เจ้าของกิจการทุกคนมีข้อมูลที่ไม่อยากให้หลุดออกไป ไม่ว่าจะเป็นรายชื่อลูกค้า สูตรต้นทุนสินค้า หรือข้อมูลการเงินที่ส่งให้สำนักงานบัญชี NDA คือเครื่องมือทางกฎหมายที่ช่วยป้องกันเรื่องนี้
NDA คืออะไร ทำความรู้จักสัญญารักษาความลับ
NDA คือสัญญารักษาความลับ หรือ Non-Disclosure Agreement เป็นข้อตกลงทางกฎหมายระหว่างสองฝ่ายขึ้นไป กำหนดว่าข้อมูลบางอย่างต้องเก็บเป็นความลับ ห้ามนำไปเปิดเผยหรือใช้ประโยชน์นอกเหนือจากที่ตกลงกัน
พูดง่ายๆ คือ ก่อนจะแชร์ข้อมูลสำคัญให้ใคร ทั้งสองฝ่ายต้องเซ็นสัญญาว่าข้อมูลที่ได้รับจะไม่เอาไปบอกคนอื่น
ทำไม SME ถึงต้องมี NDA
ธุรกิจขนาดเล็กมักมองว่า NDA เป็นเรื่องของบริษัทใหญ่ แต่ทุกธุรกิจมีข้อมูลที่เป็นความลับ ไม่ว่าจะเป็นรายชื่อลูกค้า สูตรต้นทุนสินค้า กลยุทธ์การตลาด หรือข้อมูลทางการเงิน NDA ช่วยให้เจ้าของกิจการมีหลักฐานทางกฎหมายรองรับ หากอีกฝ่ายนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต
NDA มีกี่ประเภท
NDA แบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก แต่ละแบบเหมาะกับสถานการณ์ต่างกัน
| ประเภท | ลักษณะ | เหมาะกับสถานการณ์ |
|---|---|---|
| NDA ฝ่ายเดียว (Unilateral) | ฝ่ายหนึ่งเปิดเผยข้อมูล อีกฝ่ายรับรู้และต้องรักษาความลับ | จ้างพนักงาน จ้างฟรีแลนซ์ ส่งข้อมูลให้สำนักงานบัญชี |
| NDA สองฝ่าย (Mutual / Bilateral) | ทั้งสองฝ่ายแลกเปลี่ยนข้อมูลลับซึ่งกันและกัน | เจรจาร่วมทุน ทำ Joint Venture พูดคุยกับนักลงทุน |
| NDA หลายฝ่าย (Multilateral) | มีมากกว่า 2 ฝ่ายร่วมกันรักษาความลับ | โปรเจกต์ที่มีหลายบริษัททำงานร่วมกัน |
สำหรับ SME ไทยส่วนใหญ่ NDA ฝ่ายเดียว (Unilateral) เป็นแบบที่ใช้บ่อยที่สุด เช่น ตอนจ้างฟรีแลนซ์หรือส่งข้อมูลบัญชีให้คนภายนอก
องค์ประกอบสำคัญของ NDA ที่ต้องมี
NDA ที่ดีต้องระบุรายละเอียดให้ชัดเจน องค์ประกอบหลักที่ขาดไม่ได้มีดังนี้
- คู่สัญญา ระบุชื่อ ที่อยู่ เลขประจำตัวผู้เสียภาษี ของทั้งสองฝ่าย ว่าใครเป็น ผู้เปิดเผย และใครเป็น ผู้รับข้อมูล
- ขอบเขตข้อมูลที่เป็นความลับ ระบุให้ชัดว่าข้อมูลอะไรบ้างอยู่ภายใต้สัญญา เช่น ข้อมูลลูกค้า ข้อมูลการเงิน สูตรการผลิต
- ข้อยกเว้น ข้อมูลที่ไม่นับเป็นความลับ เช่น ข้อมูลสาธารณะอยู่แล้ว หรือข้อมูลที่ผู้รับรู้ก่อนเซ็นสัญญา
- ระยะเวลา NDA ส่วนใหญ่กำหนดไว้ 2-5 ปี ขึ้นอยู่กับลักษณะข้อมูล
- บทลงโทษเมื่อผิดสัญญา ระบุสิ่งที่ต้องชดใช้ เช่น ค่าปรับตามสัญญา หรือสิทธิในการฟ้องร้อง
- กฎหมายที่ใช้บังคับ ระบุว่าใช้กฎหมายไทยและศาลไทยเป็นหลัก
เมื่อไรที่ SME ไทยต้องใช้ NDA
หลายคนคิดว่า NDA ใช้แค่ตอนทำธุรกรรมใหญ่ แต่ SME มีสถานการณ์ที่ต้องใช้มากกว่าที่คิด
จ้างพนักงานหรือฟรีแลนซ์
เมื่อจ้างคนใหม่ที่ต้องเข้าถึงข้อมูลสำคัญ ควรให้เซ็น NDA ก่อนเริ่มงาน เช่น นักออกแบบที่ได้เห็นสินค้าก่อนเปิดตัว หรือโปรแกรมเมอร์ที่เข้าถึงฐานข้อมูลลูกค้า
ตัวอย่าง บริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) จ้างคนนอกออกแบบบรรจุภัณฑ์สินค้าใหม่ คนที่รับงานจะได้เห็นทั้งสูตรสินค้าและกลยุทธ์ราคา
NDA ช่วยป้องกันไม่ให้ข้อมูลเหล่านี้หลุดไปถึงคู่แข่ง หากจ้างฟรีแลนซ์บ่อย ควรศึกษาเรื่องภาษีหัก ณ ที่จ่ายควบคู่ไปด้วย
ส่งข้อมูลบัญชีการเงินให้สำนักงานบัญชี
SME ที่ใช้บริการบัญชีภายนอกต้องส่งข้อมูลสำคัญ เช่น รายได้ ค่าใช้จ่าย เงินเดือนพนักงาน
ถ้าข้อมูลเหล่านี้หลุดออกไปอาจส่งผลเสียต่อธุรกิจ NDA ช่วยให้มั่นใจว่าข้อมูลจะถูกใช้เพื่อจัดทำบัญชีเท่านั้น
เจรจาธุรกิจกับคู่ค้าหรือนักลงทุน
ก่อนเริ่มเจรจาร่วมทุนหรือ pitch ให้นักลงทุน เจ้าของกิจการมักต้องเปิดเผยแผนธุรกิจ ตัวเลขรายได้ หรือเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้น
NDA สองฝ่าย (Mutual NDA) เหมาะกับสถานการณ์นี้ เพราะทั้งสองฝ่ายแลกเปลี่ยนข้อมูลกัน
ขั้นตอนการทำ NDA สำหรับ SME
เจ้าของกิจการทำ NDA ได้เอง โดยไม่ต้องจ้างทนายทุกครั้ง (แต่แนะนำให้ปรึกษาทนายสำหรับสัญญามูลค่าสูง) ขั้นตอนหลักมีดังนี้
- ระบุว่าข้อมูลอะไรเป็นความลับ เช่น ข้อมูลลูกค้า สูตรสินค้า กลยุทธ์ราคา ข้อมูลบัญชี
- เลือกประเภท NDA ฝ่ายเดียว (จ้างงาน) หรือสองฝ่าย (เจรจาร่วมทุน)
- ร่างเอกสาร NDA ใส่องค์ประกอบสำคัญให้ครบทุกข้อ
- กำหนดระยะเวลาและบทลงโทษ ระบุชัดว่าสัญญามีผลกี่ปี ผิดสัญญาต้องชดใช้อะไรบ้าง
- ให้ทั้งสองฝ่ายลงลายเซ็น เก็บสำเนาไว้ฝ่ายละ 1 ชุด
ถ้ายังไม่ได้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล การทำ NDA ยังสามารถทำได้ในนามบุคคลธรรมดาเช่นกัน
NDA กับ PDPA ต่างกันอย่างไร
SME หลายรายสับสนว่า NDA กับ PDPA เป็นเรื่องเดียวกันหรือเปล่า PDPA คือ พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ซึ่งต่างกันแต่เกี่ยวข้องกัน
| ประเด็น | NDA | PDPA |
|---|---|---|
| ลักษณะ | สัญญาระหว่างเอกชน (ตกลงกันเอง) | กฎหมายของรัฐ (บังคับทุกธุรกิจ) |
| คุ้มครองอะไร | ข้อมูลธุรกิจทุกประเภทที่กำหนดในสัญญา | ข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้า พนักงาน คู่ค้า |
| บทลงโทษ | ตามที่ระบุในสัญญา (เช่น ค่าปรับ ฟ้องแพ่ง) | โทษปกครองปรับสูงสุด 5 ล้านบาท และโทษอาญาจำคุกสูงสุด 1 ปี |
| ต้องทำไหม | ไม่บังคับ แต่แนะนำ | บังคับตามกฎหมาย |
ในทางปฏิบัติ ธุรกิจที่ส่งข้อมูลลูกค้าให้คนภายนอก ควรทำทั้ง NDA และปฏิบัติตาม PDPA ควบคู่กัน โดยเฉพาะธุรกิจที่ต้องจัดการเอกสารอย่างใบกำกับภาษีที่มีข้อมูลลูกค้า
ผลทางกฎหมายเมื่อผิดสัญญา NDA
ถ้าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งนำข้อมูลลับไปเปิดเผยโดยผิดสัญญา ฝ่ายที่เสียหายทำได้ 2 ทาง
| ช่องทาง | วิธีดำเนินการ | โทษ |
|---|---|---|
| ทางแพ่ง | ฟ้องเรียกค่าเสียหายตามสัญญา | ค่าปรับตามที่กำหนดใน NDA หรือค่าเสียหายจริง |
| ทางอาญา | กรณีเป็นความลับทางการค้า | จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
ข้อควรระวังเมื่อทำ NDA
เจ้าของกิจการที่จะทำ NDA ควรระวังเรื่องเหล่านี้
- อย่ากำหนดขอบเขตกว้างเกินไป ถ้าเขียนว่า ข้อมูลทุกอย่างเป็นความลับ ศาลอาจตีความว่าไม่สมเหตุสมผล ควรระบุให้ชัดว่าข้อมูลอะไรบ้าง
- อย่าลืมข้อยกเว้น ต้องระบุว่าข้อมูลสาธารณะ หรือข้อมูลที่ผู้รับพัฒนาขึ้นเองไม่นับเป็นความลับ
- อย่ากำหนดระยะเวลา ตลอดไป อาจบังคับใช้ได้ยากในทางปฏิบัติ ควรกำหนดให้สมเหตุสมผลตามลักษณะข้อมูล
- เก็บสำเนาไว้อย่างปลอดภัย เก็บทั้งฉบับกระดาษและไฟล์ดิจิทัล
ธุรกิจที่จัดการข้อมูลบัญชีเป็นระบบ เช่น ใช้โปรแกรมบัญชีที่กำหนดสิทธิ์การเข้าถึงได้ จะช่วยลดความเสี่ยงที่ข้อมูลจะรั่วไหลตั้งแต่ต้น
สรุป: NDA สัญญาที่เจ้าของกิจการทำได้เอง ไม่ยากอย่างที่คิด
NDA ช่วยปกป้องข้อมูลธุรกิจของเจ้าของกิจการ ไม่ว่าจะจ้างงาน เจรจาธุรกิจ หรือส่งข้อมูลบัญชีให้คนภายนอก
เริ่มจากระบุข้อมูลที่ต้องปกป้อง เลือกประเภทที่เหมาะ แล้วร่างสัญญาให้ครบองค์ประกอบ
จัดการเอกสารธุรกิจให้เป็นระบบด้วย PEAK
PEAK ช่วยเจ้าของกิจการจัดการข้อมูลการเงินอย่างเป็นระบบ กำหนดสิทธิ์ผู้ใช้งานได้ว่าใครเข้าถึงข้อมูลอะไร
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ NDA
NDA มีอายุกี่ปี ขึ้นอยู่กับอะไร
ขึ้นอยู่กับประเภทข้อมูลและความอ่อนไหว ข้อมูลทั่วไปอาจกำหนดสั้น ขณะที่สูตรการผลิตหรือเทคโนโลยีเฉพาะอาจยาวถึง 10 ปี สิ่งสำคัญคือต้องสมเหตุสมผล เพราะ NDA ที่กำหนดว่า ตลอดชีวิต อาจบังคับใช้ได้ยาก
NDA กับ Non-Compete Agreement ต่างกันอย่างไร
NDA ห้ามเฉพาะการเปิดเผยข้อมูลลับ แต่ไม่ได้ห้ามทำงานกับคู่แข่ง ส่วน Non-Compete Agreement (NCA) ห้ามบุคคลไปทำงานหรือทำธุรกิจแข่งขันภายในระยะเวลาที่กำหนด ธุรกิจบางแห่งใช้ทั้งสองฉบับคู่กัน
SME ต้องจ้างทนายทำ NDA ไหม
สัญญา NDA ทั่วไปที่ใช้ในธุรกิจขนาดเล็ก เจ้าของกิจการร่างเองได้ โดยดูจากตัวอย่างแล้วปรับให้เหมาะกับธุรกิจ แต่ถ้าเป็นสัญญามูลค่าสูง ร่วมทุนข้ามประเทศ หรือเทคโนโลยีเฉพาะ แนะนำให้ปรึกษานักกฎหมาย
เซ็น NDA แล้วถ้าอีกฝ่ายผิดสัญญาต้องทำอย่างไร
เริ่มจากรวบรวมหลักฐานว่ามีการเปิดเผยข้อมูลจริง จากนั้นแจ้งเป็นลายลักษณ์อักษรให้อีกฝ่ายหยุดทันที ถ้าเจรจาไม่ได้ สามารถฟ้องร้องได้ทั้งทางแพ่งและทางอาญาตและต้องการความน่าเชื่อถือ ค่อยจดบริษัทจำกัดซึ่งเป็นรูปแบบที่ SME ไทยนิยมมากที่สุด
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
