ลองนึกภาพว่าธุรกิจของคุณซื้อเครื่องจักรมา 1 ล้านบาท แต่ผ่านไป 2 ปี เทคโนโลยีเปลี่ยน จนเครื่องนี้ทำเงินได้แค่ 6 แสนบาท มูลค่าที่หายไป 4 แสนบาทนี้ ในทางบัญชีเรียกว่า Impairment หรือการด้อยค่าของสินทรัพย์
หลายคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องของนักบัญชีล้วน ๆ แต่ความจริงแล้ว Impairment ส่งผลต่อตัวเลขในงบการเงิน ที่คู่ค้า B2B และนักลงทุนใช้ตัดสินใจ โดยในบทความนี้ จะอธิบาย Impairment ด้วยภาษาเข้าใจง่าย พร้อมตัวอย่างตัวเลขจริง
Impairment คืออะไร
Impairment คือ การที่สินทรัพย์ของธุรกิจมีมูลค่าจริงต่ำกว่ามูลค่าที่บันทึกอยู่ในบัญชี พูดง่าย ๆ คือ ของที่จดไว้ว่ามีค่าเท่านี้ แต่พอถึงวันนี้มันมีค่าน้อยกว่าที่จดไว้
มาตรฐานการบัญชี TAS 36 ซึ่งเทียบเท่า IAS 36 ในระดับสากล กำหนดให้กิจการต้องทดสอบสินทรัพย์เมื่อมีสัญญาณบ่งชี้ ถ้ามูลค่าจริงต่ำกว่าที่บันทึก ต้องรับรู้ผลขาดทุนจากการด้อยค่า (Impairment Loss) ในงบการเงิน
สินทรัพย์ประเภทไหนบ้างที่อาจเกิดการด้อยค่า
สินทรัพย์ที่ต้องทดสอบ Impairment ครอบคลุมทั้งที่จับต้องได้และจับต้องไม่ได้ เช่น
- ที่ดิน อาคาร เครื่องจักร อุปกรณ์สำนักงาน
- สินทรัพย์ไม่มีตัวตน เช่น ลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์ สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า
- ค่าความนิยม (Goodwill) ที่เกิดจากการซื้อกิจการ
- สินทรัพย์ระหว่างก่อสร้าง
สินทรัพย์บางประเภท เช่น สินค้าคงเหลือและเครื่องมือทางการเงิน มีมาตรฐานบัญชีเฉพาะของตัวเอง จึงไม่ใช้ TAS 36 – อ่านเรื่องสินทรัพย์เพิ่มได้ที่นี่
Impairment ต่างจากค่าเสื่อมราคาและ Write-off อย่างไร
คนทำธุรกิจมักสับสนระหว่าง 3 คำนี้ สรุปให้เข้าใจง่ายเป็นตาราง
| รายการ | ความหมาย | เกิดขึ้นเมื่อไร |
|---|---|---|
| ค่าเสื่อมราคา (Depreciation) | ทยอยตัดมูลค่าตามอายุการใช้งาน | ทุกงวดตามแผนที่กำหนดไว้ |
| การด้อยค่า (Impairment) | มูลค่าจริงลดต่ำกว่าที่บันทึกไว้ | เมื่อมีสัญญาณบ่งชี้ว่าเสื่อมค่าผิดปกติ |
| การตัดจำหน่าย (Write-off) | ตัดสินทรัพย์ออกจากบัญชีทั้งจำนวน | เมื่อสินทรัพย์ไม่มีมูลค่าเหลือหรือสูญหาย |
ค่าเสื่อมราคาเป็นเรื่องปกติที่เกิดทุกงวด เหมือนรถที่เสื่อมค่าตามอายุ แต่ Impairment เกิดเฉพาะเมื่อมีเหตุการณ์ผิดปกติ เช่น เทคโนโลยีเปลี่ยน ตลาดหดตัว หรือสินทรัพย์ได้รับความเสียหาย ส่วน Write-off คือการตัดออกทั้งก้อนเมื่อของหมดค่าไปแล้ว
สัญญาณเตือนที่บอกว่าสินทรัพย์อาจต้องทดสอบ Impairment
สัญญาณจากภายนอก
- ราคาตลาดของสินทรัพย์ลดลงมากผิดปกติ
- เทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงจนสินทรัพย์ล้าสมัย
- สภาพเศรษฐกิจหรือตลาดที่ธุรกิจอยู่แย่ลงชัดเจน
- อัตราดอกเบี้ยในตลาดสูงขึ้นจนกระทบมูลค่ากระแสเงินสด
สัญญาณจากภายใน
- สินทรัพย์เสียหาย ชำรุด หรือหยุดใช้งาน
- ผลการดำเนินงานของสินทรัพย์ต่ำกว่าที่คาดไว้
- มีแผนจะเลิกใช้หรือขายก่อนกำหนด
ข้อยกเว้นคือ ค่าความนิยม (Goodwill) ต้องทดสอบทุกปี ไม่ว่าจะมีสัญญาณหรือไม่
ขั้นตอนทดสอบ Impairment ทำอย่างไร
เมื่อพบสัญญาณบ่งชี้แล้ว ขั้นตอนการทดสอบมี 3 ขั้น
มูลค่าตามบัญชี (Carrying Amount) คืออะไร
มูลค่าตามบัญชี คือ ราคาสินทรัพย์ที่ปรากฏในงบการเงิน หลังหักค่าเสื่อมราคาสะสมแล้ว
ตัวอย่างเช่น ซื้อเครื่องจักรมา 1 ล้านบาท หักค่าเสื่อมราคาไป 2 แสนบาท เหลือมูลค่าตามบัญชี 8 แสนบาท
มูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน (Recoverable Amount) คืออะไร
คือจำนวนเงินสูงสุดที่กิจการจะได้จากสินทรัพย์ตัวนั้น โดยเปรียบเทียบ 2 ตัวเลขแล้วเลือกตัวที่สูงกว่า
- มูลค่ายุติธรรมหักต้นทุนขาย คือถ้าขายวันนี้จะได้เท่าไร หลังหักค่าใช้จ่ายในการขาย
- มูลค่าจากการใช้ (Value in Use) คือกระแสเงินสดที่คาดว่าจะได้ในอนาคต คิดเป็นมูลค่าปัจจุบัน
ตัวอย่างการคำนวณ Impairment Test
สมมติ บริษัท สมาร์ทมูฟ จำกัด (ชื่อสมมุติ) มีเครื่องจักรผลิตสินค้า
| รายการ | จำนวนเงิน |
|---|---|
| ราคาซื้อเครื่องจักร | 1,000,000 บาท |
| หักค่าเสื่อมราคาสะสม | 200,000 บาท |
| มูลค่าตามบัญชี | 800,000 บาท |
| มูลค่ายุติธรรมหักต้นทุนขาย | 550,000 บาท |
| มูลค่าจากการใช้ (Value in Use) | 600,000 บาท |
| มูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน (เลือกตัวสูงกว่า) | 600,000 บาท |
มูลค่าตามบัญชี 800,000 บาท สูงกว่ามูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน 600,000 บาท
ผลต่าง 200,000 บาท คือ Impairment Loss ที่ต้องบันทึกในงบการเงิน
วิธีบันทึกบัญชีเมื่อสินทรัพย์ด้อยค่า
เมื่อคำนวณ Impairment Loss ได้แล้ว ต้องบันทึกในบัญชีทันที จากตัวอย่างข้างต้น บันทึกได้ดังนี้
ตัวอย่าง Journal Entry บันทึกผลขาดทุนจากการด้อยค่า
| รายการ | เดบิต | เครดิต |
|---|---|---|
| ขาดทุนจากการด้อยค่า (Impairment Loss) บันทึกเป็นค่าใช้จ่าย | 200,000 | |
| ค่าเผื่อการด้อยค่า (Accumulated Impairment Loss) ปรับลดสินทรัพย์ | 200,000 |
หลังบันทึกแล้ว มูลค่าตามบัญชีจะลดเหลือ 600,000 บาท ตรงกับมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน
ค่าเสื่อมราคาในงวดถัดไป ต้องคำนวณใหม่จากฐาน 600,000 บาทนี้
ผลกระทบของ Impairment ต่องบการเงิน ที่คู่ค้าและนักลงทุนต้องรู้
Impairment ไม่ได้กระทบแค่ตัวเลขในบัญชี แต่ส่งผลต่อวิธีที่คนภายนอกมองธุรกิจของคุณด้วย
ผลต่องบกำไรขาดทุน (Income Statement)
Impairment Loss ถูกบันทึกเป็นค่าใช้จ่าย ทำให้กำไรสุทธิในงวดนั้นลดลง ถ้าจำนวนเงินมาก อาจทำให้กิจการที่เคยกำไรกลายเป็นขาดทุนได้เลย
สำหรับบริษัทในตลาดหลักทรัพย์ กำไรต่อหุ้น (EPS) จะลดตาม นักลงทุนใช้ตัวเลขนี้เป็นหลักในการตัดสินใจ
ผลต่องบแสดงฐานะการเงิน (Balance Sheet)
เมื่อบันทึก Impairment สินทรัพย์รวมจะลดลง ขณะที่หนี้สินยังเท่าเดิม ผลคือส่วนของผู้ถือหุ้นลดลงตาม
สิ่งที่คู่ค้า B2B มักดู คือ อัตราส่วนหนี้สินต่อทุน (Debt to Equity Ratio) ถ้าส่วนทุนลดลง อัตราส่วนนี้จะสูงขึ้น อาจกระทบวงเงินสินเชื่อหรือเงื่อนไขการค้า
ผลต่ออัตราส่วนการเงินที่นักลงทุนใช้วิเคราะห์
| อัตราส่วน | ผลกระทบจาก Impairment | ทำไมสำคัญ |
|---|---|---|
| ROA (ผลตอบแทนจากสินทรัพย์) | สินทรัพย์และกำไรลดลงพร้อมกัน | วัดว่าธุรกิจใช้สินทรัพย์สร้างกำไรได้ดีแค่ไหน |
| ROE (ผลตอบแทนจากส่วนทุน) | ส่วนทุนลดตาม | ใช้เทียบผลตอบแทนกับธุรกิจอื่น |
| อัตราส่วนหนี้ต่อทุน | ส่วนทุนลด ทำให้ ratio สูงขึ้น | คู่ค้าและสถาบันการเงินใช้ประเมินความเสี่ยง |
| มูลค่าตามบัญชีต่อหุ้น | ลดลง | นักลงทุนใช้เทียบกับราคาตลาด |
Impairment ทำให้ภาพลักษณ์ธุรกิจในสายตาคนภายนอกเปลี่ยนไป ทั้งนักลงทุน คู่ค้า และสถาบันการเงิน แต่การบันทึก Impairment ไม่ใช่เรื่องเสียหาย งบการเงินที่สะท้อนมูลค่าจริง จะสร้างความน่าเชื่อถือในระยะยาว แสดงว่ากิจการกำกับดูแลอย่างโปร่งใส
การกลับรายการด้อยค่าทำได้เมื่อไร
ถ้าสถานการณ์เปลี่ยนไปในทางดี เช่น ตลาดฟื้นตัว หรือสินทรัพย์กลับมาสร้างรายได้มากขึ้น กิจการสามารถกลับรายการ Impairment ได้
แต่มีเงื่อนไขสำคัญ
- กลับรายการได้ไม่เกินจำนวนที่เคยด้อยค่า มูลค่าหลังกลับรายการต้องไม่สูงกว่ามูลค่าตามบัญชีเดิม
- ค่าความนิยม (Goodwill) กลับรายการไม่ได้ เมื่อด้อยค่าแล้วคือด้อยค่าถาวร
สรุป Impairment กับความโปร่งใสของธุรกิจ
Impairment หรือการด้อยค่าของสินทรัพย์ เป็นกลไกที่ช่วยให้งบการเงินสะท้อนมูลค่าจริง เมื่อมีสัญญาณว่าสินทรัพย์อาจด้อยค่า ให้ทดสอบและบันทึกตามมาตรฐาน อย่ามองว่าเป็นเรื่องเสียหาย งบที่สะท้อนความจริง สร้างความเชื่อมั่นให้คู่ค้าและนักลงทุนได้ดีกว่า
จัดการสินทรัพย์ให้เป็นระบบด้วย PEAK
การติดตามมูลค่าสินทรัพย์ด้วยมือเป็นเรื่องกินเวลาและเสี่ยงผิดพลาด
PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยให้ SME บันทึก ติดตาม และจัดทำรายงานการเงินได้ครบในที่เดียว – ทดลองใช้ PEAK ฟรี
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับ Impairment การด้อยค่าสินทรัพย์
Impairment Loss นำมาหักเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ไหม
กรมสรรพากรไม่ยอมรับผลขาดทุนจากการด้อยค่าเป็นรายจ่ายทางภาษีในงวดที่บันทึก จะรับรู้เป็นรายจ่ายได้เมื่อจำหน่ายสินทรัพย์นั้นจริง จึงเกิดผลแตกต่างชั่วคราวระหว่างบัญชีและภาษี ควรปรึกษานักบัญชีเพื่อจัดการให้ถูกต้อง
ธุรกิจ SME ที่ใช้ NPAEs ต้องทดสอบ Impairment ด้วยหรือเปล่า
กิจการที่ใช้มาตรฐาน NPAEs (มาตรฐานบัญชีสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ) ก็มีข้อกำหนดเรื่องการด้อยค่าเช่นกัน แต่หลักการจะเรียบง่ายกว่า TFRS ควรปรึกษานักบัญชีว่ามีสินทรัพย์ตัวไหนที่ต้องทดสอบ
ถ้าไม่บันทึก Impairment จะมีผลอย่างไร
ถือว่างบการเงินไม่เป็นไปตามมาตรฐานบัญชี ผู้สอบบัญชีอาจแสดงความเห็นอย่างมีเงื่อนไข ส่งผลกระทบต่อความน่าเชื่อถือของงบทั้งฉบับ
Impairment เกิดขึ้นบ่อยแค่ไหน
ขึ้นอยู่กับลักษณะธุรกิจและสภาพตลาด ธุรกิจที่มีสินทรัพย์เทคโนโลยีมากมักเจอบ่อยกว่า เพราะเทคโนโลยีเปลี่ยนเร็ว ส่วนธุรกิจที่มีค่าความนิยมจากการซื้อกิจการ ต้องทดสอบทุกปี
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
