ตราสารทุน เป็นเครื่องมือทางการเงินที่เจ้าของกิจการ หลายคนเคยได้ยิน แต่ยังไม่แน่ใจว่าเกี่ยวข้องกับธุรกิจตัวเองอย่างไร จริง ๆ แล้วมันคือทั้ง ทางเลือกลงทุน และ ทางเลือกระดมเงินทุน ในคราวเดียวกัน
ตราสารทุน คืออะไร
ตราสารทุน (Equity Instruments) คือหลักทรัพย์ที่แสดงความเป็นเจ้าของในกิจการ เมื่อคุณถือตราสารทุน คุณเป็น เจ้าของร่วม ของบริษัทนั้น ไม่ใช่เจ้าหนี้
ลักษณะสำคัญมี 3 ข้อ
- เป็นเจ้าของตามสัดส่วน ผู้ถือมีส่วนร่วมเป็นเจ้าของกิจการตามจำนวนหุ้นที่ลงทุน
- ผลตอบแทนไม่คงที่ ได้รับเงินปันผลตามผลกำไร ไม่ใช่ดอกเบี้ยแบบตายตัว
- รับความเสี่ยงร่วมกัน ถ้ากิจการขาดทุนอาจไม่ได้ผลตอบแทนเลย ถ้าเลิกกิจการผู้ถือหุ้นได้รับเงินคืนลำดับสุดท้าย
ตัวอย่างที่เห็นชัดที่สุดคือ หุ้น ในตลาดหลักทรัพย์ ซื้อหุ้นบริษัทใด ก็เป็นเจ้าของส่วนหนึ่งของบริษัทนั้นทันที อ้างอิง ตลาดหลักทรัพย์
ตราสารทุน มีอะไรบ้าง ประเภทที่ควรรู้
ตราสารทุนแบ่งได้เป็น 4 ประเภทหลัก
| ประเภท | ลักษณะสำคัญ | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| หุ้นสามัญ | มีสิทธิออกเสียง ปันผลไม่คงที่ | นักลงทุนที่ต้องการมีส่วนร่วมบริหาร |
| หุ้นบุริมสิทธิ | ได้ปันผลก่อน มักไม่มีสิทธิออกเสียง | นักลงทุนที่ต้องการรายได้สม่ำเสมอ |
| ใบสำคัญแสดงสิทธิ (Warrant) | สิทธิซื้อหุ้นในอนาคตราคาที่กำหนด | นักลงทุนที่มองหาโอกาสเติบโต |
| ใบแสดงสิทธิอนุพันธ์ (DW) | อนุพันธ์อ้างอิงราคาหุ้น ซื้อขายระยะสั้น | นักลงทุนที่รับความเสี่ยงได้สูง |
หุ้นสามัญ คืออะไร
หุ้นสามัญ (Common Stock) คือตราสารทุนพื้นฐานที่พบมากที่สุด ผู้ถือมีสิทธิออกเสียงในที่ประชุมผู้ถือหุ้น ได้รับเงินปันผลเมื่อบริษัทมีกำไร และได้ส่วนแบ่งทรัพย์สินหากบริษัทเลิกกิจการ
ข้อดีคือมีโอกาสได้ผลตอบแทนสูงจากทั้งปันผลและราคาหุ้นที่เพิ่มขึ้น แต่ข้อเสียคือผลตอบแทนไม่แน่นอน ขึ้นอยู่กับผลประกอบการ
หุ้นบุริมสิทธิ คืออะไร
หุ้นบุริมสิทธิ (Preferred Stock) คือตราสารทุนที่ให้สิทธิพิเศษบางอย่างเหนือกว่าหุ้นสามัญ โดยเฉพาะเรื่องเงินปันผล ผู้ถือจะได้รับปันผลในอัตราคงที่ก่อนผู้ถือหุ้นสามัญ
เหมาะกับนักลงทุนที่ต้องการรายได้ค่อนข้างสม่ำเสมอ แต่แลกกับการไม่มีสิทธิออกเสียงในที่ประชุม
หุ้นสามัญ vs หุ้นบุริมสิทธิ ต่างกันอย่างไร
| เกณฑ์เปรียบเทียบ | หุ้นสามัญ | หุ้นบุริมสิทธิ |
|---|---|---|
| สิทธิออกเสียง | มี | มักไม่มี |
| เงินปันผล | ไม่คงที่ ขึ้นกับกำไร | อัตราคงที่ ได้รับก่อน |
| ลำดับรับเงินคืนเมื่อเลิกกิจการ | ได้รับหลังสุด | ได้รับก่อนหุ้นสามัญ |
| โอกาสกำไรจากราคาหุ้น (Capital Gain) | สูง | ต่ำกว่า |
| ความเสี่ยง | สูงกว่า | ต่ำกว่า |
| เหมาะกับ | ผู้ที่ต้องการเติบโตระยะยาว | ผู้ที่ต้องการรายได้สม่ำเสมอ |
ตราสารทุน กับ ตราสารหนี้ ต่างกันอย่างไร
ความแตกต่างหลักคือ ตราสารทุนทำให้คุณเป็น เจ้าของ แต่ตราสารหนี้ทำให้คุณเป็น เจ้าหนี้ ของกิจการ
| เกณฑ์ | ตราสารทุน | ตราสารหนี้ |
|---|---|---|
| สถานะผู้ถือ | เจ้าของร่วม | เจ้าหนี้ |
| ผลตอบแทน | เงินปันผล (ไม่คงที่) | ดอกเบี้ย (คงที่) |
| ระยะเวลา | ไม่มีครบกำหนด | มีวันครบกำหนดไถ่ถอน |
| ความเสี่ยง | สูงกว่า | ต่ำกว่า |
| โอกาสกำไร | สูงกว่า (ราคาหุ้นอาจเพิ่ม) | จำกัด (ได้แค่ดอกเบี้ย) |
| ตัวอย่าง | หุ้นสามัญ หุ้นบุริมสิทธิ | พันธบัตรรัฐบาล หุ้นกู้ |
สรุปง่าย ๆ คือ ตราสารทุนให้โอกาสกำไรสูงกว่าแต่เสี่ยงกว่า ส่วนตราสารหนี้ให้รายได้คงที่แต่โอกาสกำไรจำกัด
ข้อดีและข้อเสียของตราสารทุน
ก่อนตัดสินใจลงทุนหรือระดมทุนผ่านตราสารทุน ควรเข้าใจข้อดีข้อเสียให้ชัด
ข้อดี
- โอกาสได้ผลตอบแทนสูงจากปันผลและราคาหุ้นที่เพิ่มขึ้น
- มีสิทธิออกเสียงในที่ประชุมผู้ถือหุ้น (กรณีหุ้นสามัญ)
- ผู้ออกหุ้นไม่มีภาระคืนเงินต้นเหมือนตราสารหนี้
- สภาพคล่องสูง ซื้อขายผ่านตลาดหลักทรัพย์ได้
ข้อเสีย
- ผลตอบแทนไม่แน่นอน อาจไม่ได้ปันผลเลยในปีที่ขาดทุน
- ราคาผันผวนตามปัจจัยตลาดและเศรษฐกิจ
- ได้รับเงินคืนเป็นลำดับสุดท้ายหากบริษัทเลิกกิจการ
- สำหรับผู้ออกหุ้น หมายถึงการแบ่งความเป็นเจ้าของให้ผู้อื่น
ตราสารทุน เหมาะกับใคร
ขึ้นอยู่กับเป้าหมายและความเสี่ยงที่รับได้
สำหรับ นักลงทุน เหมาะกับคนที่มีเป้าหมายระยะยาว รับความผันผวนได้ และต้องการผลตอบแทนที่สูงกว่าเงินฝากหรือพันธบัตร ถ้าเพิ่งเริ่มลงทุนและยังไม่อยากเลือกหุ้นเอง กองทุนตราสารทุนอาจเป็นทางเลือกที่ดี
สำหรับ เจ้าของกิจการ เป็นทางเลือกระดมทุนโดยไม่ต้องกู้เงิน เหมาะกับธุรกิจที่ต้องการเงินทุนจำนวนมากเพื่อขยายกิจการ แต่ต้องยอมรับว่าจะมีผู้ถือหุ้นรายใหม่เข้ามาร่วมเป็นเจ้าของ
ตราสารทุนกับ SME: ทางเลือกระดมทุนที่ต้องรู้
ส่วนนี้เป็นมุมที่หลายคนมองข้าม เจ้าของกิจการไม่ได้แค่ ลงทุน ในตราสารทุน แต่ยังสามารถ ออกตราสารทุน เพื่อระดมเงินทุนได้ด้วย
SME ออกหุ้นระดมทุนได้อย่างไร
SME สามารถระดมทุนผ่านตราสารทุนได้หลายช่องทาง
- เพิ่มทุนจดทะเบียน ชวนผู้ลงทุนรายใหม่เข้าร่วมเป็นผู้ถือหุ้น เหมาะกับบริษัทจำกัดที่ต้องการขยายกิจการ
- Crowdfunding ระดมทุนจากนักลงทุนจำนวนมากผ่านแพลตฟอร์มที่ได้รับอนุญาตจาก กลต. สามารถอ่านเพิ่มได้ที่บทความ Crowdfunding คืออะไร
- เข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ สำหรับธุรกิจที่เติบโตถึงระดับหนึ่ง สามารถเสนอขายหุ้นต่อประชาชน (IPO) ผ่านตลาด SET หรือ mai
ผลกระทบต่องบการเงินเมื่อออกตราสารทุน
เมื่อบริษัทออกหุ้นเพิ่มทุน จะมีผลต่อ “ส่วนของเจ้าของ” ในงบการเงินโดยตรง
ตัวอย่าง บริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) ออกหุ้นสามัญเพิ่ม 10,000 หุ้น มูลค่าหุ้นละ 100 บาท
| รายการ | Dr (เดบิต) | Cr (เครดิต) |
|---|---|---|
| เงินสดหรือเงินฝากธนาคาร | 1,000,000 | |
| ทุนจดทะเบียน (หุ้นสามัญ) | 1,000,000 |
ผลคือเงินสดเพิ่มขึ้น 1 ล้านบาท และส่วนของเจ้าของเพิ่มขึ้นเท่ากัน สังเกตว่าไม่มีหนี้สินเพิ่ม ต่างจากการกู้เงินที่เพิ่มทั้งเงินสดและหนี้สิน เจ้าของกิจการที่ต้องการเรียนรู้การอ่านงบการเงินเพิ่มเติมสามารถดูบทความแนะนำของ PEAK ได้
กองทุนตราสารทุน คืออะไร
กองทุนตราสารทุน (Equity Fund) คือกองทุนรวมที่นำเงินไปลงทุนในหุ้นเป็นหลัก มีผู้จัดการกองทุนคอยเลือกหุ้นให้ เหมาะกับคนที่อยากลงทุนในตลาดหุ้นแต่ไม่มีเวลาวิเคราะห์หุ้นเอง
ข้อดีคือกระจายความเสี่ยงอัตโนมัติเพราะลงทุนในหุ้นหลายตัว เริ่มต้นด้วยเงินไม่มากก็ได้ แต่มีค่าธรรมเนียมจัดการกองทุนที่ต้องจ่ายทุกปี
สรุป: ตราสารทุน เครื่องมือการเงินที่ SME ต้องเข้าใจ
ตราสารทุนเป็นได้ทั้งเครื่องมือลงทุนและเครื่องมือระดมทุน เจ้าของกิจการที่เข้าใจความแตกต่างระหว่างหุ้นสามัญกับหุ้นบุริมสิทธิ และเปรียบเทียบกับตราสารหนี้ได้ จะเลือกเครื่องมือที่เหมาะกับเป้าหมายธุรกิจได้ถูกต้อง
จัดการบัญชีและการเงินธุรกิจให้เป็นระบบด้วย PEAK
เมื่อธุรกิจเติบโตและมีผู้ถือหุ้นหลายราย การจัดการบัญชีที่ถูกต้องเป็นเรื่องสำคัญ PEAK ช่วยเจ้าของกิจการบันทึกบัญชี จัดการภาษี และออกเอกสารได้ครบจากที่เดียว ทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับตราสารทุน
ตราสารทุน คือ หุ้น ใช่ไหม
หุ้นเป็นตราสารทุนประเภทหนึ่ง แต่ไม่ใช่ทั้งหมด ยังรวมถึงใบสำคัญแสดงสิทธิ (Warrant) และใบแสดงสิทธิอนุพันธ์ (DW) ด้วย พูดง่าย ๆ คือ “หุ้นทุกตัวเป็นตราสารทุน แต่ตราสารทุนไม่ใช่แค่หุ้น”
ตราสารทุนต่างประเทศ คืออะไร
คือหลักทรัพย์ที่ออกโดยบริษัทในต่างประเทศ เช่น หุ้นของ Apple หรือ Samsung นักลงทุนไทยสามารถลงทุนได้ผ่านกองทุนรวมที่ลงทุนในต่างประเทศ (FIF) หรือผ่านโบรกเกอร์ที่เปิดบัญชีซื้อขายหุ้นต่างประเทศ
SME ที่ยังไม่ได้เข้าตลาดหลักทรัพย์ ออกหุ้นได้ไหม
ได้ บริษัทจำกัดทุกขนาดสามารถเพิ่มทุนจดทะเบียนและออกหุ้นเพิ่มให้ผู้ลงทุนรายใหม่ได้ เพียงแต่ต้องทำผ่านมติที่ประชุมผู้ถือหุ้น แล้วจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงที่ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD)
ตราสารทุน ผลตอบแทนมาจากอะไร
มาจาก 2 ทาง คือเงินปันผลที่บริษัทจ่ายเมื่อมีกำไร และกำไรจากส่วนต่างราคา (Capital Gain) เมื่อราคาหุ้นเพิ่มขึ้น ทั้งสองส่วนนี้ไม่รับประกัน ต่างจากดอกเบี้ยตราสารหนี้ที่กำหนดไว้ล่วงหน้า
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
