เคยเปิดงบแสดงฐานะการเงินแล้วเจอรายการหนี้สินไม่หมุนเวียนยาวเป็นพรืด แต่ไม่แน่ใจว่าแต่ละรายการหมายถึงอะไร หลายคนอาจรู้สึกว่าเรื่องพวกนี้เป็นเรื่องของนักบัญชี ไม่เกี่ยวกับเจ้าของกิจการ แต่ความจริงแล้ว การเข้าใจหนี้สินไม่หมุนเวียนช่วยให้คุณมองเห็นภาระหนี้ระยะยาวของธุรกิจ และวางแผนชำระหนี้ได้ล่วงหน้า
บทความนี้จะพาไปรู้จักว่า หนี้สินไม่หมุนเวียน มีอะไรบ้าง พร้อมตัวอย่างจากงบการเงินจริงที่อ่านแล้วนำไปใช้ได้ทันที
หนี้สินไม่หมุนเวียน คืออะไร (Non-current Liabilities)
หนี้สินไม่หมุนเวียน (Non-current Liabilities) คือ ภาระผูกพันทางการเงินที่กิจการต้องจ่ายคืน โดยมีกำหนดชำระเกินกว่า 12 เดือนนับจากวันสิ้นรอบบัญชี พูดง่ายๆ คือ หนี้ระยะยาวที่ยังไม่ต้องจ่ายภายในปีนี้
รายการเหล่านี้จะแสดงอยู่ในงบแสดงฐานะการเงิน (Balance Sheet) ส่วนล่าง แยกจากหนี้สินหมุนเวียนที่ต้องจ่ายภายในปี และอยู่คนละฝั่งกับสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนที่แสดงด้านบนของงบ ตัวอย่างที่พบบ่อย เช่น เงินกู้ยืมจากธนาคารที่มีสัญญาผ่อน 5 ปี หรือภาระผูกพันจ่ายเงินชดเชยพนักงานเมื่อเกษียณ
ที่มา: หลักเกณฑ์การจำแนกหนี้สินตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 1 (TAS 1) เรื่องการนำเสนองบการเงิน โดยสภาวิชาชีพบัญชีในพระบรมราชูปถัมภ์
หนี้สินหมุนเวียน vs ไม่หมุนเวียน ต่างกันอย่างไร (วิธีจำแนก)
ความแตกต่างหลักอยู่ที่ระยะเวลาครบกำหนดชำระ ถ้าต้องจ่ายภายใน 12 เดือนนับจากวันสิ้นรอบบัญชี จัดเป็นหนี้สินหมุนเวียน แต่ถ้าเกิน 12 เดือน จัดเป็นหนี้สินไม่หมุนเวียน
| รายการ | หนี้สินหมุนเวียน | หนี้สินไม่หมุนเวียน |
|---|---|---|
| ระยะเวลาชำระ | ภายใน 12 เดือน | เกิน 12 เดือน |
| ตัวอย่าง | เจ้าหนี้การค้า ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย | เงินกู้ระยะยาว หุ้นกู้ |
| ผลกระทบ | กระทบสภาพคล่อง | กระทบโครงสร้างทุน |
เกณฑ์ 12 เดือน ตามมาตรฐานบัญชี (TAS 1)
มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 1 กำหนดให้กิจการจำแนกหนี้สินเป็นหมุนเวียนเมื่อเข้าเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่ง ดังนี้
- คาดว่าจะชำระภายในรอบระยะเวลาดำเนินงานปกติ
- ถือไว้เพื่อค้าเป็นหลัก
- ถึงกำหนดชำระภายใน 12 เดือนนับจากวันสิ้นรอบบัญชี
- กิจการไม่มีสิทธิเลื่อนการชำระออกไปอย่างน้อย 12 เดือน
หนี้สินที่ไม่เข้าเงื่อนไขข้อใดเลย ให้จำแนกเป็นหนี้สินไม่หมุนเวียน สำหรับ SME ที่ใช้มาตรฐาน NPAEs (มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ) หลักเกณฑ์การจำแนกก็ใช้แนวทางเดียวกัน
ข้อควรระวัง ส่วนของเงินกู้ระยะยาวที่ถึงกำหนดชำระภายใน 1 ปี (Current Portion of Long-term Debt)
จุดที่ผู้ประกอบการสับสนบ่อยคือ เงินกู้ระยะยาวไม่ได้อยู่เป็นหนี้สินไม่หมุนเวียนตลอดอายุสัญญา เมื่อเงินกู้ระยะยาวถึงกำหนดชำระภายใน 12 เดือนข้างหน้า ส่วนที่ถึงกำหนดนั้นต้องย้ายมาแสดงเป็นหนี้สินหมุนเวียนแทน
ตัวอย่าง บริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) กู้เงินธนาคาร 5 ล้านบาท ผ่อน 5 ปี ปีละ 1 ล้านบาท ในงบ ณ สิ้นปี ส่วนที่ต้องผ่อนปีหน้า 1 ล้านบาทจะแสดงเป็นหนี้สินหมุนเวียน ส่วนที่เหลืออีก 3 ล้านบาทยังคงเป็นหนี้สินไม่หมุนเวียน
การบันทึกบัญชีปรับปรุง ณ วันสิ้นปี (สมุดรายวันทั่วไป)
| รายการ | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
|---|---|---|
| เงินกู้ยืมระยะยาว | 1,000,000 | – |
| ส่วนของเงินกู้ระยะยาวที่ถึงกำหนดชำระภายใน 1 ปี | – | 1,000,000 |
รายการนี้ทำให้งบแสดงฐานะการเงินสะท้อนภาระหนี้ที่แท้จริงของแต่ละช่วงเวลา
หนี้สินไม่หมุนเวียน มีอะไรบ้าง (รายการที่พบบ่อย)
รายการหนี้สินไม่หมุนเวียนที่พบบ่อยในงบการเงินของธุรกิจไทยมีหลากหลาย ตั้งแต่เงินกู้ยืมระยะยาว หุ้นกู้ หนี้สินตามสัญญาเช่า ภาระผูกพันผลประโยชน์พนักงาน ไปจนถึงหนี้สินภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี ประมาณการหนี้สินระยะยาว รวมถึงรายการอื่นๆ เช่น เงินมัดจำรับระยะยาว ตั๋วเงินจ่ายระยะยาว และหนี้สินจากสัญญาเช่าซื้อ ซึ่งแต่ละรายการมีลักษณะแตกต่างกัน
1. เงินกู้ยืมระยะยาว (Long-term Loans)
เงินกู้ยืมระยะยาวเป็นรายการที่พบบ่อยที่สุดใน SME โดยมากเป็นเงินกู้จากธนาคารหรือสถาบันการเงิน มีสัญญากำหนดผ่อนชำระเกิน 1 ปี เช่น กู้ซื้อที่ดินและอาคาร กู้ขยายกิจการ หรือกู้เป็นเงินทุนหมุนเวียนระยะยาว
สิ่งที่ต้องดูในงบคือ ยอดเงินกู้คงเหลือทั้งหมด หักด้วย Current Portion (ส่วนที่ถึงกำหนดชำระภายในปี ตามที่อธิบายไว้ข้างต้น) จึงเป็นยอดสุทธิที่แสดงในส่วนหนี้สินไม่หมุนเวียน
2. หุ้นกู้ (Debentures หรือ Bonds)
หุ้นกู้คือตราสารหนี้ที่บริษัทออกเพื่อระดมทุนจากนักลงทุน ส่วนใหญ่พบในบริษัทขนาดใหญ่หรือบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ผู้ถือหุ้นกู้จะได้รับดอกเบี้ยตามอัตราที่กำหนดจนกว่าจะครบกำหนดไถ่ถอน
สำหรับ SME อาจไม่ค่อยพบรายการนี้ แต่ก็ควรรู้จักไว้เมื่อต้องอ่านงบการเงินของคู่ค้าหรือบริษัทที่จะร่วมลงทุน
3. หนี้สินตามสัญญาเช่าและเช่าซื้อ (Lease and Hire Purchase Liabilities)
ตั้งแต่มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 16 หรือ TFRS 16 เรื่องสัญญาเช่า มีผลบังคับใช้ตั้งแต่รอบบัญชีที่เริ่มในหรือหลัง 1 มกราคม 2563 กิจการที่เช่าสำนักงาน เช่าโกดัง หรือเช่ารถยนต์ระยะยาว ต้องรับรู้ภาระผูกพันจากสัญญาเช่าเป็นหนี้สินในงบด้วย ส่วนที่ครบกำหนดเกิน 12 เดือนจะแสดงเป็นหนี้สินไม่หมุนเวียน
นอกจากนี้ สัญญาเช่าซื้อ (Hire Purchase) เช่น ผ่อนเครื่องจักร ผ่อนรถกระบะ ก็จัดเป็นหนี้สินไม่หมุนเวียนในส่วนที่ยังไม่ถึงกำหนดชำระเช่นกัน
4. ภาระผูกพันผลประโยชน์พนักงาน (Employee Benefit Obligations)
ตามกฎหมายแรงงานกำหนดไว้ว่า กิจการต้องจ่ายค่าชดเชยให้พนักงานเมื่อเลิกจ้าง โดยคำนวณตามอายุงาน สูงสุด 400 วัน สำหรับพนักงานที่ทำงานครบ 20 ปีขึ้นไป
ภาระผูกพันนี้ต้องประมาณการตามหลักคณิตศาสตร์ประกันภัย (Actuarial Valuation) แล้วบันทึกเป็นหนี้สินไม่หมุนเวียนในงบ เพราะเป็นภาระที่จะเกิดขึ้นในอนาคตระยะยาว
5. หนี้สินภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี (Deferred Tax Liabilities)
เกิดจากผลต่างชั่วคราวระหว่างมูลค่าทางบัญชีกับฐานภาษีของสินทรัพย์หรือหนี้สิน พูดง่ายๆ คือ กิจการอาจจ่ายภาษีน้อยกว่าที่ควรในปีนี้ แต่จะต้องจ่ายเพิ่มในอนาคต จึงบันทึกส่วนต่างเป็นหนี้สินไว้ก่อน
ตัวอย่างเช่น กิจการคิดค่าเสื่อมราคาทางบัญชีด้วยวิธีเส้นตรง 10 ปี แต่ทางภาษีหักค่าเสื่อมเร่งได้ 5 ปี ผลต่างนี้ทำให้เกิดหนี้สินภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี
6. ประมาณการหนี้สินระยะยาว (Long-term Provisions)
เป็นหนี้สินที่คาดว่าจะเกิดขึ้นแต่ยังไม่แน่นอนในจำนวนเงินหรือเวลาที่จะจ่าย เช่น ค่ารื้อถอนอาคารเมื่อหมดสัญญาเช่าที่ดิน ค่าฟื้นฟูสภาพแวดล้อม หรือคดีความที่อยู่ระหว่างพิจารณาซึ่งมีโอกาสแพ้สูง
กิจการต้องประมาณจำนวนเงินที่ดีที่สุดและบันทึกเป็นหนี้สินไว้ เมื่อมีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ที่จะต้องจ่ายในอนาคต
ตัวอย่างหนี้สินไม่หมุนเวียนในงบแสดงฐานะการเงิน
ลองดูตัวอย่างงบแสดงฐานะการเงิน (สมมุติ) ของบริษัท ข จำกัด เพื่อให้เห็นภาพว่ารายการเหล่านี้แสดงในงบอย่างไร
| รายการ | ปีปัจจุบัน (บาท) | ปีก่อนหน้า (บาท) |
|---|---|---|
| เงินกู้ยืมระยะยาว (สุทธิจาก current portion) | 8,000,000 | 9,000,000 |
| หนี้สินตามสัญญาเช่า | 3,500,000 | 4,200,000 |
| ภาระผูกพันผลประโยชน์พนักงาน | 1,200,000 | 1,000,000 |
| หนี้สินภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี | 450,000 | 380,000 |
| รวมหนี้สินไม่หมุนเวียน | 13,150,000 | 14,580,000 |
จากตัวอย่าง จะเห็นว่าเงินกู้ยืมระยะยาวมีสัดส่วนมากที่สุด และภาระรวมลดลงจากปีก่อน แสดงว่ากิจการทยอยชำระหนี้ระยะยาวได้ตามแผน
วิเคราะห์ธุรกิจ หนี้สินไม่หมุนเวียน กับอัตราส่วนหนี้สินต่อทุน (D/E Ratio)
อัตราส่วนหนี้สินต่อทุน (Debt to Equity Ratio) เป็นเครื่องมือที่ผู้บริหารและนักลงทุนใช้ประเมินว่าธุรกิจพึ่งพาเงินกู้มากน้อยเพียงใดเมื่อเทียบกับเงินทุนของผู้ถือหุ้น
D/E Ratio = หนี้สินรวม / ส่วนของผู้ถือหุ้น
ตัวอย่างการคำนวณ บริษัท ค จำกัด (ชื่อสมมุติ)
| รายการ | จำนวน (บาท) |
|---|---|
| หนี้สินรวม | 20,000,000 |
| ส่วนของผู้ถือหุ้น | 10,000,000 |
| D/E Ratio | 20,000,000 / 10,000,000 = 2.0 เท่า |
ผลลัพธ์ 2.0 เท่า หมายความว่าทุกๆ 1 บาทที่เป็นทุนของผู้ถือหุ้น กิจการมีหนี้สิน 2 บาท
ถ้าหนี้สินไม่หมุนเวียนมีสัดส่วนสูง D/E Ratio ก็จะสูงตามไปด้วย ผู้บริหารควรวางแผนกระแสเงินสดให้เพียงพอสำหรับการชำระหนี้ในแต่ละงวด และเทียบกับค่าเฉลี่ยของอุตสาหกรรมเดียวกัน เช่น ธุรกิจผลิตอาหารมักมี D/E Ratio ไม่เกิน 2.0 เท่า ขณะที่ธุรกิจอสังหาริมทรัพย์อาจสูงถึง 3.0-5.0 เท่า
สรุป – เข้าใจหนี้สินไม่หมุนเวียน ช่วยวางแผนธุรกิจได้ดีขึ้น
หนี้สินไม่หมุนเวียนไม่ใช่เรื่องน่ากลัว แต่เป็นเครื่องมือทางการเงินที่ช่วยให้ธุรกิจเติบโตได้ ขอเพียงเข้าใจว่ามีรายการอะไรบ้าง จำแนกให้ถูกต้องตามเกณฑ์ 12 เดือน และติดตามผลกระทบต่ออัตราส่วนทางการเงินอย่างสม่ำเสมอ ผู้ประกอบการก็สามารถบริหารหนี้ระยะยาวได้อย่างมั่นใจ
จัดการบัญชีหนี้สินให้ครบถ้วน เริ่มต้นกับ PEAK
PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยให้ SME บันทึกรายการหนี้สิน จัดทำงบการเงิน และติดตามสถานะทางการเงินของกิจการได้ครบในที่เดียว ทดลองใช้ PEAK ฟรี
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับหนี้สินไม่หมุนเวียน
ตั๋วเงินจ่าย เป็นหนี้สินหมุนเวียนหรือไม่หมุนเวียน
ขึ้นอยู่กับระยะเวลาครบกำหนดของตั๋ว ถ้าตั๋วเงินจ่ายครบกำหนดภายใน 12 เดือน จัดเป็นหนี้สินหมุนเวียน แต่ถ้าครบกำหนดเกิน 12 เดือน เช่น ตั๋วสัญญาใช้เงิน 3 ปี จัดเป็นหนี้สินไม่หมุนเวียน ดังนั้น ต้องดูที่ระยะเวลาครบกำหนดเป็นสำคัญ ไม่ใช่ประเภทของตราสาร
เงินกู้ธนาคาร เป็นหนี้สินหมุนเวียนหรือไม่
เงินกู้ธนาคารอาจเป็นได้ทั้งสองประเภท ถ้าเป็นวงเงินเบิกเกินบัญชี (O/D) หรือเงินกู้ระยะสั้นที่ครบกำหนดภายในปี จัดเป็นหนี้สินหมุนเวียน แต่เงินกู้ระยะยาว เช่น สินเชื่อซื้อเครื่องจักรผ่อน 5 ปี จะถูกแบ่งเป็น 2 ส่วนในงบ ได้แก่ ส่วนที่ถึงกำหนดปีหน้า (Current Portion) อยู่ในหนี้สินหมุนเวียน และส่วนที่เหลืออยู่ในหนี้สินไม่หมุนเวียน
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
