ผู้ประกอบการหลายคนได้ยินคำว่า “ประมวลรัษฎากร” แต่ไม่แน่ใจว่าเกี่ยวข้องกับธุรกิจตัวเองอย่างไร
ประมวลรัษฎากร คืออะไร
ประมวลรัษฎากร คือกฎหมายหลักที่กำหนดเรื่องภาษีอากรของประเทศไทย ใช้บังคับมาตั้งแต่ พ.ศ. 2481 โดยกรมสรรพากรเป็นหน่วยงานที่ดูแลการจัดเก็บภาษีตามกฎหมายนี้
พูดง่ายๆ ว่าทุกครั้งที่ธุรกิจยื่นภาษี หักภาษี ณ ที่จ่าย หรือจด VAT ล้วนทำตามกฎหมายฉบับนี้ทั้งสิ้น
ภาษีอากร ภาษี และอากร ต่างกันอย่างไร
หลายคนใช้คำเหล่านี้สลับกัน แต่ความหมายต่างกัน
| คำ | ความหมาย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| ภาษี | เงินที่รัฐเรียกเก็บจากรายได้หรือกำไร ไม่มีสิ่งตอบแทนโดยตรง | ภาษีเงินได้, VAT |
| อากร | เงินที่รัฐเรียกเก็บจากการทำนิติกรรมหรือใช้เอกสารบางประเภท | อากรแสตมป์บนสัญญาเช่า |
| ภาษีอากร | คำรวมที่ครอบคลุมทั้งภาษีและอากรตามประมวลรัษฎากร | ภาษี + อากร ทั้งหมดที่สรรพากรดูแล |
ภาษีตามประมวลรัษฎากร มีกี่ประเภท อะไรบ้าง
ประมวลรัษฎากรแบ่งเนื้อหาออกเป็น 5 ลักษณะหลัก (ข้อมูลจาก กรมสรรพากร) ครอบคลุมภาษีหลัก 5 ประเภท บวกกลไกหักภาษีล่วงหน้าอีก 1 รายการ รวมเป็น 6 เรื่องที่ SME ต้องเจอ
| ประเภท | ใครต้องจ่าย | อัตรา | แบบฟอร์มหลัก |
|---|---|---|---|
| ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา | คนทั่วไปที่มีรายได้ | 0-35% ตามขั้นบันได | ภ.ง.ด.90, ภ.ง.ด.91 |
| ภาษีเงินได้นิติบุคคล | บริษัท, ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน | 20% ของกำไร (SME อาจได้ลดหย่อน) | ภ.ง.ด.50, ภ.ง.ด.51 |
| ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) | ผู้ประกอบการที่รายได้ถึงเกณฑ์จดทะเบียน | 7% | ภ.พ.30 |
| ภาษีธุรกิจเฉพาะ | ธุรกิจเฉพาะ เช่น ธนาคาร ประกันชีวิต ขายอสังหาฯ | 0.1-3% ตามประเภท | ภ.ธ.40 |
| อากรแสตมป์ | ผู้ทำสัญญา/ตราสารที่กฎหมายกำหนด | ตามอัตราท้ายประมวลฯ | ติดแสตมป์/ชำระเป็นตัวเงิน |
| หัก ณ ที่จ่าย | ผู้จ่ายเงินค่าจ้าง/บริการ | 1-5% ตามประเภทเงินได้ | ภ.ง.ด.3, ภ.ง.ด.53 |
ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
คนทั่วไปที่มีรายได้ ไม่ว่าจะเป็นเงินเดือน ค่าจ้างฟรีแลนซ์ หรือกำไรจากธุรกิจส่วนตัว ต้องยื่นภาษีปีละครั้ง ใช้แบบ ภ.ง.ด.90 (แบบยื่นภาษีบุคคลธรรมดาที่มีรายได้หลายประเภท) หรือ ภ.ง.ด.91 (แบบยื่นภาษีบุคคลธรรมดาที่มีรายได้จากเงินเดือนอย่างเดียว)
ภาษีเงินได้นิติบุคคล
บริษัทจำกัดหรือห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน เสียภาษี 20% จากกำไรหลังหักค่าใช้จ่าย SME ที่ทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้านบาทและรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปี ได้รับสิทธิลดอัตราภาษีตามขั้นบันได (ข้อมูลจาก พระราชกฤษฎีกาฯ ฉบับที่ 530)
ยื่น 2 ครั้งต่อปี ได้แก่ ภ.ง.ด.51 (แบบยื่นภาษีนิติบุคคลครึ่งปี) ภายใน 2 เดือนหลังสิ้นรอบ 6 เดือน และ ภ.ง.ด.50 (แบบยื่นภาษีนิติบุคคลประจำปี) ภายใน 150 วันหลังสิ้นรอบบัญชี
ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)
กิจการที่มีรายได้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องจดทะเบียน VAT และเรียกเก็บ 7% จากลูกค้า จากนั้นนำส่งภาษีรายเดือนด้วยแบบ ภ.พ.30 (แบบยื่นภาษีมูลค่าเพิ่มรายเดือน) ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป
ภาษีธุรกิจเฉพาะ และอากรแสตมป์
ภาษีธุรกิจเฉพาะใช้กับธุรกิจบางประเภทเท่านั้น เช่น ธนาคาร ประกันชีวิต หรือขายอสังหาริมทรัพย์ภายใน 5 ปี SME ทั่วไปมักไม่เกี่ยว ยกเว้นกรณีขายที่ดินหรืออาคาร
อากรแสตมป์เรียกเก็บจากสัญญาหรือตราสารที่กฎหมายกำหนด เช่น สัญญาเช่า สัญญาจ้าง หนังสือมอบอำนาจ ต้องติดแสตมป์หรือชำระเป็นตัวเงินให้ครบตามอัตราที่ระบุไว้ในบัญชีอัตราอากรแสตมป์ (ตามมาตรา 104 ประมวลรัษฎากร)
หัก ณ ที่จ่าย
แม้ไม่ใช่ “ภาษี” โดยตรง แต่เป็นกลไกสำคัญตามประมวลรัษฎากร เวลาจ่ายค่าจ้างหรือค่าบริการ ผู้จ่ายต้องหักภาษีไว้ส่วนหนึ่งแล้วนำส่งสรรพากร ด้วยแบบ ภ.ง.ด.3 (แบบยื่นภาษีที่หักจากบุคคลธรรมดา) หรือ ภ.ง.ด.53 (แบบยื่นภาษีที่หักจากบริษัท) ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป
พร้อมออกหนังสือรับรองการหักภาษี (50 ทวิ) ให้ผู้ถูกหักเป็นหลักฐาน
มาตราสำคัญที่ผู้ประกอบการ SME ต้องรู้
ประมวลรัษฎากรมีหลายร้อยมาตรา แต่สำหรับ SME มี 4 มาตราที่กระทบโดยตรง
มาตรา 40 — เงินได้พึงประเมิน 8 ประเภท
มาตรานี้แบ่งรายได้ออกเป็น 8 ประเภท ตั้งแต่เงินเดือน (ประเภทที่ 1) ไปจนถึงรายได้จากธุรกิจ ร้านค้า ฟรีแลนซ์ (ประเภทที่ 8) ประเภทที่รายได้อยู่กำหนดวิธีหักค่าใช้จ่ายและอัตราภาษีที่ต้องจ่าย
ตัวอย่าง ถ้าเปิดร้านขายของออนไลน์ รายได้จัดอยู่ในเงินได้ประเภทที่ 8 (มาตรา 40(8)) ซึ่งเลือกหักค่าใช้จ่ายตามจริงได้
มาตรา 65 — กำไรสุทธิของนิติบุคคล
กำหนดวิธีคำนวณกำไรสุทธิ (รายได้หักค่าใช้จ่ายทั้งหมด) เพื่อใช้เป็นฐานคิดภาษีนิติบุคคล ค่าใช้จ่ายที่นำมาหักได้ต้องเป็นรายจ่ายที่เกี่ยวกับกิจการจริงและมีหลักฐาน
มาตรา 77 — ภาษีมูลค่าเพิ่ม
กำหนดว่าใครต้องจดทะเบียน VAT เมื่อไร และต้องทำอะไรบ้าง เช่น ออกเอกสารยืนยัน VAT ทุกครั้งที่ขายสินค้าหรือให้บริการ
มาตรา 81 — กิจการที่ได้รับยกเว้น VAT
บางกิจการไม่ต้องจด VAT แม้รายได้จะเกิน 1.8 ล้านบาท เช่น ขายพืชผลทางการเกษตร ขายสัตว์มีชีวิต ให้บริการทางการศึกษา หรือให้บริการด้านสาธารณสุข (ตามมาตรา 81 ประมวลรัษฎากร)
ประมวลรัษฎากร กับการทำบัญชี ผลกระทบที่ SME ต้องรู้
กฎหมายภาษีส่งผลต่อการทำบัญชีโดยตรงใน 3 เรื่อง ได้แก่ วิธีบันทึกบัญชีภาษี การเก็บเอกสารไม่น้อยกว่า 5 ปี และบทลงโทษหากไม่ปฏิบัติตาม ผู้ประกอบการที่เข้าใจจุดนี้จะลดความเสี่ยงตอนปิดงบและยื่นภาษีได้มาก
เรื่องที่ 1 — บันทึกบัญชีที่เกี่ยวกับภาษี ทุกรายการภาษีต้องบันทึกบัญชีให้ถูกต้อง ไม่ว่าจะเป็นภาษีซื้อ (VAT ที่จ่ายตอนซื้อของ) ภาษีขาย (VAT ที่เก็บจากลูกค้า) หรือภาษีที่หักไว้และต้องนำส่งรายเดือน ถ้าบันทึกผิด อาจทำให้ยอดภาษีในงบการเงินไม่ตรงกับแบบยื่น
เรื่องที่ 2 — เก็บเอกสารไม่น้อยกว่า 5 ปี ตาม พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 (กฎหมายบัญชี) กิจการต้องเก็บเอกสารบัญชีอย่างน้อย 5 ปีนับจากวันปิดบัญชี ส่วนประมวลรัษฎากรกำหนดให้เก็บเอกสารภาษีไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปีเช่นกัน เช่น ใบกำกับภาษี รายงานภาษีซื้อ-ขาย และแบบยื่นภาษีทุกฉบับ
เรื่องที่ 3 — บทลงโทษหากไม่ปฏิบัติตาม ยื่นภาษีล่าช้า เสียค่าปรับ 1,000-2,000 บาทต่อแบบ พร้อมเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องชำระ (ข้อมูลจาก rd.go.th) ถ้าไม่ยื่นเลยหรือยื่นเท็จ มีโทษทั้งปรับและจำคุก
สรุป: ประมวลรัษฎากร กฎหมายภาษีที่ SME ต้องเข้าใจ
- ประมวลรัษฎากร คือกฎหมายหลักเรื่องภาษีของไทย ครอบคลุมภาษีเงินได้ VAT ภาษีธุรกิจเฉพาะ อากรแสตมป์ และการหักภาษี
- SME ควรรู้มาตรา 40 (ประเภทเงินได้) มาตรา 65 (คำนวณกำไร) มาตรา 77 (VAT) และมาตรา 81 (ยกเว้น VAT) เป็นอย่างน้อย
- บันทึกบัญชีภาษีให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น ลดปัญหาตอนปิดงบและยื่นภาษี
จัดการภาษีให้เป็นระบบตั้งแต่วันแรกด้วย PEAK
PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ช่วยออกเอกสารภาษี คำนวณภาษีหัก และจัดทำรายงานภาษีซื้อ-ขายให้อัตโนมัติ ลดงานซ้ำและลดความเสี่ยงผิดพลาด
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับประมวลรัษฎากร
ประมวลรัษฎากร ต่างจากกฎหมายภาษีอื่นอย่างไร
ประมวลรัษฎากรเป็นกฎหมายภาษีหลักที่สรรพากรดูแล แต่ยังมีกฎหมายภาษีอื่นที่อยู่นอกประมวลฯ เช่น พ.ร.บ.ภาษีสรรพสามิต (กฎหมายสรรพสามิต) ที่กรมสรรพสามิตดูแล หรือ พ.ร.บ.ศุลกากร (กฎหมายศุลกากร) ที่กรมศุลกากรดูแล ถ้าธุรกิจนำเข้าส่งออกจะเจอกฎหมายศุลกากรเพิ่มเติมด้วย
SME ที่เพิ่งเปิดบริษัท ต้องเจอภาษีอะไรก่อน
อย่างแรกคือภาษีเงินได้นิติบุคคล ทุกบริษัทต้องยื่นแม้ยังไม่มีกำไร อย่างที่สองคือการหักภาษี เพราะทุกครั้งที่จ่ายค่าจ้างหรือค่าบริการต้องหักภาษีส่วนหนึ่งไว้นำส่ง ส่วน VAT จะเข้ามาเมื่อรายได้ถึงเกณฑ์จดทะเบียน
ประมวลรัษฎากร อัปเดตล่าสุดเรื่องอะไร
การแก้ไขที่สำคัญล่าสุดคือเรื่องกำหนดราคาโอน (Transfer Pricing) ที่เพิ่มลักษณะ 7 เข้ามาในปี 2562 กำหนดให้บริษัทที่มีรายได้เกิน 200 ล้านบาทต่อปี ต้องจัดทำรายงานข้อมูลความสัมพันธ์ระหว่างกัน นอกจากนี้ สรรพากรยังปรับปรุงเรื่อง e-Withholding Tax (ระบบหักภาษีอิเล็กทรอนิกส์) และ e-Tax Invoice อย่างต่อเนื่อง ติดตามข่าวสารล่าสุดได้ที่ rd.go.th
ถ้าไม่เข้าใจเรื่องภาษี จ้างสำนักงานบัญชีช่วยได้ไหม
ได้ และเป็นทางเลือกที่ดีสำหรับ SME ที่ไม่มีทีมบัญชีเอง สำนักงานบัญชีช่วยยื่นภาษี จัดทำงบการเงิน และให้คำแนะนำเรื่องสิทธิประโยชน์ภาษีต่างๆ ที่อาจยังไม่รู้ โปรแกรมบัญชีอย่าง PEAK ช่วยให้สำนักงานบัญชีทำงานเร็วขึ้นและลดข้อผิดพลาดในการบันทึกรายการ
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
