สินทรัพย์หมุนเวียน คืออะไร มีอะไรบ้าง ต่างจากไม่หมุนเวียนยังไง

เจ้าของธุรกิจที่เพิ่งเริ่มอ่านงบการเงิน มักสับสนว่าสินทรัพย์หมุนเวียนกับสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนแยกกันตรงไหน บทความนี้อธิบายทั้งสองประเภทให้ชัด พร้อมตัวอย่างจริงที่ SME เอาไปใช้ได้ทันที

สินทรัพย์หมุนเวียนคืออะไร

สินทรัพย์หมุนเวียน คือ ทรัพยากรทางเศรษฐกิจที่กิจการคาดว่าจะเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ภายใน 12 เดือน ตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน (ข้อมูลจากสภาวิชาชีพบัญชี)

พูดง่ายๆ คือ เงินสด หรือสิ่งที่แปลงเป็นตัวเงินได้เร็วภายในปีเดียว ถ้าร้านค้าออนไลน์มีสินค้าในสต็อก 200,000 บาท ก็ถือเป็นสินทรัพย์หมุนเวียน เพราะคาดว่าจะขายหมดภายในปี

ส่วนชื่อภาษาอังกฤษคือ Current Assets ซึ่งจะเห็นอยู่ในงบแสดงฐานะการเงิน (งบดุล) (Balance Sheet) ฝั่งซ้ายมือเสมอ

สินทรัพย์หมุนเวียนมีอะไรบ้าง (10 ประเภทที่ต้องรู้)

สินทรัพย์หมุนเวียนแบ่งได้หลายประเภท ต่อไปนี้คือ 10 รายการที่พบบ่อยในงบการเงินของ SME ไทย

1. เงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด

เงินสดในมือ เงินฝากธนาคารกระแสรายวัน ออมทรัพย์ รวมถึงเงินลงทุนระยะสั้นที่ครบกำหนดไม่เกิน 3 เดือน เช่น ตั๋วเงินคลัง สินทรัพย์ตัวนี้มีสภาพคล่องสูงที่สุดในทุกรายการ

2. ลูกหนี้การค้า

เงินที่ลูกค้าค้างจ่ายจากการขายสินค้าหรือบริการ ตัวอย่างเช่น ร้านขายวัสดุก่อสร้างออกใบแจ้งหนี้ให้ลูกค้าเครดิต 30 วัน ยอด 150,000 บาทที่ยังไม่ได้รับ ถือเป็นลูกหนี้การค้า

3. สินค้าคงเหลือ

วัตถุดิบ งานระหว่างทำ และสินค้าสำเร็จรูปที่พร้อมขาย สำหรับร้านค้าออนไลน์ คือสินค้าที่เก็บอยู่ในคลัง สำหรับธุรกิจผลิต คือวัตถุดิบที่ยังไม่ได้ใช้และสินค้าที่ผลิตเสร็จแล้ว

4. เงินลงทุนระยะสั้น

การลงทุนที่ตั้งใจจะขายหรือครบกำหนดภายใน 1 ปี เช่น กองทุนตลาดเงิน พันธบัตรรัฐบาลอายุไม่เกิน 1 ปี หรือหุ้นที่ถือเพื่อเก็งกำไรระยะสั้น

5. ค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้า

เงินที่จ่ายไปแล้วแต่ยังไม่ได้รับบริการครบ เช่น ค่าเช่าสำนักงานที่จ่ายล่วงหน้า 6 เดือน ค่าประกันภัยรายปีที่จ่ายต้นปี ส่วนที่ยังไม่ถึงงวดจะบันทึกเป็นสินทรัพย์หมุนเวียน

6. รายได้ค้างรับ

รายได้ที่เกิดขึ้นแล้วแต่ยังไม่ได้ออกใบแจ้งหนี้หรือยังไม่ถึงกำหนดชำระ เช่น ดอกเบี้ยเงินฝากที่ธนาคารยังไม่โอนเข้าบัญชี หรือค่าบริการที่ทำเสร็จแล้วแต่ยังไม่ได้วางบิล

7. เงินมัดจำ

เงินที่วางไว้กับคู่ค้าเพื่อค้ำประกัน เช่น เงินประกันค่าเช่า เงินมัดจำค่าสินค้า หากคาดว่าจะได้คืนภายใน 1 ปี ให้จัดเป็นสินทรัพย์หมุนเวียน

8. ภาษีซื้อยังไม่ถึงกำหนด

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ที่จ่ายตอนซื้อสินค้าหรือบริการ ซึ่งนำไปหักกับภาษีขายในแบบ ภ.พ.30 ได้ ภาษีซื้อที่ยังไม่ได้ยื่นเคลมจะบันทึกเป็นสินทรัพย์หมุนเวียน

9. ลูกหนี้อื่น

ลูกหนี้ที่ไม่ได้เกิดจากการค้าปกติ เช่น เงินให้กู้ยืมแก่พนักงาน เงินทดรองจ่าย หรือเงินที่จ่ายเกินให้กรมสรรพากร

10. สินทรัพย์หมุนเวียนอื่น

รายการที่ไม่เข้ากลุ่มข้างต้น เช่น เช็ครับลงวัน หรือเงินฝากที่มีข้อจำกัดในการใช้ แต่คาดว่าจะใช้ประโยชน์ได้ภายในปี

สินทรัพย์หมุนเวียน vs สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน ต่างกันอย่างไร

หลักง่ายๆ ในการแยกสองประเภทนี้คือ “ระยะเวลา” ถ้าใช้ประโยชน์หรือแปลงเป็นตัวเงินได้ภายใน 1 ปี คือหมุนเวียน ถ้านานกว่านั้น คือไม่หมุนเวียน

ตารางเปรียบเทียบด้านล่างช่วยให้เห็นภาพชัดขึ้น

เกณฑ์	สินทรัพย์หมุนเวียน	สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน
ระยะเวลาแปลงเป็นตัวเงิน	ไม่เกิน 1 ปี	มากกว่า 1 ปี
สภาพคล่อง	สูง	ต่ำ
ตัวอย่าง	เงินสด ลูกหนี้การค้า สินค้าคงเหลือ	ที่ดิน อาคาร เครื่องจักร
ค่าเสื่อมราคา	ไม่มี (ยกเว้นบางรายการ)	มี (ทยอยหักเป็นค่าใช้จ่ายทุกปี)
บทบาทในธุรกิจ	ใช้หมุนเวียนในการดำเนินงานประจำวัน	ใช้สร้างรายได้ระยะยาว
ตำแหน่งในงบการเงิน	แสดงก่อน (ส่วนบน)	แสดงหลัง (ส่วนล่าง)

สินทรัพย์ไม่หมุนเวียนที่พบบ่อย ได้แก่ ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์สำนักงาน เครื่องจักร ยานพาหนะ สิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ และค่าความนิยม (Goodwill) สินทรัพย์เหล่านี้ใช้งานนานหลายปี และมักต้องทยอยหักเป็นค่าใช้จ่ายทุกรอบบัญชี

คำถามที่เจ้าของกิจการสงสัยบ่อยคือ “เครื่องตกแต่งจัดเป็นหมุนเวียนหรือไม่หมุนเวียน” คำตอบคือ ไม่หมุนเวียน เพราะเครื่องตกแต่งสำนักงาน เช่น โต๊ะ เก้าอี้ ตู้ มีอายุใช้งานยาวนานกว่า 1 ปี จึงจัดเป็นสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน (ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์)

ทำไมสินทรัพย์หมุนเวียนถึงสำคัญต่อธุรกิจ SME

สินทรัพย์หมุนเวียนบอกว่าธุรกิจมี “เงินพร้อมใช้” มากแค่ไหน ถ้ามีน้อยเกินไป อาจจ่ายเจ้าหนี้ไม่ทัน ซื้อวัตถุดิบไม่ได้ หรือพลาดโอกาสทางธุรกิจ

นักบัญชีและนักลงทุนมักใช้อัตราส่วนสภาพคล่อง 2 ตัวหลักในการประเมิน

วิเคราะห์สภาพคล่องด้วย Current Ratio และ Quick Ratio

Current Ratio (อัตราส่วนเงินทุนหมุนเวียน)

Current Ratio = สินทรัพย์หมุนเวียน ÷ หนี้สินหมุนเวียน

ตัวอย่าง บริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) มีสินทรัพย์หมุนเวียน 2,000,000 บาท และหนี้สินหมุนเวียน 1,000,000 บาท

รายการ	วิธีคำนวณ	ผลลัพธ์
สินทรัพย์หมุนเวียน	—	2,000,000 บาท
หนี้สินหมุนเวียน	—	1,000,000 บาท
Current Ratio	2,000,000 ÷ 1,000,000	2.0 เท่า

ค่า 2.0 เท่า หมายความว่ามีสินทรัพย์หมุนเวียนมากกว่าหนี้ระยะสั้น 2 เท่า โดยทั่วไปค่าที่มากกว่า 1.5 ถือว่าสภาพคล่องดี

Quick Ratio (อัตราส่วนเงินทุนหมุนเวียนเร็ว)

Quick Ratio = (สินทรัพย์หมุนเวียน – สินค้าคงเหลือ) ÷ หนี้สินหมุนเวียน

Quick Ratio ตัดสินค้าคงเหลือออก เพราะสินค้าอาจขายไม่ได้ทันที ค่าที่มากกว่า 1.0 ถือว่าดี หมายความว่าแม้ขายสินค้าไม่ได้เลย ก็ยังจ่ายหนี้ระยะสั้นได้ครบ

ตัวอย่างการจัดประเภทสินทรัพย์หมุนเวียนในงบการเงิน

สมมุติ บริษัท ข จำกัด (ชื่อสมมุติ) เป็นร้านขายเสื้อผ้าออนไลน์ มีรายการสินทรัพย์ดังนี้

รายการ	จำนวนเงิน	จัดประเภท	เหตุผล
เงินฝากธนาคาร	500,000 บาท	หมุนเวียน	เงินสดพร้อมใช้
ลูกหนี้การค้า (เครดิต 30 วัน)	200,000 บาท	หมุนเวียน	คาดว่าได้รับภายใน 30 วัน
สินค้าคงเหลือในคลัง	300,000 บาท	หมุนเวียน	คาดว่าขายหมดภายในปี
ค่าเช่าจ่ายล่วงหน้า 6 เดือน	60,000 บาท	หมุนเวียน	ได้รับประโยชน์ภายในปี
คอมพิวเตอร์สำนักงาน	45,000 บาท	ไม่หมุนเวียน	ใช้งานนานกว่า 1 ปี
เครื่องตกแต่งสำนักงาน	80,000 บาท	ไม่หมุนเวียน	ใช้งานนานกว่า 1 ปี

จากตัวอย่างนี้ สินทรัพย์หมุนเวียนรวม = 500,000 + 200,000 + 300,000 + 60,000 = 1,060,000 บาท ส่วนสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนรวม = 45,000 + 80,000 = 125,000 บาท

การบริหารสินทรัพย์หมุนเวียนให้มีประสิทธิภาพ

การมีสินทรัพย์หมุนเวียนมากไม่ได้หมายความว่าดีเสมอ เงินสดที่เก็บไว้มากเกินไปโดยไม่ลงทุน ก็เสียโอกาสสร้างกำไร สิ่งสำคัญคือการหาจุดสมดุลที่เหมาะกับธุรกิจ

เจ้าของกิจการ SME สามารถเริ่มจากแนวปฏิบัติเหล่านี้

• ติดตามลูกหนี้การค้าอย่างสม่ำเสมอ กำหนดเครดิตที่เหมาะสม เช่น 15 หรือ 30 วัน แล้วติดตามทวงถามก่อนครบกำหนด
• บริหารสินค้าคงเหลือไม่ให้สต็อกมากเกินความจำเป็น เพราะสินค้าค้างคลังนาน หมายถึงเงินจม
• ตรวจอัตราส่วนสภาพคล่องทุกเดือน ถ้าค่าลดลงต่อเนื่อง อาจเป็นสัญญาณว่าธุรกิจกำลังมีปัญหา
• ใช้โปรแกรมบัญชีที่แสดงข้อมูลสินทรัพย์แบบเรียลไทม์ ช่วยให้ตัดสินใจได้เร็วขึ้น

สรุป

สินทรัพย์หมุนเวียนเน้นสภาพคล่องระยะสั้น ส่วนสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนเน้นสร้างมูลค่าระยะยาว ทั้งสองประเภทจัดแสดงในงบฐานะการเงิน และเป็นพื้นฐานในการวิเคราะห์สภาพคล่องของธุรกิจ

สิ่งที่ SME ควรทำวันนี้ คือเปิดงบการเงินของตัวเอง ตรวจว่าจัดประเภทสินทรัพย์ถูกต้องหรือไม่ แล้วลองคำนวณอัตราส่วนสภาพคล่องตามสูตรด้านบน ดูว่าธุรกิจอยู่ในเกณฑ์ที่ดีหรือยัง

ทดลองใช้ PEAK ฟรี

PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ช่วยบันทึกรายการสินทรัพย์ ออกงบการเงิน และวิเคราะห์สภาพคล่องได้อัตโนมัติ ไม่ต้องทำ Excel เอง ทดลองใช้ PEAK ฟรี

---

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับสินทรัพย์หมุนเวียน

สินทรัพย์หมุนเวียนกับเงินทุนหมุนเวียน (Working Capital) ต่างกันอย่างไร?

สินทรัพย์หมุนเวียน คือ ทรัพยากรระยะสั้นทั้งหมดที่กิจการมี ส่วนเงินทุนหมุนเวียน (Working Capital) คือ “ส่วนต่าง” ระหว่างสินทรัพย์หมุนเวียนลบหนี้สินหมุนเวียน จึงเป็นตัวชี้วัดสภาพคล่องที่แม่นกว่า เพราะหักหนี้ระยะสั้นออกแล้ว

สินทรัพย์ 3 ประเภทหลัก มีอะไรบ้าง?

ในทางบัญชี สินทรัพย์แบ่งเป็น 3 กลุ่มใหญ่ คือ สินทรัพย์หมุนเวียน (เงินสด ลูกหนี้ สินค้า) สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน (ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์) และสินทรัพย์ไม่มีตัวตน (ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร ค่าความนิยม) แต่ละกลุ่มมีวิธีวัดมูลค่าและการบันทึกบัญชีที่ต่างกัน

สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน มีตัวอย่างอะไรบ้าง?

ตัวอย่างที่พบบ่อยในธุรกิจ SME ได้แก่ ที่ดิน อาคาร เครื่องจักร ยานพาหนะ คอมพิวเตอร์ เครื่องตกแต่งสำนักงาน สิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ ซอฟต์แวร์ลิขสิทธิ์ เงินลงทุนระยะยาว เงินมัดจำค่าเช่าระยะยาว อสังหาริมทรัพย์เพื่อการลงทุน และค่าความนิยม จุดสำคัญคือ ทุกรายการมีอายุใช้งานมากกว่า 1 ปี

สินทรัพย์หมุนเวียน ภาษาอังกฤษเรียกว่าอะไร?

ชื่อภาษาอังกฤษคือ Current Assets ส่วนสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนเรียกว่า Non-Current Assets ทั้งสองคำจะเห็นในงบการเงินที่จัดทำตามมาตรฐานสากล (IFRS) และมาตรฐานไทย (TFRS/NPAEs)

สินทรัพย์หมุนเวียนมีค่าเสื่อมราคาไหม?

ส่วนใหญ่ไม่มี เพราะใช้หมดหรือแปลงเป็นเงินได้ภายในปีเดียว ไม่ต้องทยอยตัดเป็นค่าใช้จ่ายทีละปีเหมือนสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน ยกเว้นบางกรณีพิเศษ เช่น สินค้าคงเหลือที่มูลค่าลดลง จะบันทึกเป็นผลขาดทุนจากการลดมูลค่าแทน ไม่ใช่ค่าเสื่อมราคา

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine