ประเภทของภาษี ในไทยมีกี่ประเภท สรุปครบจบสำหรับเจ้าของธุรกิจ

เปิดร้าน จ่ายเงินเดือนพนักงาน จ้างฟรีแลนซ์ หรือแค่ซื้อกาแฟแก้วหนึ่ง คุณกำลังเกี่ยวข้องกับภาษีอยู่ตลอดโดยไม่รู้ตัว หลายคนสงสัยว่าประเภทของภาษีในไทยมีอะไรบ้าง และในฐานะเจ้าของกิจการ ตัวไหนที่เราต้องยื่นเองจริง ๆ

บทความนี้สรุปให้ครบตั้งแต่ภาพใหญ่ว่าภาษีแบ่งเป็นกี่กลุ่ม ไปจนถึงภาษีที่ผูกกับธุรกิจโดยตรง พร้อมปฏิทินว่าต้องยื่นอะไรเดือนไหน อ่านจบแล้วคุณจะเห็นภาพว่าเงินที่จ่ายไปแต่ละก้อนคือภาษีอะไร และใครเป็นคนรับผิดชอบ

ภาษีคืออะไร ทำไมทั้งคนและธุรกิจต้องจ่าย

ภาษีคือเงินที่รัฐเก็บจากประชาชนและกิจการ เพื่อนำไปใช้พัฒนาประเทศ เช่น ทำถนน โรงเรียน โรงพยาบาล และบริการสาธารณะอื่น ๆ พูดง่าย ๆ คือทุกคนช่วยกันลงขันเพื่อให้ประเทศเดินหน้าได้

สำหรับเจ้าของธุรกิจ ภาษีไม่ใช่แค่ “จ่ายให้จบ” แต่คือหน้าที่ตามกฎหมายที่มีกำหนดเวลาชัดเจน ยื่นถูกและตรงเวลาช่วยให้กิจการเติบโตอย่างมั่นคง ไม่ต้องกังวลเรื่องเบี้ยปรับหรือเงินเพิ่มภายหลัง ส่วนใหญ่อยู่ในความดูแลของกรมสรรพากร แต่บางชนิดเก็บโดยหน่วยงานอื่น เช่น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือกรมศุลกากร

ภาษีมีกี่ประเภท แบ่งตามอะไรบ้าง

หลายคนสงสัยว่าภาษีมีอะไรบ้าง และประเภทภาษีในไทยแบ่งตามอะไร คำตอบคือแบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่ตามวิธีจัดเก็บ ได้แก่ ภาษีทางตรง (Direct Tax) และภาษีทางอ้อม (Indirect Tax)

ภาษีทางตรงเก็บจากผู้มีรายได้โดยตรง ส่วนภาษีทางอ้อมเก็บจากการใช้จ่ายและผลักภาระให้ผู้บริโภคได้ ความต่างหลักอยู่ที่ “ใครแบกภาระจริง”

ก่อนลงรายละเอียด ตารางนี้ช่วยให้เห็นภาพรวมทั้งสองกลุ่มก่อน

กลุ่มภาษี	เก็บจากอะไร	ผลักภาระให้คนอื่นได้ไหม	ตัวอย่าง
ภาษีทางตรง	รายได้หรือทรัพย์สินของผู้เสีย	ไม่ได้ ผู้มีรายได้จ่ายเอง	ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา, ภาษีเงินได้นิติบุคคล
ภาษีทางอ้อม	การซื้อขายและการบริโภค	ได้ ผลักไปที่ผู้ซื้อ	ภาษีมูลค่าเพิ่ม, ภาษีสรรพสามิต

ภาษีทางตรง (Direct Tax) มีอะไรบ้าง

ภาษีทางตรงเก็บจากคนหรือกิจการที่มีรายได้หรือทรัพย์สินโดยตรง คนจ่ายกับคนแบกภาระคือคนเดียวกัน ผลักให้ใครไม่ได้

ตัวอย่างที่เจอบ่อย ได้แก่ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (เก็บจากคนทั่วไปที่มีรายได้), ภาษีเงินได้นิติบุคคล (เก็บจากบริษัทและห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน), ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง และภาษีป้าย ซึ่งสองตัวหลังเก็บโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ไม่ใช่กรมสรรพากร

ภาษีทางอ้อม (Indirect Tax) มีอะไรบ้าง

ภาษีทางอ้อมเก็บจากการบริโภคและการทำธุรกรรม คนที่นำส่งภาษีคือผู้ประกอบการ แต่คนที่จ่ายจริงคือผู้บริโภคปลายทาง เหมือนตอนซื้อกาแฟ 100 บาท มีภาษีมูลค่าเพิ่ม 7 บาทรวมอยู่ในราคาแล้ว

กลุ่มนี้รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT), ภาษีธุรกิจเฉพาะ, ภาษีสรรพสามิต (เก็บจากสินค้าบางอย่าง เช่น น้ำมัน เครื่องดื่ม), อากรแสตมป์ และภาษีศุลกากรจากการนำเข้าและส่งออก อยากเข้าใจความต่างของสองกลุ่มนี้ให้ลึกขึ้น อ่านต่อได้ที่บทความ ภาษีทางตรงและภาษีทางอ้อม ของ PEAK

สรุปภาษีแต่ละชนิด ใครเป็นคนเสีย และใครเก็บ

เมื่อรู้แล้วว่าภาษีแบ่งเป็นสองกลุ่ม คำถามต่อไปคือแต่ละชนิดใครต้องเสีย และหน่วยงานไหนเป็นคนเก็บ ตารางนี้สรุปตัวหลักที่เจอบ่อยในชีวิตประจำวันและในการทำธุรกิจ

ชนิดภาษี	กลุ่ม	ใครเสีย	หน่วยงานที่เก็บ
ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา	ทางตรง	คนทั่วไปที่มีรายได้	กรมสรรพากร
ภาษีเงินได้นิติบุคคล	ทางตรง	บริษัทและห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน	กรมสรรพากร
ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)	ทางอ้อม	ผู้บริโภค (ผ่านผู้ขายที่จด VAT)	กรมสรรพากร
ภาษีธุรกิจเฉพาะ	ทางอ้อม	กิจการบางประเภท เช่น ธนาคาร ขายอสังหาฯ	กรมสรรพากร
ภาษีสรรพสามิต	ทางอ้อม	ผู้บริโภคสินค้าเฉพาะ	กรมสรรพสามิต
ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย	ทางตรง	ผู้มีรายได้ที่ถูกหัก (ผู้จ่ายเงินเป็นคนหักและนำส่งแทน)	กรมสรรพากร
ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง	ทางตรง	เจ้าของที่ดินและอาคาร	องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ภาษีป้าย	ทางตรง	เจ้าของป้ายชื่อร้านหรือโฆษณา	องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
อากรแสตมป์	ทางอ้อม	คู่สัญญาในตราสาร เช่น สัญญาเช่า สัญญาจ้าง	กรมสรรพากร

จะเห็นว่าภาษีส่วนใหญ่ที่ผูกกับธุรกิจอยู่ในความดูแลของกรมสรรพากร นี่คือกลุ่มที่เจ้าของกิจการต้องรู้จักให้ดีที่สุด

ภาษีที่เจ้าของธุรกิจและ SME ต้องรู้และต้องยื่นเอง

สำหรับ SME ภาษีที่เกี่ยวข้องโดยตรงมี 4 ตัวหลัก ได้แก่ ภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และภาษีธุรกิจเฉพาะ (เฉพาะบางธุรกิจ) แต่ละตัวมีเงื่อนไขและกำหนดยื่นต่างกัน

ภาษีเงินได้นิติบุคคล

ถ้าจดทะเบียนเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วน กิจการต้องเสียภาษีจากกำไรสุทธิ อัตราปกติอยู่ที่ 20% แต่ SME ที่มีทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้านบาทและรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปี จะได้อัตราแบบขั้นบันไดที่ต่ำกว่า (อ้างอิงอัตราจากกรมสรรพากร)

กำไรสุทธิ (บาท/ปี)	อัตราภาษี
0 – 300,000	ยกเว้น
300,001 – 3,000,000	15%
เกิน 3,000,000	20%

กิจการยื่นภาษีปีละ 2 รอบ คือ แบบ ภ.ง.ด.51 (แบบยื่นภาษีนิติบุคคลครึ่งปี) และแบบ ภ.ง.ด.50 (แบบยื่นภาษีนิติบุคคลประจำปี หลังปิดบัญชี) อ่านความรู้ภาษีนิติบุคคลเพิ่มเติมได้ที่ บล็อกภาษีของ PEAK

ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)

VAT คือภาษีที่บวกเข้าไปในราคาสินค้าและบริการ อัตราปัจจุบัน 7% ร้านค้าไหนที่ยอดขายถึง 1.8 ล้านบาทต่อปี กฎหมายบังคับให้จดทะเบียน VAT ไม่ว่าจะขายหน้าร้านหรือออนไลน์ (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)

เมื่อจดแล้ว กิจการต้องออกใบกำกับภาษีทุกครั้งที่ขาย เก็บภาษีขายจากลูกค้า และยื่นแบบ ภ.พ.30 (แบบยื่นภาษีมูลค่าเพิ่มรายเดือน) ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป PEAK ช่วยออกใบกำกับภาษีและสรุปยอดภาษีซื้อภาษีขายให้อัตโนมัติ ลดงานคีย์ซ้ำ ดูรายละเอียดได้ที่ PEAK Tax

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย

เวลาจ่ายค่าจ้างหรือค่าบริการให้ใคร กิจการมีหน้าที่หักภาษีไว้ส่วนหนึ่งก่อนจ่าย แล้วนำส่งกรมสรรพากรแทนผู้รับเงิน เช่น จ้างฟรีแลนซ์ออกแบบเว็บไซต์ 30,000 บาท คำนวณได้ดังนี้

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
ค่าจ้างฟรีแลนซ์	—	30,000 บาท
หัก ณ ที่จ่าย 3%	30,000 × 3%	900 บาท
จ่ายจริงให้ฟรีแลนซ์	30,000 – 900	29,100 บาท
นำส่งกรมสรรพากร	—	900 บาท

อัตราหักต่างกันตามประเภทเงินได้ เช่น ค่าบริการและค่าจ้างทำของ 3% ค่าเช่า 5% ค่าโฆษณา 2% หลังหักแล้วต้องออกหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ให้ผู้รับเงิน และยื่นแบบ ภ.ง.ด.3 หรือ ภ.ง.ด.53 ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป

ภาษีธุรกิจเฉพาะ

ธุรกิจบางประเภทไม่ได้เสีย VAT แต่เสียภาษีธุรกิจเฉพาะแทน เช่น ธนาคาร ธุรกิจเงินทุน และการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้า ถ้ากิจการของคุณไม่ได้อยู่ในกลุ่มนี้ ก็ไม่ต้องกังวล แต่ควรรู้ไว้เผื่อขยายธุรกิจในอนาคต ไม่ว่าธุรกิจจะเสียภาษีแบบไหน การมีระบบบัญชีที่เป็นระเบียบช่วยให้ยื่นได้ครบและตรงเวลา ดูตัวช่วยได้ที่ PEAK Account

ปฏิทินภาษีธุรกิจ ต้องยื่นอะไร เมื่อไหร่

หัวใจของการจัดการภาษีคือ “ไม่พลาดกำหนด” ตารางนี้รวมกำหนดยื่นหลักที่เจ้าของกิจการต้องจำ โดยยื่นผ่านระบบ e-Filing ของกรมสรรพากรจะได้ขยายเวลาเพิ่มอีก 8 วัน

ช่วงเวลา	แบบที่ต้องยื่น	เกี่ยวกับ
ทุกวันที่ 7 ของเดือน	ภ.ง.ด.1, 3, 53	ภาษีหัก ณ ที่จ่าย
ทุกวันที่ 15 ของเดือน	ภ.พ.30	ภาษีมูลค่าเพิ่ม
ภายใน 2 เดือนหลังครึ่งรอบบัญชี	ภ.ง.ด.51	ภาษีนิติบุคคลครึ่งปี
ภายใน 150 วันหลังสิ้นรอบบัญชี	ภ.ง.ด.50	ภาษีนิติบุคคลประจำปี
ภายใน 5 เดือนหลังสิ้นรอบบัญชี	นำส่งงบการเงิน	ส่งกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD)

ยิ่งกำหนดยื่นถี่และหลายแบบ ยิ่งต้องมีระบบช่วยเตือนและสรุปตัวเลข ไม่อย่างนั้นพลาดวันเดียวก็อาจมีเบี้ยปรับตามมา

สรุป

ประเด็นสำคัญที่ควรจำจากบทความนี้ มีดังนี้

• ภาษีแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ ทางตรง (จ่ายเองจากรายได้) และทางอ้อม (ผลักไปที่ผู้บริโภคได้)
• เจ้าของธุรกิจโฟกัส 4 ตัวหลัก ได้แก่ ภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และภาษีธุรกิจเฉพาะ
• เริ่มจากเช็กว่ากิจการเข้าเกณฑ์ตัวไหนบ้าง แล้ววางปฏิทินยื่นให้ตรงเวลา

จัดการภาษีธุรกิจให้ครบ ไม่พลาดกำหนด ด้วย PEAK

เมื่อรู้แล้วว่าต้องยื่นภาษีอะไรบ้าง ขั้นต่อไปคือทำให้เป็นระบบ PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ช่วยออกเอกสาร คำนวณภาษีแต่ละประเภท และเตือนกำหนดยื่นให้อัตโนมัติ ทำงานน้อยลงแต่แม่นยำขึ้น พร้อมเริ่มจัดระบบภาษีธุรกิจให้เป็นระเบียบ ทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน

---

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับประเภทของภาษี

เปิดร้านขายของออนไลน์ ต้องเสียภาษีอะไรบ้าง

เริ่มจากภาษีเงินได้ ถ้าขายในนามตัวเองคือภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ถ้าจดบริษัทคือภาษีเงินได้นิติบุคคล และเมื่อยอดขายถึง 1.8 ล้านบาทต่อปีต้องจด VAT ด้วย ไม่ว่าจะขายผ่านแพลตฟอร์มไหน

รายได้เท่าไรถึงต้องเริ่มเสียภาษี

สำหรับบุคคลธรรมดา เงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรกต่อปีได้รับยกเว้น ส่วนที่เกินจึงเริ่มคิดภาษีแบบขั้นบันได แต่แม้รายได้ไม่ถึงเกณฑ์เสียภาษี ก็อาจยังมีหน้าที่ต้องยื่นแบบแสดงรายการอยู่ดี

บุคคลธรรมดากับนิติบุคคล เสียภาษีต่างกันอย่างไร

บุคคลธรรมดาเสียภาษีจากเงินได้สุทธิแบบขั้นบันได สูงสุด 35% ส่วนนิติบุคคลเสียจากกำไรสุทธิ อัตราปกติ 20% และมีอัตราลดหย่อนสำหรับ SME เจ้าของกิจการที่รายได้เริ่มสูงจึงมักเทียบสองทางเลือกนี้เพื่อวางแผนภาษี

ถ้ายื่นภาษีช้าหรือไม่ยื่น จะเกิดอะไรขึ้น

การยื่นล่าช้าหรือไม่ยื่นมักตามมาด้วยเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม ยิ่งช้ายิ่งบานปลาย การมีระบบเตือนกำหนดยื่นและเก็บเอกสารให้ครบจึงช่วยให้กิจการเดินหน้าได้อย่างสบายใจ

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine