ภาษีสรรพสามิต คืออะไร สินค้าที่ต้องเสีย อัตราและวิธีคำนวณ

เจ้าของกิจการหลายคนเคยเห็นคำว่า ภาษีสรรพสามิต บนฉลากสินค้าหรือในข่าวปรับราคาน้ำมัน แต่ยังไม่แน่ใจว่ามันต่างจาก VAT ยังไง และเกี่ยวข้องกับธุรกิจตัวเองไหม

ภาษีสรรพสามิต คืออะไร (Excise Tax)

ภาษีสรรพสามิต (Excise Tax) คือภาษีทางอ้อมที่รัฐเก็บจากสินค้าและบริการบางประเภทเป็นการเฉพาะ เช่น น้ำมัน สุรา บุหรี่ รถยนต์ เครื่องดื่มที่มีน้ำตาล เป้าหมายหลักมี 2 ข้อ คือสร้างรายได้ให้รัฐ และควบคุมการบริโภคสินค้าที่อาจกระทบสุขภาพหรือสิ่งแวดล้อม จัดเก็บโดยกรมสรรพสามิต กระทรวงการคลัง

ภาษีสรรพสามิต ต่างจาก VAT อย่างไร

คนจำนวนมากสับสนระหว่างภาษีสรรพสามิตกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) แม้ทั้งสองจะเป็นภาษีทางอ้อมเหมือนกัน แต่มีจุดต่างชัดเจน

เปรียบเทียบ	ภาษีสรรพสามิต	VAT (ภาษีมูลค่าเพิ่ม)
เก็บจากสินค้าอะไร	เฉพาะสินค้าที่กำหนดในกฎหมาย เช่น น้ำมัน สุรา รถยนต์	สินค้าและบริการเกือบทุกชนิด
อัตรา	ต่างกันตามประเภทสินค้า (ตั้งแต่ 0% ถึงกว่า 50%)	อัตราเดียว 7%
หน่วยงานจัดเก็บ	กรมสรรพสามิต	กรมสรรพากร
จุดจัดเก็บ	ณ โรงงานผลิตหรือด่านศุลกากร (กรณีนำเข้า)	ทุกขั้นตอนการซื้อขาย

สินค้าบางอย่าง เช่น เบียร์ ต้องเสียทั้งภาษีสรรพสามิตและ VAT ซึ่ง VAT จะคำนวณจากราคาที่รวมภาษีสรรพสามิตแล้วอีกทอดหนึ่ง

ใครมีหน้าที่เสียภาษีสรรพสามิต

ผู้ที่ต้องเสียภาษีสรรพสามิตไม่ใช่ผู้บริโภค แต่เป็นผู้ประกอบการที่อยู่ต้นทางของสินค้า ได้แก่

• ผู้ผลิต ที่ผลิตสินค้าในประเทศไทย เช่น โรงงานเครื่องดื่ม โรงกลั่นสุรา
• ผู้นำเข้า ที่นำสินค้าจากต่างประเทศเข้ามาจำหน่าย
• ผู้ประกอบกิจการสถานบริการ เช่น ไนท์คลับ สนามกอล์ฟ สนามแข่งม้า

แม้ผู้ประกอบการจะเป็นคนจ่ายภาษีให้รัฐ แต่ในทางปฏิบัติ ภาระภาษีมักถูกบวกเข้าไปในราคาสินค้า ผู้บริโภคจึงเป็นผู้แบกรับต้นทุนจริงในท้ายที่สุด

สินค้าและบริการที่ต้องเสียภาษีสรรพสามิต มีอะไรบ้าง

สินค้าและบริการที่ต้องเสียภาษีแบ่งเป็นหมวดหลัก

หมวด	สินค้า/บริการ
น้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมัน	เบนซิน ดีเซล ก๊าซ LPG NGV น้ำมันหล่อลื่น (รายได้สรรพสามิตสูงสุด)
เครื่องดื่ม	เบียร์ ไวน์ สุรา น้ำอัดลม ชาเขียว กาแฟกระป๋อง เครื่องดื่มชูกำลัง (น้ำตาลสูง = ภาษีสูงกว่า)
ยาสูบ	บุหรี่ ซิการ์ ยาเส้น บุหรี่ไฟฟ้า (อัตราภาษีสูงที่สุดกลุ่มหนึ่ง)
รถยนต์และยานพาหนะ	รถยนต์นั่ง รถกระบะ มอเตอร์ไซค์ รถ ATV รถ EV (ได้อัตราพิเศษ)
สินค้าและบริการอื่น	แบตเตอรี่ เครื่องปรับอากาศ น้ำหอม เครื่องสำอาง สนามกอล์ฟ ไนท์คลับ เรือยอทช์

อัตราภาษีสรรพสามิต แต่ละประเภทสินค้า

อัตราภาษีสรรพสามิตแตกต่างกันตามประเภทสินค้าและวิธีคำนวณ สรุปอัตราหลักได้ดังนี้

ประเภทสินค้า	อัตราตามมูลค่า (%)	อัตราตามปริมาณ
น้ำมันเบนซิน		6.50 บาท/ลิตร
น้ำมันดีเซล		6.44 บาท/ลิตร (ปรับลดเหลือ ~1.01 ช่วงมาตรการรัฐ)
เบียร์	22%	430 บาท/ลิตรแอลกอฮอล์บริสุทธิ์
สุราขาว	2%	155 บาท/ลิตรแอลกอฮอล์บริสุทธิ์
บุหรี่	40%	1.20 บาท/มวน
น้ำอัดลม	14%	1 บาท/ลิตร (ปรับเพิ่มตามปริมาณน้ำตาล)
รถยนต์นั่ง (เครื่อง > 3,000cc)	40%
รถยนต์นั่ง EV	2% (มาตรการส่งเสริม ถึง 31 ธ.ค. 2568)
เครื่องปรับอากาศ	10%
สนามกอล์ฟ	10% ของรายรับ

อ้างอิง กฎกระทรวงกำหนดพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต และ พิกัดอัตราสรรพสามิต อัตราบางรายการอาจปรับเปลี่ยนตามมาตรการรัฐ

วิธีคำนวณภาษีสรรพสามิต (สูตรและตัวอย่าง)

การคำนวณภาษีสรรพสามิตมี 2 วิธี แล้วใช้ตัวเลขที่สูงกว่า

การคำนวณตามมูลค่า (Ad Valorem)

คิดจากราคาขายส่ง ณ โรงงานหรือราคา CIF (กรณีนำเข้า) ตามสูตร

ภาษีสรรพสามิต = ราคาขายส่งหรือราคา CIF × อัตราภาษีตามมูลค่า

การคำนวณตามปริมาณ (Specific Rate)

คิดจากจำนวนหน่วยสินค้า เช่น ลิตร กิโลกรัม มวน ตามสูตร

ภาษีสรรพสามิต = ปริมาณสินค้า × อัตราภาษีต่อหน่วย

ตัวอย่างการคำนวณจริง กรณีน้ำอัดลม

สมมติบริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) ผลิตน้ำอัดลม 10,000 ลิตร ราคาขายส่ง ณ โรงงานลิตรละ 15 บาท

ขั้นที่ 1 คำนวณตามมูลค่า (Ad Valorem)

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
ราคาขายส่งรวม	10,000 × 15	150,000 บาท
ภาษีตามมูลค่า	150,000 × 14%	21,000 บาท

ขั้นที่ 2 คำนวณตามปริมาณ (Specific)

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
ปริมาณผลิต		10,000 ลิตร
ภาษีตามปริมาณ	10,000 × 1 บาท/ลิตร	10,000 บาท

ขั้นที่ 3 เปรียบเทียบ

รายการ	จำนวนเงิน
ตามมูลค่า	21,000 บาท
ตามปริมาณ	10,000 บาท
ต้องจ่ายจริง (ตัวที่สูงกว่า)	21,000 บาท

กฎหมายกำหนดให้ใช้ตัวเลขที่สูงกว่าระหว่าง 2 วิธี ดังนั้นบริษัท ก จำกัด ต้องเสียภาษีสรรพสามิต 21,000 บาท

ข้อยกเว้นและกรณีที่ได้ลดหย่อนภาษีสรรพสามิต

สินค้าบางประเภทได้รับยกเว้นหรือลดอัตราภาษีสรรพสามิต เช่น

• สินค้าที่ส่งออกไปต่างประเทศ ได้รับยกเว้นภาษีสรรพสามิต
• สินค้าที่นำไปใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตสินค้าอื่นที่ต้องเสียภาษีสรรพสามิตอยู่แล้ว สามารถขอคืนหรือหักลดหย่อนได้
• รถยนต์ EV ได้รับอัตราภาษีพิเศษ 2% ตามมาตรการส่งเสริมของรัฐบาล
• น้ำมันดีเซล รัฐบาลมักใช้มาตรการปรับลดอัตราภาษีชั่วคราวเพื่อควบคุมราคาพลังงาน

อ้างอิง กรมสรรพสามิต

ภาษีสรรพสามิต เกี่ยวข้องกับ SME อย่างไร

เจ้าของกิจการส่วนใหญ่ไม่ได้เสียภาษีสรรพสามิตโดยตรง เพราะภาษีนี้เก็บจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าสินค้าเฉพาะประเภท แต่ถ้าธุรกิจอยู่ในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น ผลิตเครื่องดื่ม แปรรูปสุรา นำเข้ารถยนต์ หรือประกอบธุรกิจสถานบันเทิง มีหน้าที่จดทะเบียนสรรพสามิต ยื่นแบบ และชำระภาษีตามกำหนด ต้องวางแผนต้นทุนให้ครอบคลุมภาษีนี้ตั้งแต่ขั้นกำหนดราคาขาย

สำหรับเจ้าของกิจการทั่วไปที่ซื้อสินค้ามาขายต่อ ภาษีสรรพสามิตถูกบวกอยู่ในราคาต้นทุนสินค้าแล้ว สิ่งที่ต้องจัดการ คือบันทึกต้นทุนให้ถูกต้อง เพื่อคำนวณกำไรและภาษีเงินได้นิติบุคคลได้แม่นยำ

สรุป: ภาษีสรรพสามิต สิ่งที่ต้องจำ

ภาษีสรรพสามิตเป็นภาษีที่เก็บจากสินค้าเฉพาะประเภทตั้งแต่ต้นทาง เจ้าของกิจการที่อยู่ในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องต้องจัดการเรื่องนี้ให้ถูกต้อง ส่วนเจ้าของกิจการทั่วไปแม้ไม่ได้จ่ายภาษีนี้โดยตรง แต่ควรเข้าใจว่ามันส่งผลต่อราคาต้นทุนสินค้า สิ่งที่ควรทำต่อ

• ตรวจสอบว่าธุรกิจของคุณอยู่ในพิกัดสินค้าสรรพสามิตหรือไม่ ที่ excise.go.th
• บันทึกต้นทุนที่รวมภาษีสรรพสามิตให้ถูกต้องในระบบบัญชี
• ติดตามการเปลี่ยนแปลงอัตราภาษี โดยเฉพาะภาษีสรรพสามิตรถยนต์ EV ที่กำลังปรับโครงสร้างใหม่ในปี 2569

จัดการบัญชีธุรกิจให้เป็นระบบด้วย PEAK

PEAK ช่วยเจ้าของกิจการบันทึกรายรับรายจ่าย ออกเอกสาร จัดการภาษีได้ครบจากที่เดียว

ทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน

---

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับภาษีสรรพสามิต

ภาษีสรรพสามิต ภาษาอังกฤษคืออะไร

ภาษีสรรพสามิตในภาษาอังกฤษเรียกว่า “Excise Tax” หรือ “Excise Duty” เป็นคำที่ใช้ทั่วโลก ไม่ใช่เฉพาะในประเทศไทย

ภาษีสรรพสามิต คำนวณจากอะไร

คำนวณจาก 2 ฐาน คือ มูลค่า (ราคาขาย ณ โรงงานหรือราคานำเข้า) กับปริมาณ (จำนวนลิตร มวน กิโลกรัม) แล้วใช้ยอดที่สูงกว่าเป็นภาษีที่ต้องจ่าย ตัวอย่างตัวเลขดูได้ในหัวข้อวิธีคำนวณด้านบน

ภาษีสรรพสามิต จ่ายที่ไหน จ่ายออนไลน์ได้ไหม

ผู้ประกอบการสามารถยื่นแบบและชำระภาษีสรรพสามิตผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ของกรมสรรพสามิตได้ที่ excise.go.th หรือยื่นด้วยตัวเองที่สำนักงานสรรพสามิตพื้นที่ที่สถานประกอบการตั้งอยู่

ผู้บริโภคต้องจ่ายภาษีสรรพสามิตเองไหม

ตามกฎหมาย ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าเป็นผู้จ่ายภาษีให้รัฐ แต่ในความเป็นจริง ภาระภาษีถูกรวมอยู่ในราคาสินค้าแล้ว เช่น เวลาซื้อเบียร์ 1 ขวด ราคาที่จ่ายมีภาษีสรรพสามิตบวกอยู่โดยที่ผู้ซื้อไม่ต้องไปยื่นแบบเอง

เปิดร้านขายเหล้า-บุหรี่ ต้องเสียภาษีสรรพสามิตไหม

ร้านค้าปลีกที่ซื้อสินค้ามาขายต่อ ไม่ต้องเสียภาษีสรรพสามิตเอง เพราะโรงงานหรือผู้นำเข้าจ่ายไปแล้วก่อนสินค้าจะมาถึงร้าน แต่ร้านค้ายังต้องมี “ใบอนุญาตขายสุรา” หรือ “ใบอนุญาตขายยาสูบ” ตามกฎหมาย

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine