ภาษีบุคคลธรรมดา คำนวณยังไง อัตรา ลดหย่อน วิธียื่น ครบจบ

พนักงานเงินเดือน ฟรีแลนซ์ หรือเจ้าของธุรกิจที่ยังไม่ได้จดบริษัท ล้วนต้องคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเป็น บทความนี้พาคำนวณภาษีทีละขั้น ตั้งแต่เช็คเงินได้ หักค่าลดหย่อน ไล่ตามขั้นบันไดภาษี ไปจนถึงวิธีผ่อนจ่ายภาษีงวดที่ 2 พร้อมตัวอย่างจริง 3 กรณี ให้คุณคำนวณภาษีเองได้ทันที

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคืออะไร

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา คือภาษีที่รัฐเก็บจากรายได้ของ “คนทั่วไป” ที่ยังไม่ได้จดทะเบียนเป็นบริษัท ใครก็ตามที่มีรายได้ถึงเกณฑ์ต้องยื่นแบบและเสียภาษีตามอัตราขั้นบันไดที่กฎหมายกำหนด (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)

ใครต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

คนที่มีเงินได้ถึงเกณฑ์ต่อไปนี้มีหน้าที่ยื่นแบบภาษี

• คนโสด ที่มีเงินได้เกิน 120,000 บาท/ปี (เงินได้ประเภทเงินเดือน) หรือเกิน 60,000 บาท/ปี (เงินได้ประเภทอื่น)
• คนมีคู่สมรส ที่มีเงินได้รวมกันเกิน 220,000 บาท/ปี (เงินเดือน) หรือเกิน 120,000 บาท/ปี (เงินได้ประเภทอื่น)

เกณฑ์นี้เป็น “เกณฑ์ยื่นแบบ” ไม่ได้หมายความว่าต้องจ่ายภาษีเสมอ เพราะเมื่อหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนแล้ว อาจไม่ต้องเสียภาษีก็ได้

เงินได้พึงประเมินมีกี่ประเภท

กฎหมายแบ่งเงินได้ออกเป็น 8 ประเภท แต่ละประเภทหักค่าใช้จ่ายได้ต่างกัน

ประเภท	ตัวอย่างรายได้	หักค่าใช้จ่าย
40(1) เงินเดือน ค่าจ้าง	เงินเดือน โบนัส	50% ไม่เกิน 100,000 บาท
40(2) รับจ้างทำงาน	ค่าจ้างฟรีแลนซ์ ค่านายหน้า	50% ไม่เกิน 100,000 บาท
40(3) ค่าลิขสิทธิ์	ค่าเขียนหนังสือ ค่าลิขสิทธิ์เพลง	50% ไม่เกิน 100,000 บาท
40(4) ดอกเบี้ย เงินปันผล	ดอกเบี้ยเงินฝาก เงินปันผล	ไม่ได้หัก (ดอกเบี้ย)
40(5)-(8) อื่นๆ	ค่าเช่า วิชาชีพอิสระ รับเหมา ค้าขาย	เหมา 40%-60% หรือตามจริง

ถ้ามีรายได้หลายประเภท ให้แยกหักค่าใช้จ่ายตามประเภทแล้วค่อยรวมกัน

อัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแบบขั้นบันได 2569

หลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนแล้ว จะได้ “เงินได้สุทธิ” ซึ่งนำไปคิดภาษีตามอัตราขั้นบันได 8 ขั้น ยิ่งเงินได้สุทธิสูง อัตราภาษีก็ยิ่งสูงขึ้น

ตารางอัตราภาษีขั้นบันได

เงินได้สุทธิ (บาท/ปี)	อัตราภาษี	ภาษีสูงสุดในขั้น	ภาษีสะสม
0 – 150,000	ยกเว้น	0	0
150,001 – 300,000	5%	7,500	7,500
300,001 – 500,000	10%	20,000	27,500
500,001 – 750,000	15%	37,500	65,000
750,001 – 1,000,000	20%	50,000	115,000
1,000,001 – 2,000,000	25%	250,000	365,000
2,000,001 – 5,000,000	30%	900,000	1,265,000
5,000,001 ขึ้นไป	35%	ไม่จำกัด	—

(ข้อมูลจากกรมสรรพากร อัตรานี้ใช้กับปีภาษี 2569)

📊 [แทรกรูป: Infographic ตารางอัตราภาษีขั้นบันได (optional — มีหรือไม่มีก็ได้)] เนื้อหาภาษาไทย พื้นหลัง #2c90ed

วิธีอ่านตาราง: ภาษีคิดทีละขั้น ไม่ใช่เหมาทั้งก้อน เช่น คนที่มีเงินได้สุทธิ 500,000 บาท ไม่ได้เสียภาษี 10% ทั้ง 500,000 แต่คิดแบบนี้

ขั้น	เงินได้	อัตรา	ภาษี
0 – 150,000	150,000	ยกเว้น	0
150,001 – 300,000	150,000	5%	7,500
300,001 – 500,000	200,000	10%	20,000
รวม	500,000		27,500 บาท

ค่าลดหย่อนภาษี 2569 มีอะไรบ้าง

ค่าลดหย่อน คือสิทธิที่กฎหมายให้นำไปหักจากเงินได้ก่อนคำนวณภาษี ยิ่งใช้สิทธิมาก เงินได้สุทธิยิ่งต่ำ ภาษียิ่งน้อยลง

ค่าลดหย่อนส่วนตัวและครอบครัว

รายการ	จำนวน (บาท)
ลดหย่อนส่วนตัว	60,000
คู่สมรส (ไม่มีรายได้)	60,000
บุตร (คนละ)	30,000
บุตรคนที่ 2 เป็นต้นไป (เกิดตั้งแต่ปี 2561)	60,000
อุปการะบิดามารดา (คนละ)	30,000
อุปการะคนพิการ/ทุพพลภาพ (คนละ)	60,000

ค่าลดหย่อนประกันและการลงทุน

รายการ	ลดหย่อนสูงสุด (บาท)
ประกันสังคม	ตามที่จ่ายจริง (สูงสุด 9,000)
ประกันชีวิตทั่วไป	100,000
ประกันสุขภาพ	25,000 (รวมประกันชีวิตไม่เกิน 100,000)
ประกันชีวิตแบบบำนาญ	200,000
กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (PVD)	15% ของเงินเดือน ไม่เกิน 500,000
กองทุน SSF	30% ของเงินได้ ไม่เกิน 200,000
กองทุน RMF	30% ของเงินได้ ไม่เกิน 500,000
กองทุน ThaiESG	ตามที่จ่ายจริง ไม่เกิน 300,000

หมายเหตุ: กองทุนเพื่อการเกษียณ (PVD + SSF + RMF + ประกันบำนาญ + กบข.) รวมกันลดหย่อนได้ไม่เกิน 500,000 บาท

ค่าลดหย่อนอื่นๆ

รายการ	ลดหย่อนสูงสุด (บาท)
ดอกเบี้ยบ้าน	100,000
เงินบริจาคทั่วไป	ตามจ่ายจริง ไม่เกิน 10% ของเงินได้หลังหัก
เงินบริจาคเพื่อการศึกษา/กีฬา	2 เท่าของที่จ่ายจริง ไม่เกิน 10%

(ข้อมูลจากกรมสรรพากร ปีภาษี 2569 — ตรวจสอบสิทธิลดหย่อนเพิ่มเติมตามมาตรการรัฐแต่ละปี)

วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ทีละขั้นตอน

สูตรหลักมี 3 ขั้นตอน

1. เงินได้สุทธิ = เงินได้ทั้งปี – ค่าใช้จ่าย – ค่าลดหย่อน
2. ภาษี = นำเงินได้สุทธิไปเทียบกับตารางขั้นบันได
3. ภาษีที่ต้องจ่ายเพิ่ม = ภาษีที่คำนวณได้ – ภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายไปแล้ว

ตัวอย่างที่ 1: พนักงานเงินเดือน

นายสมชาย (ชื่อสมมุติ) เป็นพนักงานบริษัท เงินเดือน 40,000 บาท มีประกันสังคม จ่ายประกันชีวิต 50,000 บาท/ปี และซื้อ SSF 50,000 บาท

ขั้นที่ 1 — คำนวณเงินได้สุทธิ

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
เงินเดือนทั้งปี	40,000 × 12	480,000 บาท
หักค่าใช้จ่าย 40(1)	50% ไม่เกิน 100,000	-100,000 บาท
หักลดหย่อนส่วนตัว		-60,000 บาท
หักประกันสังคม	750 × 12	-9,000 บาท
หักประกันชีวิต		-50,000 บาท
หัก SSF		-50,000 บาท
เงินได้สุทธิ		211,000 บาท

ขั้นที่ 2 — คำนวณภาษีตามขั้นบันได

ขั้น	เงินได้	อัตรา	ภาษี
0 – 150,000	150,000	ยกเว้น	0
150,001 – 211,000	61,000	5%	3,050
รวมภาษี			3,050 บาท

ขั้นที่ 3 — ภาษีที่ต้องจ่ายเพิ่ม/ขอคืน

รายการ	จำนวนเงิน
ภาษีที่คำนวณได้	3,050 บาท
ภาษีที่นายจ้างหัก ณ ที่จ่ายแล้ว	-3,050 บาท
จ่ายเพิ่ม/ขอคืน	0 บาท

นายสมชายไม่ต้องจ่ายเพิ่มเพราะนายจ้างหักภาษีไว้ถูกต้องแล้ว

ตัวอย่างที่ 2: ฟรีแลนซ์รับจ้างอิสระ

นางสาวมินตรา (ชื่อสมมุติ) เป็นกราฟิกดีไซน์เนอร์ฟรีแลนซ์ มีรายได้จากการรับจ้างออกแบบ (เงินได้ประเภทที่ 2 คือ ค่าจ้างทำงานที่ไม่ใช่พนักงานประจำ) รวมทั้งปี 800,000 บาท ถูกหัก ณ ที่จ่าย 3% ทุกครั้งที่รับงาน

ขั้นที่ 1 — คำนวณเงินได้สุทธิ

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
รายได้ทั้งปี 40(2)		800,000 บาท
หักค่าใช้จ่าย 40(2)	50% ไม่เกิน 100,000	-100,000 บาท
หักลดหย่อนส่วนตัว		-60,000 บาท
เงินได้สุทธิ		640,000 บาท

ขั้นที่ 2 — คำนวณภาษีตามขั้นบันได

ขั้น	เงินได้	อัตรา	ภาษี
0 – 150,000	150,000	ยกเว้น	0
150,001 – 300,000	150,000	5%	7,500
300,001 – 500,000	200,000	10%	20,000
500,001 – 640,000	140,000	15%	21,000
รวมภาษี			48,500 บาท

ขั้นที่ 3 — ภาษีที่ต้องจ่ายเพิ่ม/ขอคืน

รายการ	จำนวนเงิน
ภาษีที่คำนวณได้	48,500 บาท
ภาษีถูกหัก ณ ที่จ่าย 3%	800,000 × 3% = -24,000 บาท
จ่ายเพิ่ม	24,500 บาท

มินตราต้องจ่ายภาษีเพิ่ม 24,500 บาท ตอนยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 (แบบยื่นภาษีบุคคลธรรมดาที่มีรายได้หลายประเภท) สิ่งที่ช่วยลดภาษีได้อีกคือเพิ่มค่าลดหย่อน เช่น ซื้อ SSF หรือ RMF

ตัวอย่างที่ 3: เจ้าของธุรกิจ SME ที่เป็นบุคคลธรรมดา

นายวิชัย (ชื่อสมมุติ) เปิดร้านขายสินค้าออนไลน์ ยังไม่ได้จดบริษัท รายได้จากการค้าขาย (เงินได้ประเภทที่ 8 คือ รายได้จากธุรกิจ ค้าขาย ร้านค้า) รวมทั้งปี 1,500,000 บาท จ่ายประกันสังคม (มาตรา 40) ปีละ 3,000 บาท

นายวิชัยเลือกหักค่าใช้จ่ายแบบเหมา 60% สำหรับเงินได้ 40(8) ประเภทการค้า

ขั้นที่ 1 — คำนวณเงินได้สุทธิ

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
รายได้ทั้งปี 40(8)		1,500,000 บาท
หักค่าใช้จ่ายเหมา 60%	1,500,000 × 60%	-900,000 บาท
หักลดหย่อนส่วนตัว		-60,000 บาท
หักประกันสังคม ม.40		-3,000 บาท
เงินได้สุทธิ		537,000 บาท

ขั้นที่ 2 — คำนวณภาษีตามขั้นบันได

ขั้น	เงินได้	อัตรา	ภาษี
0 – 150,000	150,000	ยกเว้น	0
150,001 – 300,000	150,000	5%	7,500
300,001 – 500,000	200,000	10%	20,000
500,001 – 537,000	37,000	15%	5,550
รวมภาษี			33,050 บาท

นายวิชัยยังสามารถลดภาษีได้อีก ถ้าเลือกหักค่าใช้จ่ายตามจริงแทนเหมา (กรณีมีเอกสารค่าใช้จ่ายครบ) หรือพิจารณาจดนิติบุคคลเพื่อใช้อัตราภาษีนิติบุคคลที่อาจประหยัดกว่า

การผ่อนจ่ายภาษีงวดที่ 2 คืออะไร

หลายคนไม่รู้ว่าภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสามารถ “แบ่งจ่าย 2 งวด” ได้ โดยงวดที่ 2 คือการยื่นแบบ ภ.ง.ด.94 (แบบยื่นภาษีครึ่งปีแรก สำหรับรายได้เดือน ม.ค. – มิ.ย.) ซึ่งเป็นการจ่ายภาษีล่วงหน้า แล้วนำไปหักออกจากภาษีทั้งปีตอนยื่น ภ.ง.ด.90 ตอนต้นปีถัดไป

ใครต้องยื่น ภ.ง.ด.94

ผู้ที่มีเงินได้ ประเภทที่ 5-8 (ค่าเช่า วิชาชีพอิสระ รับเหมา ค้าขาย) ในช่วงครึ่งปีแรก (ม.ค. – มิ.ย.) ต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด.94 ภายในเดือนกันยายนของปีนั้น

พนักงานเงินเดือนที่มีรายได้แค่เงินเดือน (ประเภท 40(1) อย่างเดียว) ไม่ต้องยื่น ภ.ง.ด.94

กำหนดเวลายื่นภาษีบุคคลธรรมดา

แบบ	ยื่นเมื่อ	สำหรับเงินได้	ยื่นออนไลน์
ภ.ง.ด.94 (ครึ่งปี)	ก.ค. – ก.ย. ของปีนั้น	ม.ค. – มิ.ย. เฉพาะ 40(5)-(8)	ขยายถึง ต.ค.
ภ.ง.ด.90 (ทั้งปี)	ม.ค. – มี.ค. ปีถัดไป	ม.ค. – ธ.ค. ทุกประเภท	ขยายถึง เม.ย.
ภ.ง.ด.91 (เงินเดือนอย่างเดียว)	ม.ค. – มี.ค. ปีถัดไป	ม.ค. – ธ.ค. เฉพาะ 40(1)	ขยายถึง เม.ย.

(ข้อมูลจากกรมสรรพากร — วันขยายเวลายื่นออนไลน์อาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศแต่ละปี)

วิธีคำนวณภาษีครึ่งปี (ภ.ง.ด.94) พร้อมตัวอย่าง

สูตรคำนวณเหมือนกับภาษีทั้งปี แต่ใช้เฉพาะรายได้ครึ่งปีแรก

สมมุติว่านายวิชัย (จากตัวอย่างที่ 3) มีรายได้จากร้านค้าออนไลน์ครึ่งปีแรก 700,000 บาท

คำนวณภาษีครึ่งปี

รายการ	วิธีคำนวณ	จำนวนเงิน
รายได้ครึ่งปี 40(8)		700,000 บาท
หักค่าใช้จ่ายเหมา 60%	700,000 × 60%	-420,000 บาท
หักลดหย่อนส่วนตัว	(ใช้เต็มจำนวน)	-60,000 บาท
หักประกันสังคม ม.40 (6 เดือน)	3,000 ÷ 2	-1,500 บาท
เงินได้สุทธิ		218,500 บาท

ขั้น	เงินได้	อัตรา	ภาษี
0 – 150,000	150,000	ยกเว้น	0
150,001 – 218,500	68,500	5%	3,425
ภาษีครึ่งปี			3,425 บาท

นายวิชัยจ่ายภาษี 3,425 บาท ตอนยื่น ภ.ง.ด.94 แล้วตอนสิ้นปียื่น ภ.ง.ด.90 ก็นำ 3,425 บาท ไปหักออกจากภาษีทั้งปี ทำให้ไม่ต้องจ่ายก้อนใหญ่ทีเดียว

ยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาออนไลน์ได้อย่างไร

การยื่นผ่าน e-Filing ของกรมสรรพากร ทำได้ตลอด 24 ชั่วโมง ขั้นตอนมีดังนี้

1. สมัครสมาชิกที่ efiling.rd.go.th (ใช้เลขบัตรประชาชน)
2. เลือกแบบ ภ.ง.ด.90 (รายได้หลายประเภท) หรือ ภ.ง.ด.91 (เงินเดือนอย่างเดียว) ตามประเภทรายได้
3. กรอกรายได้ ค่าลดหย่อน แล้วระบบคำนวณภาษีให้อัตโนมัติ
4. ตรวจสอบยอดภาษี แล้วกดยืนยันยื่นแบบ
5. ชำระภาษี (ถ้ามี) ผ่าน QR Code, Internet Banking, บัตรเครดิต หรือเคาน์เตอร์เซอร์วิส

การยื่นออนไลน์มักได้ขยายเวลาเพิ่มอีก 8 วัน ทำให้ไม่ต้องรีบลุ้นวันสุดท้าย

สรุป: คำนวณภาษีบุคคลธรรมดา 3 ขั้นตอนจบ

• หาเงินได้สุทธิ = เงินได้ทั้งปี ลบค่าใช้จ่าย ลบค่าลดหย่อน
• เทียบกับตารางขั้นบันได = คิดภาษีทีละขั้น ไม่ใช่เหมาทั้งก้อน
• หักภาษีที่จ่ายไปแล้ว (หัก ณ ที่จ่าย / ภ.ง.ด.94) = ได้ยอดจ่ายเพิ่มหรือขอคืน

ถ้ามีรายได้หลายทาง อย่าลืมยื่น ภ.ง.ด.94 ครึ่งปี จะได้ไม่ต้องจ่ายก้อนใหญ่ตอนสิ้นปี

จัดการภาษีให้ง่ายขึ้นด้วย PEAK

PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยจัดการรายรับ-รายจ่าย ออกเอกสารหัก ณ ที่จ่าย และสรุปรายงานภาษีให้อัตโนมัติ ลดงานคำนวณภาษีให้ SME และฟรีแลนซ์จัดการได้เองโดยไม่ต้องเป็นนักบัญชี ทดลองใช้ PEAK ฟรี

---

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับการคำนวณภาษีบุคคลธรรมดา

เงินได้ไม่ถึงเกณฑ์ ต้องยื่นภาษีไหม

ถ้ามีรายได้ต่ำกว่าเกณฑ์ (เช่น เงินเดือนไม่ถึง 120,000/ปี) กฎหมายไม่บังคับให้ยื่น แต่ถ้าถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ ควรยื่นเพื่อขอเงินคืน

ฟรีแลนซ์ถูกหัก 3% ไปแล้ว ต้องจ่ายภาษีเพิ่มอีกไหม

ขึ้นอยู่กับรายได้ทั้งปี ถ้าคำนวณภาษีจริงแล้วน้อยกว่าที่ถูกหักไป ก็ขอคืนได้ แต่ถ้าภาษีจริงมากกว่า ต้องจ่ายเพิ่ม

ยื่นภาษีล่าช้ามีโทษอะไร

ยื่นแบบเกินกำหนดต้องเสียค่าปรับไม่เกิน 2,000 บาท และเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องจ่าย (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)

SME รายได้เยอะ ควรจดบริษัทดีไหม

ถ้าเงินได้สุทธิเกิน 750,000 บาท/ปี (เข้าขั้น 20% ขึ้นไป) ควรพิจารณาจดนิติบุคคล เพราะภาษีนิติบุคคลสูงสุดแค่ 20% และ SME กำไรไม่เกิน 300,000 บาทแรกได้ยกเว้นภาษี นอกจากนี้ ถ้ารายได้เกิน 1.8 ล้านบาท/ปี ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ด้วย

จ่ายภาษีทีเดียวไม่ไหว ผ่อนได้ไหม

สำหรับผู้ที่มีรายได้ประเภท 40(5)-(8) สามารถ “แบ่งจ่ายภาษีเป็น 2 งวด” ได้โดยการยื่น ภ.ง.ด.94 ครึ่งปีตามที่อธิบายไว้ข้างต้น ส่วนภาษีที่ยื่นแล้วต้องจ่ายก้อน ปัจจุบันกรมสรรพากรยังไม่มีระบบผ่อนชำระภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเป็นงวดย่อย

---

ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine