ปิดงบทุกปีแต่ยังสงสัยว่ากิจการของตัวเองต้องใช้มาตรฐานบัญชีฉบับไหน PAEs หรือ NPAEs ต่างกันตรงไหน แล้ว TAS เดิมเลิกใช้แล้วจริงหรือเปล่า บทความนี้สรุปมาตรฐาน TFRS ครบทุกฉบับที่เกี่ยวข้องกับ SME และนักบัญชี พร้อมตารางเปรียบเทียบที่ดูจบเข้าใจได้ทันที
TFRS คืออะไร มาตรฐานการรายงานทางการเงินไทยที่ทุกกิจการต้องใช้
TFRS ย่อมาจาก Thai Financial Reporting Standards หรือมาตรฐานการรายงานทางการเงินของไทย เป็นชุดกฎเกณฑ์ที่บอกว่าธุรกิจไทยต้องจัดทำงบการเงินอย่างไร เช่น บันทึกรายได้เมื่อไหร่ ตีราคาสินทรัพย์อย่างไร และเปิดเผยข้อมูลอะไรบ้าง
มาตรฐานฯ พัฒนามาจาก IFRS (International Financial Reporting Standards) ซึ่งเป็นมาตรฐานสากล จุดประสงค์คือให้งบการเงินไทยเปรียบเทียบกับต่างประเทศได้ (ข้อมูลจาก สภาวิชาชีพบัญชี TFAC)
ใครเป็นผู้ออก TFRS
สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์ (TFAC) เป็นองค์กรที่ออกและปรับปรุงมาตรฐาน โดยอ้างอิงจาก IFRS ของ International Accounting Standards Board (IASB) เมื่อ IFRS มีการเปลี่ยนแปลง TFAC จะพิจารณาปรับตามในระยะเวลาต่อมา (โดยทั่วไปประมาณ 1-2 ปี)
TFRS ต่างจาก IFRS และ TAS อย่างไร
TFRS คือมาตรฐานปัจจุบันของไทยที่ปรับจาก IFRS สากล ส่วน TAS คือชื่อเดิมของมาตรฐานบัญชีไทยก่อนเปลี่ยนโครงสร้างมาเป็น TFRS ทั้ง 3 คำนี้เกี่ยวข้องกันแต่ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน
| มาตรฐาน | ชื่อเต็ม | ผู้ออก | ขอบเขต | สถานะปัจจุบัน |
|---|---|---|---|---|
| TFRS | Thai Financial Reporting Standards | สภาวิชาชีพบัญชี TFAC | ประเทศไทย | ใช้ปัจจุบัน (ฉบับ 2568) |
| IFRS | International Financial Reporting Standards | IASB (นานาชาติ) | 140+ ประเทศทั่วโลก | ใช้ปัจจุบัน (ต้นแบบของ TFRS) |
| TAS | Thai Accounting Standards | สภาวิชาชีพบัญชี TFAC | ประเทศไทย (ก่อน 2554) | เลิกใช้ ถูกแทนที่ด้วย TFRS |
ธุรกิจไทยส่วนใหญ่ใช้ TFRS ยกเว้นบริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ต่างประเทศ อาจต้องจัดทำงบตาม IFRS ด้วย เพื่อยื่นต่อผู้ลงทุนต่างชาติ
TFRS มีกี่ประเภท PAEs และ NPAEs ต่างกันอย่างไร
TFRS แบ่งเป็น 2 ชุดหลัก คือ TFRS for PAEs สำหรับกิจการที่มีความรับผิดชอบต่อสาธารณะ และ TFRS for NPAEs สำหรับบริษัททั่วไปที่ไม่ได้อยู่ในตลาดหลักทรัพย์ ธุรกิจต้องเลือกใช้ตามประเภทของกิจการ
TFRS สำหรับ PAEs (บริษัทมหาชน)
PAEs (Publicly Accountable Entities) หมายถึงกิจการที่มีความรับผิดชอบต่อสาธารณะ เช่น บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย สถาบันการเงิน บริษัทประกันภัย และกิจการที่กำลังจะเสนอขายหุ้นต่อประชาชน กิจการกลุ่มนี้ต้องใช้ TFRS ฉบับเต็ม ซึ่งใกล้เคียงกับ IFRS มากที่สุด
TFRS สำหรับ NPAEs (SME ทั่วไป)
NPAEs (Non-Publicly Accountable Entities) คือมาตรฐานบัญชีสำหรับ SME ทั่วไปที่ไม่ได้อยู่ในตลาดหุ้น กิจการกลุ่มนี้ใช้ TFRS for NPAEs ซึ่งลดความซับซ้อนลงจากฉบับเต็ม เหมาะกับธุรกิจขนาดกลางและเล็กที่ต้องการงบการเงินที่ทำได้จริงในทางปฏิบัติ (ดูมาตรฐานฉบับเต็มที่ acpro-std.tfac.or.th)
ตารางเปรียบเทียบ PAEs กับ NPAEs
| หัวข้อ | TFRS for PAEs | TFRS for NPAEs |
|---|---|---|
| กลุ่มเป้าหมาย | บริษัทมหาชน, สถาบันการเงิน, บริษัทประกัน | SME, บริษัทจำกัด, ห้างหุ้นส่วน |
| ความซับซ้อน | ครอบคลุม ละเอียด | ลดขั้นตอน เข้าใจง่ายกว่า |
| การเปิดเผยข้อมูล | ต้องเปิดเผยข้อมูลจำนวนมาก | เปิดเผยเท่าที่จำเป็น |
| ตัวอย่างธุรกิจ | บริษัทจดทะเบียน SET, ธนาคาร | ร้านค้าออนไลน์, สำนักงานบัญชี, ผู้ผลิต SME |
ตัวอย่างสถานการณ์: ร้านกาแฟ 3 สาขาที่จดทะเบียนเป็นบริษัทจำกัด รายได้ปีละ 15 ล้านบาท ไม่ได้อยู่ในตลาดหุ้น เข้าข่าย NPAEs ต้องใช้ TFRS for NPAEs ในการจัดทำงบและยื่นต่อ DBD
มาตรฐาน TFRS ฉบับหลักที่ SME ต้องรู้
มาตรฐานฯ มีหลายฉบับ แต่ที่ SME พบบ่อยและมีผลกระทบชัดเจน ได้แก่ TFRS 15, TFRS 16, TFRS 9 และ TFRS for NPAEs แต่ละฉบับกำหนดวิธีการบันทึกในหัวข้อบัญชีที่ต่างกัน
TFRS 15 การรับรู้รายได้จากสัญญาลูกค้า
TFRS 15 กำหนดว่าธุรกิจต้องรับรู้รายได้เมื่อไหร่ และต้องแบ่งรายได้อย่างไรถ้าสัญญามีหลายส่วน (เช่น ขายสินค้าพร้อมบริการหลังการขาย) ใช้โมเดล 5 ขั้นตอนในการวิเคราะห์สัญญา
ตัวอย่างสถานการณ์: ผู้ให้บริการ SaaS ขายแพ็คเกจรายปี 12,000 บาท ต้องรับรู้รายได้เดือนละ 1,000 บาทตลอด 12 เดือน ไม่ใช่รับรู้ 12,000 บาททันทีที่ลูกค้าจ่าย เพราะบริการทยอยส่งมอบตามเวลา (อ่านต่อ: คู่มือ TFRS 15 รายได้จากสัญญาลูกค้า ฉบับเต็ม)
TFRS 16 สัญญาเช่า
TFRS 16 เปลี่ยนวิธีบันทึกสัญญาเช่าครั้งใหญ่ ผู้เช่าต้องบันทึกสิทธิการใช้สินทรัพย์ (Right-of-Use Asset) และหนี้สินตามสัญญาเช่าในงบดุลแทบทุกกรณี
ต่างจากมาตรฐานเดิมที่บันทึกเป็นค่าเช่าอย่างเดียว (อ่านต่อ: คู่มือ TFRS 16 สัญญาเช่า ฉบับเต็ม)
TFRS 9 เครื่องมือทางการเงิน
TFRS 9 กำหนดวิธีจัดประเภท วัดมูลค่า และรับรู้ผลขาดทุนด้านเครดิตของเครื่องมือทางการเงิน เช่น เงินให้กู้ยืม ลูกหนี้การค้า และเงินลงทุน
หัวใจสำคัญคือ Expected Credit Loss ซึ่งต้องประมาณผลขาดทุนล่วงหน้า (ข้อมูลจาก ธนาคารแห่งประเทศไทย)
TFRS ฉบับอื่นที่ควรรู้จัก
นอกจาก 3 ฉบับข้างต้น ยังมีมาตรฐานที่กิจการบางประเภทต้องใช้ตามลักษณะธุรกิจ
- TFRS 3 การรวมธุรกิจ (Business Combinations) ใช้เมื่อซื้อกิจการหรือควบรวม
- TFRS 10 งบการเงินรวม สำหรับบริษัทแม่ที่ต้องรวมงบของบริษัทลูก
- TFRS 13 การวัดมูลค่ายุติธรรมของสินทรัพย์และหนี้สิน
- TFRS 17 สัญญาประกันภัย สำหรับธุรกิจประกัน
- TFRS 2 การจ่ายโดยใช้หุ้นเป็นเกณฑ์ เช่น ESOP
- TFRS 18 การนำเสนองบการเงิน มาตรฐานใหม่ที่ IASB ประกาศ มีผลบังคับใช้ปี 2570 (คาดว่าไทยจะทยอยปรับตาม)
การปรับปรุง TFRS ล่าสุด ปี 2568 มีอะไรใหม่
การปรับปรุง 2568 เป็นการปรับให้ตรงตาม IFRS ฉบับล่าสุดของ IASB โดยส่วนใหญ่เป็นการแก้ไขเชิงเทคนิคและปรับถ้อยคำให้ชัดเจนขึ้น ไม่ใช่การเปลี่ยนหลักการใหญ่ (ข้อมูลจาก สภาวิชาชีพบัญชี TFAC)
การเปลี่ยนแปลงหลักในรอบนี้เน้นเรื่องการเปิดเผยข้อมูลเพิ่มเติมสำหรับงบการเงิน การปรับข้อกำหนดของ TFRS 9 เรื่องเครื่องมือทางการเงิน และการเตรียมพร้อมสำหรับ TFRS 18 ที่จะมาในอนาคต
ธุรกิจที่ปิดงบตามปีบัญชีควรปรึกษาผู้สอบบัญชีเพื่อดูผลกระทบต่อรอบบัญชีปัจจุบัน
SME ต้องเริ่มใช้ TFRS อย่างไร
SME ที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลต้องจัดทำงบการเงินตาม TFRS for NPAEs และยื่นต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) ทุกปี ขั้นตอนเริ่มต้นแบ่งได้เป็น 4 ขั้น
- จำแนกประเภทกิจการ เช็คว่าเป็น PAEs หรือ NPAEs ถ้าเป็นบริษัทจำกัด SME ทั่วไปที่ไม่ได้อยู่ในตลาดหุ้น จะเข้าข่าย NPAEs
- เลือกนโยบายบัญชี กำหนดว่าจะใช้เกณฑ์ใดในการบันทึก เช่น วิธีคิดค่าเสื่อมราคา วิธีตีราคาสินค้าคงเหลือ ตัดสินใจครั้งเดียวและใช้ต่อเนื่อง
- จัดระบบเอกสารและบันทึกบัญชี เก็บเอกสารซื้อขาย ใบกำกับภาษี และเอกสารประกอบทุกรายการ เพื่อรองรับการตรวจสอบ
- จัดทำงบการเงินและยื่นต่อ DBD ปิดงบภายใน 150 วันหลังสิ้นรอบบัญชี ผ่านผู้สอบบัญชีรับอนุญาต และยื่นงบผ่านระบบ e-Filing ของ DBD
สรุป เข้าใจ TFRS แล้วบริหารธุรกิจได้แม่นยำขึ้น
สิ่งที่ผู้ประกอบการควรลงมือทำต่อจากบทความนี้ มีดังนี้
- เช็กว่ากิจการเป็น PAEs หรือ NPAEs แล้วเลือกชุดมาตรฐานให้ถูก
- ปรึกษาผู้สอบบัญชีเรื่องการปรับปรุงฉบับ 2568 ว่ากระทบรอบบัญชีปัจจุบันอย่างไร
- วางระบบเอกสารและบันทึกบัญชีให้พร้อมยื่นงบต่อ DBD ตามกำหนด
จัดการงบการเงินตาม TFRS ให้ง่ายขึ้นด้วย PEAK
PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ออกแบบให้บันทึกบัญชีตาม TFRS for NPAEs อัตโนมัติ ตั้งแต่ออกใบกำกับภาษี ปิดงบ ไปจนถึงส่งข้อมูลให้ผู้สอบบัญชี ทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับ TFRS
TFRS 18 คืออะไร จะเริ่มใช้เมื่อไร
TFRS 18 เป็นมาตรฐานใหม่เรื่องการนำเสนอและเปิดเผยข้อมูลในงบการเงิน จะแทนที่ IAS 1 ต้นฉบับ IASB กำหนดให้ใช้จริงในรอบปี 2570 ส่วนไทยยังอยู่ระหว่างการปรับ TFRS 18 คาดว่าจะทยอยประกาศในปีถัดไป
ธุรกิจ SME ต้องเปลี่ยนไปใช้ TFRS ฉบับ 2568 เมื่อไร
การปรับปรุง 2568 มีผลบังคับใช้กับงบการเงินสำหรับรอบบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ประกาศ ธุรกิจที่ปิดงบตามปีปฏิทิน (ม.ค.-ธ.ค.) จะเริ่มใช้ในรอบบัญชีปีถัดไป ควรตรวจสอบวันที่มีผลบังคับใช้ของแต่ละฉบับกับผู้สอบบัญชี
TFRS for NPAEs ต่างจาก TAS เดิมอย่างไร
TAS คือมาตรฐานบัญชีไทยเดิมที่เลิกใช้ไปแล้ว TFRS for NPAEs เป็นระบบที่มาแทน โดยยึดโครงสร้างจาก IFRS for SMEs ของ IASB มีการปรับปรุงคำนิยาม เกณฑ์การรับรู้ และรูปแบบงบให้ชัดเจนกว่าเดิม
บริษัทจำกัดขนาดเล็กต้องจ้างผู้สอบบัญชีไหม
บริษัทจำกัดทุกขนาดต้องมีผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ตรวจสอบงบและลงนามก่อนยื่นต่อ DBD ตามกฎหมาย
ส่วนห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลที่มีทุนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท และรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท สามารถใช้ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) ตรวจสอบแทนได้
TFRS กับ GAAP ต่างกันอย่างไร?
TFRS อิงจาก IFRS ซึ่งเป็นมาตรฐานสากลที่ใช้กว่า 140 ประเทศ ส่วน GAAP (Generally Accepted Accounting Principles) มักหมายถึงมาตรฐานบัญชีของสหรัฐฯ (US GAAP) ซึ่งมีหลักการบางจุดต่างกัน เช่น วิธีตีราคาสินค้าคงเหลือ กิจการไทยใช้ TFRS ไม่ต้องกังวลเรื่อง US GAAP ยกเว้นบริษัทที่มีธุรกรรมกับสหรัฐฯ โดยตรง
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
