แผนธุรกิจ (Business Plan) คือเอกสารที่เจ้าของกิจการใช้ตัดสินใจว่าจะลงเงินกับไอเดียนี้ไหม ลงเท่าไร และต้องขายได้เท่าไรถึงจะอยู่รอด แผนธุรกิจที่ดีไม่จำเป็นต้องหนาเป็นเล่ม แต่ต้องมีทั้งตัวเลขที่คำนวณได้จริง และเหตุผลที่ตรวจสอบได้ เช่น ลูกค้าคือใคร ทำไมเขาถึงจะซื้อจากเรา และถ้าไม่เป็นไปตามแผนจะทำอย่างไร
เจ้าของกิจการหลายคนเขียนแผนธุรกิจแค่ครั้งเดียวตอนยื่นกู้ธนาคาร แล้วเก็บเข้าลิ้นชักไม่เคยเปิดอีกเลย ปัญหาไม่ได้อยู่ที่แผนธุรกิจไม่มีประโยชน์ แต่อยู่ที่แผนนั้นไม่ได้เขียนไว้ใช้ตัดสินใจระหว่างทำธุรกิจจริง ซึ่งเป็นวัตถุประสงค์สำคัญข้อหนึ่งของการเขียนแผน
แผนธุรกิจ คืออะไร ทำไม SME ควรมีก่อนลงทุน
แผนธุรกิจคือแผนที่นำทางของกิจการ เวลาต้องตัดสินใจเรื่องสำคัญ เช่น การเพิ่มสินค้าใหม่ การจ้างคนเพิ่ม หรือการกู้เงินขยายสาขา เจ้าของกิจการสามารถเปิดแผนธุรกิจดูได้ทันที ว่าทางเลือกนั้นจะพาไปถึงเป้าหมาย หรือพาออกนอกเส้นทาง ก่อนลงเงินจริง
แผนยังช่วยให้องค์กรคาดการณ์ว่า ไอเดียนี้ จะมีลูกค้ารองรับจริงไหม ต้องขายเท่าไรต่อเดือนถึงอยู่รอด และถ้ายอดขายไม่เป็นไปตามคาดจะรับมืออย่างไร แผนธุรกิจจึงเป็นอีกหนึ่งเอกสารสำคัญ สำหรับ SME ที่ธนาคารและนักลงทุนใช้ประเมินก่อนให้เงินทุน
การเขียนแผนธุรกิจจะช่วยลดความเสี่ยงในการทำธุรกิจ เพื่อให้เราคิดเรื่องที่มักถูกมองข้าม เช่น ต้นทุนแฝง ช่วงที่เงินสดติดลบ หรือคู่แข่งที่ขายถูกกว่า และยังมีวัตถุประสงค์หลักอีก 3 ข้อ ดังนี้
- ใช้ตัดสินใจก่อนลงทุน ว่าไอเดียนี้คุ้มที่จะลงเงินหรือไม่ และต้องเตรียมเงินเท่าไร
- ใช้เป็นเกณฑ์ตัดสินใจระหว่างทำธุรกิจ เช่น จะปรับราคา ขยายสาขา หรือจ้างคนเพิ่มดีไหม
- ใช้สื่อสารกับคนอื่น ทั้งธนาคาร นักลงทุน และพนักงาน ให้เห็นเป้าหมายเดียวกัน
แผนธุรกิจควรยาวแค่ไหน เลือกแบบย่อหรือฉบับเต็ม
ความละเอียดของแผนขึ้นอยู่กับว่าเขียนให้ใครอ่าน ถ้าเขียนใช้เอง การเขียนแค่ 1-2 หน้าที่เปิดใช้ประจำ และมีการอัปเดตทุกเดือน อาจมีประโยชน์กว่าแผนธุรกิจที่หนา 30 หน้าที่ไม่เคยหยิบมาอ่านอีกเลย
| เป้าหมาย | ความยาว(โดยประมาณ) | ส่วนที่ต้องเน้น |
| ใช้วางแผนเอง | 1-2 หน้า | ตัวเลขยอดขายเป้าหมาย จุดคุ้มทุน เงินสดสำรอง |
| ยื่นกู้ธนาคาร | 10-20 หน้า | แผนการเงิน ความสามารถในการผ่อนชำระ ประวัติกิจการ |
| หานักลงทุน | 15-30 หน้า | ขนาดตลาด โอกาสเติบโต ทีมงาน ผลตอบแทนที่นักลงทุนจะได้ |
จำนวนหน้าที่กล่าวถึงเป็นแนวทาง การเขียนแผนธุรกิจไม่มีกฎเกณฑ์ตายตัว นอกจากนี้ ธนาคารหลายแห่งยังมีแบบฟอร์มแผนธุรกิจของตัวเอง ถ้าคุณเป็นคนที่มีไอเดีย แต่ยังไม่แน่ใจว่าจะเริ่มยังไง จะจดเป็นบุคคลธรรมดาหรือบริษัท ลองอ่านเพิ่มเติมได้ที่คู่มือเริ่มทำธุรกิจส่วนตัว ก่อนจึงเริ่มเขียนแผนธุรกิจ
องค์ประกอบของแผนธุรกิจ มีอะไรบ้าง
แผนธุรกิจที่ครบถ้วนมีองค์ประกอบหลัก 8 ส่วน ตั้งแต่ภาพรวมธุรกิจ การวิเคราะห์ตลาด แผนการตลาด แผนดำเนินงาน ทีมงาน ไปจนถึงแผนการเงินและแผนรับมือความเสี่ยง แต่ละส่วนมีหน้าที่ตอบคำถามคนละข้อ ถ้าตอบครบ ผู้อ่านจะเห็นภาพธุรกิจทั้งหมดโดยไม่ต้องถามเพิ่ม
| ส่วนของแผน | ช่วยตอบคำถามว่า |
| บทสรุปผู้บริหาร (Executive Summary) | ถ้ามีเวลาอ่านแค่ 1 นาที ธุรกิจนี้น่าสนใจเพราะอะไร |
| ข้อมูลธุรกิจ | ขายอะไร เป้าหมายระยะยาวคืออะไร จดทะเบียนในรูปแบบไหน |
| วิเคราะห์ตลาดและคู่แข่ง | ลูกค้าเป็นใคร มีมากพอไหม คู่แข่งทำอะไรอยู่ (นิยมสรุปด้วย SWOT Analysis คือจุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรค) |
| แผนการตลาด | จะทำให้ลูกค้ารู้จักและตัดสินใจซื้อได้อย่างไร |
| แผนดำเนินงาน | ผลิต จัดส่ง และให้บริการอย่างไร ใช้เวลาเท่าไร |
| ทีมงานและการบริหาร | ใครรับผิดชอบอะไร ต้องจ้างคนเพิ่มเมื่อไร |
| แผนการเงิน | ใช้เงินลงทุนเท่าไร คืนทุนเมื่อไร เงินสดพอใช้ไหม |
| แผนรับมือความเสี่ยง | ถ้าเกิดเรื่องไม่คาดคิด จะมีทางออกอะไร |
ส่วนสำหรับทีมงานไม่จำเป็นต้องมีเนื้อหามากมาย โดยเฉพาะกับกิจการขนาดเล็ก มีเพียงหน้าที่ของแต่ละคนก็พอ แต่ถ้าหากจะวางแผนขยายทีม เจ้าของกิจการควรศึกษาแนวทางการวางแผนโครงสร้างองค์กรสำหรับ SME ไว้ล่วงหน้า
วิธีเขียนแผนธุรกิจใน 6 ขั้นตอน
การเขียนแผนธุรกิจที่ใช้ได้จริงควรเริ่มต้นจากการตั้งตัวเลขเป้าหมาย ก่อนจะอธิบายว่าต้องทำอย่างไร เพื่อให้ไปถึงเป้าหมายนั้น โดยมีขั้นตอน ดังนี้
1. ตั้งตัวเลขที่ธุรกิจต้องไปให้ถึง เริ่มจากคำถามว่าต้องขายเท่าไรต่อเดือนถึงจะจ่ายค่าใช้จ่ายได้ครบ ตัวเลขนี้จะเป็นเกณฑ์วัดทุกส่วนที่เขียนต่อจากนี้
2. รู้จักลูกค้าและคู่แข่งให้ชัด ระบุกลุ่มลูกค้าหลักให้แคบพอที่จะนึกหน้าออก และดูว่าคู่แข่งขายราคาเท่าไร ลูกค้าบ่นเรื่องอะไร เพราะช่องว่างนั้นคือจุดขายของเรา
3. เลือกช่องทางขายและตั้งราคา ราคาต้องครอบคลุมต้นทุนต่อชิ้นและเหลือกำไรพอจ่ายค่าใช้จ่ายคงที่ ถ้าขายผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ อย่าลืมรวมค่าธรรมเนียมเข้าไปในต้นทุนด้วย
- ส่วนนี้นิยมใช้กรอบ 4P คือสินค้า ราคา ช่องทางขาย และการส่งเสริมการขาย ช่วยคิดให้ครบ ดูวิธีนำไปใช้กับแผนการตลาดได้ใน เทคนิคการเขียนแผนธุรกิจสำหรับมือใหม่
4. วางขั้นตอนทำงานและคนรับผิดชอบ เขียนว่าตั้งแต่รับออร์เดอร์จนส่งถึงมือลูกค้าต้องผ่านกี่ขั้น ใครทำ เพื่อให้รู้ว่าถ้ายอดขายเพิ่มขึ้นเท่าตัว คอขวดจะอยู่ตรงไหน
5. ทำแผนการเงินและแผนสำรอง แปลงทุกอย่างที่เขียนมาเป็นตัวเลขรายเดือน แล้วลองถามตัวเองว่าถ้ายอดขายต่ำกว่าเป้า 30% ธุรกิจยังอยู่ได้กี่เดือน
6. เขียนบทสรุปผู้บริหารเป็นอย่างสุดท้าย สรุปจุดเด่นของธุรกิจ ตัวเลขสำคัญ และสิ่งที่ต้องการจากผู้อ่าน เช่น วงเงินกู้ ให้จบใน 1 หน้า
เขียนแผนธุรกิจเสร็จแล้ว ควรทำอะไรต่อ
หลังเปิดธุรกิจ ควรนำแผนมาเทียบกับตัวเลขจริงอย่างน้อยเดือนละครั้ง และปรับแผนทุกไตรมาส เพื่อการปรับกลยุทธ์ไปเรื่อยๆ ให้เข้าใกล้เป้าหมายยิ่งขึ้น หรืออาจป้องกันวิกฤติ ยิ่งเรารู้ตัวไว ก็จะยิ่งแก้สถานการณ์ได้เร็วขึ้น
เจ้าของธุรกิจควรเทียบตัวเลข 3 ตัวนี้ ในทุกเดือน
- ยอดขายจริงเทียบเป้า ถ้าต่ำกว่าเป้าติดกัน 2 เดือน ให้กลับไปดูแผนการตลาดก่อนตัดงบส่วนอื่น เพราะปัญหามักอยู่ที่ลูกค้ายังไม่รู้จักร้าน
- ต้นทุนต่อชิ้นจริง ต้นทุนมักขยับขึ้นเงียบๆ จากค่าส่งหรือค่าธรรมเนียมที่เปลี่ยน ถ้าไม่ตามดู กำไรส่วนเกินที่คิดไว้ 150 บาทอาจเหลือจริงแค่ 100 บาท และจุดคุ้มทุนจะเลื่อนออกไป
- เงินสดคงเหลือ เป็นตัวเลขที่บอกว่าธุรกิจยังเดินต่อได้อีกกี่เดือน ถ้าเหลือน้อยกว่าค่าใช้จ่ายคงที่ 2 เดือน ควรเริ่มหาทางเพิ่มเงินทุนหมุนเวียนตั้งแต่ตอนนั้น
การเทียบตัวเลขจะง่ายขึ้นมากถ้าบันทึกบัญชีเป็นระบบตั้งแต่วันแรก เครื่องมืออย่าง PEAK Board ช่วยวิเคราะห์กำไรขาดทุน และสรุปข้อมูลธุรกิจแบบ Real-Time จึงเห็นได้ทันทีว่าตัวเลขจริงห่างจากแผนแค่ไหน
สรุป แผนธุรกิจที่ดีคือแผนที่ใช้ได้จริง
แผนธุรกิจที่ช่วยให้ธุรกิจโตได้จริงไม่ได้วัดกันที่จำนวนหน้า แต่วัดกันที่ประโยชน์ต่อองค์กรและผู้ใช้งาน ตัวเลขในแผนจะมีค่าก็ต่อเมื่อถูกนำมาเปรียบเทียบกับสถานการณ์จริงอยู่เสมอ
- เริ่มจากจุดคุ้มทุน เพราะทำให้รู้ทันทีว่าไอเดียนี้ต้องขายหนักแค่ไหนถึงจะอยู่รอด
- กันเงินสำรองอย่างน้อย 3 เดือน เพราะธุรกิจใหม่ส่วนใหญ่ยังขายไม่ถึงเป้าในช่วงแรก
- เทียบแผนกับตัวเลขจริงทุกเดือน เพื่อแก้ทิศทางได้ก่อนที่ปัญหาเล็กจะกลายเป็นปัญหาใหญ่
วางแผนแล้ว ให้ตัวเลขจริงบอกว่าไปถูกทาง
เมื่อแผนธุรกิจพร้อมแล้ว ขั้นต่อไปคือเก็บตัวเลขจริงให้ครบตั้งแต่วันแรกที่เปิดขาย การวางระบบที่ดี จะช่วยให้การทำธุรกิจมีโอกาสประสบความสำเร็จสูงขึ้น
PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยให้ SME จัดการเอกสาร รายรับรายจ่าย และรายงานการเงินได้ครบในที่เดียว ลองใช้ PEAK เปลี่ยนแผนบนกระดาษให้เป็นตัวเลขที่ติดตามได้จริง ทดลองใช้ฟรี 30 วัน
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับแผนธุรกิจ
ธุรกิจเล็กหรือฟรีแลนซ์จำเป็นต้องมีแผนธุรกิจไหม
ไม่จำเป็นต้องมีแผนธุรกิจหลายหน้า แต่ควรมีแผนแบบย่ออย่างน้อย 1 หน้า ที่ระบุรายได้เป้าหมาย ค่าใช้จ่ายประจำ และเงินสำรอง ยิ่งหากเป็นฟรีแลนซ์ การมีตัวเลขเหล่านี้จะตั้งราคางานได้แม่นขึ้น และรู้ว่าต้องรับงานกี่ชิ้นต่อเดือนถึงจะพอ
BMC กับแผนธุรกิจต่างกันอย่างไร
BMC (Business Model Canvas) คือแผนภาพ 9 ช่องที่สรุปโมเดลธุรกิจในหน้าเดียว เหมาะกับช่วงคิดไอเดียและทดสอบว่าโมเดลเป็นไปได้ไหม ส่วนแผนธุรกิจจะลงรายละเอียดถึงตัวเลขการเงิน และขั้นตอนทำงาน
แผนธุรกิจสำหรับยื่นกู้ธนาคารต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง
นอกจากแผนธุรกิจที่มีแผนการเงินชัดเจน ธนาคารมักขอเอกสารยืนยันตัวตนของเจ้าของ หนังสือรับรองบริษัทถ้าเป็นนิติบุคคล รายการเดินบัญชีย้อนหลัง งบการเงินย้อนหลัง และเอกสารหลักประกัน (ถ้ามี)
ทั้งนี้ รายละเอียดอาจต่างกันไป ตามนโยบายของแต่ละธนาคาร ควรสอบถามธนาคารก่อนเริ่มเตรียมเอกสาร
ใช้ AI ช่วยเขียนแผนธุรกิจได้ไหม
การใช้ AI ช่วยร่างโครงสร้าง เรียบเรียงคำอธิบาย และชวนคิดเรื่องที่มองข้ามได้เร็วมาก แต่ตัวเลขในแผนการเงิน เช่น ต้นทุนต่อชิ้นหรือยอดขายที่คาด ต้องมาจากข้อมูลจริงของธุรกิจ เพราะธนาคารจะถามที่มาของทุกตัวเลข
นอกจากนี้ PEAK ยังเป็นพาร์ทเนอร์กับ OfficeMate (OFM) ที่สนับสนุนผู้ประกอบการอย่างรอบด้าน ผ่านสินค้าและบริการที่ครอบคลุมทุกความต้องการของธุรกิจ ตั้งแต่อุปกรณ์สำนักงาน สินค้าไอที เฟอร์นิเจอร์ หรือสินค้าเฉพาะทางอื่น ๆ ช่วยให้คุณควบคุมค่าใช้จ่ายได้ง่ายผ่านระบบจัดซื้อที่ทันสมัย พร้อมสิทธิประโยชน์ในการออกใบกำกับภาษีที่ถูกต้องเพื่อนำไปบันทึกค่าใช้จ่ายใน PEAK ได้ทันที
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี!
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
ติดตาม OfficeMate ได้ที่ช่องทาง
- Facebook : https://www.facebook.com/officemate.co.th
- Line :https://page.line.me/tte5109d
- Instagram : https://www.instagram.com/officemate_thailand
- Linkedin : https://www.linkedin.com/company/officemate
- Tiktok: https://www.tiktok.com/@officemate_thailand?lang=en
- Website : https://www.ofm.co.th
About Author
