
อัปเดตเมื่อ 18 พฤศจิกายน 2569
ถ้าคุณกำลังจะจดทะเบียนนิติบุคคลครั้งแรก คำถามที่หลายคนสงสัยคือ “ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) กับบริษัทจำกัด (บจก.) ต่างกันยังไง แล้วธุรกิจของเราควรเลือกแบบไหนดี?” เพราะทั้งสองรูปแบบมีทั้งข้อดีและข้อจำกัดต่างกัน ไม่ว่าจะเรื่องค่าใช้จ่ายจดทะเบียน ภาษี ความรับผิดชอบหนี้สิน หรือแม้แต่ความน่าเชื่อถือในสายตาคู่ค้า
บทความนี้จะพาคุณเปรียบเทียบ หจก. กับ บจก. แบบจบครบในที่เดียว พร้อมตัวอย่างตัวเลขจริง และแนวทางช่วยตัดสินใจว่าธุรกิจแบบไหนเหมาะกับรูปแบบไหน ไม่ต้องเสียเวลาอ่านหลายที่อีกต่อไป
ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) คืออะไร
ห้างหุ้นส่วนจำกัด คือ นิติบุคคลที่มีผู้ร่วมลงทุนตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป โดยตามกฎหมายไทย หุ้นส่วนจะแบ่งออกเป็น 2 ประเภท:
- หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด (อย่างน้อย 1 คน) มีอำนาจบริหารกิจการ แต่ต้องรับผิดชอบหนี้สินทั้งหมดของห้าง แม้จะเกินกว่าเงินที่ลงทุนไว้ก็ตาม
- หุ้นส่วนจำกัดความรับผิด (อย่างน้อย 1 คน) รับผิดชอบแค่เท่าจำนวนเงินที่ลงหุ้นไว้ แต่ไม่มีสิทธิ์เข้าไปบริหารกิจการ
ตัวอย่างให้เห็นภาพ: สมชายกับสมหญิงเปิดร้านขายอุปกรณ์สำนักงานด้วยกัน สมชายเป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ (ไม่จำกัดความรับผิด) ลงเงิน 500,000 บาท ส่วนสมหญิงลงเงิน 200,000 บาท เป็นหุ้นส่วนจำกัดความรับผิด
สมมติวันหนึ่งกิจการมีหนี้ 1 ล้านบาท สมชายต้องรับผิดชอบหนี้ทั้งหมด แม้จะเกินกว่าเงินที่ลงไป แต่สมหญิงเสียสูงสุดแค่ 200,000 บาท ที่ลงหุ้นไว้เท่านั้น
จุดเด่นของ หจก. คือ จดง่าย ค่าธรรมเนียมถูก ไม่ต้องแบ่งทุนเป็นหุ้น และสามารถลงทุนด้วยเงิน ทรัพย์สิน หรือแรงงานก็ได้
รายละเอียด หจก. ทั้งประเภทหุ้นส่วน ขั้นตอนจดทะเบียน และภาษีที่ต้องเสีย ดูได้ใน ห้างหุ้นส่วนจำกัด คืออะไร
บริษัทจำกัด (บจก.) คืออะไร
บริษัทจำกัด คือ นิติบุคคลที่แบ่งทุนออกเป็นหุ้น มีผู้ถือหุ้นตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป (กฎหมายปรับใหม่ตั้งแต่ปี 2566 ก่อนหน้านี้ต้องใช้ 3 คน)
ทุกคนที่ถือหุ้นใน บจก. รับผิดชอบจำกัดเฉพาะจำนวนเงินค่าหุ้นที่ยังไม่ได้ชำระเท่านั้น ไม่ต้องเอาทรัพย์สินส่วนตัวมาจ่ายหนี้บริษัท
ตัวอย่างให้เห็นภาพ: บริษัท ABC จำกัด ทุนจดทะเบียน 1 ล้านบาท มีผู้ถือหุ้น 2 คน คนละ 50%
ตอนจดทะเบียน กฎหมายกำหนดให้จ่ายค่าหุ้นขั้นต่ำ 25% ก่อน เท่ากับคนละ 125,000 บาท ส่วนที่เหลืออีกคนละ 375,000 บาท ยังไม่ต้องจ่ายทันที
ถ้าวันหนึ่งบริษัทเป็นหนี้ 5 ล้านบาท ผู้ถือหุ้นแต่ละคนรับผิดสูงสุดแค่ 375,000 บาท (ส่วนที่ยังไม่ได้จ่าย) ไม่ต้องเอาบ้านหรือรถมาขายใช้หนี้
พูดง่าย ๆ คือ จด บจก. แล้ว กระเป๋าส่วนตัวกับกระเป๋าบริษัทแยกจากกันชัดเจน
บจก. มีโครงสร้างที่ชัดเจนกว่า มีคณะกรรมการ มีการประชุมผู้ถือหุ้น เหมาะกับธุรกิจที่วางแผนจะขยายตัวหรือระดมทุนในอนาคต
เปรียบเทียบ หจก. กับ บจก. ต่างกันอย่างไร
| รายการ | ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) | บริษัทจำกัด (บจก.) |
|---|---|---|
| ผู้ก่อตั้งขั้นต่ำ | 2 คน | 2 คน (ตั้งแต่ปี 2566) |
| ความรับผิด | หุ้นส่วนผู้จัดการรับผิดไม่จำกัด | ทุกคนรับผิดจำกัดเฉพาะค่าหุ้นที่ยังไม่ชำระ |
| ค่าธรรมเนียมจดทะเบียน | 1,000 บาท | 5,500 บาท |
| โครงสร้างทุน | ไม่ต้องแบ่งเป็นหุ้น ลงทุนด้วยเงิน/ทรัพย์สิน/แรงงานได้ | ต้องแบ่งเป็นหุ้น มูลค่าขั้นต่ำหุ้นละ 5 บาท ลงทุนด้วยเงินสดเท่านั้น |
| ผู้บริหาร | หุ้นส่วนผู้จัดการ (ต้องเป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด) | คณะกรรมการ (เลือกจากผู้ถือหุ้นหรือบุคคลภายนอกก็ได้) |
| อัตราภาษี | เท่ากัน ภาษีนิติบุคคล สูงสุด 20% (SME ได้ขั้นบันได) | เท่ากัน ภาษีนิติบุคคล สูงสุด 20% (SME ได้ขั้นบันได) |
| ความน่าเชื่อถือ | ปานกลาง เหมาะกับคู่ค้ารายย่อย | สูง เป็นที่ยอมรับของธนาคาร คู่ค้ารายใหญ่ หน่วยงานรัฐ |
| ระดมทุน | ยาก ไม่มีระบบหุ้น โอนหุ้นส่วนซับซ้อน | ง่ายกว่า โอนหุ้นสะดวก เพิ่มผู้ถือหุ้นได้ |
(ข้อมูลค่าธรรมเนียมอ้างอิง กรมพัฒนาธุรกิจการค้า)
โครงสร้างผู้ถือหุ้นและความรับผิด
นี่คือจุดที่ต่างกันชัดที่สุด
หจก. หุ้นส่วนผู้จัดการ (คนที่บริหารกิจการ) ต้องเป็นประเภท “ไม่จำกัดความรับผิด” ซึ่งหมายความว่าถ้ากิจการล้มละลาย เจ้าหนี้เรียกหนี้จากทรัพย์สินส่วนตัวได้ ไม่ว่าจะเป็นบ้าน รถ หรือเงินออม
บจก. ผู้ถือหุ้นทุกคนรับผิดจำกัดเท่าค่าหุ้นที่ยังไม่ชำระ ทรัพย์สินส่วนตัวแยกจากบริษัทชัดเจน
สำหรับคนที่มีทรัพย์สินส่วนตัวมาก หรือทำธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูง การจด บจก. จึงปลอดภัยกว่า
ด้านค่าใช้จ่ายจดทะเบียน
สมมติทุนจดทะเบียน 1,000,000 บาท:
จด หจก ค่าใช้จ่ายรวมประมาณ 2,000-3,000 บาท:
- ค่าธรรมเนียมจดทะเบียน: 1,000 บาท (ไม่ว่าทุนเท่าไรก็จ่ายเท่านี้ ตามที่ DBD กำหนด)
- ค่าหนังสือรับรอง: 200 บาท
- ค่าใบสำคัญ: 100 บาท
- ค่าตรวจเอกสาร: 50 บาท
จด บจก ค่าใช้จ่ายรวมประมาณ 6,000-8,000 บาท:
- ค่าจดทะเบียนหนังสือบริคณห์สนธิ: 500 บาท (ทุน ≤ 1 ล้าน)
- ค่าจดทะเบียนจัดตั้งบริษัท: 5,000 บาท (ทุน ≤ 1 ล้าน)
- ค่าหนังสือรับรอง + ใบสำคัญ + ค่าอื่น ๆ: ประมาณ 500-1,000 บาท
ภาษี สิทธิประโยชน์ และการทำบัญชี
หลายคนเข้าใจผิดว่า หจก. กับ บจก. เสียภาษีต่างกัน จริง ๆ แล้วอัตราภาษีนิติบุคคลเท่ากันทั้งคู่ ตามเกณฑ์ของ กรมสรรพากร:
กำไรสุทธิ (รายได้ – ค่าใช้จ่าย)
- ไม่เกิน 300,000 บาท → ยกเว้นภาษี (เฉพาะ SME ที่ทุนชำระไม่เกิน 5 ล้าน + รายได้ไม่เกิน 30 ล้าน)
- 300,001 – 3,000,000 บาท → 15%
- เกิน 3,000,000 บาท → 20%
ทั้ง หจก. และ บจก. ต้อง จัดทำบัญชี ปิดงบการเงิน ส่ง DBD และยื่นภาษีกรมสรรพากร เหมือนกันทุกประการ
ดังนั้น หลังจดทะเบียนแล้ว ไม่ว่าจะเลือกแบบไหน สิ่งสำคัญคือต้องมี ระบบบัญชีที่ดี เพื่อจัดการเอกสาร ภาษี และงบการเงินให้ถูกต้องตั้งแต่วันแรก หลายธุรกิจ SME เลือกใช้ โปรแกรมบัญชีออนไลน์ PEAK เพื่อออกเอกสาร บันทึกรายรับ-รายจ่าย และเตรียมข้อมูลยื่นภาษีให้เป็นระบบตั้งแต่เริ่มต้น
ธุรกิจแบบไหนควรจด หจก. แบบไหนควรจด บจก.
ไม่มีคำตอบตายตัวสำหรับทุกคน ขึ้นอยู่กับลักษณะธุรกิจ เป้าหมาย และคนที่ร่วมทำธุรกิจด้วย:
จด หจก. เหมาะกับ:
- ธุรกิจขนาดเล็กที่มีหุ้นส่วน 2-3 คน ไว้ใจกันสูง (เช่น คนในครอบครัว เพื่อนสนิท)
- ร้านค้า ร้านอาหาร ธุรกิจบริการ ที่ยังไม่ต้องระดมทุนจากภายนอก
- อยากเริ่มต้นด้วยต้นทุนจดทะเบียนต่ำที่สุด
- ไม่มีแผนจะขยายไปรับงานราชการหรือบริษัทขนาดใหญ่ในระยะสั้น
จด บจก. เหมาะกับ:
- ธุรกิจที่วางแผนจะเติบโตหรือระดมทุนเพิ่มในอนาคต
- ต้องการสร้างความน่าเชื่อถือกับธนาคาร คู่ค้ารายใหญ่ หรือหน่วยงานรัฐ
- มีหุ้นส่วนหลายคนที่ต้องการ จำกัดความรับผิดของทุกคน อย่างชัดเจน
- ธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูง (เช่น ก่อสร้าง นำเข้า-ส่งออก) ที่ต้องแยกทรัพย์สินส่วนตัวจากกิจการ
ตัวอย่าง: ร้านค้าเล็ก vs ธุรกิจที่ต้องระดมทุน
กรณี 1 ร้านเครื่องเขียน: พี่น้อง 2 คนเปิดร้านเครื่องเขียนใกล้มหาวิทยาลัย ยอดขายเดือนละ 80,000 บาท ยังไม่ต้องกู้ธนาคาร → จด หจก. ค่าใช้จ่ายจดทะเบียนถูกกว่า โครงสร้างเรียบง่ายพอสำหรับธุรกิจขนาดนี้
กรณี 2 ธุรกิจขายสินค้าออนไลน์: เพื่อน 3 คน ร่วมทุนเปิดร้านออนไลน์ ยอดขายเดือนละ 500,000 บาท วางแผนจะขอสินเชื่อธนาคาร และอยากรับงาน B2B กับบริษัทใหญ่ → จด บจก. เพราะธนาคารและบริษัทใหญ่ส่วนมากต้องการคู่ค้าที่เป็น บจก. มากกว่า
เปลี่ยนจาก หจก. เป็น บจก. ได้ไหม ทำยังไง
ได้ ไม่ต้องปิดกิจการเดิมแล้วเปิดใหม่ กฎหมายเปิดช่องให้เปลี่ยนจากจาก หจก. เป็น บจก. ได้เลย ข้อดีคืออายุกิจการนับต่อเนื่องจากเดิม ไม่เสียเครดิตที่สะสมมา
ขั้นตอนหลัก ๆ ตามแนวปฏิบัติของ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า:
- หุ้นส่วนทุกคนต้องยินยอม ทำบันทึกข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร
- แจ้งนายทะเบียนภายใน 14 วัน หลังได้รับความยินยอม
- ลงประกาศหนังสือพิมพ์ และแจ้งเจ้าหนี้ให้ทราบ
- รอ 30 วัน ถ้าไม่มีเจ้าหนี้คัดค้าน ก็ดำเนินการต่อได้
- ประชุมหุ้นส่วนทุกคน กำหนดโครงสร้างบริษัทใหม่ (ทุนเรือนหุ้น กรรมการ ข้อบังคับ)
- ยื่นจดทะเบียนแปรสภาพ ที่ DBD ค่าธรรมเนียม 5,000 บาท
- แจ้งสรรพากร เปลี่ยนแปลงข้อมูล VAT (ถ้าจด VAT อยู่) ภายใน 15 วัน
กระบวนการทั้งหมดใช้เวลาประมาณ 1.5-2 เดือน หลายคนเลือกให้สำนักงานบัญชีดำเนินการให้เพราะเอกสารค่อนข้างเยอะ
สรุป: หลังจดทะเบียนแล้ว ต้องจัดการอะไรบ้าง
ไม่ว่าจะจด หจก. หรือ บจก. สิ่งที่ต้องทำหลังจดทะเบียนเหมือนกัน:
สิ่งที่ต้องทำทันที (ภายใน 30 วัน):
- เปิดบัญชีธนาคารในนามกิจการ
- ขึ้นทะเบียนประกันสังคม (ถ้ามีลูกจ้าง)
- จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (ถ้ารายได้เกิน 1.8 ล้านบาท/ปี หรือจดสมัครใจ)
สิ่งที่ต้องทำเป็นประจำ:
- จัดทำบัญชีรายเดือน (จ้างสำนักงานบัญชี หรือใช้ โปรแกรมบัญชีออนไลน์ช่วย)
- ยื่นภาษีหัก ณ ที่จ่าย ทุกเดือน ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป เช่น ภ.ง.ด.1 (หักจากเงินเดือนพนักงาน), ภ.ง.ด.3 (หักจากค่าจ้างฟรีแลนซ์), ภ.ง.ด.53 (หักจากค่าบริการที่จ่ายให้บริษัทอื่น)
- ยื่นภาษี VAT ทุกเดือน ภายในวันที่ 15 ใช้แบบ ภ.พ.30 (สำหรับกิจการที่จด VAT)
- ยื่นภาษีนิติบุคคล ปีละ 2 ครั้ง ครึ่งปีใช้แบบ ภ.ง.ด.51 และสิ้นปีใช้แบบ ภ.ง.ด.50
- ปิดงบการเงินและส่ง DBD ภายใน 5 เดือนหลังสิ้นรอบบัญชี
ถ้าอยากอ่านเพิ่มเรื่องขั้นตอนจดทะเบียน สามารถอ่านได้ที่ 3 ขั้นตอน จดทะเบียนบริษัทออนไลน์ด้วยตัวเอง หรืออ่านเรื่อง ทุนจดทะเบียนบริษัทต้องมีเท่าไร เพิ่มเติม
จดทะเบียนเสร็จแล้ว อย่าลืมจัดการบัญชีให้เป็นระบบ
ไม่ว่าจะเลือก หจก. หรือ บจก. สิ่งที่ต้องทำเหมือนกันคือ จัดการบัญชีและภาษีให้ถูกต้องตั้งแต่วันแรก ถ้าปล่อยให้บัญชียุ่งเหยิงตั้งแต่ต้น พอถึงเวลาปิดงบหรือยื่นภาษี จะเจอปัญหาหนักทั้ง 2 แบบเหมือนกัน
PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ออกแบบมาสำหรับ SME ไทยโดยเฉพาะ ใช้งานง่ายแม้ไม่มีพื้นฐานบัญชี ออกใบเสนอราคา ใบแจ้งหนี้ ใบกำกับภาษี บันทึกรายรับ-รายจ่าย เตรียมข้อมูลยื่นภาษี ครบจบในที่เดียว ทั้ง หจก. และ บจก. ใช้ได้ทันทีหลังจดทะเบียน
นอกจากนี้ PEAK ยังจับมือกับพาร์ทเนอร์อย่าง OfficeMate (OFM) เพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการด้วยโซลูชันอุปกรณ์สำนักงานและ ไอทีครบวงจร ไม่ว่าคุณจะต้องการ กระดาษ เครื่องปริ้น อุปกรณ์จัดเก็บข้อมูล หรือสินค้าอื่น ๆ ก็สามารถซื้อสั่งซื้อผ่านเว็บไซต์ หรือระบบจัดซื้อของ OFM และรับใบกำกับภาษีที่ถูกต้องเพื่อนำมาบันทึกรายจ่ายในระบบ PEAK ได้ทันที
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับการจด หจก. และ บจก.
จด หจก. คนเดียวได้ไหม
ไม่ได้ ห้างหุ้นส่วนจำกัดต้องมีผู้ก่อตั้งอย่างน้อย 2 คน (หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดอย่างน้อย 1 คน + หุ้นส่วนจำกัดความรับผิดอย่างน้อย 1 คน) ส่วน บจก. ปัจจุบันก็ต้องมีอย่างน้อย 2 คนเช่นกัน
หจก. กับ บจก. เสียภาษีต่างกันไหม
ไม่ต่างกัน ทั้งคู่เป็นนิติบุคคล เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลในอัตราเดียวกัน (สูงสุด 20%) และถ้าเข้าเกณฑ์ SME ก็ได้รับสิทธิ์อัตราขั้นบันไดเหมือนกัน
ถ้าจด หจก. แล้ว ภายหลังอยากเปลี่ยนเป็น บจก. ทำได้ไหม
ทำได้ โดยการยื่นแปรสภาพที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า ใช้เวลาประมาณ 1.5-2 เดือน ค่าธรรมเนียม 5,000 บาท ไม่ต้องปิดกิจการเดิม
ธนาคารปล่อยสินเชื่อให้ หจก. ไหม
ได้ แต่ในทางปฏิบัติธนาคารหลายแห่งให้ความเชื่อถือ บจก. มากกว่า เพราะโครงสร้างชัดเจนกว่าและมีระบบตรวจสอบที่เข้มงวดกว่า
จดทะเบียนแล้วต้องทำบัญชีไหม
ต้องทำทั้ง หจก. และ บจก. กฎหมายกำหนดให้นิติบุคคลทุกแห่งต้องจัดทำบัญชี ปิดงบการเงิน และส่งงบให้ DBD ทุกปี
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท \ คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
ติดตาม OfficeMate ได้ที่ช่องทาง
- Facebook : https://www.facebook.com/officemate.co.th
- Line :https://page.line.me/tte5109d
- Instagram : https://www.instagram.com/officemate_thailand
- Linkedin : https://www.linkedin.com/company/officemate
- Tiktok: https://www.tiktok.com/@officemate_thailand?lang=en
- Website : https://www.ofm.co.th
