ผู้ประกอบการหลายคนเคยสงสัยว่า กิจการของตัวเองต้องใช้มาตรฐานบัญชีตัวไหน ระหว่าง TFRS for NPAEs กับ TFRS for PAEs คำตอบสั้น ๆ คือ ถ้าบริษัทไม่ได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์และไม่ใช่สถาบันการเงิน ใช้ TFRS for NPAEs ได้เลย ซึ่งก็คือ SME กว่า 99% ในไทย
บทความนี้สรุปครบตั้งแต่ NPAEs คืออะไร ต่างจาก PAEs ตรงไหน ฉบับปรับปรุงล่าสุดเปลี่ยนอะไรบ้าง ไปจนถึงเรื่องงบการเงินและเงินลงทุนตามมาตรฐานนี้
NPAEs คืออะไร?
NPAEs (Non-Publicly Accountable Entities) คือกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ พูดง่าย ๆ คือบริษัทที่ไม่ได้เอาหุ้นไปขายในตลาดหลักทรัพย์ และไม่ใช่สถาบันการเงินที่ดูแลเงินของคนอื่น กิจการ SME ส่วนใหญ่ในไทย ไม่ว่าจะเป็นบริษัทจำกัด ห้างหุ้นส่วน หรือกิจการเจ้าของคนเดียวที่จดทะเบียนนิติบุคคล ล้วนจัดอยู่ในกลุ่ม NPAEs ทั้งหมด
กิจการที่จัดเป็น NPAEs มีลักษณะดังนี้
- ไม่ได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET/mai)
- ไม่ได้อยู่ระหว่างยื่นขอจดทะเบียนหลักทรัพย์กับ ก.ล.ต.
- ไม่ใช่สถาบันการเงิน เช่น ธนาคาร บริษัทประกัน กองทุนรวม
- ไม่ใช่บริษัทมหาชนจำกัด
กิจการส่วนใหญ่ในไทย ทั้งบริษัทจำกัด ห้างหุ้นส่วนจำกัด และห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล จัดอยู่ในกลุ่ม NPAEs ทั้งหมด (ข้อมูลจากสภาวิชาชีพบัญชี)
PAEs คืออะไร?
PAEs (Publicly Accountable Entities) คือกิจการที่มีส่วนได้เสียสาธารณะ ได้แก่ บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ บริษัทมหาชน สถาบันการเงิน บริษัทประกันภัย และกิจการที่อยู่ระหว่างยื่นขอจดทะเบียนหลักทรัพย์ กิจการเหล่านี้ดูแลเงินของนักลงทุนและประชาชนจำนวนมาก จึงต้องใช้มาตรฐาน TFRS for PAEs ฉบับเต็มที่มีรายละเอียดและความซับซ้อนมากกว่า
NPAEs กับ PAEs ต่างกันอย่างไร?
ความแตกต่างหลักอยู่ที่ขอบเขตการเปิดเผยข้อมูลและความซับซ้อนของมาตรฐานที่ใช้ สรุปเปรียบเทียบได้ดังนี้
| หัวข้อ | NPAEs | PAEs |
|---|---|---|
| กิจการที่ใช้ | บริษัทจำกัด ห้างหุ้นส่วน SME ทั่วไป | บริษัทจดทะเบียน สถาบันการเงิน ประกันภัย |
| มาตรฐานบัญชี | TFRS for NPAEs (ฉบับย่อ) | TFRS for PAEs (ฉบับเต็ม ตาม IFRS) |
| จำนวนมาตรฐาน | 1 ฉบับรวม | หลายสิบฉบับ แยกตามเรื่อง |
| การวัดมูลค่ายุติธรรม | ใช้เฉพาะบางกรณี | ใช้กว้างขวาง |
| งบกระแสเงินสด | ไม่บังคับ | บังคับ |
| การเปิดเผยข้อมูล | น้อยกว่า เน้นเท่าที่จำเป็น | มากและละเอียด |
| ความซับซ้อน | ต่ำกว่า เหมาะกับ SME | สูง ต้องมีทีมบัญชีเฉพาะทาง |
กิจการคุณเป็น NPAEs หรือ PAEs?
เช็คง่าย ๆ 3 ข้อ ถ้าตอบ “ไม่” ทั้งหมด กิจการคุณเป็น NPAEs
- บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ หรืออยู่ระหว่างยื่นขอจดทะเบียนหรือไม่?
- เป็นสถาบันการเงิน บริษัทประกันภัย หรือกองทุนรวมหรือไม่?
- เป็นบริษัทมหาชนจำกัดหรือไม่?
ถ้าตอบ “ไม่” ทั้ง 3 ข้อ กิจการของคุณเป็น NPAEs ใช้มาตรฐานฉบับย่อนี้ได้เลย
TFRS for NPAEs คืออะไร? มาตรฐานรายงานทางการเงินฉบับนี้มีอะไรบ้าง
TFRS for NPAEs คือมาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการ NPAEs ที่อธิบายไว้ข้างต้น ออกโดยสภาวิชาชีพบัญชี (TFAC) เป็นมาตรฐานฉบับย่อที่ลดความซับซ้อนลงจาก TFRS for PAEs เพื่อให้ SME ปฏิบัติตามได้ง่ายขึ้น (อ่านเพิ่มเติมเรื่องมาตรฐานการบัญชี TFRS ฉบับสรุป)
โครงสร้างของ TFRS for NPAEs มีกี่บท?
TFRS for NPAEs รวมเนื้อหาไว้ในเล่มเดียว แบ่งเป็น 25 บท ครอบคลุมตั้งแต่กรอบแนวคิดทางบัญชี การนำเสนองบการเงิน ไปจนถึงเรื่องเฉพาะเช่น สินค้าคงเหลือ ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ สัญญาเช่า รายได้ ผลประโยชน์พนักงาน ภาษีเงินได้ และเงินลงทุน
ข้อดีของการรวมไว้ในเล่มเดียวคือนักบัญชีไม่ต้องเปิดหลายฉบับ ต่างจาก PAEs ที่ต้องอ้างอิงมาตรฐานแยกหลายสิบฉบับ
NPAEs ฉบับปรับปรุง 2565 เปลี่ยนอะไรบ้าง?
สภาวิชาชีพบัญชีออกฉบับปรับปรุง 2565 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2566 จุดเปลี่ยนสำคัญที่นักบัญชีต้องรู้มีดังนี้
จุดเปลี่ยนสำคัญที่นักบัญชีต้องรู้
| เรื่อง | สิ่งที่เปลี่ยน |
|---|---|
| สัญญาเช่า | เพิ่มบทใหม่เรื่องสัญญาเช่า แยกผู้เช่าและผู้ให้เช่าชัดเจนขึ้น ผู้เช่าต้องรับรู้สินทรัพย์สิทธิการใช้และหนี้สินตามสัญญาเช่า |
| รายได้ | ปรับหลักการรับรู้รายได้ให้ตรงตาม TFRS 15 มากขึ้น เน้นการโอนการควบคุม |
| เครื่องมือทางการเงิน | เพิ่มทางเลือกในการจัดประเภทและวัดมูลค่าเงินลงทุน |
| การนำเสนองบการเงิน | ปรับรูปแบบให้ชัดเจนขึ้น เพิ่มข้อกำหนดเรื่องหมายเหตุประกอบงบ |
สำหรับ SME ส่วนใหญ่ เรื่องที่กระทบมากที่สุดคือสัญญาเช่า โดยเฉพาะกิจการที่เช่าอาคาร สำนักงาน หรือรถยนต์ ต้องบันทึกบัญชีแตกต่างจากเดิม
การนำเสนองบการเงินตาม NPAEs ต้องมีอะไรบ้าง?
กิจการต้องจัดทำงบการเงินอย่างน้อย 4 รายการ (ตาม TFRS for NPAEs บทที่ 3)
งบแสดงฐานะการเงิน (Statement of Financial Position)
แสดงภาพรวมว่ากิจการมีสินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของเจ้าของเท่าไร ณ วันสิ้นรอบบัญชี เปรียบเทียบได้กับ “รูปถ่าย” สุขภาพการเงินของกิจการ
งบกำไรขาดทุน (Statement of Profit or Loss)
แสดงผลการดำเนินงานว่ามีรายได้ ค่าใช้จ่าย และกำไร (หรือขาดทุน) เท่าไร ในรอบบัญชีนั้น คล้ายกับ “สรุปผลประกอบการ” ของกิจการ
งบแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของเจ้าของ
แสดงว่าส่วนของเจ้าของเปลี่ยนแปลงอย่างไรระหว่างงวด เช่น มีกำไรสะสมเพิ่มขึ้น จ่ายเงินปันผลออกไป หรือมีการเพิ่มทุน
หมายเหตุประกอบงบการเงิน
อธิบายรายละเอียดเพิ่มเติม เช่น นโยบายบัญชีที่ใช้ รายการสำคัญต่าง ๆ และข้อมูลที่ช่วยให้ผู้อ่านงบเข้าใจตัวเลขได้ดีขึ้น
ข้อสังเกต กิจการ NPAEs ไม่จำเป็นต้องจัดทำงบกระแสเงินสด ต่างจาก PAEs ที่บังคับ แต่ถ้าจัดทำก็จะช่วยให้เห็นภาพการไหลเวียนเงินสดของกิจการชัดเจนขึ้น
เงินลงทุน ตาม NPAEs คิดอย่างไร?
บทที่ 10 ของ TFRS for NPAEs กำหนดวิธีจัดประเภทและวัดมูลค่าเงินลงทุนไว้เฉพาะ ซึ่งง่ายกว่า PAEs มาก
ประเภทเงินลงทุนตาม NPAEs
กิจการ NPAEs จัดเงินลงทุนเป็น 4 ประเภท
| ประเภท | ตัวอย่าง | วิธีวัดมูลค่า |
|---|---|---|
| เงินลงทุนในตราสารหนี้ที่จะถือจนครบกำหนด | พันธบัตรรัฐบาล หุ้นกู้ | ราคาทุนตัดจำหน่าย |
| เงินลงทุนในตราสารทุนที่ไม่อยู่ในความต้องการของตลาด | หุ้นบริษัทเอกชนที่ไม่ได้จดทะเบียน | ราคาทุนหักค่าเผื่อการด้อยค่า |
| เงินลงทุนในตราสารทุนที่อยู่ในความต้องการของตลาด | หุ้นในตลาดหลักทรัพย์ | ราคาทุนหรือมูลค่ายุติธรรม (เลือกได้) |
| เงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม | ถือหุ้นในบริษัทอื่นเกิน 20% | วิธีราคาทุนหรือส่วนได้เสีย |
วิธีวัดมูลค่าเงินลงทุนตาม NPAEs
หลักการสำคัญคือ NPAEs เน้นใช้ราคาทุนเป็นหลัก ซึ่งง่ายกว่า PAEs ที่ต้องวัดมูลค่ายุติธรรมในหลายกรณี
สำหรับเงินลงทุนในตราสารทุนที่อยู่ในตลาด กิจการ NPAEs เลือกได้ระหว่างบันทึกตามราคาทุนหักค่าเผื่อด้อยค่า หรือใช้มูลค่ายุติธรรม ถ้าเลือกแบบไหนแล้วต้องใช้แบบนั้นสม่ำเสมอ
ทุกสิ้นรอบบัญชี กิจการต้องประเมินว่าเงินลงทุนด้อยค่าหรือไม่ ถ้ามูลค่าลดลงอย่างมีนัยสำคัญและไม่น่าจะกลับคืนมา ต้องรับรู้ผลขาดทุนจากการด้อยค่า
เมื่อกิจการ NPAEs โตจนต้องเปลี่ยนเป็น PAEs ต้องทำอย่างไร?
ถ้าวันหนึ่งกิจการเติบโตจนเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ จะต้องเปลี่ยนจากการใช้ TFRS for NPAEs มาเป็น TFRS for PAEs ซึ่งมีสิ่งที่ต้องเตรียมตัว
- ปรับนโยบายบัญชีให้ตรงตาม TFRS for PAEs ทุกฉบับที่เกี่ยวข้อง
- ปรับปรุงงบการเงินย้อนหลัง (restate) ตามมาตรฐานใหม่
- เพิ่มการเปิดเผยข้อมูลในหมายเหตุประกอบงบการเงิน
- จัดทำงบกระแสเงินสดเพิ่ม
- ประเมินผลกระทบของมาตรฐานที่ต่าง เช่น สัญญาเช่า ผลประโยชน์พนักงาน มูลค่ายุติธรรม
การเปลี่ยนผ่านต้องวางแผนล่วงหน้าอย่างน้อย 1 ปี แนะนำให้ปรึกษาผู้สอบบัญชีตั้งแต่เริ่มมีแผนเข้าตลาดหลักทรัพย์
สรุป: TFRS for NPAEs มาตรฐานบัญชีที่ SME ต้องรู้
- SME ส่วนใหญ่ในไทยเป็น NPAEs ใช้มาตรฐานฉบับย่อที่ง่ายกว่า PAEs
- ฉบับปรับปรุง 2565 เปลี่ยนเรื่องสัญญาเช่าและรายได้ มีผลตั้งแต่ปี 2566
- งบการเงินตาม NPAEs ต้องมีอย่างน้อย 4 รายการ ไม่บังคับงบกระแสเงินสด
- เงินลงทุนเน้นวัดมูลค่าแบบราคาทุน ง่ายกว่า PAEs ที่ต้องใช้มูลค่ายุติธรรม
จัดการงบการเงินตาม NPAEs ให้เป็นระบบด้วย PEAK
PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ออกแบบมาให้ SME จัดการบัญชีตามมาตรฐาน NPAEs ได้ครบจบในระบบเดียว ตั้งแต่บันทึกรายการ ปิดงบการเงิน ไปจนถึงส่งงบให้ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) ผ่าน DBD e-Filing
ระบบ AI ของ PEAK ช่วยตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลอัตโนมัติ ลดงานซ้ำ ประหยัดเวลา และลดข้อผิดพลาด ดูแพ็กเกจและราคา PEAK หรือทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับ TFRS for NPAEs
NPAEs ย่อมาจากอะไร?
NPAEs ย่อมาจาก Non-Publicly Accountable Entities เช่น บริษัทจำกัด ห้างหุ้นส่วนจำกัดทั่วไปที่ไม่ได้อยู่ในตลาดหุ้น กิจการ SME กว่า 99% ในไทยจัดอยู่ในกลุ่มนี้ จึงใช้มาตรฐานบัญชีฉบับที่ออกแบบมาให้เหมาะกับขนาดกิจการ
กิจการ NPAEs จำเป็นต้องจัดทำงบกระแสเงินสดหรือไม่?
ไม่จำเป็น TFRS for NPAEs ไม่ได้บังคับให้จัดทำงบกระแสเงินสด แต่ถ้ากิจการต้องการทำก็สามารถทำได้ และจะช่วยให้เจ้าของธุรกิจเห็นภาพการเข้าออกของเงินสดได้ชัดเจนขึ้น
สินค้าคงเหลือใน NPAEs วัดมูลค่าอย่างไร?
สินค้าคงเหลือวัดมูลค่าด้วยราคาทุนหรือมูลค่าสุทธิที่จะได้รับ แล้วแต่อย่างใดจะต่ำกว่า วิธีคำนวณราคาทุนที่ใช้ได้ ได้แก่ วิธีเข้าก่อนออกก่อน (FIFO) และวิธีถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก ห้ามใช้วิธีเข้าหลังออกก่อน (LIFO) (ตาม TFRS for NPAEs บทที่ 8)
ถ้าเปลี่ยนจาก NPAEs เป็น PAEs ต้องปรับงบการเงินย้อนหลังกี่ปี?
ต้องปรับปรุงงบการเงินย้อนหลังอย่างน้อย 1 ปีเปรียบเทียบ เพื่อให้ข้อมูลเทียบเคียงกันได้ตามมาตรฐาน PAEs ควรเริ่มวางแผนล่วงหน้าร่วมกับผู้สอบบัญชี
NPAEs กับ TFRS คืออะไร ต่างกันอย่างไร?
TFRS (Thai Financial Reporting Standards) คือชื่อรวมของมาตรฐานการรายงานทางการเงินไทยทั้งหมด ส่วน NPAEs เป็นประเภทกิจการ ดังนั้น “TFRS for NPAEs” หมายถึงมาตรฐาน TFRS เวอร์ชันที่ออกแบบมาเฉพาะสำหรับกิจการกลุ่มนี้ ซึ่งง่ายกว่าฉบับเต็มที่ใช้กับบริษัทจดทะเบียน
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
