ภาษีมรดก คืออะไร สิ่งที่เจ้าของกิจการต้องรู้

ภาษีมรดกเป็นเรื่องที่เจ้าของกิจการหลายคนมองข้าม จนกระทั่งถึงวันที่ต้องส่งต่อทรัพย์สินหรือธุรกิจให้ทายาท ถ้าทรัพย์สินที่รับมีมูลค่าสูงถึงเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด ผู้รับต้องเสียภาษี

นอกจากนี้ยังมี “ภาษีการรับให้” อีกตัวที่เกี่ยวข้อง แต่หลายคนยังแยกไม่ออก

ภาษีมรดก คืออะไร

ภาษีมรดก คือภาษีที่เรียกเก็บจากผู้ได้รับทรัพย์สินจากผู้เสียชีวิต (เจ้ามรดก) เมื่อมูลค่ามรดกสุทธิเกิน 100 ล้านบาท

กฎหมายหลักที่ใช้คือพระราชบัญญัติภาษีการรับมรดก พ.ศ. 2558 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 1 กุมภาพันธ์ 2559 (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)

พ.ร.บ.ภาษีการรับมรดก พ.ศ. 2558 สรุปสาระสำคัญ

กฎหมายฉบับนี้กำหนดให้ผู้รับมรดกต้องเสียภาษีเฉพาะส่วนที่เกินเกณฑ์ขั้นต่ำ โดยมีเงื่อนไขหลักดังนี้

• ผู้รับมรดกเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล
• เจ้ามรดกมีสัญชาติไทย หรือทรัพย์สินอยู่ในประเทศไทย
• ผู้รับมรดกต้องยื่นแบบ ภ.ม.60 ตามกำหนดเวลาที่กฎหมายระบุ

ใครต้องเสียภาษีมรดก?

ผู้ที่ต้องเสียภาษีมรดก คือ “ผู้รับมรดก” ไม่ใช่ผู้เสียชีวิต โดยต้องเข้าเงื่อนไขทั้ง 2 ข้อ

1. ได้รับมรดกจากเจ้ามรดกที่มีสัญชาติไทย หรือทรัพย์สินตั้งอยู่ในไทย
2. มูลค่ามรดกสุทธิที่ได้รับรวมกันเกินเกณฑ์ขั้นต่ำ (100 ล้านบาท)

ถ้ามรดกที่ได้รับไม่ถึงเกณฑ์ ไม่ต้องเสียภาษี แต่ยังต้องยื่นแบบแสดงรายการตามที่กฎหมายกำหนด

ภาษีการรับให้ คืออะไร? ต่างจากภาษีมรดกอย่างไร

ภาษีการรับให้ คือภาษีที่เรียกเก็บจากผู้ได้รับทรัพย์สินจากการ “ให้” ขณะที่ผู้ให้ยังมีชีวิตอยู่

ต่างจากภาษีมรดกตรงที่ มรดกเกิดหลังผู้ให้เสียชีวิต แต่การรับให้เกิดขณะยังมีชีวิต กฎหมายนี้มาจากการแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร ซึ่งประกาศใช้พร้อมกับ พ.ร.บ.ภาษีการรับมรดก

ตารางเปรียบเทียบ ภาษีมรดก vs ภาษีการรับให้

รายการ	ภาษีมรดก	ภาษีการรับให้
เกิดจาก	ผู้ให้เสียชีวิต (รับมรดก)	ผู้ให้ยังมีชีวิต (ให้โดยเสน่หา)
เกณฑ์ขั้นต่ำ	มรดกสุทธิเกิน 100 ล้าน	อสังหาฯ เกิน 20 ล้าน หรือ สังหาฯ เกิน 10 ล้าน/ปี
อัตราภาษี	5% (ทายาทตามกฎหมาย) / 10% (คนอื่น)	5% หรือนับรวมเป็นเงินได้พึงประเมิน
แบบยื่น	ภ.ม.60 (ภายใน 150 วัน)	รวมยื่นในแบบ ภ.ง.ด.90/91 ประจำปี
กฎหมาย	พ.ร.บ.ภาษีการรับมรดก	ประมวลรัษฎากร มาตรา 40(8) แก้ไขเพิ่มเติม
ผู้เสียภาษี	ผู้รับมรดก	ผู้รับการให้

สำหรับเจ้าของกิจการที่คิดจะโอนทรัพย์สินให้ลูกหลานขณะยังมีชีวิตอยู่ ต้องพิจารณาภาษีการรับให้ด้วย ไม่ใช่แค่ภาษีมรดก

ทรัพย์สินที่ต้องเสียภาษีมรดก มีอะไรบ้าง

ภาษีมรดกไม่ได้เก็บจากทรัพย์สินทุกประเภท กฎหมายกำหนดไว้ 5 ประเภทหลัก

อสังหาริมทรัพย์

ที่ดิน บ้าน คอนโดมิเนียม อาคารพาณิชย์ รวมถึงสิทธิในที่ดินต่าง ๆ ทรัพย์สินประเภทนี้มักมีมูลค่าสูงและเป็นทรัพย์สินหลักของธุรกิจครอบครัว จึงเป็นหัวข้อที่คนค้นหามากที่สุด

เงินฝากและหลักทรัพย์

เงินฝากธนาคาร ตั๋วแลกเงิน หุ้น หุ้นกู้ กองทุนรวม และพันธบัตร

สำหรับเจ้าของกิจการ หุ้นในบริษัทที่เป็นเจ้าของก็รวมอยู่ในหมวดนี้ด้วย ดังนั้นการจัดงบการเงินให้เป็นระเบียบจึงสำคัญมาก

ยานพาหนะและทรัพย์สินอื่น

ยานพาหนะที่จดทะเบียนในไทย เช่น รถยนต์ เรือ รวมถึงทรัพย์สินทางการเงินอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง

อัตราภาษีมรดก กี่เปอร์เซ็นต์? วิธีคำนวณที่ถูกต้อง

อัตราภาษีมรดกขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ระหว่างผู้รับมรดกกับเจ้ามรดก

ผู้รับมรดก	อัตราภาษี	หมายเหตุ
บุพการี หรือผู้สืบสันดาน (พ่อ แม่ ลูก หลาน)	5%	ทายาทโดยธรรม
บุคคลอื่น	10%	เช่น พี่น้อง เพื่อน คนรู้จัก

คิดภาษีเฉพาะส่วนที่เกินเกณฑ์ขั้นต่ำเท่านั้น (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)

กรณีศึกษา: เจ้าของกิจการส่งต่อธุรกิจให้ลูก

สมมุติว่าคุณสมชาย (ชื่อสมมุติ) เจ้าของกิจการ เสียชีวิตและมีทรัพย์สินทั้งหมด 150 ล้านบาท ลูกชายเป็นผู้รับมรดกทั้งหมด

คำนวณภาษีมรดก

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
มรดกสุทธิ		150,000,000 บาท
ส่วนที่ได้รับยกเว้น		100,000,000 บาท
ส่วนที่ต้องเสียภาษี	150,000,000 – 100,000,000	50,000,000 บาท
อัตราภาษี (ลูก = ผู้สืบสันดาน)	5%
ภาษีมรดกที่ต้องจ่าย	50,000,000 × 5%	2,500,000 บาท

ลูกชายต้องยื่นแบบ ภ.ม.60 และจ่ายภาษี 2.5 ล้านบาท ตามกำหนดเวลาที่กฎหมายระบุ

ข้อยกเว้นภาษีมรดก กรณีใดบ้างที่ไม่ต้องเสีย

กฎหมายกำหนดข้อยกเว้นไว้หลายกรณี ที่สำคัญได้แก่

• มรดกสุทธิไม่เกินเกณฑ์ขั้นต่ำ
• คู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมายได้รับมรดก (ยกเว้นภาษีทั้งจำนวน)
• มรดกที่บริจาคให้กิจการศาสนา การศึกษา หรือสาธารณประโยชน์ ภายใน 2 ปีนับจากวันที่ได้รับมรดก
• มรดกที่ได้รับจากเจ้ามรดกที่เสียชีวิตก่อนวันที่กฎหมายมีผลบังคับใช้ (ก่อน 1 ก.พ. 2559)

ข้อมูลนี้เป็นแนวทางทั่วไป ควรปรึกษานักบัญชีหรือผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีก่อนตัดสินใจเสมอ

ภาษีมรดก กับการส่งต่อธุรกิจ สิ่งที่เจ้าของกิจการต้องวางแผน

สำหรับเจ้าของกิจการ ภาษีมรดกไม่ใช่แค่เรื่องทรัพย์สินส่วนตัว แต่กระทบถึงความต่อเนื่องของธุรกิจด้วย

การวางแผนภาษีก่อนส่งต่อกิจการ

เจ้าของกิจการที่ทรัพย์สินรวมอาจถึงเกณฑ์ ควรเริ่มวางแผนตั้งแต่เนิ่น ๆ

1. ประเมินมูลค่าทรัพย์สินทั้งหมด รวมหุ้นในบริษัท ที่ดิน เงินฝาก
2. พิจารณาทางเลือกระหว่าง “ส่งต่อเป็นมรดก” กับ “โอนให้ขณะมีชีวิต” เพราะภาษีการรับให้อาจเริ่มต้นที่เกณฑ์ต่ำกว่า (20 ล้านบาทสำหรับอสังหาฯ)
3. ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีเพื่อวางแผนอย่างถูกกฎหมาย

ผลกระทบต่อบัญชีธุรกิจ เมื่อเจ้าของเปลี่ยนมือ

เมื่อเจ้าของกิจการเสียชีวิตและทายาทรับช่วงต่อ มีเรื่องที่ต้องจัดการทางบัญชีหลายอย่าง เช่น การเปลี่ยนแปลงผู้ถือหุ้น การแจ้งกรมพัฒนาธุรกิจการค้า และการปรับปรุงงบการเงิน

ถ้าธุรกิจมีระบบบัญชีที่เป็นระเบียบอยู่แล้ว การเปลี่ยนผ่านจะราบรื่นกว่ามาก

วิธียื่นภาษีมรดก ขั้นตอนที่กรมสรรพากรกำหนด

ผู้รับมรดกที่ต้องเสียภาษีมีขั้นตอนดังนี้

1. เตรียมเอกสาร ได้แก่ สำเนามรณบัตร หนังสือแต่งตั้งผู้จัดการมรดก หลักฐานแสดงทรัพย์สินมรดก
2. กรอกแบบ ภ.ม.60 (แบบแสดงรายการภาษีการรับมรดก)
3. ยื่นแบบที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ภายใน 150 วันนับจากวันที่ได้รับมรดก
4. ชำระภาษี สามารถขอผ่อนชำระได้ไม่เกิน 5 ปี ถ้าผ่อนภายใน 2 ปีไม่เสียเงินเพิ่ม หลังจากนั้นเสียเงินเพิ่ม 0.5% ต่อเดือน

สรุป: ภาษีมรดกและภาษีการรับให้ เจ้าของกิจการเตรียมตัวอย่างไร

• ประเมินทรัพย์สินรวมว่าถึงเกณฑ์ที่ต้องเสียภาษีหรือยัง
• เปรียบเทียบทางเลือกระหว่างส่งต่อเป็นมรดก กับโอนให้ขณะมีชีวิต
• จัดระบบบัญชีธุรกิจให้พร้อมรองรับการเปลี่ยนผ่าน

จัดการบัญชีธุรกิจให้พร้อมรับทุกสถานการณ์ ด้วย PEAK

PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยให้เจ้าของกิจการเห็นภาพรวมทรัพย์สินและสถานะการเงินของธุรกิจได้ชัดเจน ทั้งงบดุล รายงานผู้ถือหุ้น และเอกสารบัญชีที่เป็นระบบ

พร้อมรับทุกสถานการณ์ ไม่ว่าจะเป็นการวางแผนภาษีหรือส่งต่อกิจการ

ทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน

---

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับภาษีมรดก

ภาษีมรดกเรียกเก็บจากทรัพย์สินทุกประเภทหรือไม่?

ไม่ใช่ทุกประเภท กฎหมายกำหนดเฉพาะ 5 ประเภทหลัก ได้แก่ อสังหาริมทรัพย์ หลักทรัพย์ เงินฝาก ยานพาหนะ และทรัพย์สินทางการเงินอื่นตามกฎกระทรวง

ทรัพย์สินอื่น เช่น เครื่องประดับ งานศิลปะ ไม่อยู่ในขอบเขตนี้

ถ้ารับมรดกเป็นหุ้นในบริษัทที่พ่อเป็นเจ้าของ ต้องเสียภาษีมรดกไหม?

ถ้าหุ้นนั้นเป็นหลักทรัพย์ตามกฎหมายว่าด้วยหลักทรัพย์ จะอยู่ในขอบเขตภาษีมรดก แต่ต้องดูมูลค่ารวมด้วยว่าถึงเกณฑ์ขั้นต่ำหรือไม่ ถ้าไม่ถึง ก็ไม่ต้องเสีย

ถ้าเจ้าของกิจการอยากโอนธุรกิจให้ลูกตอนยังมีชีวิต จะเสียภาษีอะไร?

จะเข้าเงื่อนไขภาษีการรับให้แทน ถ้าโอนอสังหาริมทรัพย์ให้ลูกเกิน 20 ล้านบาท/ปี ส่วนที่เกินจะเสียภาษี 5%

ถ้าโอนสังหาริมทรัพย์เกิน 10 ล้านบาท/ปี ส่วนที่เกินจะนับเป็นเงินได้พึงประเมินที่ต้องยื่นภาษีด้วย ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อเปรียบเทียบว่าวิธีไหนประหยัดภาษีมากกว่า

จ่ายภาษีมรดกไม่ไหว ผ่อนได้ไหม?

ได้ กฎหมายอนุญาตให้ผ่อนชำระภาษีมรดกได้ไม่เกิน 5 ปี โดย 2 ปีแรกไม่เสียเงินเพิ่ม หลังจากนั้นเสียเงินเพิ่ม 0.5% ต่อเดือนของภาษีที่ค้าง

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine