ผู้ประกอบการ SME หลายคนเคยเสียเวลาเดินทางไปกรมสรรพากรเพื่อชำระอากรแสตมป์ ทั้งที่จริงแล้วตีตราสารออนไลน์ได้ตลอด 24 ชั่วโมงผ่านระบบ e-Filing ในบทความนี้ จะพาคุณมาเข้าใจครบทุกขั้นตอน ตั้งแต่เตรียมเอกสาร เลือกแบบฟอร์ม กรอกข้อมูล จนถึงชำระเงิน พร้อมอัตราอากรแสตมป์และกรณีสัญญาจ้างที่ SME ต้องใช้บ่อย
ตีตราสาร คืออะไร ทำไมต้องทำออนไลน์
ตีตราสาร คือการขอเสียอากรแสตมป์เป็นตัวเงิน แทนการซื้อดวงแสตมป์มาปิดติดบนเอกสาร โดยกฎหมายกำหนดให้ตราสาร 28 ลักษณะต้องชำระอากรแสตมป์ เช่น สัญญาจ้างทำของ สัญญาเช่า ใบมอบอำนาจ ที่หากไม่เสียอากร จะใช้เป็นหลักฐานทางกฎหมายไม่ได้
ตราสารอิเล็กทรอนิกส์ (e-Stamp) คืออะไร
ตราสารอิเล็กทรอนิกส์ คือเอกสารที่จัดทำในรูปแบบดิจิทัล เช่น สัญญาที่ลงนามผ่านระบบ e-Signature ผ่านระบบ e-Filing ที่กรมสรรพากรให้การรองรับ ผู้ใช้งานจึงไม่ต้องพิมพ์เอกสารออกมาติดแสตมป์
ข้อดีของการตีตราสารออนไลน์เทียบกับแบบเดิม
| เปรียบเทียบ | ตีตราสารออนไลน์ | ติดอากรแสตมป์แบบเดิม |
|---|---|---|
| วิธีชำระ | จ่ายเป็นตัวเงินผ่าน e-Filing | ซื้อดวงแสตมป์มาปิดบนเอกสาร |
| เวลา | ทำได้ตลอด 24 ชั่วโมง | ต้องไปซื้อดวงแสตมป์ตามเวลาราชการ |
| หลักฐาน | ได้ใบรับชำระอิเล็กทรอนิกส์ ตรวจสอบย้อนหลังได้ | ดวงแสตมป์อาจหลุดหาย ตรวจสอบยาก |
| รองรับตราสาร e-Signature | รองรับ | ไม่รองรับ (ต้องมีกระดาษ) |
| ข้อจำกัด | ต้องมีเลขผู้เสียภาษี + สมัคร e-Filing | หาซื้อดวงแสตมป์ได้ตามที่ทำการไปรษณีย์/สรรพากร |
ตราสาร 28 ลักษณะที่ต้องเสียอากรแสตมป์
ตัวอย่างตราสารที่ SME พบบ่อย พร้อมอัตราอากรตามบัญชีอากรแสตมป์ (ข้อมูลจากประมวลรัษฎากร)
| ลักษณะตราสาร | อัตราอากร | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| 4. สัญญาจ้างทำของ | 1 บาท ต่อทุก 1,000 บาท หรือเศษ | จ้างออกแบบเว็บ จ้างรีโนเวทร้าน |
| 1. เช่าที่ดิน/อาคาร/สิ่งปลูกสร้าง | 1 บาท ต่อทุก 1,000 บาท หรือเศษ | เช่าออฟฟิศ เช่าโกดัง |
| 7. ใบมอบอำนาจ | 10 บาท ต่อฉบับ (30 บาท ถ้ามอบให้ทำหลายกิจการ) | มอบอำนาจจดทะเบียนบริษัท |
| 22. ใบรับเงิน | 1 บาท ต่อทุก 200 บาท (ถ้ารับเงินตั้งแต่ 200 บาทขึ้นไป) | ใบเสร็จรับเงินค่าบริการ |
| 5. จ้างรับขนของ/สินค้า | 1 บาท ต่อทุก 1,000 บาท หรือเศษ | ว่าจ้างบริษัทขนส่ง |
ตราสารทุกลักษณะสามารถตีตราสารออนไลน์ได้ ยกเว้นบางกรณีที่ต้องใช้ดวงแสตมป์ตามที่กฎหมายกำหนดเฉพาะ ดูรายละเอียดอัตราอากรครบทุกลักษณะได้ที่เว็บไซต์กรมสรรพากร
วิธีตีตราสารออนไลน์ผ่านระบบ e-Filing กรมสรรพากร
ขั้นตอนการตีตราสารออนไลน์ทั้งหมดทำผ่านเว็บไซต์ e-Filing ไม่ต้องติดตั้งโปรแกรม ทำได้ทั้งคอมพิวเตอร์และมือถือ
สิ่งที่ต้องเตรียมก่อนยื่น
เตรียมข้อมูลและเอกสารต่อไปนี้ก่อนเข้าระบบ
- เลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลัก
- บัญชีผู้ใช้งาน e-Filing กรมสรรพากร (ถ้ายังไม่มี ต้องสมัครก่อนที่ efiling.rd.go.th)
- สำเนาตราสาร/สัญญาที่ต้องการชำระอากร (ไฟล์ PDF)
- จำนวนเงินค่าตอบแทนตามสัญญา (สำหรับคำนวณค่าอากร)
ขั้นตอนที่ 1 เข้าสู่ระบบ e-Filing
- เปิดเว็บไซต์ efiling.rd.go.th แล้วเลือก “ชำระอากรแสตมป์”
- เข้าสู่ระบบด้วยเลขผู้เสียภาษี + รหัสผ่าน
- เลือกแบบฟอร์มที่ต้องการยื่น
ขั้นตอนที่ 2 เลือกแบบฟอร์มและกรอกข้อมูล
เลือกแบบฟอร์มที่ตรงกับตราสารของคุณ แล้วกรอกข้อมูลตามช่องที่กำหนด ได้แก่ ประเภทตราสาร มูลค่าสัญญา คู่สัญญา และวันที่ทำตราสาร ระบบจะคำนวณค่าอากรให้อัตโนมัติ
ขั้นตอนที่ 3 ชำระเงินค่าอากรแสตมป์
ชำระค่าอากรผ่านช่องทางออนไลน์ที่ระบบ e-Filing รองรับ ได้แก่ e-Payment ผ่านธนาคาร, QR Code พร้อมเพย์ หรือบัตรเดบิต หลังชำระเสร็จ ระบบจะออกหลักฐานการเสียอากรให้ทันที
ขั้นตอนที่ 4 รับหลักฐานและเก็บเอกสาร
หลังชำระเงินสำเร็จ ระบบจะออกใบเสร็จรับเงินค่าอากรแสตมป์อิเล็กทรอนิกส์ ให้ดาวน์โหลดเก็บไว้คู่กับตราสาร เอกสารนี้ใช้เป็นหลักฐานยืนยันว่าชำระอากรครบถ้วนแล้ว ตรวจสอบสถานะได้ที่หน้า“ตรวจสอบการเสียอากรแสตมป์”ในระบบ e-Filing
แบบ อ.ส.4, อ.ส.4 ก, อ.ส.4 ข และ อ.ส.9 ต่างกันอย่างไร
เมื่อตีตราสารออนไลน์ หลายคนสับสนว่าต้องใช้แบบฟอร์มไหน สรุปให้เข้าใจง่ายตามตารางนี้
| แบบฟอร์ม | ใช้กับ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| อ.ส.4 | ตราสารกระดาษที่ทำในไทย ขอเสียอากรเป็นตัวเงินแทนการติดดวงแสตมป์ | สัญญาจ้างงาน สัญญาเช่า ที่พิมพ์เป็นกระดาษ |
| อ.ส.4 ก | ตราสารอิเล็กทรอนิกส์ (e-Document) ที่ทำในไทย | สัญญาที่ลงนามผ่าน e-Signature |
| อ.ส.4 ข | ตราสารที่ทำขึ้นนอกประเทศไทย | สัญญากับบริษัทต่างประเทศ |
| อ.ส.9 | ขอซื้อดวงแสตมป์แทนการจ่ายเป็นตัวเงิน | กรณีต้องการแสตมป์ไปปิดติดเอกสาร |
สำหรับ SME ส่วนใหญ่ที่ทำสัญญากระดาษในไทย ให้เลือก อ.ส.4 ถ้าทำสัญญาอิเล็กทรอนิกส์ให้เลือก อ.ส.4 ก (ข้อมูลจากแนะนำการขอเสียอากรแสตมป์ กรมสรรพากร)
ตีตราสาร สัญญาจ้าง ออนไลน์ กรณีที่พบบ่อยสำหรับ SME
สัญญาจ้างเป็นตราสารที่ SME ต้องตีตราสารออนไลน์บ่อยที่สุด อัตราอากรขึ้นกับประเภทของสัญญา
สัญญาจ้างเหมาบริการ (จ้างทำของ)
สัญญาจ้างทำของ เช่น จ้างออกแบบเว็บไซต์ จ้างรีโนเวทร้าน จ้างถ่ายภาพสินค้า เสียอากร 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทหรือเศษของมูลค่าสัญญา เช่น บริษัท ก จำกัด จ้างฟรีแลนซ์ออกแบบโลโก้ 50,000 บาท
| รายการ | วิธีคำนวณ | จำนวนเงิน |
|---|---|---|
| มูลค่าสัญญา | — | 50,000 บาท |
| อากรแสตมป์ | 50,000 ÷ 1,000 × 1 | 50 บาท |
สัญญาจ้างแรงงาน
สัญญาจ้างแรงงาน (เช่น สัญญาจ้างพนักงานประจำ) ไม่อยู่ในบัญชีอัตราอากรแสตมป์ จึงไม่ต้องเสียอากร ต่างจากสัญญาจ้างทำของที่ต้องเสียตามลักษณะ 4 แต่ผู้จ้างยังมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายตามปกติ
ข้อควรระวัง ถ้าสัญญาระบุว่า “จ้างทำของ” แต่ลักษณะงานจริงเป็น “จ้างแรงงาน” กรมสรรพากรจะดูเนื้อหาจริงของสัญญาเป็นหลัก ไม่ใช่แค่ชื่อที่ระบุบนเอกสาร
ตีตราสารออนไลน์ ใช้เวลากี่วัน
| ผู้ยื่น | ระยะเวลา |
|---|---|
| ยื่นออนไลน์ + ชำระทันที | ได้หลักฐานทันทีหลังชำระ |
| ยื่นออนไลน์ + ชำระผ่านธนาคาร | 1-2 วันทำการ (รอยืนยันจากธนาคาร) |
กรมสรรพากรกำหนดให้ชำระอากรแสตมป์ภายใน 15 วันนับจากวันที่ทำตราสาร ถ้าชำระเกินกำหนดจะต้องเสียเงินเพิ่มตามมาตรา 113 ประมวลรัษฎากร ดังนี้
| กรณี | เงินเพิ่ม |
|---|---|
| นำตราสารมาขอเสียอากรเอง ภายใน 15 วัน | 1 เท่าของอากร |
| นำตราสารมาขอเสียอากรเอง เกิน 15 วัน แต่ไม่เกิน 90 วัน | 2 เท่าของอากร |
| นำตราสารมาขอเสียอากรเอง เกิน 90 วัน | 5 เท่าของอากร |
| เจ้าหน้าที่ตรวจพบว่าไม่ได้ชำระ | 5 เท่าของอากร |
(ข้อมูลจากมาตรา 113 ประมวลรัษฎากร กรมสรรพากร)
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อตีตราสารออนไลน์ และวิธีแก้ไข
เจ้าของกิจการที่เพิ่งเริ่มใช้ระบบ e-Filing มักเจอปัญหาเหล่านี้
- เลือกแบบฟอร์มผิด เช่น ใช้ อ.ส.4 ก สำหรับสัญญากระดาษ วิธีแก้คือตรวจสอบว่าตราสารเป็นกระดาษ (อ.ส.4) หรืออิเล็กทรอนิกส์ (อ.ส.4 ก) ก่อนกรอกแบบ
- กรอกมูลค่าสัญญาผิด ทำให้ค่าอากรคำนวณผิด ให้ตรวจสอบจำนวนเงินจากสัญญาต้นฉบับก่อนกดยืนยัน
- ชำระอากรเกินกำหนด ยิ่งล่าช้านานยิ่งเสียเงินเพิ่มสูง ตั้งแต่ 1 เท่าไปจนถึง 5 เท่าของอากร (ดูตารางเงินเพิ่มในหัวข้อ “ใช้เวลากี่วัน” ด้านบน)
- ไม่เก็บหลักฐานการเสียอากร ตราสารที่ไม่มีหลักฐานว่าชำระอากรแล้วจะใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้ ให้ดาวน์โหลดใบเสร็จและเก็บสำรองไว้ทุกครั้ง
บันทึกบัญชีค่าอากรแสตมป์อย่างไร
ค่าอากรแสตมป์ถือเป็นค่าใช้จ่ายของกิจการ บันทึกเป็น “ค่าอากรแสตมป์” หรือ “ค่าธรรมเนียมราชการ” ในบัญชี
| รายการ | Dr (เดบิต) | Cr (เครดิต) |
|---|---|---|
| ค่าอากรแสตมป์ (ค่าใช้จ่าย) | 50 | — |
| เงินสด/ธนาคาร | — | 50 |
ค่าอากรแสตมป์เป็นค่าใช้จ่ายทางภาษีที่นำมาหักในการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลได้
จัดการรายจ่ายเหล่านี้ให้เป็นระบบด้วยโปรแกรมบัญชีออนไลน์ PEAK หรือดูรายละเอียดเพิ่มเติมในบทความอากรแสตมป์ คืออะไร ต้องติดเมื่อไร
สรุป: ตีตราสารออนไลน์ สะดวกกว่าที่คิด
- เช็คว่าสัญญาของคุณเข้าข่ายตราสารที่ต้องเสียอากรหรือไม่
- เลือกแบบฟอร์มให้ถูก (อ.ส.4 สำหรับกระดาษ, อ.ส.4 ก สำหรับอิเล็กทรอนิกส์)
- ยื่นผ่าน e-Filing ชำระเงิน แล้วดาวน์โหลดหลักฐานเก็บไว้
- ทำภายใน 15 วันหลังทำสัญญา เพื่อไม่ให้เสียเงินเพิ่ม
บันทึกค่าอากรแสตมป์ให้เป็นระบบด้วย PEAK
PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ ช่วยบันทึกค่าอากรแสตมป์เป็นค่าใช้จ่ายอัตโนมัติ จัดหมวดหมู่บัญชีให้ถูกต้อง พร้อมออกรายงานภาษีที่เชื่อมกับข้อมูลบัญชีจริง ตรวจสอบย้อนหลังได้ทุกรายการ – ทดลองใช้ PEAK ฟรี
คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับตีตราสารออนไลน์
ตีตราสารออนไลน์ทำยังไง
เข้าระบบ e-Filing ที่ efiling.rd.go.th เลือก “ชำระอากรแสตมป์” เลือกแบบ อ.ส.4 (ตราสารกระดาษ) หรือ อ.ส.4 ก (ตราสารอิเล็กทรอนิกส์)
กรอกข้อมูลตราสาร ชำระเงิน แล้วดาวน์โหลดหลักฐาน ทำได้ตลอด 24 ชั่วโมง
ซื้ออากรแสตมป์ได้ที่ไหน
ถ้าต้องการดวงแสตมป์ไปปิดติดเอกสาร ซื้อได้ที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่หรือที่ทำการไปรษณีย์
แต่ถ้าต้องการชำระเป็นตัวเงินแทน ยื่นแบบ อ.ส.4 ผ่าน e-Filing ได้โดยไม่ต้องซื้อดวงแสตมป์เลย
ใครเป็นผู้มีหน้าที่เสียอากรแสตมป์
คนที่ลงนามในตราสารเป็นผู้มีหน้าที่เสียอากร ในทางปฏิบัติมักตกลงกันในสัญญาว่าฝ่ายไหนเป็นผู้รับภาระ
ถ้าไม่ระบุ กฎหมายให้ผู้กระทำตราสาร (ผู้ลงนาม) เป็นผู้เสีย
ตราสารที่ไม่ชำระอากรแสตมป์จะเป็นอย่างไร
ตราสารที่ไม่ปิดแสตมป์บริบูรณ์ (คือไม่ได้ชำระอากรครบ) จะใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้
นอกจากนี้ยังต้องเสียเงินเพิ่ม 1-5 เท่าของอากร ขึ้นกับระยะเวลาและเงื่อนไข (ตามมาตรา 113 ประมวลรัษฎากร)
ตีตราสารออนไลน์ต้องสมัคร e-Filing ก่อนไหม
ใช่ ต้องสมัครบัญชี e-Filing ของกรมสรรพากรก่อน โดยใช้เลขผู้เสียภาษี 13 หลัก
ขั้นตอนสมัครใช้เวลาไม่กี่นาที และใช้ยื่นภาษีออนไลน์อื่นได้ด้วย เช่น ภ.ง.ด. หรือ ภ.พ.30
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี! 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
About Author
