ดอกเบี้ย คืออะไร เข้าใจทั้ง รับ-จ่าย บันทึกบัญชี ภาษี ครบ

ผู้ประกอบการ SME หลายคนเจอดอกเบี้ยทั้งฝั่งรับและฝั่งจ่าย แต่ยังไม่แน่ใจว่าต้องลงบัญชีอย่างไรและหักภาษีเท่าไหร่ โดยเฉพาะกรณีที่ให้กรรมการกู้ยืมเงิน ซึ่งสรรพากรมีเกณฑ์เฉพาะ บทความนี้อธิบายครบทุกมุม พร้อมตัวอย่าง Journal Entry ที่ใช้ได้ทันที

ดอกเบี้ย คืออะไร?

ดอกเบี้ย (Interest) คือ ค่าตอบแทนที่ผู้กู้จ่ายให้ผู้ให้กู้ เพื่อแลกกับสิทธิ์ในการใช้เงินของอีกฝ่ายหนึ่งในช่วงเวลาที่กำหนด คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ของเงินต้น

พูดง่ายๆ คือ “ค่าเช่าเงิน” ยืมเงิน 100,000 บาท ดอกเบี้ย 5% ต่อปี เท่ากับต้องจ่ายค่าเช่าเงิน 5,000 บาทต่อปี

องค์ประกอบหลักมี 3 ส่วน

• เงินต้น (Principal) จำนวนเงินที่กู้ยืม
• อัตรา (Interest Rate) เปอร์เซ็นต์ที่ตกลงกัน
• ระยะเวลา (Period) ช่วงที่ใช้เงิน

---

ดอกเบี้ยมีกี่ประเภท?

ก่อนลงลึกเรื่องบัญชีและภาษี มาทำความเข้าใจประเภทดอกเบี้ยหลักๆ ที่ SME จะเจอบ่อย

ประเภท	วิธีคิด	เหมาะกับ
ดอกเบี้ยแบบง่าย (Simple Interest)	คิดจากเงินต้นอย่างเดียว	เงินกู้ระยะสั้น, ตั๋วสัญญาใช้เงิน
ดอกเบี้ยทบต้น (Compound Interest)	คิดจากเงินต้น + ดอกเบี้ยสะสม	เงินฝากธนาคาร, สินเชื่อระยะยาว
ดอกเบี้ยคงที่ (Fixed Rate)	อัตราเท่าเดิมตลอดสัญญา	สินเชื่อ SME ที่ต้องการยอดผ่อนคงที่
ดอกเบี้ยลอยตัว (Floating Rate)	ผันตามอัตราอ้างอิง เช่น MRR	สินเชื่อธนาคารระยะยาว

ดอกเบี้ยแบบง่าย (Simple Interest) คำนวณอย่างไร?

สูตรคือ เงินต้น คูณอัตราดอกเบี้ยต่อปี คูณระยะเวลา (ปี) ตัวอย่างเช่น

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
เงินต้น	—	500,000 บาท
อัตราดอกเบี้ย	6% ต่อปี	—
ระยะเวลา	1 ปี	—
ดอกเบี้ย	500,000 × 6% × 1	30,000 บาท

ดอกเบี้ยทบต้น (Compound Interest) ต่างกันอย่างไร?

แบบทบต้นคิดจาก “เงินต้น + ผลตอบแทนที่สะสมไว้” ทำให้ยอดเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ในแต่ละงวด ยิ่งฝากนานยิ่งได้ผลตอบแทนมาก แต่ถ้าเป็นฝั่งผู้กู้ก็หมายความว่ายิ่งจ่ายช้ายิ่งจ่ายแพง

---

ดอกเบี้ยรับ คืออะไร? บันทึกบัญชีอย่างไร?

เงินที่กิจการได้จากการให้คนอื่นใช้เงินของเรา เช่น ผลตอบแทนจากเงินฝากธนาคาร หรือจากการให้กู้ยืม ถือเป็น “รายได้อื่น” ในงบกำไรขาดทุน ตามมาตรฐาน NPAEs (มาตรฐานบัญชีสำหรับ SME ทั่วไป)

รายได้ส่วนนี้จัดเป็นเงินได้ประเภทที่ 4 ตามประมวลรัษฎากร ผู้จ่ายจึงต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ก่อนจ่ายเงินให้เรา (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)

ตัวอย่างบันทึกบัญชีดอกเบี้ยรับ

สมมุติบริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) ได้รับดอกเบี้ยเงินฝากจากธนาคาร 10,000 บาท ธนาคารหัก ณ ที่จ่าย 1% ไว้ 100 บาท ได้รับเงินจริง 9,900 บาท

รายการ	Dr (เดบิต)	Cr (เครดิต)
เงินฝากธนาคาร	9,900	—
ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (ลูกหนี้กรมสรรพากร)	100	—
ดอกเบี้ยรับ	—	10,000

เดบิตเงินฝากธนาคาร (เงินที่ได้จริง) และภาษีหัก ณ ที่จ่าย (เงินที่โดนหักไว้ เอาไปเครดิตภาษีตอนยื่นปลายปีได้) เครดิตดอกเบี้ยรับ (รายได้เต็มจำนวน)

ดอกเบี้ยจ่าย คืออะไร? หักเป็นค่าใช้จ่ายได้ไหม?

คือเงินที่กิจการจ่ายให้ผู้ให้กู้เป็นค่าตอบแทนการใช้เงิน เช่น ต้นทุนสินเชื่อธนาคาร หรือค่าเบิกเกินบัญชี (OD) ถือเป็น “ค่าใช้จ่ายทางการเงิน” ในงบกำไรขาดทุน

ต้นทุนทางการเงินที่เกิดจากการกู้ยืมเพื่อใช้ในกิจการ สามารถหักเป็นค่าใช้จ่ายทางภาษีได้ เพราะไม่เข้าข่ายรายจ่ายต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี แห่งประมวลรัษฎากร (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)

ตัวอย่างบันทึกบัญชีดอกเบี้ยจ่าย

บริษัท ข จำกัด (ชื่อสมมุติ) จ่ายดอกเบี้ยเงินกู้ให้ธนาคาร 20,000 บาท

รายการ	Dr (เดบิต)	Cr (เครดิต)
ดอกเบี้ยจ่าย	20,000	—
เงินฝากธนาคาร	—	20,000

กรณีนี้ไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย เพราะธนาคารพาณิชย์ได้รับยกเว้นการถูกหักภาษีดอกเบี้ย (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)

หัก ณ ที่จ่ายดอกเบี้ย อัตราเท่าไหร่? ใครต้องหัก?

เมื่อกิจการจ่ายค่าตอบแทนการกู้ยืมให้ใคร ต้องดูว่าผู้รับเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล เพราะอัตราหักภาษีต่างกัน

ผู้รับดอกเบี้ย	อัตราหัก ณ ที่จ่าย	แบบที่ใช้ยื่น	หมายเหตุ
นิติบุคคล	1%	ภ.ง.ด.53 (แบบยื่นภาษีที่หักจากบริษัท)	ยกเว้นธนาคารพาณิชย์ ไม่ต้องหัก
บุคคลธรรมดา	15%	ภ.ง.ด.2 (แบบยื่นภาษีที่หักจากดอกเบี้ย)	ดอกเบี้ยเงินฝาก 20,000 บาทแรก/ปี ยกเว้น

(ข้อมูลจากประมวลรัษฎากร มาตรา 3 เตรส และมาตรา 50(2))

ข้อควรระวัง ถ้าจ่ายให้บริษัทที่ไม่ใช่ธนาคาร เช่น บริษัทในเครือให้กู้ยืมกัน ต้องหัก 1% ทุกครั้ง ถ้าลืมหัก กิจการผู้จ่ายต้องรับผิดชอบภาษีส่วนนั้นเอง พร้อมเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน

---

ดอกเบี้ยเงินกู้กรรมการ สรรพากรมีกฎอะไรบ้าง?

กรณีที่บริษัทให้กรรมการกู้ยืมเงิน สรรพากรกำหนดว่าต้องคิดค่าตอบแทนในอัตราไม่ต่ำกว่าตลาด ถ้าไม่คิดหรือคิดต่ำเกินไป สรรพากรมีอำนาจประเมินรายได้เพิ่มให้บริษัท และเรียกเก็บภาษีจากส่วนที่ควรจะได้รับ (ข้อมูลจากคำสั่งกรมสรรพากร ที่ ท.ป.4/2528)

ทำไมบริษัทต้องคิดดอกเบี้ยจากกรรมการ?

เหตุผลหลักคือป้องกันการถ่ายโอนผลประโยชน์ ถ้าบริษัทมีกำไรแล้วให้กรรมการกู้ไปใช้ส่วนตัวโดยไม่คิดดอกเบี้ย เท่ากับกรรมการได้ประโยชน์จากเงินบริษัทโดยไม่มีค่าตอบแทน สรรพากรจึงมองว่าบริษัทสูญเสียรายได้ที่ควรจะได้

อัตราดอกเบี้ยที่สรรพากรยอมรับ คือเท่าไหร่?

สรรพากรใช้หลักการ “ไม่ต่ำกว่าอัตราตลาด” โดยอ้างอิงจาก

• อัตราดอกเบี้ยที่บริษัทกู้มาจริง เช่น กู้ธนาคารมา 7% ก็ต้องคิดจากกรรมการไม่ต่ำกว่า 7%
• ถ้าใช้เงินทุนของบริษัทเอง ใช้อัตราเงินฝากประจำหรืออัตราอ้างอิง เช่น MLR ของธนาคารพาณิชย์ (ข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทย)

ตัวอย่าง: บริษัทให้กรรมการกู้ บันทึกบัญชีอย่างไร?

บริษัท ค จำกัด (ชื่อสมมุติ) ให้กรรมการกู้ยืม 500,000 บาท คิดดอกเบี้ย 5% ต่อปี ครบ 1 ปี ดอกเบี้ย 25,000 บาท กรรมการจ่ายดอกเบี้ยคืน โดยบริษัทต้องหัก ณ ที่จ่าย 15% (กรรมการเป็นบุคคลธรรมดา)

ขั้นที่ 1 — คำนวณดอกเบี้ยและภาษี

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
ดอกเบี้ยรับ	500,000 × 5% × 1 ปี	25,000 บาท
หัก ณ ที่จ่าย 15%	25,000 × 15%	3,750 บาท
เงินสดรับจริง	25,000 – 3,750	21,250 บาท

ขั้นที่ 2 — บันทึกบัญชี

รายการ	Dr (เดบิต)	Cr (เครดิต)
เงินสด	21,250	—
ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (ลูกหนี้กรมสรรพากร)	3,750	—
ดอกเบี้ยรับ	—	25,000

บริษัทบันทึกดอกเบี้ยรับ 25,000 บาท เป็นรายได้เต็มจำนวน ส่วนภาษี 3,750 บาทนำไปเครดิตภาษีตอนยื่นแบบ ภ.ง.ด.50 (แบบยื่นภาษีนิติบุคคลประจำปี) ได้

---

สรุป – ดอกเบี้ยรับ vs ดอกเบี้ยจ่าย เปรียบเทียบให้เห็นภาพ

หัวข้อ	ดอกเบี้ยรับ	ดอกเบี้ยจ่าย
ความหมาย	เงินที่กิจการได้จากการให้กู้/ฝากเงิน	เงินที่กิจการจ่ายเป็นค่ากู้ยืม
ประเภทในบัญชี	รายได้อื่น (Other Income)	ค่าใช้จ่ายทางการเงิน (Finance Cost)
ผลทางภาษี	เป็นรายได้ ต้องเสียภาษี	เป็นค่าใช้จ่าย หักภาษีได้
ถูกหัก ณ ที่จ่าย	ถูกหัก 1% (นิติบุคคล) หรือ 15% (บุคคลธรรมดา)	ผู้จ่ายเป็นคนหัก

สิ่งที่ SME ควรทำคือ ตรวจสอบว่าบันทึกดอกเบี้ยถูกฝั่งหรือไม่ (รายได้ vs ค่าใช้จ่าย) หักภาษีครบหรือไม่ และถ้ามีเงินกู้กรรมการ ต้องคิดดอกเบี้ยตามเกณฑ์สรรพากร

จัดการบัญชีดอกเบี้ยให้เป็นระบบด้วย PEAK

PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ช่วยให้คุณบันทึกรายการฝั่งรับ-จ่ายได้ถูกต้องตามมาตรฐาน คำนวณภาษีอัตโนมัติผ่าน PEAK Tax และออกหนังสือรับรอง 50 ทวิ ได้ทันที ลดงานซ้ำ ลดข้อผิดพลาด ทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน

---

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับดอกเบี้ย

ไม่คิดดอกเบี้ยเงินกู้กรรมการ มีผลอย่างไร?

สรรพากรมีอำนาจประเมินรายได้ดอกเบี้ยเพิ่มให้บริษัท ทำให้บริษัทต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากดอกเบี้ยที่ “ควรจะได้รับ” แม้จะไม่ได้เก็บจริง พร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่มอีกด้วย วิธีป้องกันคือทำสัญญาเงินกู้ให้ชัดเจนและคิดดอกเบี้ยตามอัตราตลาด

ดอกเบี้ยค้างรับ vs ดอกเบี้ยค้างจ่าย ต่างกันอย่างไร?

ดอกเบี้ยค้างรับ (Accrued Interest Receivable) คือดอกเบี้ยที่กิจการมีสิทธิ์ได้รับแล้วแต่ยังไม่ได้เงิน ส่วนดอกเบี้ยค้างจ่าย (Accrued Interest Payable) คือดอกเบี้ยที่กิจการต้องจ่ายแล้วแต่ยังไม่ถึงกำหนดชำระ ทั้งคู่เป็นรายการปรับปรุง ณ วันสิ้นงวดเพื่อให้งบการเงินแสดงตัวเลขตรงกับความเป็นจริง

ดอกเบี้ยจ่ายกรณีไหนหักค่าใช้จ่ายไม่ได้?

ดอกเบี้ยที่กู้มาเพื่อใช้ส่วนตัวของกรรมการ ไม่เกี่ยวกับกิจการ จะถือเป็นรายจ่ายต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี และหักค่าใช้จ่ายไม่ได้ ดอกเบี้ยจะหักได้ต่อเมื่อเป็นการกู้ยืมเพื่อใช้ในการดำเนินกิจการเท่านั้น (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)

บริษัทจ่ายดอกเบี้ยให้บริษัทในเครือ ต้องหัก ณ ที่จ่ายไหม?

ต้องหัก 1% ทุกครั้ง เนื่องจากสิทธิ์ยกเว้นการถูกหักภาษีดอกเบี้ยเป็นของธนาคารพาณิชย์และสถาบันการเงินเท่านั้น บริษัทในเครือที่ให้กู้ยืมกันไม่ได้รับยกเว้น ผู้จ่ายต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด.53 ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดจากเดือนที่จ่าย

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine