
นายจ้างหลายคนรับพนักงานด้วยการตกลงกันปากเปล่า แล้วมาเจอปัญหาตอนพนักงานลาออก เพราะไม่มีหลักฐานว่าตกลงอะไรกันไว้ บทความนี้อธิบายสัญญาจ้างงานแต่ละประเภท ข้อที่ต้องเขียนไว้ ตัวอย่างข้อสัญญา และกฎหมายแรงงานที่นายจ้างต้องรู้ก่อนเซ็น
สัญญาจ้างงาน คืออะไร ต้องทำเป็นหนังสือไหม
สัญญาจ้างงาน (Employment Contract) คือ ข้อตกลงที่ลูกจ้างตกลงทำงานให้นายจ้าง และนายจ้างตกลงจ่ายค่าจ้างตลอดเวลาที่ทำงานให้ ในทางกฎหมายเรียกว่าสัญญาจ้างแรงงาน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 575
สัญญาจ้างที่ตกลงกันด้วยวาจาก็มีผลผูกพัน แต่เมื่อเกิดข้อพิพาท สัญญาเป็นหนังสือคือหลักฐานที่บอกได้ว่าตกลงค่าจ้าง ตำแหน่ง และเงื่อนไขอะไรไว้ ส่วนสิทธิขั้นต่ำของลูกจ้างยังคุ้มครองตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 เสมอ
เรื่องนี้สำคัญอย่างน้อย 3 ด้าน
- เป็นหลักฐานเงื่อนไขการจ้าง ค่าจ้าง วันจ่าย เวลาทำงาน และหน้าที่ ถูกเขียนไว้ชัดตั้งแต่วันแรก
- คุมต้นทุนเมื่อสัญญาสิ้นสุด การเลือกประเภทสัญญาผิดอาจทำให้ต้องจ่ายค่าชดเชยที่ไม่ได้วางแผนไว้
- แยกลูกจ้างออกจากผู้รับจ้าง มีผลต่อประกันสังคม ค่าชดเชย และอากรแสตมป์
ตลอดบทความนี้ใช้ตัวอย่าง บริษัท นครปฐมฟู้ดแพ็ค จำกัด (ชื่อสมมุติ) ผลิตบรรจุภัณฑ์อาหารขายให้ร้านอาหารและโรงงาน มีลูกจ้าง 12 คน และกำลังจ้างคนเพิ่ม 4 แบบในปี 2569
จ้างแรงงานกับจ้างทำของ ต่างกันอย่างไร
ต่างกันที่ใครคุมวิธีทำงาน และจ่ายเงินเพื่ออะไร จ้างแรงงานจ่ายค่าจ้างตามเวลาที่ลูกจ้างทำงานภายใต้คำสั่งนายจ้าง ส่วนจ้างทำของจ่ายเพื่อผลงานที่ผู้รับจ้างส่งมอบ โดยผู้รับจ้างจัดการวิธีทำเอง
| เรื่อง | สัญญาจ้างแรงงาน | สัญญาจ้างทำของ |
|---|---|---|
| ใครคุมวิธีทำงาน | นายจ้าง | ผู้รับจ้าง |
| จ่ายเงินเพื่ออะไร | เวลาที่ทำงาน (รายเดือน รายวัน) | ผลงานที่ส่งมอบ |
| กฎหมายคุ้มครองแรงงาน | ใช้บังคับ | ไม่ใช้บังคับ |
| ประกันสังคม | นายจ้างต้องขึ้นทะเบียน | ไม่ต้อง |
| ค่าชดเชยเมื่อเลิกจ้าง | มีตามอายุงาน | ไม่มี |
| อากรแสตมป์ | ไม่ต้องติด | ติดตามค่าจ้าง |
ชื่อสัญญาไม่ใช่ตัวตัดสิน ถ้าเขียนว่าจ้างทำของ แต่กำหนดเวลาเข้างาน สั่งงานรายวัน และจ่ายเงินเดือนประจำ ความสัมพันธ์จริงอาจเป็นนายจ้างกับลูกจ้าง
สัญญาจ้างทำของ คืออะไร ใช้กับใคร
สัญญาจ้างทำของ คือ สัญญาที่ผู้รับจ้างตกลงทำงานจนสำเร็จให้ผู้ว่าจ้าง และผู้ว่าจ้างจ่ายสินจ้างเพื่อผลสำเร็จนั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 587 ใช้กับงานที่วัดผลได้ชัด เช่น ออกแบบ ถ่ายภาพ หรือติดตั้งระบบ
นครปฐมฟู้ดแพ็คจ้างฟรีแลนซ์ออกแบบฉลากสินค้าชุดใหม่ ค่าจ้าง 15,000 บาท ส่งงานตามสเปกภายใน 30 วัน สัญญานี้เป็นจ้างทำของ ผู้ออกแบบไม่ใช่ลูกจ้าง บริษัทจึงไม่ต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคมให้
สัญญาจ้างงานมีกี่ประเภท
แบ่งตามระยะเวลาและลักษณะงานได้ 5 แบบที่ SME ใช้บ่อย คำถามที่ต้องตอบก่อนเลือกคือ เมื่อสัญญาสิ้นสุดแล้วบริษัทต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่
| ประเภท | ลักษณะ | เหมาะกับ | หมดสัญญาแล้วต้องจ่ายค่าชดเชยไหม |
|---|---|---|---|
| ไม่มีกำหนดระยะเวลา | ทำงานต่อเนื่อง ไม่ระบุวันสิ้นสุด | พนักงานประจำ | เลิกจ้างเมื่อใดต้องจ่ายตามอายุงาน |
| มีกำหนดระยะเวลา (งานปกติ) | ระบุวันเริ่มและวันสิ้นสุด เช่น สัญญา 1 ปี | ตำแหน่งที่เป็นงานประจำของบริษัท | ต้องจ่าย เพราะไม่จ้างต่อถือเป็นการเลิกจ้าง |
| ตามฤดูกาล ครั้งคราว หรือโครงการ | งานไม่ใช่ปกติ เสร็จภายในไม่เกิน 2 ปี ทำหนังสือตั้งแต่เริ่ม | ช่วงเทศกาล งานโครงการเฉพาะ | ไม่ต้อง ถ้าเข้าเงื่อนไขครบ |
| ทดลองงาน | ช่วงประเมินก่อนบรรจุ | พนักงานใหม่ทุกตำแหน่ง | ต้องจ่ายถ้าทำงานครบ 120 วันแล้วเลิกจ้าง |
| Part-time | ทำงานไม่เต็มเวลา แต่อยู่ภายใต้คำสั่งนายจ้าง | งานรายชั่วโมง งานกะเสริม | เป็นลูกจ้าง ใช้หลักเดียวกับข้างบน |
สัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลา ถ้าฝ่ายใดจะเลิก ต้องบอกเป็นหนังสือในหรือก่อนวันจ่ายค่าจ้างงวดหนึ่ง เพื่อให้มีผลในวันจ่ายค่าจ้างงวดถัดไป แต่ไม่ต้องเกิน 3 เดือน ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน มาตรา 17
สัญญาจ้างงาน 1 ปี หมดสัญญาแล้วต้องจ่ายค่าชดเชยไหม
ต้องจ่าย ถ้างานนั้นเป็นงานปกติของบริษัท มาตรา 118 ให้การไม่จ้างต่อเพราะสิ้นสุดสัญญานับเป็นการเลิกจ้าง และยกเว้นเฉพาะงานโครงการ งานครั้งคราว หรืองานตามฤดูกาลที่เข้าเงื่อนไขเท่านั้น
นครปฐมฟู้ดแพ็คจ้างพนักงานขายด้วยสัญญา 1 ปีแล้วต่อปีต่อปี รวมอายุงาน 2 ปี 6 เดือน เงินเดือน 20,000 บาท ถ้าปีนี้ไม่ต่อสัญญา บริษัทต้องจ่ายค่าชดเชย 90 วัน คือ 20,000 ÷ 30 × 90 = 60,000 บาท
อัตราค่าชดเชยตามอายุงานมี 6 ขั้น ดูวิธีคำนวณและฐานค่าจ้างที่ใช้ได้ที่ค่าชดเชยเลิกจ้าง
| อายุงาน | ค่าชดเชยขั้นต่ำ |
|---|---|
| ครบ 120 วัน แต่ไม่ครบ 1 ปี | 30 วัน |
| ครบ 1 ปี แต่ไม่ครบ 3 ปี | 90 วัน |
| ครบ 3 ปี แต่ไม่ครบ 6 ปี | 180 วัน |
| ครบ 6 ปี แต่ไม่ครบ 10 ปี | 240 วัน |
| ครบ 10 ปี แต่ไม่ครบ 20 ปี | 300 วัน |
| ครบ 20 ปีขึ้นไป | 400 วัน |
จ้างตามฤดูกาลหรือโครงการ ต้องเขียนอย่างไรถึงได้รับยกเว้น
ต้องเข้าเงื่อนไขครบ 3 ข้อตามมาตรา 118 วรรคสี่ ขาดข้อใดข้อหนึ่ง สัญญามีกำหนดระยะเวลานั้นจะไม่ได้รับยกเว้นค่าชดเชย
- เป็นงานที่ไม่ใช่งานปกติ งานโครงการเฉพาะที่ไม่ใช่ธุรกิจหลัก งานครั้งคราวที่มีกำหนดสิ้นสุด หรืองานตามฤดูกาล
- ต้องเสร็จภายในไม่เกิน 2 ปี ระบุวันเริ่มและวันสิ้นสุดชัด
- ทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่มจ้าง ไม่ใช่มาทำย้อนหลังตอนใกล้หมดสัญญา
นครปฐมฟู้ดแพ็คจ้างลูกจ้างแพ็กสินค้าช่วงเทศกาลปลายปี 3 เดือน ตั้งแต่ตุลาคม ถึง ธันวาคม 2569 ทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่วันแรก และจ่ายค่าจ้างรายวันไม่ต่ำกว่าอัตราขั้นต่ำของจังหวัดนครปฐม ระยะเวลาไม่ถึง 120 วัน จึงไม่เกิดสิทธิค่าชดเชยตั้งแต่ต้น
ทดลองงานต้องทำสัญญาแยกไหม
ไม่จำเป็น เขียนช่วงทดลองงานไว้ในสัญญาจ้างฉบับเดียวกันได้ กฎหมายไม่ได้กำหนดว่าทดลองงานได้นานเท่าไร และสัญญาทดลองงานถือเป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลา ตามมาตรา 17 ที่แก้ไขเพิ่มเติม
จุดที่ต้องจำคือ 120 วัน ลูกจ้างที่ทำงานครบ 120 วันแล้วถูกเลิกจ้าง มีสิทธิค่าชดเชยอย่างน้อย 30 วัน แม้ยังอยู่ในช่วงทดลองงาน และระหว่างทดลองงานต้องได้ค่าจ้าง ประกันสังคม และวันหยุดเหมือนลูกจ้างคนอื่น
นครปฐมฟู้ดแพ็คจ้างพนักงานบัญชีเงินเดือน 18,000 บาท เริ่มงาน 1 พฤศจิกายน 2569 และจ่ายค่าจ้างทุกสิ้นเดือน ถ้าผลประเมินไม่ผ่าน บริษัทต้องบอกเป็นหนังสือภายในวันจ่ายค่าจ้าง 31 ธันวาคม 2569 การเลิกจ้างจึงมีผล 31 มกราคม 2570 ซึ่งเป็นวันที่ 92 ยังไม่ครบ 120 วัน
ถ้าบอกช้ากว่านั้น การเลิกจ้างจะมีผลวันจ่ายค่าจ้าง 28 กุมภาพันธ์ 2570 ซึ่งตรงกับวันที่ 120 พอดี ลูกจ้างจะมีสิทธิค่าชดเชย 30 วัน บริษัทจึงนัดประเมินผลครั้งแรกในวันที่ 60 เกณฑ์ประเมินอ่านต่อได้ที่ทดลองงาน
สัญญาจ้างพนักงานต้องมีอะไรบ้าง
สัญญาจ้างพนักงานควรมีอย่างน้อย 12 ข้อ เพื่อให้ทั้ง 2 ฝ่ายรู้ว่าตกลงอะไรกัน และไม่ต้องเถียงกันภายหลังว่าใครพูดอะไรไว้
- คู่สัญญา ชื่อบริษัท เลขทะเบียนนิติบุคคล ผู้มีอำนาจลงนาม และชื่อ เลขบัตรประชาชน ที่อยู่ของลูกจ้าง
- ตำแหน่งและหน้าที่ ขอบเขตงานหลักและผู้บังคับบัญชา
- วันเริ่มงานและประเภทสัญญา ไม่มีกำหนด มีกำหนด หรือตามฤดูกาล พร้อมวันสิ้นสุดถ้ามี
- ช่วงทดลองงาน ระยะเวลาและวิธีประเมิน
- ค่าจ้าง จำนวนเงิน หน่วย (รายเดือน รายวัน) และวันจ่าย
- เวลาทำงาน วันทำงาน เวลาเข้าออก และเวลาพัก
- ทำงานล่วงเวลาและวันหยุด วิธีขออนุมัติและอัตราค่าตอบแทน
- วันหยุดและวันลา วันหยุดประจำสัปดาห์ วันหยุดตามประเพณี วันลาพักร้อน ลาป่วย ลากิจ
- สวัสดิการ ประกันสังคม และสวัสดิการอื่นที่บริษัทให้
- สถานที่ทำงาน รวมข้อตกลงทำงานนอกสถานที่ถ้ามี
- การรักษาความลับและทรัพย์สินบริษัท ข้อมูลลูกค้า ราคาขาย อุปกรณ์ที่ให้ยืม
- การสิ้นสุดสัญญา การบอกกล่าวล่วงหน้าของทั้ง 2 ฝ่าย และการคืนทรัพย์สิน
ค่าจ้างในสัญญาเป็นแค่ส่วนหนึ่งของต้นทุนคน ดูต้นทุนจริงที่รวมประกันสังคมและสวัสดิการได้ที่ค่าจ้าง
นครปฐมฟู้ดแพ็คใช้ 12 ข้อนี้เป็นโครงร่างสัญญาของพนักงานบัญชี แล้วเปลี่ยนเฉพาะตำแหน่ง ค่าจ้าง และประเภทสัญญาเมื่อจ้างตำแหน่งอื่น
ตัวอย่างข้อความในสัญญามีอะไรบ้าง
ตัวอย่างสัญญาจ้างงานด้านล่างเป็นข้อความที่ใช้เป็นจุดเริ่มต้นได้ 9 ข้อ ใช้ข้อมูลของนครปฐมฟู้ดแพ็ค ให้เปลี่ยนชื่อ ตัวเลข และวันที่ให้ตรงกับกิจการก่อนใช้
| ข้อ | ตัวอย่างข้อความ | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|
| ตำแหน่ง | “บริษัทตกลงจ้างลูกจ้างในตำแหน่งพนักงานบัญชี ปฏิบัติงานตามที่ผู้จัดการฝ่ายบัญชีมอบหมาย” | เขียนหน้าที่หลัก ไม่ต้องลิสต์ทุกงาน |
| วันเริ่มงานและประเภท | “สัญญานี้เป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลา เริ่มตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน 2569” | สัญญามีกำหนดระยะเวลาต้องระบุวันสิ้นสุด |
| ทดลองงาน | “ลูกจ้างทดลองงาน 119 วันนับจากวันเริ่มงาน บริษัทจะแจ้งผลประเมินเป็นหนังสือ” | ทำงานครบ 120 วันมีสิทธิค่าชดเชย |
| ค่าจ้าง | “บริษัทจ่ายค่าจ้างเดือนละ 18,000 บาท โอนเข้าบัญชีลูกจ้างทุกวันสิ้นเดือน” | ต้องไม่ต่ำกว่าค่าจ้างขั้นต่ำของจังหวัด |
| เวลาทำงาน | “ทำงานวันจันทร์ ถึง วันศุกร์ เวลา 8.30 ถึง 17.30 น. พักกลางวัน 1 ชั่วโมง” | ไม่เกินวันละ 8 ชั่วโมงและสัปดาห์ละ 48 ชั่วโมง (มาตรา 23) |
| ทำงานล่วงเวลา | “การทำงานล่วงเวลาต้องได้รับอนุมัติจากผู้บังคับบัญชาล่วงหน้า และได้ค่าล่วงเวลาตามกฎหมาย” | ห้ามเขียนว่าไม่จ่าย OT |
| วันลา | “ลูกจ้างมีสิทธิลาพักผ่อนประจำปี ลาป่วย และลากิจ ตามข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของบริษัท” | สิทธิในข้อบังคับต้องไม่ต่ำกว่ากฎหมาย |
| รักษาความลับ | “ลูกจ้างต้องไม่เปิดเผยข้อมูลลูกค้า ราคา และสูตรการผลิตของบริษัท ทั้งระหว่างและหลังสิ้นสุดการจ้าง” | ระบุประเภทข้อมูลให้ชัด |
| สิ้นสุดสัญญา | “ฝ่ายใดประสงค์เลิกสัญญา ให้บอกกล่าวเป็นหนังสือล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 1 รอบการจ่ายค่าจ้าง” | นายจ้างเลิกจ้างยังต้องจ่ายค่าชดเชยตามอายุงาน |
ข้อวันลาและการทำงานล่วงเวลาควรอ้างข้อบังคับของบริษัทแทนการเขียนตัวเลขซ้ำในทุกสัญญา สิทธิขั้นต่ำแต่ละเรื่องดูได้ที่วันลาและ OT
ตัวอย่างข้อความเหล่านี้เป็นแนวทาง ไม่ใช่สัญญาสำเร็จรูป ตำแหน่งที่มีข้อตกลงพิเศษ เช่น ค่าคอมมิชชัน หรือข้อห้ามทำงานแข่ง ควรให้นักกฎหมายตรวจก่อนลงนาม
ข้อกฎหมายแรงงานที่นายจ้างต้องรู้ก่อนเซ็นมีอะไรบ้าง
หลักแรกคือสัญญาจ้างจะให้สิทธิลูกจ้างต่ำกว่ากฎหมายไม่ได้ ข้อที่ต่ำกว่าใช้บังคับไม่ได้ และลูกจ้างยังได้สิทธิตามกฎหมายเหมือนไม่มีข้อนั้น เรื่องที่นายจ้าง SME เจอบ่อยมี 5 เรื่อง
- ค่าจ้างขั้นต่ำ อัตราปัจจุบันอยู่ระหว่าง 337 ถึง 400 บาทต่อวันตามจังหวัด มีผลตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2568 และยังไม่มีมติปรับใหม่ ณ ปลายเดือนตุลาคม 2569
- วันหยุด วันหยุดประจำสัปดาห์อย่างน้อย 1 วัน วันหยุดตามประเพณีอย่างน้อย 13 วันต่อปีรวมวันแรงงาน และลาพักผ่อนประจำปีอย่างน้อย 6 วันทำงานเมื่อทำงานครบ 1 ปี (มาตรา 28 ถึง 30)
- ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน นายจ้างที่มีลูกจ้าง 10 คนขึ้นไปต้องจัดทำเป็นภาษาไทย ตามมาตรา 108
- ประกันสังคม ยื่นแบบขึ้นทะเบียนลูกจ้างภายใน 30 วันนับแต่วันที่ลูกจ้างเป็นผู้ประกันตน (พระราชบัญญัติประกันสังคม มาตรา 34)
- การบอกกล่าวล่วงหน้า นายจ้างที่ไม่บอกตามมาตรา 17 ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าในวันที่ให้ลูกจ้างออก (มาตรา 17/1)
นครปฐมฟู้ดแพ็คมีลูกจ้าง 12 คน จึงต้องมีข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานอยู่แล้ว สัญญาของพนักงานใหม่ทุกคนจึงอ้างข้อบังคับนี้เรื่องวันลา วินัย และการลงโทษ แทนการเขียนรายละเอียดใหม่ทุกฉบับ
ขั้นตอนและเอกสารแจ้งลูกจ้างใหม่ดูได้ที่แจ้งเข้าประกันสังคม ส่วนอัตราค่าจ้างขั้นต่ำให้ตรวจประกาศคณะกรรมการค่าจ้างฉบับล่าสุดก่อนทำสัญญา เพราะมีการพิจารณาปรับเป็นระยะ
ข้อห้ามทำงานแข่งและรักษาความลับ เขียนได้แค่ไหน
เขียนได้ แต่ต้องสมเหตุสมผล ข้อห้ามทำงานกับคู่แข่งที่จำกัดเกินจำเป็น เช่น ห้ามทุกอาชีพที่เกี่ยวข้องทั่วประเทศเป็นเวลานาน ศาลมีอำนาจให้ใช้บังคับเพียงเท่าที่เป็นธรรมและพอสมควรแก่กรณี ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 5
ข้อที่ควรระบุคือขอบเขตงานที่ห้าม พื้นที่ และระยะเวลา ส่วนข้อรักษาความลับให้ระบุประเภทข้อมูลที่ถือเป็นความลับ และให้มีผลต่อไปหลังสิ้นสุดการจ้าง
สัญญาจ้างต้องติดอากรแสตมป์ไหม
ขึ้นกับประเภทสัญญา สัญญาจ้างแรงงานระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างไม่ต้องติดอากรแสตมป์ ส่วนสัญญาจ้างทำของต้องติด 1 บาทต่อค่าจ้างทุก 1,000 บาทหรือเศษของ 1,000 บาท
สัญญาออกแบบฉลากของนครปฐมฟู้ดแพ็ค ค่าจ้าง 15,000 บาท ต้องติดอากร 15,000 ÷ 1,000 × 1 = 15 บาท ผู้รับจ้างเป็นผู้เสียอากรตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ วิธีติดและการขีดฆ่าอ่านได้ที่อากรแสตมป์
ทำงานจากที่บ้าน ต้องเขียนอะไรเพิ่มในสัญญา
ต้องทำข้อตกลงเป็นหนังสือหรือข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ มาตรา 23/1 ที่เพิ่มโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2566 ให้นายจ้างกับลูกจ้างตกลงทำงานนอกสถานที่ได้ เมื่อลักษณะงานเอื้อ ข้อตกลงอาจกำหนดเรื่องเหล่านี้
- ระยะเวลาของข้อตกลง วันเริ่มและวันสิ้นสุด
- วันและเวลาทำงาน เวลาพัก และการทำงานล่วงเวลา
- หลักเกณฑ์การลา และการทำงานในวันหยุด
- ขอบเขตหน้าที่และวิธีกำกับงาน ของผู้บังคับบัญชา
- อุปกรณ์และค่าใช้จ่าย ใครจัดหา และใครรับภาระ
หลังเวลาทำงานปกติ ลูกจ้างมีสิทธิปฏิเสธการติดต่อจากนายจ้างหรือหัวหน้า เว้นแต่ยินยอมไว้ล่วงหน้าเป็นหนังสือ และลูกจ้างที่ทำงานนอกสถานที่มีสิทธิเท่ากับลูกจ้างในสำนักงาน
พนักงานขายของนครปฐมฟู้ดแพ็คเข้าพบลูกค้านอกบริษัท 3 วันต่อสัปดาห์ บริษัทจึงทำข้อตกลงแนบท้ายสัญญา ระบุเวลาติดต่อ 9.00 ถึง 17.00 น. ค่าโทรศัพท์ที่บริษัทจ่าย และโน้ตบุ๊กที่ต้องคืนเมื่อสิ้นสุดการจ้าง
สัญญาจ้างงาน ภาษาอังกฤษ ต้องทำไหม
ไม่บังคับ แต่ควรทำเมื่อจ้างลูกจ้างต่างชาติ หรือผู้บริหารที่ไม่ใช่คนไทยต้องอ่านสัญญาด้วย สัญญาคู่ภาษาควรเขียนว่าฉบับภาษาใดเป็นหลักเมื่อข้อความ 2 ภาษาขัดกัน
ชื่อภาษาอังกฤษของสัญญาจ้างงานคือ Employment Contract หรือ Employment Agreement ส่วนสัญญาจ้างทำของใช้ Service Agreement หรือ Contractor Agreement
การจ้างลูกจ้างต่างชาติต้องมีใบอนุญาตทำงานก่อนเริ่มงาน สัญญาภาษาอังกฤษจึงเป็นแค่ส่วนหนึ่ง ขั้นตอนและค่าธรรมเนียมดูได้ที่ใบอนุญาตทำงาน
เก็บและต่ออายุสัญญาอย่างไรให้เป็นระบบ
เก็บสัญญาฉบับลงนามแยกรายคน ตั้งวันเตือนก่อนวันสิ้นสุด และให้ข้อมูลค่าจ้างในสัญญาตรงกับข้อมูลที่ใช้จ่ายเงินเดือน ระบบที่ดีทำให้ไม่มีสัญญาหมดอายุโดยไม่มีใครรู้
- เก็บฉบับลงนามครบทุกหน้า รวมเอกสารแนบท้าย ข้อตกลงทำงานนอกสถานที่ และหนังสือแก้ไขเงื่อนไข
- ตั้งวันเตือน 60 วันก่อนสัญญาสิ้นสุด เพื่อตัดสินใจต่อหรือไม่ต่อทันรอบบอกกล่าว
- ทบทวนวันครบ 120 วัน ของพนักงานทดลองงานทุกคน
- เทียบค่าจ้างในสัญญากับระบบเงินเดือน ทุกครั้งที่ปรับเงินเดือน
ก่อนตัดสินใจไม่ต่อสัญญาเพราะผลงาน ควรมีบันทึกการประเมินและแผนพัฒนาผลงานไว้เป็นหลักฐาน
หน้าที่ด้านเอกสารอื่นของนายจ้าง เช่น ทะเบียนลูกจ้างและหลักฐานการจ่ายค่าจ้าง ดูได้ที่หน้าที่ของนายจ้าง
นครปฐมฟู้ดแพ็คตั้งวันเตือนสัญญาพนักงานขายไว้ 60 วันก่อนครบปี และคำนวณค่าชดเชย 60,000 บาทไว้ล่วงหน้า เพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจว่าจะต่อสัญญาหรือเปลี่ยนเป็นพนักงานประจำ
ข้อควรรู้เกี่ยวกับสัญญาจ้างงาน
- สัญญา 1 ปีไม่ได้ยกเว้นค่าชดเชยเสมอ ยกเว้นเฉพาะงานโครงการ ครั้งคราว หรือฤดูกาล ที่เสร็จใน 2 ปีและทำหนังสือตั้งแต่เริ่มจ้าง
- ทำงานครบ 120 วันมีสิทธิค่าชดเชย แม้อยู่ในช่วงทดลองงาน
- ข้อที่ต่ำกว่ากฎหมายใช้บังคับไม่ได้ ลูกจ้างยังได้สิทธิตามกฎหมาย
- ทำงานนอกสถานที่ต้องตกลงเป็นหนังสือ หรือข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์
- ตัวอย่างในบทความเป็นข้อมูลสมมติ ชื่อบริษัท ค่าจ้าง และข้อความสัญญาเป็นตัวอย่าง ให้ตรวจกับนักกฎหมายหรือสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่ก่อนใช้จริง
สรุป – สิทธิในสัญญาจ้างต้องไม่ต่ำกว่าที่กฎหมายแรงงานกำหนด
- สัญญาจ้างงานคือสัญญาจ้างแรงงาน ลูกจ้างทำงานภายใต้คำสั่ง นายจ้างจ่ายค่าจ้างตามเวลา ต่างจากจ้างทำของที่จ่ายตามผลงาน
- เลือกประเภทสัญญาให้ตรงลักษณะงาน งานปกติที่ทำสัญญาปีต่อปียังต้องจ่ายค่าชดเชยเมื่อไม่ต่อ
- ใส่ข้อสำคัญให้ครบ 12 ข้อ และอ้างข้อบังคับของบริษัทเรื่องวันลาและวินัย
- สิทธิในสัญญาต้องไม่ต่ำกว่ากฎหมาย ทั้งค่าจ้างขั้นต่ำ วันหยุด และค่าชดเชย
เริ่มวันนี้ด้วยการเปิดสัญญาพนักงานทุกคน จดวันเริ่มงาน ประเภทสัญญา และวันสิ้นสุด แล้วทำเครื่องหมายคนที่ใกล้ครบ 120 วันหรือใกล้หมดสัญญาภายใน 60 วันข้างหน้า
จ่ายเงินเดือนตามสัญญาให้ถูกต้องด้วย PEAK
PEAK Payroll คำนวณเงินเดือน ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา และภาษีหัก ณ ที่จ่ายเพื่อนำไปทำ ภ.ง.ด.1 และ ภ.ง.ด.1ก สร้างไฟล์ยื่นประกันสังคมผ่านระบบ e-Service และส่งสลิปเงินเดือนให้พนักงาน
ค่าจ้าง เงินได้พิเศษ และรายการหักที่ตกลงในสัญญาจึงไปอยู่ในรอบจ่ายเงินเดือนเดียวกัน ทดลองใช้ PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์ฟรี 30 วัน
อ่านเรื่องสัญญาธุรกิจเพิ่มเติม
- หนังสือสัญญา ประเภทสัญญาธุรกิจและข้อกฎหมายที่ต้องรู้
- สัญญาซื้อขาย วิธีป้องกันปัญหากับคู่ค้า
- สวัสดิการพนักงาน สวัสดิการที่ใส่ในสัญญาและหักภาษีได้
แหล่งอ้างอิง:
- ราชกิจจานุเบกษา: พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2566 มาตรา 23/1
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 575 ถึง 586 ลักษณะจ้างแรงงาน
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 หมวด 1 บททั่วไป (มาตรา 17 และ 17/1)
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 หมวด 2 การใช้แรงงานทั่วไป (มาตรา 23 ถึง 30)
- กรมสรรพากร: บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 4 จ้างทำของ
- Mekong Migration Network: Labour Protection Act B.E. 2541 (ฉบับแปล มาตรา 108 และ 118)
- มติชน: ค่าจ้างขั้นต่ำยังไร้ข้อสรุป 24 ต.ค. 2569
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสัญญาจ้างงาน
ไม่ทำสัญญาจ้างงานเป็นลายลักษณ์อักษร ผิดกฎหมายไหม
ไม่ผิด สัญญาจ้างแรงงานที่ตกลงด้วยวาจามีผล และลูกจ้างยังได้สิทธิตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานครบ แต่เมื่อมีข้อพิพาท นายจ้างพิสูจน์เงื่อนไขที่ตกลงได้ยาก และสัญญาฤดูกาลหรือโครงการที่ต้องการยกเว้นค่าชดเชยต้องทำเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่ม
ลูกจ้างลาออกก่อนครบสัญญา นายจ้างทำอะไรได้บ้าง
เรียกค่าเสียหายได้เท่าที่เสียหายจริงและพิสูจน์ได้ ถ้าการลาออกนั้นผิดข้อตกลงเรื่องการบอกกล่าว แต่หักจากค่าจ้างเองไม่ได้ เว้นแต่เข้ากรณีที่กฎหมายอนุญาตและลูกจ้างยินยอม ควรปรึกษานักกฎหมายก่อนดำเนินการ
หมดสัญญาจ้างแล้วไม่ต่อ ต้องแจ้งล่วงหน้าไหม
ไม่ต้อง สัญญาที่มีกำหนดระยะเวลาสิ้นสุดเมื่อครบกำหนดโดยไม่ต้องบอกกล่าว แต่ถ้าเป็นงานปกติ การไม่ต่อถือเป็นการเลิกจ้าง นายจ้างยังต้องจ่ายค่าชดเชยตามอายุงาน การแจ้งล่วงหน้าช่วยให้ลูกจ้างวางแผนและลดข้อพิพาท
ดาวน์โหลดแบบฟอร์มสัญญาจ้างงาน word หรือ pdf ได้ที่ไหน
หาได้จากหน่วยงานรัฐ เช่น กรมการจัดหางาน ซึ่งเผยแพร่แบบฟอร์มสัญญาจ้างบางประเภท หรือใช้ตารางตัวอย่างข้อความในบทความนี้เป็นจุดเริ่มต้น แบบฟอร์มสำเร็จรูปต้องปรับให้ตรงกับประเภทงานของกิจการ และควรให้นักกฎหมายตรวจก่อนใช้
แก้ไขเงื่อนไขในสัญญาหลังเซ็นแล้วได้ไหม
ได้ ถ้าลูกจ้างยินยอม การเปลี่ยนเงื่อนไขที่ทำให้ลูกจ้างเสียประโยชน์ เช่น ลดค่าจ้าง หรือเพิ่มเวลาทำงาน นายจ้างทำฝ่ายเดียวไม่ได้ ให้ทำหนังสือแก้ไขแนบท้ายสัญญาที่ทั้ง 2 ฝ่ายลงนาม
ลูกจ้างขอหนังสือรับรองการทำงานได้ไหม
ได้ เมื่อการจ้างสิ้นสุด ลูกจ้างมีสิทธิขอหนังสือรับรองระยะเวลาที่ทำงานและลักษณะงานจากนายจ้าง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 585 ดูข้อมูลที่ต้องมีได้ที่หนังสือรับรองการทำงาน
ทดลองใช้งานโปรแกรมบัญชี PEAK ฟรี 30 วัน มูลค่า 1,200 บาท
คลิก https://www.peakaccount.com (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
PEAK Call Center : 1485
LINE : @peakaccount
สอบถามเพิ่มเติม คลิก https://m.me/peakengine
