ผู้ประกอบการ SME หลายคนเจอปัญหาเงินหมุนไม่ทัน สั่งของแล้วยังไม่ได้เงินจากลูกค้า แต่ต้องจ่ายซัพพลายเออร์ก่อน สินเชื่อ OD คือทางออกที่ธนาคารออกแบบมาเพื่อเสริมสภาพคล่องให้ธุรกิจในสถานการณ์แบบนี้โดยเฉพาะ บทความนี้จะอธิบายให้เข้าใจง่ายว่า OD ทำงานยังไง ข้อดี-ข้อเสียมีอะไรบ้าง เหมาะกับธุรกิจแบบไหน และบันทึกบัญชีอย่างไรให้ถูกต้อง
OD คืออะไร ทำความเข้าใจสินเชื่อเบิกเกินบัญชี
OD คือสินเชื่อเบิกเกินบัญชี (Overdraft) ที่ธนาคารอนุมัติให้ผู้ประกอบการเบิกเงินจากบัญชีกระแสรายวันได้มากกว่ายอดเงินฝากจริง ภายในวงเงินที่กำหนด โดยจ่ายดอกเบี้ยเฉพาะจำนวนเงินที่เบิกใช้จริงเท่านั้น
ตัวอย่างเช่น ธนาคารอนุมัติวงเงิน OD 1 ล้านบาท ถ้าบัญชีมีเงิน 200,000 บาท คุณเบิกใช้ได้สูงสุด 1,200,000 บาท ส่วนที่เกิน 200,000 บาทจะคิดดอกเบี้ยตามจำนวนวันที่ใช้จริง พอลูกค้าจ่ายเงินเข้ามา ดอกเบี้ยก็หยุดทันที
OD ย่อมาจากอะไร ความหมายทางการเงิน
OD ย่อมาจาก Overdraft แปลตรงตัวว่า “เบิกเกินบัญชี” ในวงการธนาคารไทย มักเรียกว่า “สินเชื่อเบิกเกินบัญชี” หรือ “วงเงินโอดี” ต้องแยกจาก OD ในความหมายอื่น เช่น Organization Development (การพัฒนาองค์กร) ที่ใช้ในสาย HR เมื่อพูดถึง OD ในบริบทการเงินหรือธุรกิจ จะหมายถึงสินเชื่อประเภทนี้เสมอ
วงเงิน OD ทำงานอย่างไร
วงเงิน OD ผูกกับบัญชีกระแสรายวัน ผู้ประกอบการใช้เงินผ่านเช็คหรือโอนตามปกติ เมื่อเงินในบัญชีหมด ระบบจะเบิกจากวงเงิน OD ให้อัตโนมัติ พอมีเงินเข้าบัญชี ระบบจะหักชำระ OD คืนโดยอัตโนมัติเช่นกัน ไม่ต้องทำเรื่องเบิก-คืนทุกครั้ง
ข้อดีและข้อเสียของสินเชื่อ OD ที่ SME ต้องรู้
ก่อนตัดสินใจขอสินเชื่อ OD ควรชั่งน้ำหนักข้อดีและข้อเสียให้ชัดเจน
ข้อดีของ OD ทำไม SME ถึงนิยมใช้
- จ่ายดอกเบี้ยเฉพาะเงินที่ใช้จริง ไม่ใช้ไม่เสียดอกเบี้ย
- เบิกใช้ได้ทันทีผ่านบัญชีที่ผูกไว้ ไม่ต้องทำเรื่องกู้ใหม่ทุกครั้ง
- เหมาะสำหรับเสริมสภาพคล่องระยะสั้น เช่น จ่ายซัพพลายเออร์ก่อนรับเงินจากลูกค้า
- วงเงินหมุนใช้ซ้ำได้ตลอด ตราบที่ยังอยู่ในวงเงินที่อนุมัติ
ข้อเสียและความเสี่ยงที่ต้องระวัง
- ดอกเบี้ยสูงกว่าสินเชื่อระยะยาว (Term Loan) โดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 7-9% ต่อปี ขึ้นกับธนาคารและหลักประกัน
- ธนาคารมีสิทธิ์ลดวงเงินหรือเรียกคืนได้ทุกเมื่อ ถ้าเห็นว่าธุรกิจมีความเสี่ยงเพิ่ม
- ถ้าใช้ OD เต็มวงเงินตลอด จะกลายเป็นภาระดอกเบี้ยสะสมที่หนักกว่าการกู้ Term Loan
- ต้องเปิดบัญชีเดินสะพัด ซึ่งไม่ได้ดอกเบี้ยเงินฝาก
สินเชื่อ OD กับ Term Loan ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี
คำถามที่ SME ถามบ่อยที่สุดคือ OD กับ Term Loan ต่างกันยังไง ตารางนี้เปรียบเทียบให้เห็นชัด
| เงื่อนไข | สินเชื่อ OD | Term Loan | สินเชื่อหมุนเวียน (Revolving) |
|---|---|---|---|
| ลักษณะการเบิก | เบิกผ่านบัญชีที่ผูกไว้ ใช้เท่าไรก็ได้ในวงเงิน | รับเงินก้อนเดียว | มีวงเงินให้เบิก คล้าย OD |
| ดอกเบี้ย | คิดเฉพาะเงินที่ใช้จริง รายวัน | คิดจากเงินต้นทั้งก้อน | คิดเฉพาะที่ใช้จริง |
| อัตราดอกเบี้ย | สูงกว่า (ประมาณ 7-9% ต่อปี) | ต่ำกว่า (MLR หรือต่ำกว่า) | ปานกลาง |
| การชำระคืน | ชำระเมื่อไรก็ได้ ไม่มีงวดบังคับ | ผ่อนเป็นงวดตามสัญญา | ชำระเป็นรอบ เช่น ทุก 30-90 วัน |
| เหมาะกับ | หมุนเงินระยะสั้น สภาพคล่องรายวัน | ลงทุนซื้อทรัพย์สิน ขยายกิจการ | สั่งซื้อสินค้าล็อตใหญ่ |
สรุปง่ายๆ ถ้าต้องการเงินหมุนเวียนใช้แล้วคืน คืนแล้วใช้ เลือก OD ถ้าต้องการเงินก้อนใหญ่ลงทุนระยะยาว เลือก Term Loan
ดอกเบี้ย OD คิดยังไง วิธีคำนวณแบบเข้าใจง่าย
ดอกเบี้ย OD คำนวณแบบรายวัน คิดเฉพาะจำนวนเงินที่เบิกใช้เกินบัญชีจริง สูตรคือ
ดอกเบี้ย = เงินต้นที่ใช้ OD × อัตราดอกเบี้ยต่อปี × จำนวนวัน ÷ 365
ตัวอย่างการคำนวณดอกเบี้ย OD
สมมุติบริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) มีวงเงิน OD 500,000 บาท อัตราดอกเบี้ย MOR+1% = 8% ต่อปี
| รายการ | วิธีคำนวณ | จำนวนเงิน |
|---|---|---|
| เบิกใช้ OD | — | 300,000 บาท |
| ใช้งาน | — | 15 วัน |
| ดอกเบี้ย OD | 300,000 × 8% × 15 ÷ 365 | 986.30 บาท |
จ่ายดอกเบี้ยไม่ถึง 1,000 บาทสำหรับเงินหมุน 300,000 บาท 15 วัน ถ้าลูกค้าจ่ายเงินเข้ามาเร็วกว่านี้ ดอกเบี้ยก็ยิ่งน้อยลง
สินเชื่อ OD เหมาะกับธุรกิจแบบไหน
ไม่ใช่ทุกธุรกิจที่ต้องมี OD ลองดูว่าคุณอยู่ในกลุ่มไหน
เหมาะมาก — ธุรกิจที่มีรอบรับเงินจากลูกค้าไม่สม่ำเสมอ เช่น ธุรกิจรับเหมา ร้านค้าส่ง หรือบริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนที่ให้เครดิตเทอม 30-90 วัน เงินเข้า-ออกไม่พร้อมกัน OD ช่วยให้จ่ายค่าใช้จ่ายได้โดยไม่ต้องรอเงินจากลูกค้า
ไม่จำเป็น — ธุรกิจที่รับเงินสดทันที เช่น ร้านอาหาร ร้านค้าปลีก หรือธุรกิจออนไลน์ที่ลูกค้าจ่ายก่อนรับของ กรณีนี้กระแสเงินสดหมุนเร็วอยู่แล้ว ไม่จำเป็นต้องแบกดอกเบี้ย OD
เอกสารและคุณสมบัติในการขอสินเชื่อ OD
คุณสมบัติผู้ขอ
คุณสมบัติหลักที่ธนาคารพิจารณาแตกต่างกันไปตามประเภทผู้ขอ
| เงื่อนไข | นิติบุคคล | บุคคลธรรมดา (ทำธุรกิจ) |
|---|---|---|
| ระยะเวลาทำธุรกิจ | มักต้อง 2 ปีขึ้นไป | มักต้อง 1-2 ปีขึ้นไป |
| งบการเงิน | ต้องมีงบย้อนหลัง 2-3 ปี | ต้องมี statement ย้อนหลัง 6-12 เดือน |
| หลักประกัน | อสังหาริมทรัพย์ หรือหน่วยงานค้ำประกัน SME | อสังหาริมทรัพย์ หรือค้ำประกันบุคคล |
เอกสารที่ต้องเตรียม
เอกสารหลักที่ธนาคารส่วนใหญ่ต้องการมีดังนี้
- สำเนาหนังสือรับรองบริษัท (ไม่เกิน 3 เดือน)
- สำเนาบัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของกรรมการผู้มีอำนาจ
- งบการเงินย้อนหลัง 2-3 ปี (ผ่านการตรวจสอบ) — ดูวิธีจัดทำงบการเงิน
- Bank statement ย้อนหลัง 6-12 เดือน พร้อมใบเสร็จรับเงินที่เกี่ยวข้อง
- เอกสารหลักประกัน เช่น โฉนดที่ดิน (กรณีใช้อสังหาริมทรัพย์ค้ำ)
- แผนธุรกิจหรือรายละเอียดการใช้วงเงิน
เงื่อนไขแต่ละธนาคารอาจแตกต่างกัน ควรสอบถามธนาคารโดยตรงก่อนยื่นขอ
สินเชื่อ OD ไม่มีหลักประกัน มีจริงไหม
มีครับ ปัจจุบันบางธนาคารและสถาบันการเงินเสนอสินเชื่อ OD แบบไม่ต้องใช้หลักทรัพย์ค้ำประกัน โดยใช้ บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม (บสย.) เป็นผู้ค้ำประกันแทน
ข้อแลกเปลี่ยนคือ วงเงินมักน้อยกว่า (ไม่เกิน 1-5 ล้านบาท) และดอกเบี้ยสูงกว่า OD ที่มีหลักประกัน รวมถึงต้องจ่ายค่าธรรมเนียมค้ำประกัน บสย. เพิ่มอีก 1-2% ต่อปี ผู้ประกอบการที่สนใจสามารถสอบถามได้ที่ธนาคารที่ร่วมโครงการกับ บสย. (ข้อมูลจาก บสย.)
วิธีบันทึกบัญชีสินเชื่อ OD ขั้นตอนที่ถูกต้องตามมาตรฐาน
การบันทึกบัญชี OD ต้องแยกเป็น 2 กรณีหลัก คือตอนเบิกใช้เงิน OD และตอนชำระคืน
กรณีที่ 1 — เบิกใช้เงิน OD (เช่น เบิก 300,000 บาท)
| รายการ | Dr (เดบิต) | Cr (เครดิต) |
|---|---|---|
| เงินสด / ธนาคาร | 300,000 | — |
| เงินเบิกเกินบัญชี (OD) | — | 300,000 |
กรณีที่ 2 — ชำระคืน OD พร้อมดอกเบี้ย (คืน 300,000 + ดอกเบี้ย 986 บาท)
| รายการ | Dr (เดบิต) | Cr (เครดิต) |
|---|---|---|
| เงินเบิกเกินบัญชี (OD) | 300,000 | — |
| ดอกเบี้ยจ่าย | 986 | — |
| เงินสด / ธนาคาร | — | 300,986 |
ในงบแสดงฐานะการเงิน ยอด OD ที่ค้างชำระจะแสดงเป็น “หนี้สินหมุนเวียน” เพราะเป็นสินเชื่อระยะสั้นที่ชำระคืนได้ตลอด
สรุป
- ประเมินกระแสเงินสดของธุรกิจก่อนว่าเงินเข้า-ออกห่างกันแค่ไหน ถ้าห่างเกิน 30 วันบ่อยๆ OD อาจเหมาะ
- เปรียบเทียบดอกเบี้ย OD จากหลายธนาคาร รวมถึงดูว่ามีค่าธรรมเนียมรายปีหรือค่าค้ำประกัน บสย. เพิ่มหรือไม่
- บันทึกบัญชี OD ให้ถูกต้องตั้งแต่วันแรก เพราะยอดค้างจ่ายต้องแสดงในงบการเงิน
ทดลองใช้ PEAK ฟรี
บันทึกรายการเบิก-ชำระ OD ด้วยมือเสี่ยงผิดพลาด โดยเฉพาะเมื่อเบิก-คืนบ่อย PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ช่วยบันทึกรายการ OD ตามมาตรฐาน NPAEs คำนวณดอกเบี้ยค้างจ่ายอัตโนมัติ พร้อมออกงบการเงินครบ ทดลองใช้ PEAK ฟรี
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับสินเชื่อ OD
OD ผ่อนเป็นงวดได้ไหม?
ไม่ได้ เพราะ OD ไม่มีตารางผ่อน ชำระเมื่อไรก็ได้ ยอดจะลดลงอัตโนมัติเมื่อมีเงินเข้าบัญชี ถ้าต้องการแบบผ่อนเป็นงวดชัดเจน ควรใช้ Term Loan แทน
OD หมดวงเงินแล้วทำยังไง
ถ้าใช้ OD จนเต็มวงเงินแล้ว ทางเลือกมี 3 ทาง คือ รอเงินจากลูกค้าเข้ามาเพื่อลดยอด OD ขอธนาคารพิจารณาเพิ่มวงเงิน หรือใช้สินเชื่อประเภทอื่นเสริม เช่น Factoring (ขายลูกหนี้การค้า) การพยายามเบิกเกินวงเงินจะถูกปฏิเสธจากระบบธนาคาร
สินเชื่อ OD กับ P/N ต่างกันอย่างไร
P/N (Promissory Note) คือสินเชื่อที่ออกเป็นตั๋วสัญญาใช้เงิน มีกำหนดชำระคืนชัดเจน เช่น 90 วัน แล้วต้องต่ออายุ ส่วน OD เบิกใช้และชำระคืนได้ตลอดไม่มีกำหนด P/N เหมาะสำหรับเงินก้อนที่รู้ว่าจะใช้ระยะเวลาเท่าไร ส่วน OD เหมาะกับเงินหมุนที่ใช้ไม่แน่นอน
ดอกเบี้ย OD แต่ละธนาคารประมาณเท่าไร
อัตราดอกเบี้ย OD ขึ้นอยู่กับประเภทหลักประกันและความเสี่ยงของธุรกิจ ธนาคารที่มีหลักประกันดีอาจได้อัตราต่ำกว่า ผู้ประกอบการควรขอใบเสนอจากหลายธนาคารแล้วนำมาเทียบทั้งดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมแฝง เช่น ค่าวิเคราะห์สินเชื่อ ค่าค้ำประกัน และค่าธรรมเนียมรายปี (เงื่อนไขอาจเปลี่ยนแปลง ควรตรวจสอบกับธนาคารโดยตรง)
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
