ใบกำกับภาษีอย่างย่อ คืออะไร ต่างจากเต็มรูปยังไง ใครออกได้บ้าง

หน้าหลัก>คลังความรู้>บัญชี>บัญชีทั่วไป>ใบกำกับภาษีอย่างย่อ คืออะไร ต่างจากเต็มรูปยังไง ใครออกได้บ้าง

Table of Contents

ใบกำกับภาษีอย่างย่อ คืออะไร และสำคัญอย่างไร

ใบกำกับภาษีอย่างย่อ (Abbreviated Tax Invoice หรือ ABB) คือ ใบกำกับภาษีที่ผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มซึ่งทำกิจการค้าปลีกออกให้ผู้ซื้อ โดยไม่ต้องระบุชื่อผู้ซื้อ และแสดงราคาที่รวมภาษีมูลค่าเพิ่มไว้แล้ว ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 86/6

บางคนเรียกว่าใบกำกับภาษีแบบย่อ ที่เห็นบ่อยที่สุดคือสลิปจากเครื่องคิดเงินของร้านสะดวกซื้อ ปั๊มน้ำมัน หรือห้างค้าปลีก ซึ่งพิมพ์คำว่า “ใบกำกับภาษีอย่างย่อ” หรือ “TAX INV (ABB)” ไว้หัวสลิป

เรื่องนี้สำคัญอย่างน้อย 3 ด้าน

ร้านค้าปลีกที่จด VAT: ใบกำกับภาษีอย่างย่อช่วยให้ออกเอกสารได้เร็วกับลูกค้าจำนวนมาก แต่ต้องมีรายการครบตามกฎหมาย และถ้าใช้เครื่องคิดเงินต้องขออนุมัติก่อน
ผู้ซื้อที่เป็นบริษัท: ภาษีซื้อในเอกสารนี้นำไปหักภาษีขายไม่ได้ ถ้าลืมขอใบกำกับภาษีเต็มรูป เงิน VAT ก้อนนั้นจะกลายเป็นต้นทุนของกิจการ
ผู้ทำบัญชี: ต้องแยกให้ออกว่าเอกสารใบไหนใช้เครดิตภาษีได้ และลงรายงานภาษีขายของสลิปเหล่านี้เป็นยอดรวมรายวัน

ตลอดบทความนี้จะใช้ตัวอย่างบริษัท ช่างดีวัสดุภัณฑ์ จำกัด ร้านวัสดุก่อสร้างที่จด VAT และขายหน้าร้านทั้งให้ลูกค้าทั่วไปและผู้รับเหมาที่เป็นบริษัท

ใบกำกับภาษีอย่างย่อ ต่างจากใบกำกับภาษีเต็มรูปอย่างไร

ใบกำกับภาษีอย่างย่อต่างจากใบกำกับภาษีเต็มรูป 3 จุดหลัก คือ ไม่ต้องมีชื่อและที่อยู่ของผู้ซื้อ แสดงราคาที่รวม VAT แล้วแทนการแยก VAT และผู้ซื้อนำภาษีซื้อไปเครดิตไม่ได้

ส่วนใบกำกับภาษีเต็มรูปต้องมีรายการครบ 8 ข้อตามมาตรา 86/4 และผู้ซื้อที่จด VAT ใช้เป็นหลักฐานหักภาษีซื้อได้

ประเด็น	ใบกำกับภาษีเต็มรูป	ใบกำกับภาษีอย่างย่อ
มาตราที่กำหนด	86/4	86/6
ใครออกได้	ผู้ประกอบการจดทะเบียนทุกประเภท	ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ค้าปลีก หรือได้รับอนุมัติตาม 86/7
คำว่า “ใบกำกับภาษี”	ต้องมี	ต้องมี
ข้อมูลผู้ขาย	ชื่อ ที่อยู่ เลขผู้เสียภาษี	ชื่อหรือชื่อย่อ และเลขผู้เสียภาษี
ข้อมูลผู้ซื้อ	ชื่อและที่อยู่	ไม่ต้องมี
รายการสินค้า	ชื่อ ชนิด ประเภท ปริมาณ มูลค่า	ชื่อ ชนิด ประเภท ปริมาณ มูลค่า
การแสดง VAT	แยกจากมูลค่าสินค้าอย่างชัดแจ้ง	ระบุว่าราคารวม VAT แล้ว
ผู้ซื้อเครดิตภาษีซื้อ	ได้	ไม่ได้

สมมติช่างดีวัสดุภัณฑ์ขายสีและแปรง 2,140 บาทให้ลูกค้าทั่วไป ใบกำกับภาษีอย่างย่อจะแสดงยอด 2,140 บาทพร้อมข้อความว่ารวม VAT แล้ว แต่ถ้าผู้รับเหมาที่เป็นบริษัทซื้อของ 10,700 บาทและขอใบกำกับภาษีเต็มรูป ใบนั้นต้องแยกให้เห็นว่ามูลค่าสินค้า 10,000 บาท และ VAT 700 บาท

ร้านแบบไหนมีสิทธิออกใบกำกับภาษีอย่างย่อ

ผู้ที่ออกใบกำกับภาษีอย่างย่อได้คือผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มที่ได้ใบทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.20)แล้ว และทำกิจการค้าปลีก ตามมาตรา 86/6 แต่ตัวแทนของผู้ประกอบการจดทะเบียนออกแทนไม่ได้

กิจการที่ไม่ใช่ค้าปลีกแต่จำเป็นต้องออก เช่น ขายให้คนจำนวนมากเหมือนร้านค้าปลีก ยื่นขออนุมัติต่ออธิบดีกรมสรรพากรได้ตามมาตรา 86/7 โดยต้องชี้แจงเหตุผลและความจำเป็น และอธิบดีจะกำหนดเงื่อนไขเพิ่มได้

ส่วนร้านที่ไม่ได้จด VAT ออกใบกำกับภาษีไม่ได้ทุกแบบ เอกสารที่ออกได้คือบิลเงินสดหรือใบเสร็จรับเงิน

ใช้เครื่อง POS ออกใบกำกับภาษีอย่างย่อ ต้องขออนุมัติไหม

ต้องขอ ร้านค้าปลีกที่จะใช้เครื่องบันทึกการเก็บเงินออกใบกำกับภาษีประเภทนี้ ต้องยื่นคำขออนุมัติต่ออธิบดีตามมาตรา 86/6 และใช้เครื่องตามระเบียบที่อธิบดีกำหนด

รายละเอียดอยู่ในประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 46) ซึ่งให้ยื่นแบบคำขอ ภ.พ.06 ที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ที่ร้านตั้งอยู่

ถ้าไม่แน่ใจว่าระบบที่ร้านใช้เข้าข่ายเครื่องบันทึกการเก็บเงินหรือไม่ ควรสอบถามสรรพากรพื้นที่ก่อนเริ่มใช้

ขายปลีกไม่เกิน 1,000 บาท ต้องออกใบกำกับภาษีไหม

ไม่จำต้องออก ถ้ากิจการเข้าเงื่อนไขขายปลีกตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 154) การขายที่มูลค่าครั้งหนึ่งไม่เกิน 1,000 บาท ไม่ต้องออกใบกำกับภาษี เว้นแต่ผู้ซื้อเรียกร้อง

ข้อยกเว้นนี้มาจากมาตรา 86/8 และประกาศเดียวกันกำหนดให้จัดทำใบกำกับภาษีรวมยอดขายเหล่านี้ทุกวันทำการ ร้านจึงยังต้องรวบรวมยอดขายไว้ ไม่ได้แปลว่าไม่ต้องมีเอกสารเลย

ใบกำกับภาษีอย่างย่อ ต้องมีรายการอะไรบ้าง

ใบกำกับภาษีอย่างย่อต้องมีรายการอย่างน้อย 7 ข้อตามมาตรา 86/6 ซึ่งเป็นรายการที่กรมสรรพากรใช้ตรวจว่าเอกสารนั้นเป็นใบกำกับภาษีจริง

คำว่า “ใบกำกับภาษี” ในที่ที่เห็นได้เด่นชัด
ชื่อหรือชื่อย่อ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรของผู้ประกอบการที่ออกใบ
หมายเลขลำดับของใบกำกับภาษี และหมายเลขลำดับของเล่ม (ถ้ามี)
ชื่อ ชนิด ประเภท ปริมาณ และมูลค่าของสินค้าหรือบริการ
ราคาสินค้าหรือค่าบริการ พร้อมข้อความระบุชัดเจนว่ารวมภาษีมูลค่าเพิ่มไว้แล้ว
วัน เดือน ปี ที่ออกใบกำกับภาษี
ข้อความอื่นที่อธิบดีกำหนด

รายการทั้งหมดต้องเป็นภาษาไทย ใช้สกุลเงินไทย และเลขไทยหรือเลขอารบิก เว้นแต่ได้รับอนุมัติจากอธิบดี ร้านที่อยากพิมพ์ชื่อสินค้าเป็นรหัส ต้องแจ้งอธิบดีล่วงหน้าอย่างน้อย 15 วันก่อนใช้

ตัวอย่างใบกำกับภาษีอย่างย่อของช่างดีวัสดุภัณฑ์ จะมีคำว่า “ใบกำกับภาษีอย่างย่อ” ชื่อร้าน เลขผู้เสียภาษี 13 หลัก เลขที่ใบ รายการสีและแปรงพร้อมจำนวน ยอด 2,140 บาท ข้อความ “ราคารวมภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว” และวันที่ขาย

ใบกำกับภาษีอย่างย่อ ใช้ยื่นภาษีได้ไหม

ผู้ซื้อใช้เครดิตภาษีซื้อไม่ได้ ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 42) ข้อ 2 (2) กำหนดให้ภาษีซื้อตามใบกำกับภาษีอย่างย่อตามมาตรา 86/6 และ 86/7 เป็นภาษีซื้อที่ไม่ให้นำมาหักในการคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม

ข้อนี้ออกตามมาตรา 82/5 (6) ภาษีซื้อในเอกสารนี้จึงจัดอยู่ในภาษีซื้อต้องห้าม ไม่ว่ายอดซื้อจะมากแค่ไหน

สมมติผู้รับเหมารายหนึ่งซื้อวัสดุจากช่างดีวัสดุภัณฑ์ 10,700 บาท แต่ลืมขอใบกำกับภาษีเต็มรูปและได้แค่สลิป ภาษีซื้อ 700 บาทในยอดนั้นจะนำไปหักภาษีขายในแบบ ภ.พ.30 ไม่ได้

ซื้อของแล้วได้ใบกำกับภาษีอย่างย่อ บันทึกบัญชีอย่างไร

บันทึกยอดรวม VAT ทั้งจำนวนเป็นค่าใช้จ่ายหรือต้นทุนของสิ่งที่ซื้อ ไม่แยกภาษีซื้อออกมา เพราะภาษีก้อนนี้เครดิตไม่ได้ จากตัวอย่างผู้รับเหมา จะบันทึกค่าวัสดุ 10,700 บาท ไม่ใช่วัสดุ 10,000 บาทกับภาษีซื้อ 700 บาท

ในการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล พระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 243) ให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลถือภาษีซื้อตามมาตรา 82/5 (6) เป็นรายจ่ายได้ แต่รายจ่ายนั้นต้องเป็นรายจ่ายของกิจการจริงและไม่ต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี ข้ออื่น ก่อนปิดงบควรให้ผู้ทำบัญชีตรวจหลักฐานประกอบ

ได้ใบกำกับภาษีอย่างย่อมาแล้ว ขอเปลี่ยนเป็นใบกำกับภาษีเต็มรูปได้ไหม

ขอได้ในทางปฏิบัติ ร้านค้าปลีกหลายแห่งออกใบกำกับภาษีเต็มรูปแทนแล้วยกเลิกใบเดิม แต่ตัวบทไม่ได้บังคับให้ร้านต้องเปลี่ยนให้ทุกกรณี ทางที่แน่นอนกว่าคือขอแบบเต็มรูปตั้งแต่ก่อนชำระเงิน

ก่อนจ่ายเงิน ให้แจ้งร้านว่าต้องการใบกำกับภาษีเต็มรูป พร้อมให้ชื่อบริษัท ที่อยู่ เลขประจำตัวผู้เสียภาษี และสำนักงานใหญ่หรือสาขา ผู้รับเหมาที่ซื้อของประจำควรเก็บข้อมูลชุดนี้ไว้ในมือถือ

ร้านที่ออกใบกำกับภาษีอย่างย่อ ต้องลงรายงานภาษีขายอย่างไร

ร้านค้าปลีกที่ออกใบกำกับภาษีอย่างย่อ ลงรายงานภาษีขายเป็นยอดรวมรายวันได้ ไม่ต้องลงทีละใบ ตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 89) ข้อ 7 (2)

แต่ละวันให้ลงมูลค่าสินค้าและจำนวน VAT ทั้งหมดแยกจากกัน และระบุเลขที่เป็นช่วง “เลขที่…ถึงเลขที่…” (ถ้าออกเป็นเล่มให้ระบุเล่มที่ด้วย) ภายใน 3 วันทำการนับจากวันที่ในใบกำกับภาษี

เพราะราคาในสลิปรวม VAT ไว้แล้ว ร้านต้องแยก VAT ออกเอง สูตรคือ VAT = ราคารวม × 7 ÷ 107

สมมติวันหนึ่งช่างดีวัสดุภัณฑ์ออกสลิปจากหน้าร้าน 85 ใบ ยอดรวม 53,500 บาท

53,500 × 7 ÷ 107 = 3,500 บาท

รายงานภาษีขายของวันนั้นจะมี 1 บรรทัด คือ มูลค่าสินค้า 50,000 บาท VAT 3,500 บาท พร้อมเลขที่ใบแรกถึงใบสุดท้ายของวัน แล้วยอดทั้งเดือนจะไปรวมในแบบ ภ.พ.30

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเรื่องใบกำกับภาษีอย่างย่อมีอะไรบ้าง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยมี 5 แบบ ทั้งฝั่งร้านที่ออกเอกสารและฝั่งผู้ซื้อที่รับเอกสาร

ขายให้บริษัทแต่ให้แค่สลิป: ลูกค้าที่จด VAT เสียสิทธิเครดิตภาษีซื้อ แล้วกลับมาขอเอกสารใหม่ภายหลัง
ไม่ระบุว่าราคารวม VAT แล้ว: ขาดรายการข้อ 5 ของมาตรา 86/6 เอกสารจึงไม่ครบตามกฎหมาย
ใช้เครื่องคิดเงินออกโดยยังไม่ได้รับอนุมัติ: ผิดเงื่อนไขของมาตรา 86/6 และประกาศฉบับที่ 46
ร้านที่ไม่ได้จด VAT พิมพ์คำว่าใบกำกับภาษี: ใบกำกับภาษีออกได้เฉพาะผู้ประกอบการจดทะเบียน เอกสารแบบนี้จึงใช้เป็นหลักฐานภาษีไม่ได้ ผู้ซื้อควรรู้วิธีตรวจใบกำกับภาษีปลอมไว้ด้วย
ผู้ซื้อนำ VAT ในสลิปไปเครดิต: ภาษีซื้อต้องห้ามที่ใส่ในรายงานภาษีซื้อ จะทำให้ยอดภาษีที่ยื่นไม่ถูกต้อง

ออกใบกำกับภาษีอย่างย่อด้วยโปรแกรมบัญชีได้ไหม

ได้ โปรแกรมบัญชีที่ออกใบเสร็จรับเงินและใบกำกับภาษีได้ มักมีรูปแบบใบกำกับภาษีอย่างย่อให้เลือกพิมพ์ ข้อดีคือเลขที่เอกสารเรียงต่อกันเอง และยอดขายไปรวมในรายงานภาษีขายโดยไม่ต้องพิมพ์ซ้ำ

ตอนเลือกโปรแกรม ให้เช็กว่าแบบฟอร์มที่พิมพ์ออกมามีรายการครบ 7 ข้อของมาตรา 86/6 โดยเฉพาะข้อความว่ารวม VAT แล้ว ส่วนเรื่องขออนุมัติเครื่องบันทึกการเก็บเงินยังเป็นหน้าที่ของกิจการเอง โปรแกรมไม่ได้ขออนุมัติแทน

ข้อควรรู้ก่อนออกหรือรับใบกำกับภาษีอย่างย่อ

ซื้อของเข้ากิจการที่ต้องการเครดิตภาษี ให้ขอใบกำกับภาษีเต็มรูปก่อนชำระเงินทุกครั้ง
ใบกำกับภาษีอย่างย่อ ใบกำกับภาษีเต็มรูป และรายงานภาษี ต้องเก็บไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปีนับแต่วันยื่นแบบหรือวันทำรายงาน ตามมาตรา 87/3
กิจการที่ไม่ใช่ค้าปลีก ห้ามออกเองจนกว่าจะได้รับอนุมัติตามมาตรา 86/7
ตัวอย่างนี้คิด VAT ร้อยละ 7 ซึ่งเป็นอัตราที่ใช้ถึง 30 กันยายน 2570 ถ้าอัตราเปลี่ยน สูตรแยก VAT ต้องเปลี่ยนตาม
ตัวเลขของช่างดีวัสดุภัณฑ์เป็นข้อมูลสมมติ กรณีที่ไม่แน่ใจเรื่องสิทธิภาษีหรือการขออนุมัติเครื่อง ควรสอบถามผู้ทำบัญชีหรือสำนักงานสรรพากรพื้นที่

สรุป ใบกำกับภาษีอย่างย่อ ร้านค้าและผู้ซื้อต้องเช็กอะไร

ใบกำกับภาษีอย่างย่อออกได้เฉพาะร้านค้าปลีกที่จด VAT หรือกิจการที่ได้รับอนุมัติ และต้องมีรายการ 7 ข้อตามมาตรา 86/6
ใช้เครื่องคิดเงินออกต้องยื่นขออนุมัติก่อน และลงรายงานภาษีขายเป็นยอดรวมรายวันได้
ผู้ซื้อเครดิต VAT จากเอกสารนี้ไม่ได้ ต้องขอใบกำกับภาษีเต็มรูปก่อนชำระเงิน
ภาษีในสลิปบันทึกรวมเป็นค่าใช้จ่ายหรือต้นทุนของสิ่งที่ซื้อ

เรื่องที่ควรเช็กก่อนคือสลิปที่ได้มาเดือนนี้ หยิบใบที่ซื้อเข้ากิจการแล้วดูหัวกระดาษ ใบไหนเขียนว่าอย่างย่อแต่ถูกลงเป็นภาษีซื้อในรายงาน ให้แก้ก่อนยื่น ภ.พ.30 รอบถัดไป ส่วนร้านค้า ให้หยิบสลิปของร้านมาเทียบกับ 7 รายการด้านบนสักใบ

ออกใบเสร็จรับเงิน/ใบกำกับภาษีอย่างย่อด้วย PEAK

ร้านที่ขายให้ทั้งลูกค้าทั่วไปและผู้รับเหมาแบบช่างดีวัสดุภัณฑ์ สร้างใบเสร็จรับเงิน/ใบกำกับภาษีใน PEAK แล้วพิมพ์เป็นใบกำกับภาษีอย่างย่อได้ทั้งขนาด A4 และเครื่องพิมพ์ POS 58 mm ตามวิธีออกใบเสร็จรับเงิน/ใบกำกับภาษีอย่างย่อใน PEAK

เมื่อกดอนุมัติเอกสาร ระบบจะบันทึกรายการบัญชีของใบนั้นให้

ทดลองใช้ PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ฟรี 30 วัน

อ่านเรื่องภาษีมูลค่าเพิ่มเพิ่มเติม

e-Tax Invoice & e-Receipt ใบกำกับภาษีแบบอิเล็กทรอนิกส์ ใครควรเริ่มใช้
บทความด้านภาษีมูลค่าเพิ่ม รวมเรื่อง VAT สำหรับเจ้าของกิจการ

แหล่งอ้างอิง:

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับใบกำกับภาษีอย่างย่อ

ใบกำกับภาษีอย่างย่อ ภาษาอังกฤษเรียกว่าอะไร

เรียกว่า Abbreviated Tax Invoice ตัวย่อ ABB บางแห่งใช้คำว่า Simplified Tax Invoice บนสลิปมักพิมพ์ว่า TAX INV (ABB) ส่วนใบกำกับภาษีเต็มรูปเรียกว่า Full Tax Invoice

ทำใบกำกับภาษีอย่างย่อใน Excel ได้ไหม

ได้ ถ้าเป็นร้านค้าปลีกที่จด VAT และแบบฟอร์มมีรายการครบ 7 ข้อตามมาตรา 86/6 พร้อมเลขที่เรียงต่อกัน แต่ถ้าออกจากเครื่องบันทึกการเก็บเงิน ต้องได้รับอนุมัติตามประกาศฉบับที่ 46 ก่อน

ต้องเก็บใบกำกับภาษีอย่างย่อไว้กี่ปี

ไม่น้อยกว่า 5 ปี ตามมาตรา 87/3 ผู้ประกอบการจดทะเบียนต้องเก็บรายงาน ใบกำกับภาษี และสำเนาใบกำกับภาษีไว้ นับแต่วันยื่นแบบแสดงรายการหรือวันทำรายงาน แล้วแต่กรณี

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine

PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ เปลี่ยนงานบัญชีให้เป็นเรื่องง่าย

ความรู้บัญชี

About Author

PEAK Account

'เพื่อน' ที่ผู้ประกอบการและสำนักงานบัญชีไว้วางใจ