัปดาห์

แปลว่าถ้าลูกจ้างทำงานปกติ 48 ชม./สัปดาห์ รวม OT แล้วจะไม่เกิน 84 ชม./สัปดาห์

ลูกจ้างต้องยินยอมทำ OT นายจ้างจะบังคับให้ทำ OT โดยลูกจ้างไม่ยินยอมไม่ได้ ยกเว้นงานที่มีลักษณะต้องทำติดต่อกันถ้าหยุดจะเสียหาย หรืองานฉุกเฉิน

ตำแหน่งที่ไม่ได้ค่า OT ลูกจ้างบางตำแหน่งไม่มีสิทธิได้ค่าล่วงเวลา เช่น ผู้บริหารระดับสูง พนักงานที่มีอำนาจจ้าง-เลิกจ้าง หรืองานขนส่ง ทั้งนี้นายจ้างควรระบุไว้ในสัญญาจ้างให้ชัดเจน

วิธีคิด OT พร้อมสูตรคำนวณและตัวอย่าง

หลักการคำนวณ OT เริ่มจากหาค่าจ้างต่อชั่วโมงก่อน แล้วค่อยคูณอัตรา OT ตามประเภท

สูตรหาค่าจ้างต่อชั่วโมง

ค่าจ้างต่อวัน = เงินเดือน ÷ 30 ค่าจ้างต่อชั่วโมง = ค่าจ้างต่อวัน ÷ 8

ตัวอย่างการคำนวณ OT แบบ step-by-step

สมมุติ นายสมชาย (ชื่อสมมุติ) เงินเดือน 18,000 บาท ทำงานวันจันทร์ถึงเสาร์ เดือนนี้ทำ OT ดังนี้

• วันพุธ ทำ OT 3 ชั่วโมง (OT1)
• วันอาทิตย์ มาทำงาน 8 ชั่วโมง (OT2)
• วันอาทิตย์ ทำต่ออีก 2 ชั่วโมงหลังครบ 8 ชม. (OT3)

ขั้นที่ 1 หาค่าจ้างต่อชั่วโมง

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
ค่าจ้างต่อวัน	18,000 ÷ 30	600 บาท
ค่าจ้างต่อชั่วโมง	600 ÷ 8	75 บาท

ขั้นที่ 2 คำนวณ OT แต่ละประเภท

ประเภท	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
OT1 (วันพุธ 3 ชม.)	75 × 1.5 × 3	337.50 บาท
OT2 (วันอาทิตย์ 8 ชม.)	75 × 1 × 8	600 บาท
OT3 (วันอาทิตย์ OT 2 ชม.)	75 × 3 × 2	450 บาท

ขั้นที่ 3 รวมค่า OT ทั้งหมด

รายการ	จำนวนเงิน
OT1	337.50 บาท
OT2	600 บาท
OT3	450 บาท
รวมค่า OT เดือนนี้	1,387.50 บาท

หมายเหตุ: นายสมชายเป็นลูกจ้างรายเดือน จึงคิด OT2 ที่ 1 เท่า ถ้าเป็นลูกจ้างรายวัน จะคิด OT2 ที่ 2 เท่า ทำให้ OT2 = 75 × 2 × 8 = 1,200 บาท

OT กับการบันทึกบัญชีและภาษีที่ต้องรู้

นอกจากคำนวณ OT ให้ถูกต้องแล้ว ผู้ประกอบการต้องบันทึกค่า OT เข้าระบบบัญชีและจัดการภาษีที่เกี่ยวข้องด้วย เจ้าของกิจการหลายคนมองข้ามจุดนี้ ทำให้งบการเงินไม่ตรงกับค่าใช้จ่ายจริง

ค่า OT บันทึกบัญชีอย่างไร

ค่า OT ถือเป็นค่าใช้จ่ายด้านบุคลากร บันทึกรวมกับเงินเดือนในหมวด “เงินเดือนและค่าจ้าง” ใช้ตัวอย่างนายสมชาย (ชื่อสมมุติ) เงินเดือน 18,000 บาท ค่า OT เดือนนี้ 1,387.50 บาท มาดูวิธีบันทึก GL Entry แบบ step-by-step

ขั้นที่ 1 คำนวณยอดรวมก่อนหักภาษี

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
เงินเดือน		18,000 บาท
ค่า OT	OT1 + OT2 + OT3	1,387.50 บาท
รวมเงินได้		19,387.50 บาท

ขั้นที่ 2 คำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย

นายจ้างนำเงินได้ทั้งหมด (เงินเดือน + OT) มาคำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า สมมุติภาษีหัก ณ ที่จ่ายเดือนนี้ = 200 บาท

ขั้นที่ 3 บันทึก GL Entry

รายการ	Dr (เดบิต)	Cr (เครดิต)
ค่าใช้จ่ายเงินเดือน	18,000
ค่าใช้จ่ายค่าล่วงเวลา (OT)	1,387.50
ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายค้างจ่าย		200
เงินเดือนค้างจ่าย		19,187.50

เมื่อจ่ายเงินให้พนักงานจริง บันทึกกลับรายการค้างจ่ายโดย Dr. เงินเดือนค้างจ่าย และ Cr. เงินฝากธนาคาร ตามยอดจ่ายสุทธิ

OT กับภาษีเงินได้

ค่า OT เป็นเงินได้พึงประเมินของลูกจ้าง นายจ้างต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายรวมกับเงินเดือนทุกเดือน แล้วยื่นแบบ ภ.ง.ด.1 ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป

ในฝั่งนายจ้าง ค่า OT เป็นค่าใช้จ่ายที่หักภาษีนิติบุคคลได้ตามจริง ไม่มีเพดานจำกัด ตราบใดที่เป็นค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจริงและมีหลักฐานครบถ้วน

OT กับประกันสังคม

ค่า OT ไม่ต้องนำมารวมเป็นฐานคำนวณเงินสมทบประกันสังคม เพราะประกันสังคมคำนวณจากค่าจ้างประจำเท่านั้น เช่น เงินเดือน ไม่รวมค่าล่วงเวลา ค่าคอมมิชชัน หรือโบนัส ดังนั้นแม้พนักงานจะทำ OT มาก ยอดเงินสมทบประกันสังคมก็ยังคำนวณจากฐานเงินเดือนเท่าเดิม

สรุป: OT ต้องคิดให้ถูก จ่ายให้ครบ บันทึกให้ตรง

ค่า OT มี 3 ประเภท อัตรา 1 ถึง 3 เท่า ขึ้นกับว่าทำงานวันปกติหรือวันหยุด เจ้าของกิจการควรให้ความสำคัญ 3 เรื่องนี้

• คำนวณ OT ตามอัตราที่กฎหมายกำหนด ไม่จ่ายต่ำกว่าเกณฑ์
• บันทึกค่า OT เป็นค่าใช้จ่ายในงบการเงินให้ครบ แยกบัญชีชัดเจน
• หักภาษี ณ ที่จ่ายรวมกับเงินเดือนให้ถูกต้องทุกเดือน (ค่า OT ไม่รวมฐานประกันสังคม)

คำนวณเงินเดือนและ OT ให้เป็นระบบด้วย PEAK Payroll

PEAK Payroll ช่วยคำนวณเงินเดือน ค่า OT และหักภาษี ณ ที่จ่ายให้อัตโนมัติ ไม่ต้องกังวลว่าจะคำนวณผิดพลาดหรือจ่ายไม่ตรงตามกฎหมาย ระบบเชื่อมต่อกับ PEAK Account ให้บันทึกบัญชีค่าจ้างและ OT เข้าสมุดบัญชีอัตโนมัติ ลดงานคีย์ซ้ำ ลดข้อผิดพลาด

ทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน ทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน

---

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับ OT ค่าล่วงเวลา

นายจ้างจ่าย OT เป็นวันหยุดชดเชยแทนเงินได้ไหม

ไม่ได้ในทุกกรณีกฎหมายกำหนดให้นายจ้างต้องจ่ายค่าล่วงเวลาและค่าทำงานในวันหยุดเป็น “ตัวเงิน” เท่านั้น ไม่สามารถนำวันหยุดชดเชยมาจ่ายแทนได้

แม้ลูกจ้างจะยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษรก็ตาม เพราะข้อตกลงที่ขัดต่อกฎหมายคุ้มครองแรงงานถือเป็นโมฆะ

ถ้านายจ้างไม่จ่ายค่า OT จะมีโทษอะไร

ลูกจ้างสามารถร้องเรียนที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่ที่ทำงานตั้งอยู่ นายจ้างที่ไม่จ่ายค่า OT ตามกฎหมายมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

เงินเดือนต่ำกว่าค่าแรงขั้นต่ำ คิด OT จากฐานไหน

ถ้าค่าจ้างต่ำกว่าค่าแรงขั้นต่ำ ต้องใช้อัตราค่าแรงขั้นต่ำเป็นฐานคำนวณ OT แทน เพราะกฎหมายกำหนดให้จ่ายค่าจ้างไม่ต่ำกว่าอัตราขั้นต่ำ

OT ต้องเสียภาษีเงินได้ด้วยหรือเปล่า

ค่า OT เป็นรายได้ที่ต้องเสียภาษี นายจ้างหักภาษี ณ ที่จ่ายรวมกับเงินเดือนอยู่แล้วในแต่ละเดือน ตอนยื่นภาษีประจำปี ลูกจ้างนำรายได้ทั้งหมดรวม OT มาคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine