แม้ยุคนี้จะโอนเงินผ่านมือถือกันแทบทุกวัน แต่เช็คเงินสด (Cash Cheque) ก็ยังเป็นเครื่องมือการเงินที่ผู้ประกอบการหลายคนต้องใช้ ไม่ว่าจะรับเช็คจากลูกค้ารายใหญ่หรือจ่ายเช็คให้ซัพพลายเออร์ สิ่งที่น่าแปลกใจคือ ผู้ประกอบการ SME จำนวนมากยังไม่แน่ใจว่าเช็คเงินสดต่างจากแคชเชียร์เช็คตรงไหน หรือเช็คมีอายุกี่วันกันแน่
เช็คเงินสดคือเช็คที่ผู้สั่งจ่ายไม่ได้ระบุชื่อผู้รับเงิน ทำให้ผู้ถือเช็คคนใดก็สามารถนำไปขึ้นเงินได้ที่ธนาคารตามที่ระบุบนหน้าเช็ค บทความนี้อธิบายตั้งแต่ความหมาย วิธีเขียน ขั้นตอนขึ้นเงิน จนถึงความเสี่ยงที่ SME ควรรู้ก่อนใช้งาน
เช็คเงินสดคืออะไร ทำไม SME ยังต้องใช้
เช็คเงินสด คือเช็คที่สั่งจ่ายเป็นเงินสด โดยไม่ต้องระบุชื่อผู้รับเงินเฉพาะเจาะจง ใครก็ตามที่ถือเช็คฉบับนี้สามารถนำไปขึ้นเงินได้ที่สาขาธนาคารผู้จ่ายทันที
ทำไมธุรกิจ SME ยังใช้เช็คเงินสด ทั้งที่มีช่องทางโอนเงินออนไลน์แล้ว เหตุผลหลักมีดังนี้
- จ่ายเงินหลายรายในคราวเดียว – เจ้าของกิจการสั่งจ่ายเช็คเงินสดให้พนักงานหลายคนพร้อมกัน โดยไม่ต้องรู้เลขบัญชีทุกคน
- รับเงินจากคู่ค้าที่ยังใช้ระบบเช็ค – ธุรกิจค้าส่งขนาดใหญ่หลายรายยังจ่ายค่าสินค้าด้วยเช็ค
- เป็นหลักฐานทางกฎหมาย – เช็คเป็นตราสารเปลี่ยนมือ (Negotiable Instrument) ที่มีผลทางกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 987-1000
เช็คเงินสดต่างจากแคชเชียร์เช็คและเช็คระบุชื่อตรงไหน
ผู้ประกอบการหลายคนเคยสับสนระหว่างเช็ค 3 ประเภทนี้ ลองดูความแตกต่างที่ชัดเจน
เช็คเงินสด (Cash Cheque)
เช็คที่สั่งจ่าย เงินสด หรือ ผู้ถือ ไม่ระบุชื่อผู้รับ ใครถือก็ขึ้นเงินได้ทันทีที่สาขาธนาคารผู้จ่าย สะดวกและรวดเร็ว แต่เสี่ยงหากสูญหาย
แคชเชียร์เช็ค (Cashier’s Cheque)
เช็คที่ออกโดยธนาคาร ธนาคารหักเงินจากบัญชีผู้ซื้อทันทีแล้วรับรองว่าจะจ่ายเงินแน่นอน ไม่มีโอกาสเด้ง ใช้ในธุรกรรมที่ต้องการความมั่นใจสูง เช่น ซื้อรถยนต์ จดทะเบียนบริษัท หรือวางมัดจำอสังหาริมทรัพย์ ค่าธรรมเนียมออกเช็คประมาณ 20 บาทต่อฉบับ
เช็คระบุชื่อ (Order Cheque)
เช็คที่ระบุชื่อผู้รับเงินชัดเจน เฉพาะบุคคลที่ชื่อตรงกันเท่านั้นจึงขึ้นเงินได้ ปลอดภัยกว่าเช็คเงินสด มักใช้ในการจ่ายเงินให้คู่ค้าหรือซัพพลายเออร์รายใดรายหนึ่ง
ตารางเปรียบเทียบ 3 ประเภทเช็ค
| รายการ | เช็คเงินสด | แคชเชียร์เช็ค | เช็คระบุชื่อ |
| ผู้ออกเช็ค | เจ้าของบัญชี | ธนาคาร | เจ้าของบัญชี |
| ระบุชื่อผู้รับ | ไม่ระบุ | ระบุ | ระบุ |
| ใครขึ้นเงินได้ | ผู้ถือคนใดก็ได้ | เฉพาะผู้รับที่ระบุ | เฉพาะผู้รับที่ระบุ |
| โอกาสเช็คเด้ง | มี | ไม่มี (ธนาคารรับรอง) | มี |
| ความเสี่ยงถ้าหาย | สูง | ต่ำ | ต่ำ |
| เหมาะกับ | จ่ายเงินทั่วไป | ธุรกรรมมูลค่าสูง | จ่ายคู่ค้ารายเจาะจง |
วิธีเขียนเช็คเงินสดที่ถูกต้อง พร้อมตัวอย่าง
การเขียนเช็คผิดแม้จุดเดียว อาจทำให้ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน มาดูส่วนประกอบสำคัญและตัวอย่างจริง
ส่วนประกอบสำคัญบนหน้าเช็ค
- วันที่สั่งจ่าย – วันเดือนปี เช่น 9 กันยายน 2569 (ใช้ปี พ.ศ.)
- สั่งจ่าย – เขียนว่า เงินสด หรือ ผู้ถือ (ถ้าพิมพ์คำว่า หรือผู้ถือ ไว้แล้วก็ไม่ต้องขีดฆ่า)
- จำนวนเงินเป็นตัวอักษร – เขียนเต็มทุกตัว ขึ้นต้นชิดซ้ายสุด ปิดท้ายด้วยคำว่า เท่านั้น หรือขีดเส้นปิดท้าย
- จำนวนเงินเป็นตัวเลข – ใส่ในช่องตัวเลข ตัวเลขต้องตรงกับตัวอักษร
- ลายเซ็นผู้สั่งจ่าย – ต้องตรงกับตัวอย่างลายเซ็นที่ให้ไว้กับธนาคาร
- เช็คขีดคร่อม (ถ้าต้องการ) – ขีดเส้นคู่ขนาน 2 เส้นที่มุมซ้ายบนเพื่อบังคับให้นำเข้าบัญชีเท่านั้น ไม่รับเป็นเงินสดที่เคาน์เตอร์
วิธีการเขียนเช็คเงินสด
สมมุติว่าคุณเป็นเจ้าของร้านค้าส่ง ต้องจ่ายค่าสินค้า 50,000 บาท ให้ซัพพลายเออร์ที่มารับเช็คด้วยตัวเอง
- วันที่ : 9 กันยายน 2569
- สั่งจ่าย : เงินสด
- จำนวนเงิน (ตัวอักษร) : ห้าหมื่นบาทถ้วน
- จำนวนเงิน (ตัวเลข) : 50,000.00
- ลายเซ็น : เซ็นให้ตรงกับที่ลงทะเบียนไว้กับธนาคาร
สิ่งที่ต้องระวัง – ห้ามเว้นที่ว่างก่อนจำนวนเงินตัวอักษร เพราะอาจถูกเติมตัวเลขเพิ่ม และอย่าใช้ปากกาลบได้เด็ดขาด
วิธีขึ้นเงินเช็คเงินสดที่ธนาคาร
เมื่อได้รับเช็คเงินสดมาแล้ว ขั้นตอนการขึ้นเงินไม่ซับซ้อนอย่างที่คิด
ขั้นตอนขึ้นเงินเช็คเงินสด
- ตรวจสอบเช็ค – เช็คว่าวันที่ จำนวนเงิน และลายเซ็นครบถ้วน ไม่มีรอยขูดลบหรือแก้ไข
- นำเช็คไปที่ธนาคารผู้จ่าย – เช็คเงินสดสามารถขึ้นเป็นเงินสดได้ทันทีที่เคาน์เตอร์สาขาธนาคารผู้จ่าย ถ้าไปธนาคารอื่นต้องฝากเข้าบัญชีแล้วรอเคลียร์ (clearing)
- ยื่นเช็ค พร้อมบัตรประชาชน – เจ้าหน้าที่ตรวจสอบเช็คและยืนยันตัวตน
- รับเงินสด หรือรอเข้าบัญชี – ขึ้นเงินสดที่สาขาธนาคารผู้จ่ายได้ทันที แต่ถ้าฝากเข้าบัญชีต่างธนาคารต้องรอเคลียร์ก่อน
ระยะเวลาและค่าธรรมเนียม
- ขึ้นเงินสดที่สาขาธนาคารผู้จ่าย – ได้เงินทันที ส่วนใหญ่มักไม่มีค่าธรรมเนียม
- ฝากเช็คเข้าบัญชีต่างธนาคาร – ใช้เวลาเคลียร์ 1 วันทำการ โดยค่าธรรมเนียมขึ้นอยู่กับแต่ละธนาคาร
สำหรับผู้ประกอบการที่รับเช็คเป็นประจำ การฝากเข้าบัญชีจะสะดวกกว่าขึ้นเงินสด เพราะมีหลักฐานทางบัญชีชัดเจนและลดความเสี่ยงจากการถือเงินสดจำนวนมาก
เช็คเงินสดมีอายุกี่วัน หมดอายุแล้วทำอย่างไร
เช็คเงินสดมีอายุ 6 เดือนนับจากวันที่ระบุบนหน้าเช็ค ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 991 หากเกิน 6 เดือน ธนาคารมีสิทธิปฏิเสธการจ่ายเงินได้
ยกตัวอย่างเช่น หากเช็คลงวันที่ 1 มีนาคม เช็คฉบับนี้ต้องนำไปขึ้นเงินภายในวันที่ 31 สิงหาคม หากเลยกำหนดนี้ ธนาคารจะปฏิเสธการขึ้นเงิน
เช็คหมดอายุแล้วทำอย่างไร – เช็คที่เกิน 6 เดือนไม่สามารถนำไปขึ้นเงินได้ ต้องติดต่อผู้สั่งจ่ายเพื่อขอออกเช็คฉบับใหม่ทดแทน ไม่มีขั้นตอนต่ออายุเช็คแต่อย่างใด
เคล็ดลับสำหรับ SME – เมื่อได้รับเช็ค ควรบันทึกวันหมดอายุไว้ในระบบแล้วนำไปขึ้นเงินโดยเร็ว อย่าเก็บเช็คไว้นานจนลืม เพราะเสียทั้งเวลาในการติดตามและกระแสเงินสดของธุรกิจ
ความเสี่ยงของเช็คเงินสดและวิธีป้องกัน
เช็คเงินสดสะดวกก็จริง แต่มีความเสี่ยงที่ผู้ประกอบการ SME ควรทำความเข้าใจ
เช็คเด้ง สาเหตุและผลทางกฎหมาย
เช็คเด้ง คือเช็คที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือเงินในบัญชีผู้สั่งจ่ายไม่พอ นอกจากนี้ยังเกิดจากลายเซ็นไม่ตรง เช็คถูกแก้ไขโดยไม่มีการเซ็นกำกับ หรือบัญชีถูกอายัด
ผลทางกฎหมาย – ปัจจุบัน พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2534 ยังมีผลบังคับใช้ กำหนดให้การออกเช็คโดยรู้ว่าเงินในบัญชีไม่พอจ่ายเป็นความผิดอาญา มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (มาตรา 4) ทั้งนี้ มีร่างกฎหมายยกเลิกโทษอาญาอยู่ระหว่างการพิจารณาของรัฐสภา ซึ่งผ่านวาระที่ 1 ของสภาผู้แทนราษฎรแล้วแต่ยังไม่มีผลบังคับใช้ ผู้ประกอบการจึงยังต้องระวังเรื่องนี้อยู่
สำหรับ SME ที่รับเช็ค – ควรตรวจสอบความน่าเชื่อถือของผู้สั่งจ่ายก่อนรับเช็ค หากเป็นคู่ค้ารายใหม่ อาจขอแคชเชียร์เช็คแทนเพื่อลดความเสี่ยง
เช็คหาย เช็คถูกปลอม ป้องกันอย่างไร
เช็คเงินสดเสี่ยงมากกว่าเช็คระบุชื่อ เพราะใครก็ตามที่ถือเช็คสามารถนำไปขึ้นเงินได้ หากเช็คสูญหายหรือถูกขโมย ผู้ที่พบเช็คก็สามารถขึ้นเงินได้ทันที โดยมีวิธีป้องกัน ดังนี้
- ขีดคร่อมเช็ค – ขีดเส้นคู่ขนาน 2 เส้นที่มุมซ้ายบน เช็คขีดคร่อมนำไปขึ้นเป็นเงินสดที่เคาน์เตอร์ไม่ได้ ต้องฝากเข้าบัญชีเท่านั้น ช่วยลดความเสี่ยงหากสูญหาย
- เก็บรักษาเช็คให้ปลอดภัย – เก็บเช็คที่ยังไม่ได้ขึ้นเงินในที่ล็อกกุญแจได้ เช่นเดียวกับเงินสด
- นำเช็คไปขึ้นเงินโดยเร็ว – ยิ่งถือเช็คนานยิ่งเสี่ยง ควรนำไปฝากหรือขึ้นเงินภายใน 1-2 วันหลังได้รับ
- ตรวจสอบเช็คก่อนรับ – ดูว่าไม่มีรอยแก้ไข ลายเซ็นดูไม่ปกติ หรือกระดาษเช็คมีลักษณะผิดสังเกต
เช็คเงินสดกับการบันทึกบัญชีสำหรับ SME
สำหรับผู้ประกอบการ เช็คไม่ใช่แค่เครื่องมือจ่ายเงิน แต่ยังเกี่ยวข้องกับการบันทึกบัญชีโดยตรง
เมื่อออกเช็คเงินสดจ่าย – บันทึกบัญชีโดยเดบิตค่าใช้จ่ายหรือบัญชีเจ้าหนี้ และเครดิตบัญชีธนาคาร (ไม่ใช่เงินสด เพราะเงินออกจากบัญชีธนาคาร)
ตัวอย่าง – ร้านค้าส่งจ่ายเช็คเงินสด 50,000 บาท ค่าสินค้าให้ซัพพลายเออร์
| รายการ | เดบิต | เครดิต |
| สินค้า/ต้นทุนขาย | 50,000 | – |
| เงินฝากธนาคาร | – | 50,000 |
เมื่อรับเช็คเงินสด – บันทึกเดบิตบัญชีเช็ค (หรือเงินฝากธนาคาร ถ้านำฝากทันที) และเครดิตบัญชีลูกหนี้หรือรายได้
ตัวอย่าง – ร้านค้าส่งรับเช็คเงินสด 80,000 บาท จากลูกค้า นำฝากธนาคารทันที
| รายการ | เดบิต | เครดิต |
| เงินฝากธนาคาร | 80,000 | – |
| ลูกหนี้การค้า | – | 80,000 |
จุดที่ SME มักผิดพลาด – หลายกิจการบันทึกการรับ-จ่ายเช็คไม่ตรงวัน ทำให้กระทบยอดธนาคาร (Bank Reconciliation) ไม่ตรง แนวทางที่ดีคือบันทึกรายการทันทีที่ออกเช็คหรือรับเช็ค แล้วบันทึกเพิ่มเมื่อเช็คเคลียร์ผ่านธนาคาร เพื่อให้ยอดเงินในบัญชีบริษัทตรงกับ Statement ธนาคาร
การใช้โปรแกรมบัญชีที่รองรับการบันทึกเช็คจะช่วยลดข้อผิดพลาดตรงนี้ได้มาก เพราะระบบจะติดตามสถานะเช็ค (ออกเช็ค – เคลียร์แล้ว – เช็คเด้ง) ให้อัตโนมัติ
สรุป: เช็คเงินสด เครื่องมือการเงินที่ SME ควรเข้าใจ
เช็คเงินสดยังเป็นเครื่องมือการเงินที่ใช้กันในภาคธุรกิจ แม้จะสะดวกแต่ก็มีความเสี่ยง ประเด็นสำคัญที่ควรจำ
- เช็คเงินสดไม่ระบุชื่อผู้รับ ใครถือก็ขึ้นเงินได้ ต่างจากแคชเชียร์เช็คที่ธนาคารรับรองและเช็คระบุชื่อที่ปลอดภัยกว่า
- เช็คมีอายุ 6 เดือน หมดอายุแล้วต้องขอเช็คใหม่จากผู้สั่งจ่าย
- การบันทึกบัญชีเช็คให้ถูกต้องตั้งแต่วันออกเช็คจนถึงวันเคลียร์ จะช่วยให้กระทบยอดธนาคารตรงทุกเดือน
จัดการเอกสารทางการเงินให้เป็นระบบด้วย PEAK
ถ้าธุรกิจของคุณรับ-จ่ายเช็คเป็นประจำ การจัดการเอกสารทางการเงินให้เป็นระบบจะช่วยลดข้อผิดพลาดและประหยัดเวลา PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วย SME บันทึกรายรับ-รายจ่าย จัดทำรายงานการเงิน และเตรียมข้อมูลภาษีได้ครบจบในที่เดียว ทดลองใช้ฟรี
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเช็คเงินสด
เช็คเงินสด ภาษาอังกฤษเรียกว่าอะไร
เช็คเงินสดในภาษาอังกฤษเรียกว่า Cash Cheque หรือ Bearer Cheque หมายถึงเช็คที่ไม่ระบุชื่อผู้รับ ผู้ถือ (Bearer) คนใดก็นำไปขึ้นเงินได้ ส่วนคำว่า Cashier’s Cheque หรือ Cashier Cheque เป็นคนละอย่างกัน เพราะหมายถึงเช็คที่ออกโดยธนาคาร
เช็คเงินสดกับแคชเชียร์เช็คต่างกันตรงไหน
เช็คเงินสดออกโดยเจ้าของบัญชี (บุคคลหรือนิติบุคคล) ไม่ระบุชื่อผู้รับ มีโอกาสเด้งถ้าเงินในบัญชีไม่พอ ส่วนแคชเชียร์เช็คออกโดยธนาคาร หักเงินจากบัญชีผู้ซื้อทันที จึงไม่มีโอกาสเด้ง ถ้าต้องการความมั่นใจสูง แคชเชียร์เช็คเป็นตัวเลือกที่ปลอดภัยกว่า
ใครก็ขึ้นเงินเช็คเงินสดได้จริงไหม
จริง ถ้าเช็คไม่ได้ขีดคร่อม ผู้ถือเช็คคนใดก็นำไปขึ้นเป็นเงินสดได้ที่สาขาธนาคารผู้จ่าย โดยแสดงบัตรประชาชน แต่ถ้าเช็คขีดคร่อมแล้ว ต้องนำฝากเข้าบัญชีธนาคารเท่านั้น ไม่สามารถรับเป็นเงินสดที่เคาน์เตอร์ได้
เช็คเงินสดหมดอายุ ต่ออายุได้ไหม
ไม่ได้ ไม่มีขั้นตอนต่ออายุเช็ค เช็คมีอายุ 6 เดือนนับจากวันที่บนเช็ค หากเกิน 6 เดือนธนาคารจะปฏิเสธ ต้องติดต่อผู้สั่งจ่ายเพื่อขอออกเช็คฉบับใหม่ทดแทนเท่านั้น
ธุรกิจเล็กควรใช้เช็คเงินสดหรือโอนเงินดีกว่า
ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ เช็คเงินสดเหมาะกับธุรกรรมที่คู่ค้ายังใช้ระบบเช็คอยู่ หรือต้องการหลักฐานทางกฎหมายที่ชัดเจน ส่วนการโอนเงินออนไลน์เร็วกว่า ค่าธรรมเนียมต่ำกว่า และติดตามง่าย สำหรับ SME ที่เพิ่งเริ่มต้น การจัดการรับ-จ่ายเช็คควบคู่กับระบบบัญชีออนไลน์จะช่วยให้บริหารกระแสเงินสดได้คล่องตัว
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
