คนอยากเปิดธุรกิจมักสงสัยว่าควรจดเป็น หจก. หรือ บจก. ดี ทั้งสองแบบเป็นนิติบุคคลเหมือนกัน แต่ค่าใช้จ่าย ภาษี และความรับผิดชอบต่างกัน
บทความนี้ PEAK สรุปว่า หจก. คืออะไร ข้อดี ข้อเสีย พร้อมตารางเปรียบเทียบ 3 รูปแบบและขั้นตอนจดทะเบียน
ห้างหุ้นส่วนจำกัด คืออะไร
ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) คือนิติบุคคลที่มีหุ้นส่วนอย่างน้อย 2 คนร่วมกันลงทุนทำธุรกิจ ต้องจดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD)
ภาษาอังกฤษเรียกว่า Limited Partnership ตัวย่อ Ltd.Part. หรือ LP ชื่อต้องขึ้นต้นด้วย “ห้างหุ้นส่วนจำกัด” ตามด้วยชื่อกิจการเสมอ
จุดสำคัญที่สุดคือ หจก. มีหุ้นส่วน 2 ประเภท ที่รับผิดชอบต่างกัน
หุ้นส่วน 2 ประเภทใน หจก.
หุ้นส่วนผู้จัดการ คือคนที่บริหารกิจการจริง มีอำนาจตัดสินใจและลงนามแทน หจก. แต่ต้อง รับผิดชอบหนี้ไม่จำกัด รวมถึงทรัพย์สินส่วนตัว ต้องมีอย่างน้อย 1 คน
หุ้นส่วนจำพวกจำกัดความรับผิด คือคนที่ลงเงินอย่างเดียว ไม่มีสิทธิ์บริหาร แต่ข้อดีคือเสียได้มากสุดแค่เท่าที่ลงทุนไป ต้องมีอย่างน้อย 1 คนเช่นกัน
หจก. ต่างจากห้างหุ้นส่วนสามัญยังไง
ทั้งสองแบบคือ “ธุรกิจที่มีหุ้นส่วนร่วมลงทุนกัน” เหมือนกัน แต่ต่างกัน 3 เรื่องหลักตามตาราง
| ห้างหุ้นส่วนสามัญ | หจก. | |
|---|---|---|
| ต้องจดทะเบียนไหม | จดหรือไม่จดก็ได้ | ต้องจดเท่านั้น |
| ถ้าเป็นหนี้ ใครรับผิดชอบ | ทุกคนรับผิดเท่ากัน ไม่มีข้อยกเว้น | แบ่งได้ — คนบริหารรับผิดเต็ม คนลงเงินเสียแค่เท่าที่ลงทุน |
| เปิดบัญชีธนาคารในนามห้างได้ไหม | ถ้าไม่จดทะเบียน = ไม่ได้ | ได้ |
| ภาษี | เสียในอัตราคนทั่วไป (สูงสุด 35%) | เสียในอัตรานิติบุคคล (สูงสุด 20%) |
สรุป — ถ้าจริงจังกับธุรกิจ ควรจด หจก. เพราะน่าเชื่อถือกว่า เปิดบัญชีธนาคารได้ ออกใบกำกับภาษีได้ และเสียภาษีในอัตราที่ต่ำกว่าบุคคลธรรมดา
ข้อดีของห้างหุ้นส่วนจำกัด
ด้านการจดทะเบียน
- ค่าจดทะเบียนถูกกว่า บจก. — ค่าธรรมเนียม DBD ของ หจก. ถูกกว่า บจก. หลายเท่า (อ้างอิงอัตราค่าธรรมเนียม — DBD)
- ขั้นตอนจดง่ายกว่า บจก. — ไม่ต้องจัดประชุมจัดตั้ง ไม่ต้องมีคณะกรรมการ ไม่ต้องจดหนังสือบริคณห์สนธิ ทำให้เริ่มต้นธุรกิจได้เร็วกว่า
- ไม่ต้องมีผู้สอบบัญชี — บจก. ต้องจ้างผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ตรวจสอบงบการเงินทุกปี แต่ หจก. ไม่ต้อง ประหยัดค่าสอบบัญชีได้อีก
ด้านภาษี
- เสียภาษีต่ำกว่าบุคคลธรรมดา — กำไร 300,000 บาทแรกยกเว้นภาษี กำไร 300,001-3,000,000 บาทเสียแค่ 15% (อ้างอิงอัตราภาษีนิติบุคคล SME — กรมสรรพากร)
ตัวอย่าง กำไรยิ่งสูง ส่วนต่างภาษีระหว่างบุคคลธรรมดากับนิติบุคคลยิ่งมาก นอกจากนี้ หจก. ยังหักค่าใช้จ่ายได้ตามจริง ไม่ต้องใช้อัตราเหมาเหมือนบุคคลธรรมดา ทำให้กำไรสุทธิที่ต้องเสียภาษีต่ำลง
ด้านการบริหาร
- แยกทรัพย์สินส่วนตัวกับธุรกิจได้ชัดเจน — ทำบัญชีชัดเจน บริหารเงินได้ดีกว่า
- น่าเชื่อถือกว่าบุคคลธรรมดา — ออกใบเสนอราคา ใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จในนามนิติบุคคลได้ ลูกค้าบางรายโดยเฉพาะองค์กรขนาดใหญ่ต้องการคู่ค้าที่เป็นนิติบุคคลเท่านั้น
ข้อเสียของห้างหุ้นส่วนจำกัด
ด้านความรับผิด
- หุ้นส่วนผู้จัดการรับผิดไม่จำกัด — ถ้าธุรกิจเป็นหนี้ ต้องรับผิดชอบเต็มรวมถึงทรัพย์สินส่วนตัว เช่น บ้าน รถ เงินฝาก อาจถูกยึดเพื่อชำระหนี้ หจก. ได้ ดังนั้นก่อนตัดสินใจเป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ ต้องประเมินความเสี่ยงทางการเงินให้รอบคอบ
ด้านการเงินและความน่าเชื่อถือ
- ระดมทุนยากกว่า บจก. — ไม่สามารถออกหุ้นขายให้คนทั่วไปได้ ถ้าต้องการเงินทุนเพิ่ม ต้องหาหุ้นส่วนใหม่หรือกู้ยืมจากธนาคาร ซึ่งอาจให้วงเงินน้อยกว่า บจก.
- ความน่าเชื่อถือต่ำกว่า บจก. — หน่วยงานราชการบางแห่งกำหนดให้คู่ค้าต้องเป็น บจก. เท่านั้น
ด้านโครงสร้าง
- เปลี่ยนหุ้นส่วนยาก — ถ้าหุ้นส่วนถอนตัว ต้องแก้หนังสือจดทะเบียนใหม่ หาคนใหม่ไม่ได้อาจต้องเลิกกิจการ
- โอนหุ้นส่วนไม่อิสระ — ต้องได้รับความยินยอมจากหุ้นส่วนทุกคน ต่างจาก บจก. ที่โอนหุ้นได้เลย เรื่องนี้สำคัญมากถ้าหุ้นส่วนมีเรื่องขัดแย้งกัน การถอนตัวหรือเปลี่ยนหุ้นส่วนทำได้ยากและใช้เวลานาน
ธุรกิจแบบไหนเหมาะกับ หจก.
หจก. เหมาะกับธุรกิจที่มีหุ้นส่วนไม่กี่คนและต้องการเริ่มต้นด้วยต้นทุนต่ำ มักเป็นกิจการขนาดเล็กถึงกลางที่เน้นบริหารร่วมกัน ตัวอย่างเช่น
- ร้านอาหาร/คาเฟ่ — หุ้นส่วน 2-3 คนร่วมลงทุน คนหนึ่งบริหารเป็นผู้จัดการ อีกคนลงเงินเป็นหุ้นส่วนจำกัดความรับผิด แบ่งกำไรตามสัดส่วนที่ตกลง
- สำนักงานบัญชี/ที่ปรึกษา — นักบัญชี 2 คนร่วมเปิดสำนักงานบัญชีให้บริการลูกค้า
- ร้านค้าออนไลน์ — เริ่มต้นเล็กๆ ขายสินค้าผ่านเว็บ ยังไม่ต้องการความน่าเชื่อถือระดับ บจก.
- รับเหมาก่อสร้างขนาดเล็ก — ช่างฝีมือร่วมกับผู้ลงทุนเปิดกิจการ
- คลินิกหรือธุรกิจบริการ — แพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญร่วมกับนักลงทุนที่มีเงินทุน
- ธุรกิจขนส่งขนาดเล็ก — เจ้าของรถร่วมกับผู้จัดการเส้นทาง
- โรงเรียนกวดวิชา — อาจารย์ผู้สอนร่วมกับผู้ลงทุนจัดหาสถานที่เรียน
หจก. ไม่เหมาะกับธุรกิจที่ต้องประมูลงานราชการ ระดมทุนจากนักลงทุนภายนอก หรือมีแผนเข้าตลาดหลักทรัพย์ในอนาคต กรณีเหล่านี้ควรจด บจก. ตั้งแต่แรก
หจก. vs บจก. vs บุคคลธรรมดา เลือกแบบไหนดี
| บุคคลธรรมดา | หจก. | บจก. | |
|---|---|---|---|
| ต้องจดทะเบียนไหม | ไม่ต้อง | ต้องจด | ต้องจด (ขั้นตอนมากกว่า) |
| ค่าจด | ไม่มี | ~1,000 บาท | ~5,500 บาทขึ้นไป |
| ภาษีสูงสุด | 35% | 20% | 20% |
| ต้องจ้างผู้ตรวจสอบบัญชีไหม | ไม่ต้อง | ไม่ต้อง | ต้องจ้างทุกปี |
| หานักลงทุนเพิ่มได้ไหม | ยาก | ยาก | ออกหุ้นขายได้ |
| ความน่าเชื่อถือ | ต่ำ | ปานกลาง | สูง |
เหมาะกับใคร:
- ทำคนเดียว ยังเล็กอยู่ → บุคคลธรรมดา ไม่ต้องจดทะเบียน ไม่มีค่าใช้จ่ายเริ่มต้น
- มีหุ้นส่วน 2-3 คน เริ่มต้นด้วยงบน้อย → หจก. จดง่าย ค่าจดถูก ภาษีต่ำ
- ต้องการรับงานใหญ่ หรือมีแผนหานักลงทุนในอนาคต → บจก. น่าเชื่อถือสูงสุด
อ้างอิง: ค่าจด หจก. ~1,000 บาท (DBD) / บจก. ~5,500+ บาท (DBD) ผู้สอบบัญชี: บจก. ต้องมีทุกปี (พ.ร.บ.การบัญชี 2543) / หจก. ทุนไม่เกิน 5 ล้าน ยกเว้น (คู่มือ DBD)
อ่านเปรียบเทียบเชิงลึกได้ที่ ทำธุรกิจรูปแบบบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลแบบไหนดี
ขั้นตอนจดทะเบียนห้างหุ้นส่วนจำกัด
จดทะเบียนได้ที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) ทั้งแบบ walk-in และออนไลน์ ใช้เวลาไม่นานถ้าเตรียมเอกสารครบ
- จองชื่อ หจก. ชื่อต้องไม่ซ้ำกับที่จดทะเบียนแล้ว จองผ่านระบบ e-Registration ได้เลย
- จัดทำหนังสือหุ้นส่วน ระบุชื่อ ประเภท สัดส่วนลงทุน ลักษณะธุรกิจ และผู้มีอำนาจลงนาม
- ยื่นจดทะเบียน ยื่นแบบคำขอพร้อมเอกสารแนบที่สำนักงาน DBD หรือจดออนไลน์ผ่าน DBD Biz Regist ได้ตลอด 24 ชั่วโมง
- รับหนังสือรับรอง หลังนายทะเบียนอนุมัติ จะได้เลขทะเบียน 13 หลักสำหรับใช้ในการทำธุรกรรม
เอกสารที่ต้องเตรียม:
- สำเนาบัตรประชาชนของหุ้นส่วนทุกคน
- แผนที่ตั้งสำนักงานใหญ่
- หนังสือยินยอมให้ใช้สถานที่ (กรณีเช่า)
- รายละเอียดลักษณะธุรกิจที่จะทำ
หมายเหตุ : ค่าธรรมเนียมและระยะเวลาอนุมัติอาจเปลี่ยนแปลง ควรตรวจสอบกับ DBD โดยตรง
ใช้ PEAK จัดการบัญชี หจก.
หลังจดทะเบียนแล้ว ต้องจัดทำบัญชีให้ถูกต้อง PEAK Account ช่วยจัดการครบจบในที่เดียว
- ออกเอกสาร ใบเสนอราคา ใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จ ในนาม หจก.
- บันทึกรายรับ-รายจ่าย เชื่อม Bank Statement อัตโนมัติ
- จัดทำงบการเงิน งบกำไรขาดทุน งบดุล พร้อมยื่นสรรพากร
- ยื่นภาษีออนไลน์ ภ.ง.ด.50 ภ.ง.ด.51 ภ.พ.30
ฟีเจอร์ SMART Suggestion แนะนำรายการบัญชีอัตโนมัติ แม้ไม่มีพื้นฐานบัญชีก็ใช้ได้ เหมาะสำหรับ หจก. ที่ไม่ต้องมีผู้สอบบัญชีแต่ยังต้องทำบัญชีให้ถูกต้อง
สรุป
- หจก. = นิติบุคคล หุ้นส่วน 2 คนขึ้นไป มี 2 ประเภท
- ข้อดี: จดง่าย ค่าธรรมเนียมถูก ภาษีต่ำ
- ข้อเสีย: ผู้จัดการรับผิดไม่จำกัด โอนหุ้นส่วนยาก
- กำไรสุทธิยิ่งสูง จดนิติบุคคลประหยัดภาษีกว่า ควรปรึกษานักบัญชีเพื่อคำนวณเปรียบเทียบ
- จดทะเบียนได้ที่ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) ใช้เวลาประมาณ 1-3 วันทำการ
- ใช้ PEAK จัดการบัญชี หจก. ได้สะดวก ครบจบในที่เดียว
- ต้องการขยายธุรกิจ/ประมูลงานราชการ → จด บจก. เริ่มต้นง่ายค่าใช้จ่ายน้อย → จด หจก.
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
หจก. ย่อมาจากอะไร ภาษาอังกฤษเรียกว่าอะไร
หจก. ย่อมาจาก ห้างหุ้นส่วนจำกัด ภาษาอังกฤษคือ Limited Partnership ตัวย่อ Ltd.Part. หรือ LP
เปิด หจก. ต้องมีกี่คน
อย่างน้อย 2 คน โดยต้องมีหุ้นส่วนผู้จัดการอย่างน้อย 1 คน และหุ้นส่วนจำพวกจำกัดความรับผิดอย่างน้อย 1 คน จดคนเดียวไม่ได้
หจก. ต้องมีผู้สอบบัญชีไหม
ไม่ต้อง ต่างจาก บจก. ที่ต้องมีผู้สอบบัญชี (CPA) ทุกปี ทำให้ หจก. ประหยัดค่าใช้จ่ายตรงนี้ได้ปีละหลายพันถึงหลายหมื่นบาท
อย่างไรก็ตาม หจก. ยังต้องจัดทำบัญชีและยื่นงบการเงินประจำปีตามปกติ
อยากเปลี่ยนจาก หจก. เป็น บจก. ทำได้ไหม
แปลงสภาพโดยตรงไม่ได้ ต้องเลิกกิจการ หจก. เดิมก่อน (ชำระบัญชี จ่ายหนี้ แบ่งทรัพย์สิน) แล้วจดจัดตั้ง บจก. ใหม่
ดังนั้นถ้าคิดว่าธุรกิจจะเติบโตมาก ควรพิจารณาจด บจก. ตั้งแต่แรก
หจก. จ่ายส่วนแบ่งกำไรยังไง
หุ้นส่วนแต่ละคนได้รับส่วนแบ่งกำไรตามสัดส่วนที่ตกลงไว้ในหนังสือหุ้นส่วน ถ้าไม่ได้ระบุจะแบ่งตามสัดส่วนเงินลงทุน
ส่วนแบ่งกำไรที่ได้รับต้องนำไปรวมเป็นรายได้บุคคลธรรมดาเพื่อเสียภาษี ควรตกลงกันให้ชัดเจนตั้งแต่ตอนจดทะเบียน
หจก. เปิดบัญชีธนาคารยังไง
ใช้หนังสือรับรองจาก DBD (อายุไม่เกิน 6 เดือน) + บัตรประชาชนหุ้นส่วนผู้จัดการ + ตราประทับบริษัท ไปเปิดบัญชีที่ธนาคาร แนะนำเปิดบัญชีกระแสรายวันแยกจากบัญชีส่วนตัว เพื่อให้ทำบัญชีง่ายขึ้น
หจก. ต้องส่งงบการเงินที่ไหน
ต้องส่งงบการเงินประจำปีต่อ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) ภายใน 5 เดือนนับจากวันสิ้นรอบบัญชี
นอกจากนี้ต้องยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคลต่อ กรมสรรพากร ปีละ 2 ครั้ง (ครึ่งปี ภ.ง.ด.51 + สิ้นปี ภ.ง.ด.50)
หจก. ต้องทำบัญชีไหม
ต้องทำบัญชี หจก. เป็นนิติบุคคลที่กฎหมายกำหนดให้จัดทำบัญชีและปิดงบทุกปี ดูรายละเอียดการส่งงบได้ที่ FAQ ด้านบน
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
