นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน ลูกจ้างทำอะไรได้บ้าง ร้องเรียนได้ที่ไหน มีโทษอะไรบ้าง

ถึงวันเงินเดือนออกแต่ยอดในบัญชีไม่ขยับ ค่าเช่าห้อง ค่างวดรถ และค่าใช้จ่ายในบ้านกองเป็นภูเขา หลายคนเลือกเงียบไว้ก่อนเพราะกลัวเสียงาน ทั้งที่กฎหมายแรงงานไทยให้สิทธิ์ลูกจ้างไว้ชัดเจน และขั้นตอนเรียกร้องก็ไม่ได้ยุ่งยากอย่างที่คิด

ถ้านายจ้างไม่จ่ายเงินเดือนหรือจ่ายช้ากว่าที่ตกลง ลูกจ้างยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน หรือฟ้องศาลแรงงานได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย และมีสิทธิ์ได้ดอกเบี้ยจากเงินที่ค้างเพิ่มด้วย

ส่วนบริษัทที่ไม่จ่ายเงินเดือนมีโทษทั้งจำคุกและปรับ เรื่องนี้จึงสำคัญกับเจ้าของกิจการพอๆ กับลูกจ้าง เพราะเงินเดือนไม่ออกตรงวันแม้แค่ครั้งเดียว ก็ทำให้ทีมเริ่มมองหางานใหม่ได้แล้ว

นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือนหรือจ่ายช้า ผิดกฎหมายไหม

นายจ้างมีความผิด ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 (พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน) มาตรา 70 กำหนดให้นายจ้าง จ่ายค่าจ้างอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง ตามวันที่ตกลงกันไว้ การที่นายจ้างไม่จ่ายค่าจ้างเลย จ่ายไม่ครบ หรือจ่ายช้ากว่ากำหนด จึงถือว่านายจ้างผิดนัด แม้จะอ้างว่าธุรกิจขาดทุนหรือลูกค้ายังไม่โอนเงินมาก็ตาม

นายจ้างยังหักเงินเดือนเองตามใจไม่ได้ มาตรา 76 อนุญาตให้หักได้เฉพาะบางรายการ เช่น ภาษีเงินได้ เงินสมทบประกันสังคม หรือรายการที่ลูกจ้างยินยอมเป็นหนังสือตามที่กฎหมายกำหนด

ไม่มีสัญญาจ้างเป็นลายลักษณ์อักษร ยังมีสิทธิ์ไหม

มีสิทธิ์เท่ากัน สัญญาจ้างตกลงกันด้วยวาจาก็มีผลตามกฎหมาย สิ่งที่ต้องมีคือหลักฐานว่าทำงานให้นายจ้างจริง เช่น แชตสั่งงาน ตารางกะ ภาพถ่ายขณะทำงาน หรือประวัติการโอนเงินเดือนงวดก่อนๆ

ลูกจ้างมีสิทธิ์ได้เงินคืนเท่าไร ดอกเบี้ยและเงินเพิ่มคิดยังไง

นอกจากเงินเดือนที่ค้าง ลูกจ้างมีสิทธิ์ได้ดอกเบี้ย 15% ต่อปีระหว่างที่นายจ้างผิดนัด และถ้านายจ้างจงใจไม่จ่ายโดยไม่มีเหตุผลสมควรเกิน 7 วัน จะต้องจ่ายเงินเพิ่มอีก 15% ของเงินที่ค้าง ทุกๆ 7 วัน ตามมาตรา 9 ของ พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน

ลองดูตัวอย่างพนักงานแพ็กของร้านค้าออนไลน์แห่งหนึ่ง (สมมุติ) เงินเดือน 15,000 บาท ถูกค้างจ่าย 30 วัน

ดอกเบี้ย คิดจาก 15,000 × 15% × 30 ÷ 365 ได้ราว 185 บาท

เงินเพิ่ม ใช้เฉพาะกรณีจงใจไม่จ่าย โดยคิดครั้งละ 15% ของเงินที่ค้าง หรือ 2,250 บาท ทุกๆ 7 วันที่ยังค้าง เงินส่วนนี้โตเร็วมาก จึงเป็นเหตุผลที่นายจ้างส่วนใหญ่ยอมจ่ายเมื่อเรื่องถึงพนักงานตรวจแรงงาน

การคิดจำนวนงวดของเงินเพิ่มในแต่ละคดีอาจต่างกัน ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงานหรือศาล ตัวเลขนี้ใช้ดูภาพรวมว่าเงินค้างเพิ่มขึ้นเร็วแค่ไหน

---

นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน ต้องทำอะไรบ้าง 4 ขั้นตอน

เมื่อบริษัทไม่จ่ายเงินเดือน ให้เริ่มจากทวงถามเป็นลายลักษณ์อักษร เก็บหลักฐานให้ครบ แล้วยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน ถ้ายังไม่ได้ผลจึงฟ้องศาลแรงงาน ลำดับนี้ช่วยให้ได้เงินคืนเร็ว และไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย เพราะทั้งการยื่นคำร้องและการฟ้องศาลแรงงานไม่มีค่าธรรมเนียม

1. ทวงถามเป็นลายลักษณ์อักษร ส่งข้อความหรืออีเมลถึงนายจ้างหรือฝ่ายบุคคล ระบุงวดที่ค้างและจำนวนเงิน เพราะข้อความนี้จะกลายเป็นหลักฐานว่าเราทวงแล้ว และบางครั้งปัญหาก็จบตรงนี้ถ้าเป็นความผิดพลาดของระบบ

2. เก็บหลักฐานให้ครบ เช่น สลิปเงินเดือนงวดก่อน รายการเดินบัญชีที่เคยได้รับเงินเดือน หลักฐานสัญญาจ้าง ทั้งรูปแบบเอกสาร อีเมล หรือแชตตกลงค่าจ้าง และหลักฐานของการทวงถามจากข้อ 1 เพื่อให้พนักงานตรวจแรงงาน ใช้ในการยืนยันจำนวนเงิน

3. ยื่นคำร้องแบบ คร.7 ต่อพนักงานตรวจแรงงานในพื้นที่ที่ทำงาน พนักงานตรวจแรงงานต้องสอบข้อเท็จจริง และมีคำสั่งภายใน 60 วัน ขยายได้อีกไม่เกิน 30 วัน

4. ฟ้องศาลแรงงาน หากนายจ้างยังไม่ยอมความ เรื่องราวซับซ้อน หรือไม่พอใจคำสั่งพนักงานตรวจแรงงาน ลูกจ้างสามารถส่งฟ้องศาลแรงงานได้ แต่ต้องทำการฟ้องภายใน 30 วันนับแต่วันที่ทราบคำสั่ง ไม่เช่นนั้นคำสั่งจะเป็นที่สุด

อย่ารอนานเกินไป เพราะสิทธิ์เรียกค่าจ้างมีอายุความ 2 ปี ตามกฎหมายแพ่งฯ มาตรา 193/34 (9) หากหมดอายุสิทธิ์แล้ว ลูกจ้างอาจไม่มีสิทธิ์เรียกร้องอีกต่อไป

ช่องทางร้องเรียน ออนไลน์ สายด่วน และสำนักงาน

ร้องเรียนนายจ้างไม่จ่ายเงินเดือนได้ 3 ช่องทาง เลือกทางที่สะดวกที่สุด

ช่องทาง	เหมาะกับใคร
สายด่วนกระทรวงแรงงาน 1506 แล้วเลือกเมนูกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน	ลูกจ้างที่อยากสอบถามสิทธิ์ ก่อนตัดสินใจยื่นเรื่อง
ระบบออนไลน์ e-service กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน	ลูกจ้างทั่วไป ที่ต้องการความสะดวก
สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่	ลูกจ้างที่มีหลักฐานเอกสารเยอะ หรืออยากคุยกับเจ้าหน้าที่ตรงๆ

โทษของนายจ้างที่ไม่จ่ายค่าจ้าง มีอะไรบ้าง

นายจ้างที่ไม่จ่ายค่าจ้างตามกำหนดมีโทษอาญา 2 ชั้น ชั้นแรกคือโทษจากการไม่จ่ายค่าจ้างเอง ชั้นที่สองคือโทษจากการไม่ทำตามคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงาน นอกจากนี้ยังต้องจ่ายดอกเบี้ยและเงินเพิ่มให้ลูกจ้างด้วย

การกระทำ	โทษตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน
ไม่จ่ายค่าจ้างตามกำหนด หรือหักค่าจ้างโดยไม่มีสิทธิ์	จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (มาตรา 144)
ไม่ทำตามคำสั่งพนักงานตรวจแรงงาน	จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (มาตรา 151)

ทั้งนี้ ถ้านายจ้างยอมทำตามคำสั่งพนักงานตรวจแรงงานครบถ้วน คดีอาญาจะระงับไปตามมาตรา 124/1

---

ถ้าเป็นนายจ้างที่เงินสดไม่พอจ่ายเงินเดือน ควรทำอย่างไร

สิ่งแรกคือพูดกับลูกจ้างตรงๆ ก่อนถึงวันจ่าย และห้ามลดหรือหักเงินเดือนเองโดยไม่มีสิทธิ์ตามกฎหมาย ยิ่งถ้าเลือกเงียบหายไป อาจเปลี่ยนจากปัญหาเงินขาดมือ กลายเป็นคดีกับกรมแรงงาน พร้อมดอกเบี้ยและเงินเพิ่ม การสื่อสารตรงๆ จึงเป็นทางเลือกที่ดีกว่า

รูปแบบการสื่อสารควรเป็นลายลักษณ์อักษร โดยบอกทั้งสาเหตุ วันที่จะจ่ายจริง และอาจจ่ายบางส่วนก่อนหากทำได้ เพื่อให้ลูกจ้างเข้าใจในสถานการณ์ปัจจุบัน ดีกว่าไม่ได้รับรู้เรื่องอะไรเลย

หากต้องหยุดกิจการชั่วคราว ให้ใช้ช่องทางที่กฎหมายเปิดไว้ โดยมาตรา 75 ระบุว่า  ให้นายจ้างที่ต้องหยุดกิจการชั่วคราวเพราะเหตุจำเป็น จ่ายเงินให้ลูกจ้างไม่น้อยกว่า 75% ของค่าจ้างระหว่างหยุด โดยต้องแจ้งลูกจ้างและพนักงานตรวจแรงงานล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 3 วันทำการ 

ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ นายจ้างสามารถปรึกษาเจ้าหน้าที่รัฐ เช่น สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่ หรือนักกฎหมายแรงงาน เพื่อการรักษาสิทธิ์ และความเป็นธรรมต่อทั้งสองฝ่าย

อีกเรื่องที่นายจ้างควรเตรียมคือกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง ตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569 นายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนต้องหักเงินสะสมจากค่าจ้างลูกจ้างและจ่ายสมทบในอัตราเท่ากัน ช่วงแรกฝ่ายละ 0.25% ของค่าจ้าง

เงินก้อนนี้ต้องนำส่งภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป ยิ่งมีรายการที่ต้องหักและนำส่งมากขึ้น ยิ่งควรวางกระแสเงินสดสำหรับเงินเดือนให้ชัด เช่นเดียวกับการจ่ายเงินสมทบประกันสังคมที่มีกำหนดส่งทุกเดือน

วิธีป้องกันไม่ให้จ่ายเงินเดือนช้าอีก

ปัญหาจ่ายเงินเดือนช้าใน SME ส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากเจตนาร้าย แต่เกิดจากเงินเข้าไม่ตรงกับวันที่ต้องจ่าย วิธีป้องกันจึงเน้นที่การมองเงินสดล่วงหน้า

กันเงินเดือนไว้ล่วงหน้าอย่างน้อย 1 งวด แยกบัญชีสำรองเงินเดือนออกจากบัญชีหมุนเวียน เพราะเงินเดือนเป็นรายจ่ายที่เลื่อนไม่ได้ ต่างจากค่าวัตถุดิบที่ยังต่อรองเครดิตได้

ทำประมาณการเงินสดรายเดือน ดูว่าเงินจากลูกค้าจะเข้าก่อนหรือหลังวันจ่ายเงินเดือน ถ้าลูกค้าให้เครดิต 60 วันแต่ต้องจ่ายพนักงานทุก 30 วัน ต้องวางแผนเงินทุนหมุนเวียนรองรับ อ่านแนวทางเพิ่มได้ที่วิธีวางแผนการเงินให้ธุรกิจเติบโต

ใช้ระบบคำนวณเงินเดือน การคิดเงินเดือน ภาษี และเงินหักต่างๆ ด้วยมือทุกเดือนเสี่ยงผิดพลาดจนต้องแก้และจ่ายช้า ระบบที่คำนวณให้ช่วยลดงานส่วนนี้ได้มาก

---

สรุป การจ่ายเงินเดือนตรงเวลา คือสัญญาใจคนทำงาน

สำหรับลูกจ้าง กฎหมายคุ้มครองสิทธิ์ไว้ชัด ทั้งดอกเบี้ย เงินเพิ่ม และช่องทางร้องเรียนที่ไม่มีค่าใช้จ่าย สำหรับนายจ้าง เงินเดือนที่ออกตรงวันคือสัญญาใจกับทีมที่สำคัญไม่แพ้คุณภาพสินค้า เพราะทีมที่ไม่ต้องกังวลเรื่องเงินเดือนคือทีมที่ทุ่มเทกับงานได้เต็มที่

• ลูกจ้างที่ถูกค้างเงินเดือน ให้ทวงเป็นลายลักษณ์อักษรและเก็บหลักฐาน เพราะเป็นพื้นฐานของทุกช่องทางเรียกร้อง
• ยื่นคำร้องภายใน 2 ปี เพราะเกินอายุความแล้วจะเรียกเงินคืนไม่ได้
• นายจ้างที่เงินสดตึงมือ ให้แจ้งทีมล่วงหน้าและกันเงินเดือนไว้ก่อน เพื่อไม่ให้ปัญหาชั่วคราวกลายเป็นคดี

จ่ายเงินเดือนให้ตรงทุกงวด ด้วยระบบที่คำนวณให้

สำหรับเจ้าของกิจการที่อยากให้วันเงินเดือนออกเป็นเรื่องที่ไม่ต้องลุ้น PEAK Payroll โปรแกรมเงินเดือนออนไลน์ ช่วยให้ SME จัดการการจ่ายเงินเดือนและค่าจ้างได้เป็นระบบ ลองใช้ PEAK วางระบบเงินเดือนให้ทีมมั่นใจได้ทุกเดือน

---

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับนายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน

นายจ้างไม่จ่ายเงิน แจ้งความได้ไหม

การไม่จ่ายค่าจ้างเป็นความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน แต่ถ้าเป้าหมายคือได้เงินคืน ช่องทางที่ตรงที่สุดคือยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน เพราะพนักงานตรวจแรงงานมีอำนาจสั่งให้นายจ้างจ่ายเงินพร้อมดอกเบี้ยได้โดยตรง

ไม่ได้เงินเดือน หยุดงานได้เลยไหม

ไม่ควรหยุดเองทันที เพราะถ้าขาดงาน 3 วันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร นายจ้างอาจอ้างเป็นเหตุเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชยได้ ทางที่ปลอดภัยกว่าคือทำงานต่อระหว่างยื่นคำร้อง หรือถ้าตัดสินใจลาออก ให้ยื่นใบลาออกตามขั้นตอนและเรียกร้องเงินที่ค้างต่อ

ลาออกหรือถูกเลิกจ้าง นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือนงวดสุดท้ายได้ไหม

ไม่ได้ การลาออกไม่ได้ทำให้นายจ้างหมดหน้าที่จ่ายค่าจ้างสำหรับวันที่ทำงานไปแล้ว ลูกจ้างที่ลาออกจึงยื่นคำร้องเรียกเงินงวดสุดท้ายได้เหมือนลูกจ้างปัจจุบัน ภายในอายุความ 2 ปี

ถ้าเป็นฝ่ายถูกเลิกจ้าง กฎหมายเข้มกว่านั้น นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างและเงินอื่นที่ลูกจ้างมีสิทธิ์ได้ภายใน 3 วันนับแต่วันเลิกจ้าง ตามมาตรา 70 วรรคสอง

บริษัทปิดกิจการ ยังเรียกเงินเดือนคืนได้ไหม

ได้ ให้ยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานก่อน ถ้าพนักงานตรวจแรงงานมีคำสั่งแล้วนายจ้างยังไม่จ่าย ลูกจ้างขอรับเงินสงเคราะห์จากกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างได้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด ภายใน 1 ปีนับแต่วันที่มีคำสั่ง (กระทรวงแรงงาน)

กฎหมายกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างเพิ่งปรับปรุงและมีผลตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569 จำนวนเงินที่ได้รับจึงควรสอบถามสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่อีกครั้ง

ข้อมูลในบทความเป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย หากมีข้อพิพาท ควรปรึกษาพนักงานตรวจแรงงานหรือนักกฎหมายแรงงานต่ไม่จำเป็นต้องทำงบกำไรสะสมแยกเป็นรายงานเฉพาะ เว้นแต่ผู้ตรวจสอบบัญชีหรือผู้ถือหุ้นร้องขอ

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine