สรรพากรตรวจสอบบัญชีอย่างไร เกณฑ์เสี่ยง วิธีรับมือ และเตรียมตัวให้พร้อม

ผู้ประกอบการหลายคนกังวลเรื่อง “โดนสรรพากรตรวจสอบบัญชี” แต่ไม่รู้ว่าจริงๆ แล้วกรมสรรพากรดูอะไรบ้าง เงินเข้าบัญชีเท่าไรถึงเข้าข่าย และถ้าถูกเรียกตรวจต้องทำอย่างไร

สรรพากรตรวจสอบบัญชีคืออะไร ตรวจอะไรบ้าง

กรมสรรพากรมีอำนาจตรวจสอบว่ากิจการยื่นแบบภาษีถูกต้องครบถ้วนหรือไม่ โดยตรวจทั้งตัวเลขในแบบภาษี เอกสารประกอบ และข้อมูลทางการเงินของกิจการ (อ้างอิง: ประมวลรัษฎากร มาตรา 19)

สิ่งที่เจ้าหน้าที่มักตรวจสอบ ได้แก่

• รายได้ที่แจ้งตรงกับหลักฐานจริงหรือไม่ เช่น ยอดขายในบัญชีธนาคาร
• ค่าใช้จ่ายที่นำมาหักมีเอกสารรองรับครบถ้วนหรือไม่
• ใบกำกับภาษีถูกต้องตามเกณฑ์หรือไม่ ออกให้ใครบ้าง
• การยื่นแบบ ภ.พ.30 (แบบยื่นภาษีมูลค่าเพิ่มรายเดือน), ภ.ง.ด.50 (แบบยื่นภาษีนิติบุคคลประจำปี) และแบบหัก ณ ที่จ่ายต่างๆ ตรงกันหรือไม่
• ข้อมูลจากสถาบันการเงินสอดคล้องกับที่กิจการแจ้งหรือไม่

พูดง่ายๆ คือสรรพากรดูว่า “ตัวเลขในแบบภาษี ตัวเลขในบัญชี และตัวเลขในธนาคาร บอกเรื่องเดียวกันหรือเปล่า”

ธุรกิจแบบไหนเสี่ยงถูกสรรพากรตรวจสอบ

กิจการที่มีพฤติกรรมทางภาษีผิดปกติมักถูกคัดเลือกเข้าระบบตรวจสอบก่อน ไม่ใช่เรื่องของโชค แต่เป็นเรื่องของ “สัญญาณ” ที่ระบบจับได้

สัญญาณที่ทำให้ถูกเพ่งเล็ง เช่น

• ยอดขายสูง แต่กำไรต่ำผิดสัดส่วน เมื่อเทียบกับธุรกิจประเภทเดียวกัน เช่น ร้านค้าออนไลน์ยอดขายหลักล้านแต่แจ้งกำไรแค่หลักหมื่น
• ค่าใช้จ่ายพุ่งสูงขึ้นกะทันหัน โดยเฉพาะปีที่มีกำไรเยอะ สรรพากรจะสงสัยว่าเป็นการสร้างค่าใช้จ่ายเพื่อลดภาษี
• ยื่นแบบภาษีล่าช้าหรือไม่ครบ เช่น ไม่ยื่น ภ.ง.ด.50 ตามกำหนด หรือไม่ยื่นแบบหัก ณ ที่จ่ายบางเดือน
• ข้อมูลไม่ตรงกัน ยอดรายได้ที่แจ้งใน ภ.ง.ด.50 ไม่ตรงกับ ภ.พ.30 หรือยอดเงินเข้าบัญชีธนาคาร
• ธุรกิจเงินสดสัดส่วนสูง เช่น ร้านอาหาร ตลาดนัด ที่ตรวจสอบยอดจริงได้ยาก
• ขอคืนภาษีบ่อยหรือจำนวนมาก โดยเฉพาะ VAT ที่ภาษีซื้อสูงกว่าภาษีขายต่อเนื่อง
• มีผู้ร้องเรียนหรือมีเบาะแส เช่น คู่ค้าหรืออดีตพนักงานแจ้งข้อมูล

จำนวนรายได้ไม่ได้ชี้ขาด

ไม่ใช่ว่ากิจการเล็กจะไม่โดนตรวจ หรือกิจการใหญ่จะโดนทุกราย สรรพากรใช้ระบบวิเคราะห์ข้อมูลเปรียบเทียบกับค่าเฉลี่ยของอุตสาหกรรม ถ้าตัวเลขของคุณ “โดดออกจากกลุ่ม” ก็มีโอกาสถูกสุ่มตรวจ

เงินเข้าบัญชีเท่าไรถึงโดนตรวจ

ตั้งแต่ปี 2563 สถาบันการเงินต้องรายงานข้อมูลบัญชีที่มีธุรกรรมเข้าเกณฑ์ต่อกรมสรรพากร ตามกฎหมาย e-Payment (พ.ร.บ.แก้ไขประมวลรัษฎากร ฉบับที่ 48 พ.ศ. 2562)

เกณฑ์ที่สถาบันการเงินต้องรายงาน มี 2 กรณี

เกณฑ์	รายละเอียด
จำนวนครั้ง	ฝากหรือรับโอน ≥ 3,000 ครั้ง/ปี (นับรวมทุกบัญชีในธนาคารเดียวกัน)
จำนวนครั้ง + ยอดเงิน	ฝากหรือรับโอน ≥ 400 ครั้ง/ปี และยอดรวม ≥ 2 ล้านบาท/ปี (ต้องเข้าทั้ง 2 เงื่อนไขพร้อมกัน)

ต้องเข้าใจว่า “รายงาน” ไม่ได้แปลว่า “โดนตรวจ” สรรพากรจะนำข้อมูลนี้ไปเทียบกับแบบภาษีที่คุณยื่น ถ้าตัวเลขสอดคล้องกันก็ไม่มีปัญหา แต่ถ้ายอดเงินเข้าบัญชีสูงกว่ารายได้ที่แจ้งภาษีมาก ก็อาจถูกเรียกตรวจเพิ่ม

ตัวอย่างเช่น คุณเปิดร้านค้าออนไลน์ ลูกค้าโอนเงินเข้าบัญชีรวม 500 ครั้งต่อปี ยอดรวม 3 ล้านบาท แต่ยื่นภาษีแจ้งรายได้แค่ 1 ล้านบาท ระบบจะแจ้งเตือนเจ้าหน้าที่ให้ตรวจสอบเพิ่ม

สรรพากรยังสามารถตรวจสอบบัญชีธนาคารของกิจการได้โดยตรง ในกรณีที่มีเหตุอันควรสงสัย ทั้งบัญชีบริษัทและบัญชีส่วนตัวของกรรมการ ถ้ามีการใช้บัญชีปนกัน

สรรพากรตรวจสอบย้อนหลังได้กี่ปี

อายุความในการตรวจสอบไม่เท่ากันทุกกรณี ขึ้นอยู่กับลักษณะความผิด

กรณี	ระยะเวลาย้อนหลัง
ยื่นแบบครบถ้วนและถูกต้อง	2 ปี นับจากวันยื่นแบบ
ยื่นแบบแต่ไม่ถูกต้อง หรือมีเหตุสงสัย	5 ปี นับจากวันยื่นแบบ
ไม่ยื่นแบบเลย หรือตั้งใจหลีกเลี่ยงภาษี	10 ปี นับจากวันที่ต้องยื่น

(อ้างอิง: ประมวลรัษฎากร มาตรา 19)

สำหรับ SME ที่ยื่นแบบปกติและไม่ได้มีปัญหา โดยทั่วไปจะอยู่ในกรอบ 2 ปี เก็บเอกสารไว้อย่างน้อย 5 ปีก็จะครอบคลุมเกือบทุกกรณี

ถูกสรรพากรเรียกตรวจ ต้องทำอย่างไร

ไม่ต้องตกใจ การถูกเรียกตรวจไม่ได้แปลว่าทำผิด ขั้นตอนมีดังนี้

1. ได้รับหนังสือแจ้ง จากกรมสรรพากร ระบุวัน เวลา สถานที่ และประเด็นที่จะตรวจสอบ
2. เตรียมเอกสาร ให้ครบตามที่หนังสือระบุ (ดูรายการด้านล่าง)
3. ไปพบเจ้าหน้าที่ ตามนัดหมาย หรือมอบอำนาจให้นักบัญชีไปแทนได้
4. ชี้แจงข้อมูล ตอบคำถามตามเอกสารที่มี ไม่ต้องคาดเดา
5. รับผลตรวจสอบ ถ้าถูกต้องก็จบ ถ้ามีประเด็นก็จะได้แก้ไขหรืออุทธรณ์

เอกสารที่ควรเตรียม

• งบการเงิน (งบดุล งบกำไรขาดทุน) ของปีที่ถูกตรวจ
• สำเนาแบบภาษีที่เกี่ยวข้อง เช่น ภ.ง.ด.50, ภ.พ.30, ภ.ง.ด.53 (แบบยื่นภาษีที่หักจากบริษัท)
• สมุดบัญชีรายวัน ซื้อ ขาย จ่าย รับ
• ใบกำกับภาษี ทั้งภาษีซื้อและภาษีขาย
• หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย (50 ทวิ)
• Statement บัญชีธนาคารของกิจการ
• สัญญาและเอกสารประกอบค่าใช้จ่ายสำคัญ

ถ้าใช้โปรแกรมบัญชีที่จัดระเบียบข้อมูลไว้เป็นที่เดียว การเตรียมตัวจะใช้เวลาไม่นาน เพราะดึงรายงานและเอกสารที่ต้องการได้ทันที

วิธีป้องกันไม่ให้มีปัญหาเมื่อถูกตรวจสอบ

การเตรียมตัวที่ดีที่สุดคือการทำบัญชีให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น ไม่ใช่ไปแก้ตอนถูกเรียกตรวจ

• แยกบัญชีธุรกิจและบัญชีส่วนตัว ให้ชัดเจน ไม่ใช้ปนกัน
• เก็บเอกสารทุกรายการ ทั้งรายรับและรายจ่าย เก็บอย่างน้อย 5 ปี
• ยื่นแบบภาษีตรงเวลา ทุกเดือน ทุกปี ไม่ขาด
• บันทึกบัญชีให้ตรงกับความเป็นจริง รายได้เข้ามาเท่าไร บันทึกเท่านั้น
• ใช้โปรแกรมบัญชีที่เชื่อมข้อมูลอัตโนมัติ ช่วยลดข้อผิดพลาดจากการคีย์ซ้ำ ทำให้ตัวเลขระหว่างเอกสาร แบบภาษี และรายงานตรงกันเสมอ
• ตรวจสอบข้อมูลก่อนยื่นแบบ เช่น เช็คว่ายอด ภ.พ.30 ตรงกับรายงานภาษีซื้อ-ภาษีขาย

สรุป: เตรียมตัวดี ไม่มีอะไรต้องกังวล

การถูกสรรพากรตรวจสอบไม่ใช่เรื่องน่ากลัว ถ้าทำบัญชีถูกต้องตั้งแต่ต้น สิ่งที่ควรทำตอนนี้คือ แยกบัญชีส่วนตัวกับธุรกิจ ยื่นแบบภาษีให้ครบทุกเดือน และเก็บเอกสารให้พร้อมอย่างน้อย 5 ปี

จัดการบัญชีให้พร้อมรับการตรวจสอบด้วย PEAK

PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยให้ SME บันทึกรายรับ-รายจ่าย ออกใบกำกับภาษี และจัดทำรายงานภาษีได้ในระบบเดียว ข้อมูลเชื่อมกันอัตโนมัติ ตัวเลขตรงกันทุกจุด ใช้ PEAK Board ดูภาพรวมการเงินแบบ Real-Time ดูฟังก์ชันทั้งหมดหรือเปรียบเทียบแพ็กเกจและราคา

ทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน

---

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับสรรพากรตรวจสอบบัญชี

บุคคลธรรมดาที่ไม่ได้จดบริษัทโดนสรรพากรตรวจได้ไหม

ได้ สรรพากรมีอำนาจตรวจสอบทั้งนิติบุคคลและบุคคลธรรมดา โดยเฉพาะฟรีแลนซ์หรือคนที่ขายของออนไลน์ที่มีรายได้แต่ไม่ยื่นภาษี ระบบ e-Payment จะรายงานข้อมูลธุรกรรมบัญชีของทุกคน ไม่ใช่แค่บริษัท

ปิดกิจการแล้ว สรรพากรยังตรวจย้อนหลังได้ไหม

ได้ การปิดบริษัทไม่ได้ทำให้อายุความหมดไป สรรพากรยังตรวจสอบรอบบัญชีที่ผ่านมาได้ภายในกรอบเวลาตามกฎหมาย แม้ปิดกิจการแล้วก็ยังควรเก็บหลักฐานไว้ตามระยะเวลาที่กล่าวข้างต้น

แจ้งสรรพากรให้ตรวจสอบบัญชีคนอื่นได้ไหม

ได้ ประชาชนสามารถแจ้งเบาะแสผู้หลีกเลี่ยงภาษีกับกรมสรรพากรได้ ผ่านศูนย์สารนิเทศสรรพากร โทร 1161 หรือผ่านเว็บไซต์ rd.go.th โดยข้อมูลผู้แจ้งจะถูกเก็บเป็นความลับ

โดนสรรพากรตรวจสอบแล้วพบข้อผิดพลาด จะเกิดอะไรขึ้น

ขึ้นอยู่กับลักษณะของข้อผิดพลาด ถ้าเป็นข้อผิดพลาดเล็กน้อยจากการคีย์ข้อมูลผิด มักได้แก้ไขและชำระภาษีเพิ่มพร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่มเท่านั้น แต่ถ้าเป็นการตั้งใจหลีกเลี่ยงภาษี อาจมีโทษทั้งทางแพ่ง (เบี้ยปรับ 1-2 เท่าของภาษีที่ขาด + เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน) และทางอาญา ควรปรึกษานักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีทันทีที่ได้รับหนังสือแจ้งน) และทางอาญา ควรปรึกษานักบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีทันทีที่ได้รับหนังสือแจ้ง

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine