เงินได้ที่ได้รับการยกเว้นภาษี มีอะไรบ้าง สรุปครบตาม ม.42

เงินได้ที่ได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา คือรายได้ที่กฎหมายกำหนดให้ไม่ต้องนำมารวมคำนวณภาษี ต่างจาก “ค่าลดหย่อนภาษี” ที่ช่วยลดเงินได้สุทธิก่อนคิดภาษี ต่างจาก “เงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรกที่ยกเว้น” ซึ่งเป็นเรื่องของอัตราภาษีขั้นบันไดเช่นกัน

หลายคนสับสนว่ารายได้ประเภทไหนบ้างที่ได้รับยกเว้น บทความนี้สรุปเงินได้ยกเว้นภาษีตามมาตรา 42 แห่งประมวลรัษฎากร พร้อมตัวอย่างตัวเลข ให้อ่านจบเข้าใจเลย

เงินได้ยกเว้นภาษี คืออะไร? ต่างจากค่าลดหย่อนอย่างไร

เงินได้ยกเว้นภาษี คือ รายได้ที่กฎหมายระบุว่ายกเว้น หมายความว่า ไม่ต้องนำมารวมคำนวณ ตั้งแต่แรก เปรียบเหมือนรายได้ส่วนนั้น “ไม่เคยเกิดขึ้น” ในสายตาสรรพากร

	เงินได้ยกเว้น (ม.42)	ค่าลดหย่อน	เงินได้สุทธิ 150,000 แรก
หลักการ	ไม่ต้องนำมารวมคำนวณเลย	หักออกจากเงินได้ก่อนคิดภาษี	ยกเว้นภาษีที่อัตราขั้นบันไดขั้นแรก
ตัวอย่าง	ดอกเบี้ยออมทรัพย์ ≤ 20,000 บาท	ประกันชีวิต, กองทุน SSF/RMF	รายได้สุทธิ 0-150,000 ไม่เสียภาษี
ฐานกฎหมาย	มาตรา 42 + กฎกระทรวง ฉ.126	มาตรา 47	มาตรา 48 อัตราภาษี

ตารางสรุป เงินได้ที่ได้รับการยกเว้นภาษี ทั้ง 10 หมวด

หมวด	ประเภทเงินได้	เงื่อนไขสำคัญ
1. ค่าเบี้ยเลี้ยง/เดินทาง	ค่าเบี้ยเลี้ยง ค่าพาหนะ ค่าเดินทาง	จ่ายจริงตามหน้าที่ ไม่เกินอัตราราชการ
2. สวัสดิการนายจ้าง	ค่ารักษาพยาบาล เครื่องแบบ (≤ 2 ชุด/ปี) ค่าเช่าบ้าน (ข้าราชการ)	ต้องเป็นสวัสดิการที่กำหนดไว้
3. กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ	เงินสะสมที่จ่ายเข้ากองทุน	≤ 15% ค่าจ้าง ส่วนเกิน 10,000 แต่ไม่เกิน 490,000 บาท
4. เงินชดเชยเลิกจ้าง	ค่าชดเชยตามกฎหมายแรงงาน	≤ ค่าจ้าง 300 วัน และ ≤ 300,000 บาท
5. มรดก/ให้โดยเสน่หา	เงินจากบุพการี ผู้สืบสันดาน คู่สมรส	≤ 20 ล้านบาท/ปี (บุคคลอื่น ≤ 10 ล้าน)
6. ดอกเบี้ยเงินฝากออมทรัพย์	ดอกเบี้ยจากบัญชีออมทรัพย์ธนาคาร	รวมทุกบัญชี ≤ 20,000 บาท/ปี + ยินยอมส่งข้อมูล
7. ขายหลักทรัพย์ในตลาดฯ	กำไรจากการขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์	ไม่รวมหุ้นกู้หรือพันธบัตร
8. รางวัลสลากรัฐบาล	รางวัลสลากกินแบ่ง สลากออมสิน	เฉพาะสลากของรัฐบาล
9. ประกันสังคม	เงินทดแทนจากกองทุนประกันสังคม	ทุกกรณี (เจ็บป่วย คลอดบุตร ว่างงาน ฯลฯ)
10. ค่าสินไหมทดแทน	เงินจากการประกันภัย ค่าเสียหายละเมิด	ต้องเป็นค่าสินไหมตามกฎหมาย

หมายเหตุ: ตารางนี้สรุปเฉพาะหมวดที่พบบ่อย ดูรายละเอียดเต็มได้ที่กรมสรรพากร หน้า 554

1. ค่าเบี้ยเลี้ยง ค่าเดินทาง ที่นายจ้างจ่ายให้

ค่าเบี้ยเลี้ยง ค่าพาหนะ และค่าเดินทางที่นายจ้างจ่ายให้ลูกจ้างเพื่อทำงานนอกสถานที่ ได้รับยกเว้นภาษี ต้องเข้าเงื่อนไขเหล่านี้

• จ่ายไปจริงตามความจำเป็นในการปฏิบัติงาน
• ไม่เกินอัตราที่ราชการกำหนด (เบิกแบบเหมาจ่ายไม่ต้องมีใบเสร็จ)
• มีหลักฐานการอนุมัติเดินทางจากนายจ้าง ระบุลักษณะงานและระยะเวลา

ถ้าได้รับเกินอัตราราชการ ส่วนเกินต้องมีหลักฐานการจ่ายจริงจึงจะได้ยกเว้น ไม่งั้นยกเว้นได้แค่ส่วนที่ไม่เกิน (ตามคำสั่งกรมสรรพากร ป.59/2538)

ตัวอย่าง: พนักงานบริษัทไปติดตั้งเครื่องจักรต่างจังหวัด 3 วัน ได้ค่าเบี้ยเลี้ยงวันละ 300 บาท รวม 900 บาท ถ้าอัตราราชการกำหนดไว้ไม่เกินวันละ 270 บาท ส่วนที่ยกเว้นแน่นอนคือ 270 × 3 = 810 บาท ส่วนอีก 90 บาทต้องมีหลักฐานการจ่ายจริง

2. สวัสดิการอื่นจากนายจ้าง

สวัสดิการหลายอย่างที่ลูกจ้างได้รับจากนายจ้างไม่ต้องนำมาคำนวณภาษี

ค่ารักษาพยาบาล ที่นายจ้างจ่ายให้หรือจ่ายแทนลูกจ้าง ครอบคลุมถึงคู่สมรส พ่อแม่ และลูกที่อยู่ในอุปการะ เฉพาะการรักษาในประเทศไทย

เครื่องแบบพนักงาน ได้รับยกเว้นไม่เกิน 2 ชุดต่อปี และเสื้อนอก 1 ตัวต่อปี แต่ไม่รวมรองเท้าทั่วไป ชุดชั้นใน หรือเครื่องประดับมีค่า

กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เงินที่ลูกจ้างสะสมเข้ากองทุนสำรองเลี้ยงชีพได้รับยกเว้นภาษี ซึ่งแยกจากการคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายปกติ ในอัตราไม่เกิน 15% ของค่าจ้าง เฉพาะส่วนที่เกิน 10,000 บาทแต่ไม่เกิน 490,000 บาทต่อปี (ตามกฎกระทรวง ฉ.126 ข้อ 56)

นอกจากนี้ เงินที่ได้รับจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพเมื่อออกจากงานเพราะตาย ทุพพลภาพ หรืออายุครบ 55 ปี ก็ได้รับยกเว้นภาษีเช่นกัน

3. เงินชดเชยเลิกจ้างที่ได้รับยกเว้นภาษี

ถ้าถูกเลิกจ้างและได้รับค่าชดเชยตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ค่าชดเชยส่วนหนึ่งจะได้รับยกเว้นภาษี

เงื่อนไขการยกเว้น (ตามกฎกระทรวง ฉ.126 ข้อ 72)

• ยกเว้นเฉพาะส่วนที่ไม่เกินค่าจ้าง 300 วันสุดท้าย และ ไม่เกิน 300,000 บาท
• ไม่รวมกรณีเกษียณอายุหรือสิ้นสุดสัญญาจ้างตามกำหนด
• ต้องเป็นค่าชดเชยตามกฎหมาย ไม่ใช่เงินที่ตกลงกันเอง

ตัวอย่าง: นายสมชาย (ชื่อสมมุติ) ถูกเลิกจ้าง ค่าจ้างเดือนละ 25,000 บาท ทำงานมา 5 ปี ได้ค่าชดเชย 6 เดือน = 150,000 บาท

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
ค่าชดเชยที่ได้รับ	25,000 × 6 เดือน	150,000 บาท
เพดานค่าจ้าง 300 วัน	25,000 ÷ 30 × 300	250,000 บาท
เพดานตามกฎหมาย	—	300,000 บาท
ส่วนที่ยกเว้นภาษี	น้อยกว่าของเพดาน 2 ข้อ	150,000 บาท (ยกเว้นทั้งจำนวน)

เพราะค่าชดเชย 150,000 บาทไม่เกินทั้งสองเพดาน จึงได้ยกเว้นภาษีทั้งหมด

4. เงินได้จากมรดกและการให้โดยเสน่หา

เงินที่ได้รับจากการรับมรดกและการอุปการะหรือให้โดยเสน่หาได้รับยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา โดยมีเพดานแยกตามความสัมพันธ์

ผู้ให้	เพดานยกเว้น/ปี
บุพการี ผู้สืบสันดาน หรือคู่สมรส	≤ 20 ล้านบาท
บุคคลอื่น (ให้ตามพิธี ขนบธรรมเนียม)	≤ 10 ล้านบาท
มรดก	ยกเว้นทั้งจำนวน (เสียภาษีในนามกองมรดกแล้ว)
ให้เพื่อกิจการศาสนา/การศึกษา/สาธารณประโยชน์	ยกเว้นตามเงื่อนไขที่กำหนด

ตัวอย่าง: พ่อโอนเงิน 15 ล้านบาทให้ลูก ลูกได้รับยกเว้นภาษีทั้ง 15 ล้านเพราะไม่เกินเพดาน 20 ล้านบาท แต่ถ้าเพื่อนให้เงินวันแต่งงาน 12 ล้านบาท ส่วนที่เกิน 10 ล้าน = 2 ล้านบาท ต้องนำมาคำนวณภาษี

(ข้อมูลตามประมวลรัษฎากร (22)-(24))

5. ดอกเบี้ยและเงินฝากที่ได้รับยกเว้น

ดอกเบี้ยจากเงินฝากบางประเภทได้รับยกเว้นภาษี ประเภทสำคัญ ได้แก่

ดอกเบี้ยเงินฝากออมทรัพย์ธนาคาร ยกเว้นภาษีถ้าดอกเบี้ยรวมทุกธนาคาร ไม่เกิน 20,000 บาท ตลอดปี (ตามกฎกระทรวง ฉ.339 ข้อ 59) เงื่อนไขสำคัญคือเจ้าของบัญชีต้อง ยินยอมให้ธนาคารส่งข้อมูลดอกเบี้ยให้กรมสรรพากร ถ้าไม่ยินยอมจะไม่ได้รับสิทธิ์ยกเว้น

ดอกเบี้ยที่ยกเว้นเต็มจำนวน (ไม่มีเพดาน)

• ดอกเบี้ยสลากออมสิน
• ดอกเบี้ยเงินฝากออมสินประเภทฝากเผื่อเรียก
• ดอกเบี้ยเงินฝากออมทรัพย์สหกรณ์
• ดอกเบี้ยเงินฝากออมทรัพย์ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.)

ดอกเบี้ยพันธบัตรรัฐบาล ยกเว้นภาษีเฉพาะกรณีผู้มีเงินได้ไม่ใช่ผู้อยู่ในประเทศไทย หรือเป็นพันธบัตรที่ถือก่อน 13 ต.ค. 2553

6. เงินได้ยกเว้นอื่นๆ ที่ควรรู้

ขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ กำไรจากการขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ได้รับยกเว้นภาษี ไม่รวมหุ้นกู้หรือพันธบัตร (ตาม ฉ.126 ข้อ 44)

เงินทดแทนจากประกันสังคม ผู้ประกันตนที่ได้รับเงินทดแทนจากกองทุนประกันสังคมทุกกรณี ไม่ว่าจะเจ็บป่วย คลอดบุตร ทุพพลภาพ เสียชีวิต สงเคราะห์บุตร ชราภาพ หรือว่างงาน ได้รับยกเว้นภาษีทั้งหมด

รางวัลสลากรัฐบาล รางวัลจากสลากกินแบ่งรัฐบาลและสลากออมสินได้รับยกเว้นภาษี รวมถึงรางวัลสลากบำรุงกาชาดไทย

ค่าสินไหมทดแทน เงินที่ได้จากการประกันภัย ค่าเสียหายจากการถูกละเมิด หรือเงินจากการฌาปนกิจสงเคราะห์ ได้รับยกเว้น

ขายสังหาริมทรัพย์ที่ไม่ได้มุ่งค้าหากำไร เช่น ขายรถยนต์ส่วนตัว ขายเฟอร์นิเจอร์เก่า ได้รับยกเว้นภาษี

มีรายได้ที่ไม่ต้องเสียภาษี แล้วต้องยื่นแบบไหม?

แม้รายได้จะได้รับยกเว้น แต่ไม่ได้หมายความว่า ไม่ต้องยื่นแบบภาษี กฎหมายกำหนดให้ผู้มีเงินได้บุคคลธรรมดาถึงเกณฑ์ต้องยื่นแบบทุกปี ไม่ว่าจะมีภาษีต้องจ่ายหรือไม่

เกณฑ์ที่ต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 หรือ ภ.ง.ด.91 (แบบยื่นภาษีบุคคลธรรมดาประจำปี)

• คนโสด: เงินได้เกิน 120,000 บาท/ปี (เงินเดือนอย่างเดียว) หรือ 60,000 บาท/ปี (มีรายได้อื่นด้วย)
• สมรส: เงินได้รวมเกิน 220,000 บาท/ปี (เงินเดือนอย่างเดียว) หรือ 120,000 บาท/ปี (มีรายได้อื่นด้วย)

สรุปคือ “ยกเว้นภาษี” กับ “ไม่ต้องยื่นแบบ” เป็นคนละเรื่อง ถ้ามีรายได้ถึงเกณฑ์ ต้องยื่นแบบเสมอ

สรุป: เงินได้ยกเว้นภาษี 2569

รายได้ที่ได้รับยกเว้นช่วยลดภาระภาษีโดยไม่ต้องนำมารวมคำนวณตั้งแต่แรก ประเด็นสำคัญที่ต้องจำ

• ค่าเบี้ยเลี้ยง ค่าเดินทาง ค่ารักษาพยาบาล เครื่องแบบ ที่นายจ้างจ่ายให้ ยกเว้นภาษีตามเงื่อนไข
• เงินชดเชยเลิกจ้าง ยกเว้นไม่เกิน 300 วัน และไม่เกิน 300,000 บาท
• ดอกเบี้ยออมทรัพย์ ยกเว้นไม่เกิน 20,000 บาท/ปี (ต้องยินยอมส่งข้อมูลให้สรรพากร)
• มรดกและการให้โดยเสน่หา มีเพดานตามความสัมพันธ์
• ยกเว้นภาษี ≠ ไม่ต้องยื่นแบบ ถ้ารายได้ถึงเกณฑ์ต้องยื่นทุกปี

จัดการเงินเดือน สวัสดิการ และภาษีพนักงานให้ถูกต้องด้วย PEAK

PEAK Payroll ช่วยคำนวณเงินเดือน หักภาษี ณ ที่จ่าย ประกันสังคม และกองทุนสำรองเลี้ยงชีพให้อัตโนมัติ ลดข้อผิดพลาดจากการคำนวณเอง ออก 50 ทวิ (หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย) ได้ทันที พร้อมเชื่อมต่อกับระบบบัญชี PEAK ไม่ต้องคีย์ซ้ำ

ทดลองใช้ PEAK ฟรี

---

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับเงินได้ที่ได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

ดอกเบี้ยเงินฝากออมทรัพย์เกิน 20,000 บาท ต้องทำอย่างไร?

ถ้าดอกเบี้ยรวมทุกธนาคารเกิน 20,000 บาทต่อปี ส่วนที่เกินต้องนำมารวมคำนวณภาษี โดยธนาคารจะหักภาษี ณ ที่จ่าย 15% ไว้ให้ แล้วสามารถขอเครดิตภาษีตอนยื่นแบบได้

กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ถ้าลาออกก่อนอายุ 55 ปี ต้องเสียภาษีไหม?

ต้องเสียภาษี เพราะเงื่อนไขยกเว้นกำหนดให้ต้องออกจากงานเพราะตาย ทุพพลภาพ หรืออายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ ทางเลือกหนึ่งคือ “คงเงินไว้ในกองทุน” จนครบเงื่อนไขแล้วค่อยถอน จะได้ยกเว้นภาษี

ได้รับเงินจากประกันสังคมกรณีว่างงาน ต้องเสียภาษีไหม?

ไม่ต้อง เงินทดแทนจากกองทุนประกันสังคมทุกกรณีรวมถึงกรณีว่างงานได้รับยกเว้นภาษีทั้งหมดตามมาตรา 42(20) ไม่ต้องนำมารวมคำนวณ

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine