หลายคนเริ่มต้นธุรกิจด้วยคำถามเดียวกันว่า “นิติบุคคลคืออะไร” แล้วต่างจากทำธุรกิจในชื่อตัวเองอย่างไร
บทความนี้อธิบายครบทั้งความหมาย ประเภท และข้อดีของการจดทะเบียน พร้อมตัวอย่างคำนวณภาษีจริง ช่วยให้เห็นภาพชัดว่าทำไม SME หลายรายจึงเลือกจดบริษัท
นิติบุคคล คืออะไร
นิติบุคคล คือ องค์กรที่จดทะเบียนแล้วมีสถานะทางกฎหมายเหมือน “คน” อีกคนหนึ่ง ทำสัญญา เป็นเจ้าของทรัพย์สิน เปิดบัญชีธนาคาร และรับผิดชอบหนี้สินได้ในชื่อขององค์กร โดยไม่ต้องใช้ชื่อเจ้าของ
สิ่งที่ต่างจากการทำธุรกิจในชื่อตัวเอง คือ ความรับผิดชอบหนี้สินจำกัดอยู่แค่ในนามบริษัท ไม่กระทบทรัพย์สินส่วนตัวของเจ้าของ
นิติบุคคลมีกี่ประเภท
ที่ SME ไทยพบบ่อยมี 3 ประเภทหลัก แต่ละแบบมีโครงสร้างและความรับผิดชอบต่างกัน
ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล
ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล คือ การที่บุคคลตั้งแต่ 2 คนขึ้นไปร่วมกันทำธุรกิจ แล้วนำไปจดทะเบียนที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD)
ข้อควรรู้คือ หุ้นส่วนทุกคนต้องรับผิดชอบหนี้สินไม่จำกัดจำนวน ถ้าธุรกิจเป็นหนี้ เจ้าหนี้เรียกร้องจากทรัพย์สินส่วนตัวของหุ้นส่วนได้
ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.)
หจก. แตกต่างจากห้างหุ้นส่วนสามัญตรงที่มีหุ้นส่วน 2 แบบ แบบแรกคือ “หุ้นส่วนจำกัดความรับผิด” ที่รับผิดเฉพาะเงินที่ลงทุน แบบที่สองคือ “หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด” ที่ต้องรับผิดทั้งหมด
หจก. เป็นรูปแบบที่นิยมในธุรกิจขนาดเล็กเพราะจดทะเบียนง่ายและค่าใช้จ่ายต่ำกว่าบริษัทจำกัด
บริษัทจำกัด (บจ.)
บริษัทจำกัด คือ รูปแบบที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในไทย ปัจจุบันใช้ผู้ร่วมก่อการเพียง 2 คนก็จดทะเบียนได้ ตามกฎหมายแพ่งฯ ที่แก้ไขใหม่ (ฉบับที่ 23) พ.ศ. 2565 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 7 กุมภาพันธ์ 2566
ข้อดีสำคัญคือผู้ถือหุ้นทุกคนรับผิดชอบหนี้สินเฉพาะจำนวนเงินที่ลงหุ้นเท่านั้น ไม่กระทบทรัพย์สินส่วนตัว
เลือกประเภทไหนดี
ถ้าเพิ่งเริ่มต้นและมีหุ้นส่วนที่ไว้ใจ หจก. เป็นตัวเลือกที่ดีเพราะจดง่ายและค่าใช้จ่ายต่ำกว่า เช่น ร้านค้าออนไลน์ขนาดเล็ก หรือธุรกิจบริการที่ทำกับเพื่อน
ถ้าต้องการความน่าเชื่อถือสูง วางแผนขยายธุรกิจ หรือต้องยื่นกู้ธนาคาร บริษัทจำกัดเหมาะกว่าเพราะผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัดและโอนหุ้นเปลี่ยนมือได้ง่าย อ่านรายละเอียดเพิ่มที่เปรียบเทียบบริษัทจำกัดกับห้างหุ้นส่วน
นิติบุคคลกับบุคคลธรรมดาต่างกันอย่างไร
ทั้งสอง คือ สถานะทางกฎหมายที่ส่งผลต่อภาษี ความรับผิดชอบหนี้สิน และความน่าเชื่อถือของธุรกิจโดยตรง ก่อนตัดสินใจจดทะเบียน ควรเปรียบเทียบให้ชัดว่าแบบไหนเหมาะกับธุรกิจของคุณ
| หัวข้อ | บุคคลธรรมดา | นิติบุคคล |
|---|---|---|
| ความรับผิดชอบหนี้ | ไม่จำกัด ใช้ทรัพย์สินส่วนตัวชำระได้ | จำกัดเฉพาะเงินลงทุน (บจ.) |
| อัตราภาษี | ขั้นบันได 5% ถึง 35% | SME สูงสุด 20% |
| ความน่าเชื่อถือ | ขึ้นกับชื่อเสียงส่วนตัว | มีหนังสือรับรอง DBD ยื่นกู้ธนาคารง่ายกว่า |
| การทำบัญชี | ไม่บังคับ (ยกเว้นจด VAT) | ต้องจัดทำงบการเงินทุกปี มีผู้สอบบัญชีรับรอง |
| การเปลี่ยนเจ้าของ | โอนยาก ธุรกิจผูกกับตัวบุคคล | โอนหุ้นได้ ธุรกิจดำเนินต่อแม้เปลี่ยนผู้ถือหุ้น |
ทำไมต้องจดทะเบียนนิติบุคคล ข้อดีที่ผู้ประกอบการต้องรู้
การจดทะเบียน คือ จุดเปลี่ยนสำคัญที่ช่วยให้ธุรกิจเติบโตอย่างมั่นคง ข้อดีหลักมี 3 เรื่อง
- ประหยัดภาษีได้มากกว่า — กิจการ SME ที่จดทะเบียนเสียภาษีสูงสุดแค่ 20% ของกำไรสุทธิ ขณะที่บุคคลธรรมดาอาจเสียสูงถึง 35%
- แยกหนี้สินธุรกิจออกจากทรัพย์สินส่วนตัว — ถ้าจดเป็นบริษัทจำกัด ทรัพย์สินส่วนตัวของคุณจะไม่ถูกเรียกร้องแม้บริษัทเป็นหนี้
- เพิ่มความน่าเชื่อถือ — มีหนังสือรับรอง DBD ทำให้ลูกค้า คู่ค้า และธนาคารมั่นใจในธุรกิจมากขึ้น
ตัวอย่างเปรียบเทียบภาษี: นิติบุคคล vs บุคคลธรรมดา
สมมุติเจ้าของร้านค้าออนไลน์มีกำไรสุทธิเท่ากัน เปรียบเทียบภาษีที่ต้องจ่ายดังนี้
| กำไรสุทธิ (บาท/ปี) | ภาษีบุคคลธรรมดา | ภาษีนิติบุคคล SME | ประหยัดได้ |
|---|---|---|---|
| 1,000,000 | ~103,000 | 105,000 | ใกล้เคียงกัน |
| 2,000,000 | ~365,000 | 255,000 | 110,000 บาท |
| 5,000,000 | ~1,265,000 | 805,000 | 460,000 บาท |
ยิ่งกำไรสูง ช่องว่างยิ่งห่าง เพราะบุคคลธรรมดาเสียภาษีขั้นบันไดสูงสุด 35% ขณะที่ฝั่งจดทะเบียนสูงสุดแค่ 20%
โดยทั่วไป ถ้ากำไรสุทธิเกิน 1 ล้านบาทต่อปีขึ้นไป การจดเป็นบริษัทจำกัดจะเริ่มประหยัดภาษีได้ชัดเจน (ข้อมูลอัตราภาษีอ้างอิงจากกรมสรรพากร สำหรับ SME ที่ทุนชำระไม่เกิน 5 ล้านบาท และรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาท)
ขั้นตอนจดทะเบียนนิติบุคคล ฉบับเข้าใจง่าย
การจดทะเบียนบริษัทจำกัดในปัจจุบันทำได้ผ่านระบบ DBD Biz Regist ทั้งหมด ไม่ต้องเดินทางไปสำนักงานพาณิชย์ มีขั้นตอนหลัก 5 ข้อ
1. จองชื่อบริษัท ผ่านระบบออนไลน์ของ DBD ชื่อที่จองไว้มีอายุ 30 วัน ควรเตรียมชื่อสำรองไว้ 2-3 ชื่อเผื่อชื่อแรกซ้ำ
2. กรอกข้อมูลจัดตั้งบริษัท ได้แก่ เป้าหมายธุรกิจ ทุนจดทะเบียน รายชื่อผู้ถือหุ้น และกรรมการ
3. ลงนามอิเล็กทรอนิกส์ ผู้เกี่ยวข้องลงนามผ่านแอป ThaID
4. ชำระค่าธรรมเนียม อัตราออนไลน์อยู่ที่ประมาณ 5,500 บาท สำหรับค่าจดทะเบียนจัดตั้ง 5,000 บาท และค่าหนังสือบริคณห์สนธิ 500 บาท
5. รอนายทะเบียนอนุมัติ ใช้เวลาประมาณ 3 ถึง 5 วันทำการ
สิ่งที่ต้องเตรียมก่อนจดทะเบียน ได้แก่ ชื่อบริษัทที่ต้องการ ทุนจดทะเบียน (แนะนำเริ่มที่ 1 ล้านบาท สำหรับ SME ทั่วไป) รายชื่อผู้ถือหุ้นพร้อมสำเนาบัตรประชาชน ที่อยู่สำนักงานใหญ่ และข้อมูลผู้สอบบัญชี
เลขทะเบียนนิติบุคคลคืออะไร ดูได้จากที่ไหน
เลขทะเบียน คือ เลข 13 หลักที่ DBD ออกให้เมื่อจดทะเบียนสำเร็จ เลขนี้ใช้เป็นทั้งเลขทะเบียนบริษัทและเลขประจำตัวผู้เสียภาษีในตัวเดียวกัน ไม่ต้องขอแยก
เลขนี้ต้องใช้ในหลายเรื่อง เช่น เปิดบัญชีธนาคาร ออกใบกำกับภาษี ยื่นแบบภาษีกับกรมสรรพากร และทำสัญญากับคู่ค้า
วิธีดูเลขทะเบียนทำได้ 2 ช่องทาง
ช่องทางที่ 1 ดูจาก “หนังสือรับรองการจดทะเบียน” ที่ได้จาก DBD เลข 13 หลักจะอยู่ด้านบนของเอกสาร
ช่องทางที่ 2 ค้นหาจากเว็บไซต์ DBD Datawarehouse พิมพ์ชื่อบริษัทก็จะเจอเลขทะเบียนพร้อมข้อมูลอื่นๆ
สรุป: นิติบุคคลคือจุดเริ่มต้นธุรกิจที่มั่นคง
นิติบุคคลคือองค์กรที่กฎหมายรับรองให้มีสิทธิและหน้าที่แยกจากเจ้าของ การจดทะเบียนช่วยให้ธุรกิจน่าเชื่อถือมากขึ้น แยกหนี้สินส่วนตัวออกจากธุรกิจ และประหยัดภาษีได้เมื่อกำไรถึงจุดที่คุ้มค่า
ขั้นตอนจดทะเบียนผ่านระบบ DBD Biz Regist ทำได้สะดวกโดยไม่ต้องเดินทาง ค่าธรรมเนียมรวมประมาณ 5,500 บาท ใช้เวลาไม่เกิน 5 วันทำการ
จัดการบัญชีบริษัทให้เป็นระบบด้วย PEAK
เมื่อจดทะเบียนแล้ว สิ่งที่ต้องทำต่อคือจัดทำบัญชีให้ถูกต้องตามกฎหมาย PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยให้ SME ออกเอกสารทางธุรกิจ บันทึกรายรับรายจ่าย คำนวณภาษี และเตรียมงบการเงินส่งผู้สอบบัญชีได้ในระบบเดียว
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับนิติบุคคล
หจก. เป็นนิติบุคคลหรือไม่
หจก. (ห้างหุ้นส่วนจำกัด) มีสถานะเป็นนิติบุคคลตามกฎหมายแพ่งฯ ตั้งแต่วันที่จดทะเบียนกับ DBD สำเร็จ แต่ถ้ายังไม่ได้จดทะเบียน จะยังไม่มีสถานะทางกฎหมาย
ส่วนห้างหุ้นส่วนสามัญที่ไม่ได้จดทะเบียนก็เช่นกัน ถือเป็นแค่ “คณะบุคคล” ไม่ใช่นิติบุคคล ต้องเสียภาษีในนามบุคคลธรรมดา ไม่ได้สิทธิ์อัตราภาษี SME
จดนิติบุคคลคนเดียวได้ไหม
ได้ ตั้งแต่กฎหมายแพ่งฯ แก้ไขใหม่ (พ.ศ. 2565 มีผลบังคับใช้ 7 ก.พ. 2566) บริษัทจำกัดจดทะเบียนด้วยผู้ร่วมก่อการ 2 คนขึ้นไป (จากเดิม 3 คน) ทำให้การจดทะเบียนง่ายขึ้นมาก
ส่วนกรณี “คนเดียว” จริงๆ ที่ไม่มีหุ้นส่วนเลย อาจพิจารณาจดทะเบียนพาณิชย์ในนามบุคคลธรรมดาก่อน แล้วค่อยจดบริษัทเมื่อธุรกิจเติบโตขึ้น
นิติบุคคลจำเป็นต้องมีผู้สอบบัญชีไหม
จำเป็น ทุกรูปแบบต้องจัดทำงบการเงินและให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ตรวจรับรองก่อนยื่นต่อ DBD ทุกปี ค่าสอบบัญชีสำหรับ SME ขนาดเล็กเริ่มต้นประมาณ 5,000 ถึง 15,000 บาทต่อปี ขึ้นอยู่กับจำนวนรายการ นอกจากนี้ยังต้องมี “ผู้ทำบัญชี” ที่ขึ้นทะเบียนกับสภาวิชาชีพบัญชีดูแลบัญชีให้ด้วย
นิติบุคคลต้องเสียภาษีอะไรบ้าง
ภาษีหลักที่ต้องเสียมี 3 ประเภท ได้แก่ ภาษีเงินได้นิติบุคคล (CIT) ยื่นปีละ 2 ครั้ง คือครึ่งปีและสิ้นปี, ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT 7%) ถ้ารายได้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ยื่นทุกเดือน และภาษีหัก ณ ที่จ่ายทุกครั้งที่จ่ายค่าบริการ ยื่นภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป
นอกจากนี้ยังต้องยื่นงบการเงินต่อ DBD ภายใน 5 เดือนหลังสิ้นรอบบัญชีด้วย
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
