ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย ไม่ได้มีอัตราเดียว แต่ขึ้นอยู่กับว่าเงินที่จ่ายไปเป็น “เงินได้ประเภทไหน” ตามมาตรา 40 ของประมวลรัษฎากร ถ้าเลือกประเภทผิด อัตราภาษีที่หักก็ผิดตาม แบบที่ยื่นก็ผิด อาจโดนเบี้ยปรับจากกรมสรรพากรได้
สำหรับอัตราหัก ณ ที่จ่ายแต่ละประเภทและวิธีคำนวณแบบละเอียด อ่านเพิ่มได้ที่ คู่มือภาษีหัก ณ ที่จ่าย สำหรับเจ้าของกิจการ
ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายคืออะไร? ทำไมต้องแยกประเภทเงินได้
ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายคือภาษีที่ผู้จ่ายเงินต้องหักไว้จากผู้รับก่อนจ่ายจริง แล้วนำส่งกรมสรรพากรแทน อัตราภาษีและแบบที่ต้องยื่นขึ้นอยู่กับว่าเงินที่จ่ายจัดเป็น “เงินได้ประเภทไหน” ตามมาตรา 40
เงินได้ต่างประเภทมีอัตราหักต่างกัน ใช้แบบภาษีต่างกัน ถ้าเลือกผิดตั้งแต่ต้นทาง ผลกระทบจะลามไปทั้งผู้จ่ายและผู้รับเงิน
ประเภทเงินได้ตามมาตรา 40 ที่ต้องหัก ณ ที่จ่าย
ประมวลรัษฎากรแบ่งเงินได้พึงประเมินเป็น 8 ประเภท ตามมาตรา 40(1) ถึง 40(8) แต่ละประเภทมีอัตราหักและแบบยื่นต่างกัน ด้านล่างสรุปเฉพาะที่เจ้าของกิจการ SME เจอบ่อย
สำหรับรายละเอียดเงินได้พึงประเมินทั้ง 8 ประเภท อ่านเพิ่มที่ เงินได้พึงประเมิน 8 ประเภท คืออะไร
เงินได้ 40(1)-(2): เงินเดือน ค่าจ้าง โบนัส ค่านายหน้า
เงินได้ประเภทที่ 1 (มาตรา 40(1)) คือเงินเดือน ค่าจ้าง โบนัส ที่ได้จากการเป็นลูกจ้าง ส่วนประเภทที่ 2 (มาตรา 40(2)) คือค่าตอบแทนจากหน้าที่หรือตำแหน่ง เช่น ค่านายหน้า เบี้ยประชุม
ผู้จ่ายต้องหักภาษีตามอัตราก้าวหน้า (5%-35%) แล้วยื่นแบบ ภ.ง.ด.1 (แบบยื่นภาษีหัก ณ ที่จ่ายพนักงาน) ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป
เงินได้ 40(3): ค่า goodwill ค่าลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร
เงินได้ประเภทที่ 3 (มาตรา 40(3)) คือค่าตอบแทนจากลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า หรือค่า goodwill ถ้าจ่ายให้บุคคลธรรมดา หัก 3% ยื่นแบบ ภ.ง.ด.3 (แบบยื่นภาษีที่หักจากบุคคลธรรมดา) ถ้าจ่ายให้นิติบุคคล หัก 3% ยื่นแบบ ภ.ง.ด.53 (แบบยื่นภาษีที่หักจากบริษัท)
จุดสับสน: ค่าลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์มักถูกหักเป็น 40(8) ซึ่งไม่ถูกต้อง เพราะค่าลิขสิทธิ์เป็น 40(3) โดยเฉพาะ
เงินได้ 40(6): วิชาชีพอิสระ 6 สาขา
เงินได้ประเภทที่ 6 (มาตรา 40(6)) คือรายได้จากวิชาชีพอิสระ 6 สาขา ได้แก่ แพทย์ ทนายความ วิศวกร สถาปนิก นักบัญชี ประณีตศิลปกรรม จ่ายให้บุคคลธรรมดาหัก 3% ยื่นแบบ ภ.ง.ด.3
จุดสับสน: ค่าที่ปรึกษาที่จ่ายให้ทนายความหรือนักบัญชีอิสระเป็นเงินได้ประเภทที่ 6 ไม่ใช่ประเภทที่ 2 หรือ 8
เงินได้ 40(7)-(8): รับเหมา จ้างทำของ ค่าบริการอื่นๆ
เงินได้ประเภทที่ 7 (มาตรา 40(7)) คือค่ารับเหมาที่ผู้รับจัดหาวัสดุสำคัญด้วย ส่วนประเภทที่ 8 (มาตรา 40(8)) คือเงินได้อื่นๆ ที่ไม่เข้าประเภท 1-7 เช่น ค่าจ้างทำของ ค่าบริการ รายได้จากฟรีแลนซ์ ปกติหัก 3%
นี่คือจุดที่หักผิดประเภทบ่อยที่สุด เพราะหลายคนแยกไม่ออกว่าค่าบริการที่จ่ายไปควรเป็น 40(2) 40(7) หรือ 40(8) ซึ่งส่งผลต่อแบบภาษีที่ใช้ยื่นด้วย
ตาราง Mapping ประเภทเงินได้ อัตราหัก และแบบ ภ.ง.ด.
ตารางนี้ช่วยให้เช็คได้ทันทีว่าเงินที่จ่ายไปเป็นประเภทอะไร ต้องหักเท่าไร ใช้แบบอะไรยื่น (อ้างอิง คำสั่งกรมสรรพากร ท.ป.4/2528 — ดูรายละเอียดที่ กรมสรรพากร)
| ประเภทเงินได้ | ตัวอย่าง | อัตราหัก (บุคคลธรรมดา) | อัตราหัก (นิติบุคคล) | แบบที่ยื่น |
|---|---|---|---|---|
| 40(1) เงินเดือน | เงินเดือน โบนัส | อัตราก้าวหน้า 5%-35% | — | ภ.ง.ด.1 |
| 40(2) ค่าตอบแทน | ค่านายหน้า เบี้ยประชุม | อัตราก้าวหน้า 5%-35% | — | ภ.ง.ด.1 |
| 40(3) ค่าลิขสิทธิ์ | ค่าลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์ | 3% | 3% | ภ.ง.ด.3 / 53 |
| 40(4) ดอกเบี้ย | ดอกเบี้ยเงินกู้ | 15% | 1% | ภ.ง.ด.2 / 53 |
| 40(4) เงินปันผล | เงินปันผล | 10% | 10% | ภ.ง.ด.2 / 53 |
| 40(5) ค่าเช่า | ค่าเช่าสำนักงาน | 5% | 5% | ภ.ง.ด.3 / 53 |
| 40(6) วิชาชีพอิสระ | ค่าทนายความ นักบัญชี | 3% | 3% | ภ.ง.ด.3 / 53 |
| 40(7) รับเหมา | รับเหมาก่อสร้าง | 3% | 3% | ภ.ง.ด.3 / 53 |
| 40(8) อื่นๆ | ค่าจ้างทำของ ค่าบริการ | 3% | 3% | ภ.ง.ด.3 / 53 |
หมายเหตุ: อัตราหักอาจมีข้อยกเว้นตามกฎกระทรวงหรือมาตรการพิเศษ ควรเช็คจาก กรมสรรพากร เพื่อความแน่ใจ (ข้อมูลอัปเดตปี 2569)
โดนหัก ณ ที่จ่ายผิดประเภทเงินได้ เกิดจากอะไร?
ปัญหานี้เกิดบ่อยกว่าที่คิด โดยเฉพาะกิจการที่ไม่มีนักบัญชีประจำ สาเหตุที่พบมากที่สุดมีดังนี้
สาเหตุที่พบบ่อย
- แยก 40(2) กับ 40(8) ไม่ออก เช่น จ้างฟรีแลนซ์ออกแบบเว็บ แล้วหักเป็น 40(2) ค่าจ้างทั่วไป ทั้งที่ควรเป็น 40(8) เงินได้จากการรับจ้างทำของ
- สับสน 40(6) กับ 40(8) เช่น จ่ายค่าที่ปรึกษาให้ทนายความอิสระ แล้วหักเป็น 40(8) ทั้งที่ทนายความเป็นวิชาชีพอิสระ ต้องใช้ 40(6)
- สับสน 40(7) กับ 40(8) เช่น จ้างบริษัทมาตกแต่งออฟฟิศพร้อมจัดหาวัสดุ ซึ่งเป็นรับเหมา 40(7) แต่หักเป็น 40(8)
- จ่ายค่าลิขสิทธิ์แล้วหักเป็น 40(8) เช่น ซื้อสิทธิ์ใช้ซอฟต์แวร์ ซึ่งเป็น 40(3) แต่หักเป็น 40(8)
- ใช้แบบภาษีผิด เช่น จ่ายให้บุคคลธรรมดาแต่ยื่นแบบ ภ.ง.ด.53 (ซึ่งใช้สำหรับนิติบุคคล) แทนที่จะยื่น ภ.ง.ด.3
ตัวอย่าง Case จริงที่พบบ่อย
Case 1: ค่าที่ปรึกษา บริษัท ก จำกัด (ชื่อสมมุติ) จ้างนักบัญชีอิสระมาเป็นที่ปรึกษา จ่ายค่าตอบแทน 50,000 บาท หักภาษี 3% เป็นเงิน 1,500 บาท แล้วระบุประเภทเงินได้เป็น 40(8) ลงในแบบ ภ.ง.ด.3
ผิดตรงไหน: นักบัญชีเป็นวิชาชีพอิสระ ต้องระบุเป็น 40(6) แม้อัตราหักจะเท่ากัน (3%) แต่ประเภทที่ระบุผิดจะกระทบการยื่นภาษีประจำปีของผู้รับเงิน
Case 2: ฟรีแลนซ์ออกแบบ ร้านค้าออนไลน์จ้างกราฟิกดีไซเนอร์ฟรีแลนซ์ออกแบบโลโก้ 15,000 บาท แล้วหักภาษีตามอัตราก้าวหน้าแบบเงินเดือน (40(1)) แทนที่จะหัก 3% ตาม 40(8)
ผิดตรงไหน: ฟรีแลนซ์ไม่ใช่ลูกจ้างประจำ เงินที่จ่ายเป็นค่าจ้างทำของ ต้องใช้ 40(8) หัก 3% ยื่นแบบ ภ.ง.ด.3
วิธีแก้ไขเมื่อหัก ณ ที่จ่ายผิดประเภทเงินได้
ถ้าหักผิดแล้วอย่าปล่อยไว้ เพราะยิ่งทิ้งนานยิ่งแก้ยาก และอาจโดนเงินเพิ่มสะสม วิธีแก้ขึ้นอยู่กับว่าเป็นฝั่งผู้จ่ายหรือผู้รับ
ฝั่งผู้จ่ายเงิน (ผู้หัก) — ยื่นแบบเพิ่มเติม
ขั้นตอนแก้ไขสำหรับผู้จ่ายเงินที่หักผิดประเภท
- จัดทำหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ฉบับใหม่ที่ถูกต้อง ระบุประเภทเงินได้ให้ตรง
- ยกเลิกฉบับเดิมโดยประทับตรา “ยกเลิก” และเก็บไว้เป็นหลักฐาน
- ยื่นแบบ ภ.ง.ด. เพิ่มเติม ผ่านระบบ e-Filing ของกรมสรรพากร โดยเลือก “ยื่นเพิ่มเติม” แล้วกรอกข้อมูลที่ถูกต้อง
- ส่งสำเนาหนังสือรับรองฉบับใหม่ให้ผู้รับเงินเพื่อนำไปใช้ยื่นภาษีประจำปี
หมายเหตุ: ถ้ายื่นเพิ่มเติมก่อนที่กรมสรรพากรจะตรวจพบ อาจเสียเฉพาะเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่นำส่งขาด โดยไม่ต้องเสียเบี้ยปรับ (ข้อมูลจากกรมสรรพากร)
ฝั่งผู้รับเงิน (ผู้ถูกหัก) — แจ้งผู้จ่ายแก้ไข
ถ้าคุณเป็นฝั่งที่ถูกหักภาษีผิดประเภท ให้ทำตามขั้นตอนนี้
- ตรวจสอบหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ที่ได้รับว่าระบุประเภทเงินได้ถูกต้องหรือไม่
- ถ้าผิด ให้แจ้งผู้จ่ายเงินเป็นหนังสือหรืออีเมล ขอให้ออกฉบับใหม่ที่ถูกต้อง
- รอรับ 50 ทวิ ฉบับใหม่ก่อนนำไปยื่นภาษีเงินได้ประจำปี
ถ้าผู้จ่ายไม่แก้ไขให้ ผู้ถูกหักสามารถยื่นภาษีตามประเภทเงินได้ที่ถูกต้องได้ พร้อมแนบหลักฐานประกอบ เช่น สัญญาจ้าง ใบแจ้งหนี้
กรณีข้ามปีภาษี — ต้องทำอย่างไร
ถ้าพบว่าหักผิดประเภทหลังจากยื่นแบบสรุปรายปีไปแล้ว ขั้นตอนจะซับซ้อนขึ้น
- ผู้จ่าย ต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด. เพิ่มเติมของเดือนที่หักผิด พร้อมชำระเงินเพิ่ม (ถ้ามี) และยื่นแบบสรุปรายปี (ภ.ง.ด.1ก) เพิ่มเติมด้วย
- ผู้รับเงิน ต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด.90/91 เพิ่มเติม โดยระบุประเภทเงินได้ที่ถูกต้อง
ข้อแนะนำ: กรณีข้ามปีภาษีที่ซับซ้อน ควรปรึกษานักบัญชีหรือสรรพากรในพื้นที่โดยตรง
ผลกระทบถ้าไม่แก้ไข — เบี้ยปรับ เงินเพิ่ม
ถ้าหักผิดประเภทแล้วปล่อยไว้ อาจเจอผลกระทบหลายด้าน
- เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน ของภาษีที่นำส่งขาดหรือไม่ถูกต้อง นับตั้งแต่วันที่พ้นกำหนดยื่น
- เบี้ยปรับ กรณียื่นแบบไม่ถูกต้อง อาจโดนเบี้ยปรับ 1-2 เท่าของภาษีที่ขาด
- ผลกระทบฝั่งผู้รับเงิน ถ้า 50 ทวิ ระบุประเภทผิด ผู้รับเงินอาจนำไปหักค่าใช้จ่ายผิดอัตรา ทำให้ยื่นภาษีเงินได้ประจำปีไม่ถูกต้อง
(อ้างอิง ประมวลรัษฎากร มาตรา 26-27 — ดูรายละเอียดที่ กรมสรรพากร)
ข้อมูลนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย ควรปรึกษานักบัญชีหรือผู้เชี่ยวชาญภาษีก่อนตัดสินใจเสมอ
วิธีป้องกันไม่ให้หัก ณ ที่จ่ายผิดประเภทเงินได้
ป้องกันง่ายกว่าแก้ไข เช็คลิสต์ 4 ข้อนี้ช่วยลดความผิดพลาดได้
- เช็คสัญญาก่อนจ่ายทุกครั้ง ดูว่างานที่จ้างเป็นลักษณะไหน จ้างแรงงาน (40(2)) จ้างทำของ (40(8)) หรือจ้างวิชาชีพอิสระ (40(6))
- ดูสถานะผู้รับเงิน บุคคลธรรมดาใช้แบบ ภ.ง.ด.3 นิติบุคคลใช้แบบ ภ.ง.ด.53
- เทียบกับตาราง mapping ด้านบน ก่อนออกหนังสือรับรองทุกครั้ง
- ใช้โปรแกรมบัญชีที่ช่วยเลือกประเภทเงินได้ ระบบจะแนะนำประเภทเงินได้และอัตราหักที่ถูกต้องอัตโนมัติ ลดโอกาสผิดพลาดจากการเลือกเอง
สรุป: เช็คประเภทเงินได้ก่อนหัก ลดปัญหาภาษีตั้งแต่ต้นทาง
ทุกครั้งที่จ่ายเงินและต้องหัก ณ ที่จ่าย ให้เช็ค 3 อย่าง ได้แก่ ลักษณะงานที่จ้าง สถานะผู้รับเงิน (บุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล) และตาราง mapping ประเภทเงินได้ ถ้าหักผิดแล้วให้รีบยื่นเพิ่มเติมก่อนที่สรรพากรจะตรวจพบ จะช่วยลดเบี้ยปรับได้
จัดการหัก ณ ที่จ่ายให้ถูกต้องด้วย PEAK
PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ช่วยให้ออกหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่ายได้ถูกต้อง ระบบจะแนะนำประเภทเงินได้ อัตราหัก และคำนวณภาษีให้อัตโนมัติ พร้อมสร้างแบบ ภ.ง.ด.3 และ ภ.ง.ด.53 ที่ยื่นได้ทันที ใช้ PEAK Board ดูภาพรวมภาษีแบบ Real-Time ดูฟังก์ชันทั้งหมดหรือเปรียบเทียบแพ็กเกจและราคา
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับประเภทเงินได้หัก ณ ที่จ่าย
ค่าจ้างเหมาบริการเป็นเงินได้ประเภทใด?
ขึ้นอยู่กับลักษณะงาน ถ้าผู้รับจ้างจัดหาวัสดุสำคัญเองด้วย จัดเป็น 40(7) รับเหมา แต่ถ้าเป็นค่าจ้างทำของที่ใช้แรงงานหรือฝีมือเป็นหลัก จัดเป็น 40(8) ทั้งสองประเภทปกติหัก 3% เหมือนกัน แต่ฝั่งผู้รับจะหักค่าใช้จ่ายได้ต่างกันตอนยื่นภาษีประจำปี
หักผิดประเภทแต่อัตราเท่ากัน ต้องแก้ไหม?
ควรแก้ แม้อัตราหักจะเท่ากัน (เช่น 40(6) กับ 40(8) หัก 3% เท่ากัน) แต่ประเภทเงินได้ที่ระบุไปจะกระทบการคำนวณค่าใช้จ่ายของผู้รับเงินตอนยื่นภาษีประจำปี เงินได้แต่ละประเภทหักค่าใช้จ่ายได้ไม่เท่ากัน
เงินรางวัลจากการส่งเสริมการขายเป็นเงินได้ประเภทไหน?
เงินรางวัลส่งเสริมการขาย เช่น รางวัลจากการชิงโชค จัดเป็นเงินได้ 40(8) ต้องหัก ณ ที่จ่าย 5% ไม่ใช่ 3% อย่างค่าจ้างทำของทั่วไป ดูรายละเอียดเพิ่มที่ เงินรางวัลหัก ณ ที่จ่ายอย่างไร
ผู้รับเงินมีสิทธิ์ปฏิเสธถ้าผู้จ่ายหักผิดประเภทหรือเปล่า?
ผู้รับเงินไม่สามารถปฏิเสธการถูกหักภาษีได้ แต่มีสิทธิ์แจ้งผู้จ่ายว่าระบุประเภทผิด และขอให้ออก 50 ทวิ ฉบับใหม่ที่ถูกต้อง หากตกลงกันไม่ได้ ผู้รับเงินสามารถยื่นภาษีตามประเภทที่ถูกต้อง พร้อมแนบหลักฐานสัญญาจ้างประกอบ
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
