
อัปเดตเมื่อ 18 พฤศจิกายน 2569
ก่อนยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาทุกปี เจ้าของกิจการและฟรีแลนซ์ต้องเจอคำถามเดิมว่า หักค่าใช้จ่ายแบบเหมาหรือตามจริงดี เลือกถูกวิธี ประหยัดภาษีได้หลายหมื่นบาท เลือกผิดวิธีอาจเสียภาษีมากกว่าที่ควร
การหักค่าใช้จ่าย คืออะไร ทำไมต้องรู้ก่อนยื่นภาษี
การหักค่าใช้จ่าย คือ การนำต้นทุนที่เกิดจากการทำงานหรือทำธุรกิจมาหักออกจากรายได้ก่อนคำนวณภาษี ยิ่งหักค่าใช้จ่ายได้มาก เงินได้สุทธิยิ่งน้อย ภาษีที่ต้องจ่ายก็น้อยลงตามไปด้วย
กรมสรรพากรกำหนดวิธีหักค่าใช้จ่าย 2 วิธี คือ แบบเหมา (หักเป็นเปอร์เซ็นต์ตายตัว) กับแบบตามจริง (หักตามค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจริง พิสูจน์ได้ด้วยเอกสาร) ทั้งนี้เงินได้ประเภท 40(1) เงินเดือน และ 40(2) ค่าจ้าง หักได้เฉพาะแบบเหมาเท่านั้น ส่วนประเภท 40(3) ถึง 40(8) เลือกได้ว่าจะหักเหมาหรือตามจริง (ข้อมูลจาก กรมสรรพากร)
สำหรับรายละเอียดเรื่องภาษีหัก ณ ที่จ่าย ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับหักค่าใช้จ่าย อ่านเพิ่มได้ที่ คู่มือภาษีหัก ณ ที่จ่าย สำหรับเจ้าของกิจการ
เงินได้พึงประเมิน 8 ประเภท กับอัตราหักค่าใช้จ่ายที่ต่างกัน
กฎหมายแบ่งรายได้บุคคลธรรมดาเป็น 8 ประเภทตามมาตรา 40 ประมวลรัษฎากร แต่ละประเภทกำหนดอัตราหักค่าใช้จ่ายเหมาต่างกัน ดังนี้
ตารางอัตราหักค่าใช้จ่ายเหมาครบ 8 ประเภท
| ประเภท | ลักษณะเงินได้ | ตัวอย่าง | อัตราเหมา | เลือกตามจริงได้? |
|---|---|---|---|---|
| 40(1) | เงินเดือน ค่าจ้าง | พนักงานบริษัท ข้าราชการ | 50% ไม่เกิน 100,000 บาท | เหมาเท่านั้น |
| 40(2) | ค่าจ้างทำงาน รับจ้างทั่วไป | ฟรีแลนซ์รับจ้าง ที่ปรึกษา | 50% ไม่เกิน 100,000 บาท | เหมาเท่านั้น |
| 40(3) | ค่าลิขสิทธิ์ ค่ากู๊ดวิลล์ | นักเขียน ศิลปิน | 50% ไม่เกิน 100,000 บาท | เลือกได้ |
| 40(4) | ดอกเบี้ย เงินปันผล | รายได้จากการลงทุน | หักเหมาไม่ได้ (ยกเว้นดอกเบี้ยบางกรณี) | |
| 40(5) | ค่าเช่าทรัพย์สิน | ให้เช่าบ้าน คอนโด ที่ดิน | 10%-30% ตามประเภททรัพย์สิน | เลือกได้ |
| 40(6) | วิชาชีพอิสระ | แพทย์ ทนายความ วิศวกร สถาปนิก นักบัญชี | 30%-60% ตามวิชาชีพ | เลือกได้ |
| 40(7) | รับเหมาก่อสร้าง | รับเหมาที่จัดหาวัสดุเอง | 60% | เลือกได้ |
| 40(8) | รายได้จากธุรกิจอื่น | ร้านค้าออนไลน์ ขายอาหาร บริการทั่วไป | 60% (บางกิจการ 30%-40%) | เลือกได้ |
(ข้อมูลจากพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 11 และ กรมสรรพากร)
จุดสำคัญ: ถ้ารายได้ 40(1) กับ 40(2) ของคนเดียวกัน ให้รวมกันแล้วหักเหมาไม่เกิน 100,000 บาท
หักค่าใช้จ่ายแบบเหมา คืออะไร
การหักแบบเหมา คือ หักค่าใช้จ่ายเป็นเปอร์เซ็นต์ตายตัวตามที่กฎหมายกำหนด ไม่ต้องมีเอกสารพิสูจน์ เช่น รายได้ 40(8) หักเหมาได้ 60% หมายความว่ารายได้ 1,000,000 บาท หักค่าใช้จ่ายได้ 600,000 บาท โดยอัตโนมัติ
ข้อดี-ข้อเสียของการหักแบบเหมา
| ข้อดี | ข้อเสีย |
|---|---|
| ง่าย ไม่ต้องเก็บเอกสาร | หักได้ไม่เกินเปอร์เซ็นต์ที่กำหนด แม้ค่าใช้จ่ายจริงสูงกว่า |
| ไม่เสี่ยงถูกตรวจสอบเอกสาร | บางประเภทเงินได้อัตราเหมาต่ำ เช่น 40(1) แค่ 50% ไม่เกิน 100,000 |
| เหมาะกับธุรกิจมาร์จิ้นสูง | ไม่ได้เปรียบถ้าต้นทุนจริงสูงกว่าอัตราเหมา |
หักค่าใช้จ่ายตามจริง คืออะไร
การหักตามจริงคือ นำค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจริงในการหารายได้มาหักทั้งจำนวน โดยต้องมีเอกสารยืนยันทุกรายการ เช่น ใบเสร็จรับเงิน ใบกำกับภาษี สัญญาเช่า
ข้อดี-ข้อเสียของการหักตามจริง
| ข้อดี | ข้อเสีย |
|---|---|
| หักได้มากกว่าเหมา ถ้าต้นทุนจริงสูง | ต้องเก็บเอกสารครบทุกรายการ |
| เหมาะกับธุรกิจต้นทุนสูง เช่น ซื้อมาขายไป | ถ้าเก็บเอกสารไม่ครบ สรรพากรอาจไม่ยอมรับ |
| สะท้อนต้นทุนจริงของธุรกิจ | ต้องทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายอย่างเป็นระบบ |
เอกสารที่ต้องเตรียมเมื่อเลือกหักตามจริง
- ใบเสร็จรับเงินหรือใบกำกับภาษี
- บิลค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวกับการหารายได้โดยตรง
- สัญญาเช่า (ถ้ามี)
- หลักฐานการจ่ายเงิน เช่น สลิปโอนเงิน
- บัญชีรายรับ-รายจ่ายที่จัดทำอย่างเป็นระบบ
เหมา vs ตามจริง เปรียบเทียบแบบไหนคุ้มกว่า
หลักง่ายที่สุดคือ ถ้าค่าใช้จ่ายจริงมากกว่าอัตราเหมา เลือกตามจริงคุ้มกว่า แต่ถ้าค่าใช้จ่ายจริงน้อยกว่า เลือกเหมาคุ้มกว่า
วิธีหาจุดคุ้มทุน เมื่อไรควรเลือกตามจริง
จุดคุ้มทุน คือ จุดที่ค่าใช้จ่ายจริงเท่ากับค่าใช้จ่ายเหมาพอดี
สูตรจุดคุ้มทุน = รายได้ × อัตราเหมา
ตัวอย่าง สำหรับเงินได้ 40(8) อัตราเหมา 60% ถ้ารายได้ 1,000,000 บาท จุดคุ้มทุน = 1,000,000 × 60% = 600,000 บาท
ถ้าค่าใช้จ่ายจริง > 600,000 บาท เลือกหักตามจริงคุ้มกว่า ถ้าค่าใช้จ่ายจริง < 600,000 บาท เลือกหักเหมาคุ้มกว่า
ตัวอย่างที่ 1: ฟรีแลนซ์นักออกแบบที่ทำธุรกิจเอง เงินได้ 40(8)
นายสมชาย (ชื่อสมมุติ) เป็นนักออกแบบกราฟิกที่รับงานเอง หาลูกค้าเอง รายได้จัดเป็นเงินได้ประเภทที่ 8 (มาตรา 40(8)) คือ รายได้จากธุรกิจอื่น มีรายได้ 800,000 บาท/ปี ค่าใช้จ่ายจริง 550,000 บาท (ค่าซอฟต์แวร์ ค่าอุปกรณ์ ค่าเช่าออฟฟิศ ค่าจ้างผู้ช่วย)
| รายการ | หักเหมา | หักตามจริง |
|---|---|---|
| รายได้ | 800,000 บาท | 800,000 บาท |
| หักค่าใช้จ่าย | 60% = 480,000 บาท | 550,000 บาท |
| เงินได้หลังหักค่าใช้จ่าย | 320,000 บาท | 250,000 บาท |
ผลลัพธ์: หักตามจริงคุ้มกว่า เพราะค่าใช้จ่ายจริง 550,000 บาท มากกว่าเหมา 60% (480,000 บาท) ช่วยลดฐานภาษีได้อีก 70,000 บาท
ตัวอย่างที่ 2: ร้านค้าออนไลน์ เงินได้ 40(8)
นางสาวมณี (ชื่อสมมุติ) ขายเครื่องสำอางออนไลน์ มีรายได้ 2,000,000 บาท/ปี ค่าใช้จ่ายจริง 1,000,000 บาท (ค่าสินค้า ค่าขนส่ง ค่าโฆษณา)
| รายการ | หักเหมา | หักตามจริง |
|---|---|---|
| รายได้ | 2,000,000 บาท | 2,000,000 บาท |
| หักค่าใช้จ่าย | 60% = 1,200,000 บาท | 1,000,000 บาท |
| เงินได้หลังหักค่าใช้จ่าย | 800,000 บาท | 1,000,000 บาท |
ผลลัพธ์: หักเหมาคุ้มกว่า เพราะอัตราเหมา 60% (1,200,000 บาท) สูงกว่าค่าใช้จ่ายจริง (1,000,000 บาท) ทำให้ฐานภาษีต่ำกว่า
ตัวอย่างที่ 3: ให้เช่าคอนโด เงินได้ 40(5)
นายวิทย์ (ชื่อสมมุติ) มีคอนโด 2 ห้องปล่อยเช่า รายได้ค่าเช่า 480,000 บาท/ปี ค่าใช้จ่ายจริง 200,000 บาท (ค่าส่วนกลาง ค่าซ่อมแซม ค่าเฟอร์นิเจอร์)
| รายการ | หักเหมา | หักตามจริง |
|---|---|---|
| รายได้ค่าเช่า | 480,000 บาท | 480,000 บาท |
| หักค่าใช้จ่าย | 30% = 144,000 บาท | 200,000 บาท |
| เงินได้หลังหักค่าใช้จ่าย | 336,000 บาท | 280,000 บาท |
ผลลัพธ์: หักตามจริงคุ้มกว่า เพราะค่าใช้จ่ายจริง 200,000 สูงกว่าเหมา 30% (144,000 บาท)
วิธีเลือก: เหมาหรือตามจริง ตอบ 3 คำถามนี้ก่อนตัดสินใจ
ก่อนตัดสินใจ ให้ตอบคำถาม 3 ข้อนี้
- ค่าใช้จ่ายจริงเกินอัตราเหมาหรือไม่ ลองรวมค่าใช้จ่ายจริงทั้งปีเทียบกับยอดเหมา ถ้าจริงสูงกว่าก็เลือกตามจริง ถ้าไม่ถึงก็เลือกเหมา
- มีเอกสารครบหรือไม่ การหักตามจริงต้องพิสูจน์ได้ทุกรายการ ถ้าเก็บเอกสารไม่ครบ ต่อให้ค่าใช้จ่ายจริงสูงกว่า ก็เลือกเหมาปลอดภัยกว่า
- ยอมเสียเวลาทำบัญชีหรือไม่ การหักตามจริงต้องทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายตลอดปี ถ้าไม่มีเวลาหรือไม่ถนัด การใช้โปรแกรมบัญชีช่วยจัดการจะทำให้เลือกหักตามจริงได้สะดวกขึ้น
ข้อควรระวังในการหักค่าใช้จ่าย
ผู้มีรายได้หลายประเภทต้องระวังเรื่องเหล่านี้
- เงินได้หลายประเภท เลือกวิธีต่างกันได้ เช่น เงินได้ 40(8) จากขายของออนไลน์เลือกหักตามจริง ส่วน 40(5) ค่าเช่าเลือกหักเหมา ทำได้ ไม่จำเป็นต้องเลือกวิธีเดียวทุกประเภท ยกเว้น 40(1) กับ 40(2) ที่ต้องหักเหมาเท่านั้น (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)
- เลือกแล้วเปลี่ยนปีถัดไปได้ การเลือกวิธีหักค่าใช้จ่ายไม่ผูกมัดถาวร ปีหน้ายื่นใหม่เลือกอีกวิธีได้
- หักตามจริงต้องเก็บเอกสารไว้ 5 ปี ถ้าสรรพากรตรวจสอบย้อนหลังแล้วไม่มีหลักฐาน อาจถูกปรับและเสียเบี้ยปรับเพิ่ม อ่านเพิ่มเรื่อง การยื่นภาษีหัก ณ ที่จ่ายด้วยแบบ ภ.ง.ด.3 เพื่อเข้าใจภาพรวมการนำส่งภาษี
- ค่าใช้จ่ายที่หักตามจริงต้องเกี่ยวข้องกับการหารายได้โดยตรง ค่าใช้จ่ายส่วนตัว เช่น ค่าอาหาร ค่าเที่ยว นำมาหักไม่ได้
สรุป: ความคุ้มค่า ขึ้นอยู่กับรายกรณี
สิ่งที่ควรทำตั้งแต่ต้นปีคือ บันทึกค่าใช้จ่ายทุกรายการไว้ก่อน แล้วค่อยเปรียบเทียบตัวเลขจริงกับอัตราเหมาตอนปลายปี ถ้าจริงสูงกว่าก็เลือกตามจริง ถ้าไม่ถึงก็เลือกเหมา ที่สำคัญไม่ต้องกังวลว่าเลือกผิด เพราะปีถัดไปเปลี่ยนวิธีได้เสมอ
ติดตามค่าใช้จ่ายทั้งปีด้วย PEAK
PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยบันทึกรายรับ-รายจ่ายอัตโนมัติ จัดหมวดหมู่ค่าใช้จ่ายตามประเภทเงินได้ ใช้ PEAK Board ดูสรุปค่าใช้จ่ายจริงได้ทุกเมื่อ ไม่ต้องรอปลายปีมานั่งรวมตัวเลข – ทดลองใช้ PEAK ฟรี 30 วัน
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับการหักค่าใช้จ่าย
ภ.ง.ด.90 หักค่าใช้จ่ายได้เท่าไร
แบบ ภ.ง.ด.90 (แบบยื่นภาษีบุคคลธรรมดาที่มีรายได้หลายประเภท) หักค่าใช้จ่ายได้ตามอัตราเหมาของแต่ละประเภทเงินได้ หรือเลือกหักตามจริง ไม่มีเพดานรวม แต่แต่ละประเภทมีอัตราเหมาแตกต่างกันตามตารางด้านบน
ภ.ง.ด.91 หักค่าใช้จ่ายได้เท่าไร
แบบ ภ.ง.ด.91 (แบบยื่นภาษีบุคคลธรรมดาที่มีรายได้เฉพาะเงินเดือนอย่างเดียว) หักค่าใช้จ่ายเหมาได้ 50% ของรายได้ แต่ไม่เกิน 100,000 บาท ไม่มีตัวเลือกหักตามจริง เพราะเงินเดือน 40(1) กฎหมายกำหนดให้หักเหมาได้อย่างเดียว
เงินได้ 40(8) หักค่าใช้จ่ายเหมาได้กี่เปอร์เซ็นต์
เงินได้ประเภทที่ 8 หรือ 40(8) ได้แก่ รายได้จากธุรกิจทั่วไป เช่น ขายสินค้า ให้บริการ ร้านค้าออนไลน์ หักค่าใช้จ่ายเหมาได้ 60% ของรายได้ หรือเลือกหักตามจริงก็ได้ ขึ้นอยู่กับว่าวิธีไหนทำให้ฐานภาษีต่ำกว่า
ฟรีแลนซ์ควรเลือกเหมาหรือตามจริง
ขึ้นอยู่กับประเภทงานและค่าใช้จ่ายจริง ฟรีแลนซ์ที่ทำงานใช้แค่โน้ตบุ๊กกับอินเทอร์เน็ต ค่าใช้จ่ายจริงมักไม่ถึงอัตราเหมา เลือกเหมาได้เลย แต่ฟรีแลนซ์ที่ต้องซื้ออุปกรณ์ เช่าสตูดิโอ หรือจ้างผู้ช่วย ค่าใช้จ่ายจริงอาจสูงกว่าเหมา ลองคำนวณเทียบก่อนยื่น นอกจากนี้ฟรีแลนซ์ต้องเข้าใจเรื่อง ภาษีหัก ณ ที่จ่ายด้วย เพราะผู้ว่าจ้างจะหักภาษีไว้ก่อนจ่ายเงิน
หักค่าใช้จ่ายแบบเหมา 60% หมายความว่าอย่างไร
หมายความว่ากฎหมายให้หักค่าใช้จ่ายได้ 60% ของรายได้โดยอัตโนมัติ ไม่ต้องมีหลักฐาน เช่น รายได้ 500,000 บาท หักเหมา 60% เท่ากับ 300,000 บาท เหลือเงินได้ที่ต้องเสียภาษี 200,000 บาท (ก่อนหักค่าลดหย่อนส่วนตัว)
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
